Λυδία Κονιόρδου: «Θεμιτές και δημοκρατικές οι αντιδράσεις του κοινού», Σχόλια και Κριτικές του Τύπου για την Μήδεια του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας που σκηνοθέτησε ο Ανατόλι Βασίλιεφ στην Επίδαυρο

«Θεμιτές και δημοκρατικές οι αντιδράσεις του κοινού»

Η Λυδία Κονιόρδου, πρωταγωνίστρια της παράστασης και καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, κρίνει τη στάση των θεατών της Επιδαύρου:

«Νομίζω ότι ήταν μια πολύ ζωντανή εμπειρία, με την έννοια ότι το αρχαίο δράμα είναι στην ουσία ο τόπος σύγκρουσης ιδεών». Η Λυδία Κονιόρδου, η πρωταγωνίστρια της πολυσυζητημένης παράστασης του Ανατόλι Βασίλιεφ, θεωρεί θεμιτές τις αντιδράσεις στο κοίλο της Επιδαύρου. Εξάλλου, «ολόκληρη η παράσταση, όπως ακριβώς και το έργο του Ευριπίδη, στηρίζεται στη σύγκρουση ιδεών, στον διάλογο, στον ειρωνικό, τραγικό σαρκασμό και στη σύγκρουση διαφορετικών κόσμων», δηλώνει και εξηγεί:

«Στην ακραία πράξη της Μήδειας έγιναν επιλογές ακραίες, που όμως θεωρώ ότι αρμόζουν μέσα στην ίδια την πράξη θυσίας δύο παιδιών. Δεν θα μπορούσε αυτή η πράξη να εκφραστεί σκηνικά με μια νερόβραστη λύση. Βεβαίως, ίσως η λύση κάποιους να ενόχλησε, όπως και το στοιχείο της παγκοσμιοποίησης που εκφράστηκε με τις δύο διαφορετικές γλώσσες… Ζούμε σε μια εποχή μεγάλης σύγκρουσης ιδεών και πεποιθήσεων, σε μια εποχή αλλαγής του πολιτισμού, τα πάντα είναι ρευστά και οι άνθρωποι υποστηρίζουν με πάθος τη μία ή την άλλη άποψη. Είναι απολύτως θεμιτό και στοιχείο ζωής, αφύπνισης των πολιτών. Και μακάρι οι άνθρωποι να είναι αφυπνισμένοι όχι μόνο σε παραστάσεις σαν τη δική μας αλλά και σε άλλες παραστάσεις που θίγουν το κοινό με την απουσία πρότασης».

ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΠΑΡΚΑ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 18/08/2008

«Ταυρομαχίες» στην «Μήδεια» του Βασίλιεφ

Με έντονες αποδοκιμασίες αλλά και με χειροκροτήματα έκανε την πρεμιέρα της – και τη δεύτερη παράστασή της- στην Επίδαυρο η «Μήδεια» του Ευριπίδη στην τολμηρή σκηνοθεσία του Ανατόλι Βασίλιεφ, συμπαραγωγή ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας και Ελληνικού Φεστιβάλ
O Ιάσων (Νίκος Ψαρράς), πεσμένος πάνω από τα νεκρά παιδιά του- που όμως είναι πάνινες κούκλες- αρχίζει να τους τραγουδάει. Γέλια από το κοίλον. Ο ηθοποιός διακόπτει, ανασηκώνει το κεφάλι και απευθυνόμενος προς το κοινό λέει: «Έλεος!». Και η απάντηση από το ανελέητο «ανώνυμο κοίλον»: «Αυτό λέμε κι εμείς».
Η πρώτη ελληνική σκηνοθεσία ενός μεγάλου ανθρώπου του ευρωπαϊκού θεάτρου, του Ανατόλι Βασίλιεφ, με το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, η «Μήδεια» του Ευριπίδη με την Λυδία Κονιόρδου στον επώνυμο ρόλο, που αναμενόταν ως το Γεγονός του φετινού Φεστιβάλ Επιδαύρου είχε, τελικά, κακή τύχη: αποδοκιμάστηκε σκληρά από το κοινό.

Η παράσταση γρήγορα είχε αρχίσει να κουράζει και να «φορτώνει» τον κόσμο- γύρω στα 5.000 άτομα- με τη διάρκειά της, τους αργούς ρυθμούς της, την ιδιότυπη εκφορά του λόγου και οι διαρροές από το διάζωμα είχαν αρχίσει από νωρίς. Αλλά τίποτα δεν προμήνυε την καταιγίδα. Η οποία ξέσπασε λίγο μετά την εμφάνιση της Αγγέλου (Αγλαΐα Παππά) που, με χαμόγελο παγωμένο και ένταση, περιγράφει, απευθυνόμενη στους θεατές, τι συνέβη όταν τα δηλητηριασμένα «δώρα» της Μήδειας έφτασαν στην Γ λαύκη.

Και ξαφνικά ξεκολλάει από τον Χορό η Αλεξία Καλτσίκη, προχωράει πλάι στην Άγγελο και αρχίζει να εκφωνεί, ταυτόχρονα, το ίδιο κείμενο στα γαλλικά. Γέλια, το πρώτο «αίσχος», και από τον Χορό ξεκολλάει τρίτος Άγγελος, ο Βασίλης Κουκαλάνι, και αρχίζει να εκφωνεί ταυτόχρονα το ίδιο κείμενο στα αγγλικά! Ένα τρίο, μετωπικά στημένο, με τις φωνές να μπλέκονται χωρίς να βγαίνει νόημα και με αυξανόμενη ένταση, που να κοιτάει κατάματα το κοινό- άρα άκρως «επιθετικό» και προβοκατόρικο. Οι αποδοκιμασίες πολλαπλασιάζονται: «αίσχος», «ντροπή», «μπουουου», «ουουου», γιουχαΐσματα, επικεφαλής ο δικηγόρος Αλέξανδρος Λυκουρέζος από τις πρώτες σειρές να φωνάζει «αίσχος σε όλους σας!» και «αίσχος σε όλη την παράσταση!», ένα κύμα φυγής διαμαρτυρόμενων θεατών…

Από τη στιγμή εκείνη παράσταση και κοινό ξεκουρδίστηκαν εντελώς: γέλια, ψίθυροι, κουβέντες, σχόλια, χειροκροτήματα ειρωνικά από ορισμένους αλλά και «σσσς» και χειροκροτήματα συμπαράστασης από άλλους μέχρι τον χαιρετισμό που είχε, εν τούτοις, μερικά «μπράβο» και αρκετό χειροκρότημα το οποίο έγινε πολύ θερμό για την Μήδεια- Λυδία Κονιόρδου.

Από τη στιγμή εκείνη παράσταση και κοινό ξεκουρδίστηκαν εντελώς: γέλια, ψίθυροι, κουβέντες, σχόλια, χειροκροτήματα ειρωνικά από ορισμένους αλλά και «σσσς» και χειροκροτήματα συμπαράστασης από άλλους μέχρι τον χαιρετισμό που είχε, εν τούτοις, μερικά «μπράβο» και αρκετό χειροκρότημα το οποίο έγινε πολύ θερμό για την Μήδεια- Λυδία Κονιόρδου.

Μία στο κόκκινο του αίματος, ολοστρόγγυλη, κανονική αρένα ήταν το σκηνικό του Διονύση Φωτόπουλου. Με, πίσω της, ένα πάλκο, τρία σκαλιά ψηλότερο που το έκοβε μία πρόσοψη λιτή. Τα πάντα κόκκινα. Πάνω από την πρόσοψη, στη μία άκρη της, ένα τεράστιο χρυσό «ντέφι»: ο ήλιος που, σιγά- σιγά κατά τη διάρκεια της παράστασης, μετακινούνταν για να φτάσει στην άλλη άκρη και να χαθεί όταν τελείωσε το έργο. Οι ηθοποιοί και οι μουσικοί ντυμένοι από τον Άνταλ Τσάμπα σε άσπρο- μαύρομερικές πινελιές κόκκινου, λίγο μπλε στον Άγγελο- με κοστούμια που παρέπεμπαν σε Ανατολή αλλά και σε Ισπανία- από φέσια μέχρι ψαθάκια, από σαλβάρια μέχρι παπιγιόν .

Την παράσταση ξεκίνησε ένας «πρόλογος» με τους τεχνικούς να χτενίζουν το κοκκινωπό χαλικάκι και να μεταφέρουν τα χρειώδη. Η Τροφός (Αγλαΐα Παππά) είπε τον μονόλογό της, τα παιδιά της Μήδειας, με μάσκες πάνινης κούκλα σε ολόκληρο το κεφάλι, έφτασαν σε ένα ποδήλατο με κεφάλι ταύρου στο τιμόνι- ο ταύρος που έλειπε από την αρένα ή μνήμη από Ταυροκαθάψια; Ο Χορός, με φαρδιές ασπρόμαυρες φούστες που όλο και τις άπλωνε, όλο και τις άνοιγε σαν βεντάλιες, εισήλθε με κυκλική κίνηση ακολουθούμενος από τους μουσικούς που κάθησαν δεξιά και αριστε ρά στο πάλκο. Ο μονόλογος της Μήδειας από το εσωτερικό του παλατιού ήταν ένας αμανές πριν η ηθοποιός εμφανιστεί, εμφανώς αδυνατισμένη, λαμπερή, πανέμορφη- κόκκινο σαλβάρι από κάτω, μαύρο ρούχο από πάνω, που θα αντικατασταθεί από ένα λευκό αργότερα -, απόλυτη κυρίαρχη της σκηνής και των μέσων της.

Αποδοκιμασίες: Ναι ή όχι;

Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνονται επεισόδια με αποδοκιμασίες σε παράσταση της Επιδαύρου… Είναι θεμιτό το «έθιμο»; Είναι καλό το κοινό να απελευθερώνεται και να εκφράζεται ελεύθερα; Ή μήπως δεν είναι και τόσο καλλιτεχνικής φύσης η μετατροπή ενός θεάτρου και δη αρχαίου σε αρένα; Και μήπως όλο αυτό μπορεί να είναι υπόπτου προελεύσεως και σκοπιμοτήτων; Μήπως είναι έκφραση αγκυλωμένου συντηρητισμού; Πόση αντοχή απαιτείται από τους ηθοποιούς που εισπράττουν αμέσως το γιουχάισμα, ενώ μπορεί την αποκλειστική ευθύνη να έχει η σκηνοθεσία; Και πόσο είναι το ψυχικό κόστος; «ΤΑ ΝΕΑ» απευθύνθηκαν σε συντελεστές της παράστασης «άμεσα θιγόμενους» και σε καλλιτέχνες, θεατές της πρεμιέρας.

Ανατόλι Βασίλιεφ: «Το ζητούμενο στο θέατρο είναι οι θεατές να αντιδρούν. Με ενδιαφέρει ο θεατής σε ένταση: όταν είναι ανασηκωμένος από τη θέση του και δεν ακουμπάει αναπαυτικά την πλάτη του. Η αποδοκιμασία του θεατή είναι και θεμιτή και επιβαλλόμενη, γιατί μόνο έτσι δημιουργείται η αμφίδρομη επικοινωνία. Οπότε μάλλον χαρά θα έλεγα ότι ένιωσα με τις αντιδράσεις. Η υπόθεση της «Μήδειας», άλλωστε, μια ταυρομαχία είναι. Και σε μια ταυρομαχία, είναι αναμενόμενος αυτός ο τρόπος συμπεριφοράς. Επίσης ο χώρος του θεάτρου της Επιδαύρου, όπου πάντοτε ήθελα πολύ να κάνω μια παράσταση, έχει το σχήμα του μαγνήτη και λειτουργεί ως μαγνήτης: υπάρχει έλξη και άπωση. Και όταν ο ηθοποιός χάνει την έντασή του, ο θεατής το εισπράττει».

Λυδία Κονιόρδου:

«Η παράσταση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, και υπέρ και κατά. Αυτό όμως το θεωρώ γόνιμο και δημιουργικό. Γιατί οι λύσεις που έχει δώσει ο σκηνοθέτης, δεν προέρχονται από μια αυθαίρετη και επιπόλαιη ματιά πάνω στο έργο- και αυτό μπορώ να το βεβαιώσω. Κάποια πράγματα μπορεί, βέβαια, να είναι τολμηρά και να ενόχλησαν. Η παράσταση της «Μήδειας» είναι ένα παιχνίδι. Αυτή όμως είναι η γραφή του σκηνοθέτη, με την οποία δουλεύει πάρα πολλά χρόνια. Θεώρησα δικαίωμα των θεατών να εκφράσουν- έστω δυνατά έστω και προκλητικά – αυτό που τους προκάλεσε η παράσταση, αλλά και δικαίωμα των υπολοίπων να χειροκροτήσουν. Δεν με στενοχώρησαν, δεν με απογοήτευσαν οι αποδοκιμασίες ούτε με εμπόδισαν. Τουναντίον, μου έδωσαν ακόμα μεγαλύτερη δύναμη. Τις θεωρώ κάτι ζωντανό και βέβαια δεν μπορώ να τις εμποδίσω. Απλώς σκέφτομαι πως το κοινό θα έπρεπε να αντιδρά και σε παραστάσεις που το προσβάλλουν, ίσως όχι προκαλώντας το αλλά με την απουσία, στην ουσία, πρότασης και ουσιαστικής δουλειάς».

Γιώργος Λούκος, πρόεδρος του Ελληνικού Φεστιβάλ: «Σε όλα τα φεστιβάλ του κόσμου, άλλες παραστάσεις πάνε καλά, άλλες δεν πάνε και τόσο καλά και άλλες ακόμα και αποδοκιμάζονται. Ο Ανατόλι Βασίλιεφ είναι μεγάλος καλλιτέχνης- μια ιστορική φυσιογνωμία για το θέατρο της εποχής μας. Έκανε κάτι το οποίο δεν άρεσε στο κοινό. Ε, και λοιπόν; Ως προς το γιατί δεν άρεσε, μην ξεχνάτε πως υπάρχει και μια εθνικιστική σύγχυση σε σχέση με το παρελθόν».

Νίκος Ψαρράς (Ιάσων): «Μου συνέβη πρώτη φορά. Μπορεί και να είχα μπλοκάρει και η παράσταση να είχε σταματήσει. Δεν τους ένοιαζε; Ή αυτό ήθελαν; Σοκαρίστηκα στην πρεμιέρα. Για να κρατηθώ στη δεύτερη παράσταση, εκείνο που σκέφτηκα- και λειτούργησε!- ήταν πως ο Ιάσων μπαίνει και γελάει μαζί του όλη η Κόρινθος, τον βρίζουν για την καταστροφή της. Είπα μέσα μου: «Πες πως αυτά που θα ακούσεις είναι από τους Κορίνθιους που σε βρίζουν». Τελικά, πάντως, συνειδητοποίησα πόση δύναμη έχει αυτό το πάρε- δώσε με το κοινό. Ακόμη και η άρνηση. Και αυτό με χαροποίησε».

Αλεξία Καλτσίκη (Άγγελος Β΄):

«Έπειτα από τόσο καιρό δουλειάς στις πρόβες, τα πράγματα είναι πολύ συγκεκριμένα. Και ισχυρά. Οπότε, ό,τι και να συμβεί, μάλλον ενδυναμωτικά λειτουργεί επί σκηνής παρά αποκαρδιωτικά. Ένιωσα πιο δεμένη με τους υπόλοιπους ηθοποιούς. Από την άλλη, μου φάνηκε πολύ περίεργο αυτό που έγινε. Ο σκηνοθέτης ήθελε, βάζοντας τις ξένες γλώσσες, να τονίσει το οικουμενικό της αγγελικής ρήσης και την κατάρρευση ενός βασιλείου, που όντως συμβαίνει, με τη Βαβέλ η οποία δημιουργείται. Θεωρώ υγιείς όμως τις διαφωνίες. Ήταν σαν να δημιουργήθηκε ένας διάλογος πολύ έντονος. Το θεώρησα κάτι πολύ ζωντανό».

Αγλαΐα Παππά (Άγγελος): «Το θέατρο απαιτεί δράση και αντίδραση. Αυτό που συνέβη είναι μια ζωντανή θεατρική πράξη. Το θεωρώ απολύτως φυσιολογικό. Αυτό είναι θέατρο. Ένιωσα πως ποτέ δεν είχα μεγαλύτερη δύναμη και περισσότερη ενέργεια στη σκηνή».

Ασπασία Παπαθανασίου, ηθοποιός, θεατής της πρεμιέρας. «Δεν ξέρω αν έχει ή όχι το δικαίωμα ο θεατής να αποδοκιμάζει. Για τους ηθοποιούς που παίζουν, όμως, είναι τραγικό. Όχι για τον σκηνοθέτη. Θα αισθανόμουν πολύ άσχημα αν μου συνέβαινε».

Μηνάς Χατζησάββας: ηθοποιός, θεατής της πρεμιέρας. «Αισθάνθηκα πολύ άσχημα. Βέβαια, η τέχνη είναι πολύ πλατιά έννοια. Κάποιος μπορεί να αντιδράσει θετικά, κάποιος αρνητικά. Ήμουν σε αυτούς που δεν ήταν θετικοί για την ανάγνωση του σκηνοθέτη και την παράσταση. Όταν άρχισε ο θόρυβος, σκέφτηκα πως είναι από τα στοιχεία που κάνουν το θέατρο ζωντανό. Στη σκηνή όμως υπάρχουν άνθρωποι που παλεύουν και αν τους φέρεις σε τόσο δύσκολη θέση, ε, δεν είναι και ό,τι καλύτερο. Αν δεν σου αρέσει, θα ήταν καλύτερο να σηκωθείς και να φύγεις. Το να δημιουργήσεις επεισόδιο χαλάει και τη διάθεση των υπολοίπων, στους οποίους το θέαμα μπορεί να αρέσει».

Στάθης Λιβαθινός, σκηνοθέτης, θεατής της πρεμιέρας. «Δεν αποδοκιμάστηκε ο Βασίλιεφ στην Επίδαυρο, αποδοκιμάστηκε το Θέατρο- η θεατρική πράξη. Αποδοκιμάστηκε ο σεβασμός στους καλλιτέχνες. Ο θεατής πρέπει να έχει ήθος, Μπορεί, αν δεν του αρέσει, να σηκωθεί και να φύγει. Λυπάμαι βαθιά. Ταράχτηκα- συγκλονίστηκα- από αυτή την έλλειψη επικοινωνίας ανάμεσα σε σκηνή και πλατεία. Νόμιζα πως ζούσα σε ένα εφιάλτη».

Κώστας Γεωργουσόπουλος: Δικαίωμα και καθήκον

Α! όλα κι όλα. Κάθε καλλιτέχνης έχει δικαίωμα αναφαίρετο να εκφράζεται ελεύθερα, αβίαστα.Το ίδιο δικαίωμα, και θα έλεγα καθήκον, έχει και το κοινό του. Να εκδηλώνει αβίαστα και ελεύθερα τη γνώμη του με κάθε μέσο και ιδιαίτερα όταν ο καλλιτέχνης χρηματοδοτείται από το δημόσιο ταμείο. Οφείλει επίσης δημόσια το κοινό να εκφράσει τις αντιρρήσεις του προς έναν καλλιτέχνη που αβίαστα και ελεύθερα ονόμασε τη χώρα, που πλουσιοπάροχα τον χρηματοδότησε, τριτοκοσμική, βρώμικη, καθυστερημένη, αγράμματη, απροσάρμοστη, σχεδόν σοβιετική.

Όσον αφορά το ίδιο το έργο του, ας μου επιτραπεί σε δύο κείμενα (Σάββατο και Δευτέρα) να εκθέσω αναλυτικά τις απόψεις μου, αφού προσθέσω ως τεκμήριο, πως ως πρόεδρος του Δ.Σ. του Κέντρου Έρευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του αρχαίου ελληνικού δράματος «Δεσμοί» παραχωρήσαμε ευχαρίστως στον καλλιτέχνη χώρο, υλικοτεχνική υποδομή και γραμματειακή υποστήριξη, δωρεάν, να αναπτύξει αβίαστα και ελεύθερα τις παιδαγωγικές και σκηνοθετικές του ιδέες.

ΥΓ. Σημειώνω πάντως πως οι Γερμανοί ποδοκροτούν, οι Γάλλοι σφυρίζουν και οι υποανάπτυκτοι παλαιότερα Έλληνες μαξιλάρωναν, άρα έχουμε τουλάχιστον αναβαθμιστεί σε μικροαστικό αιδήμον κοινό.

Ρεμπέτικα και πολεμικές τέχνες

Η παράσταση συνεχίστηκε φορτωμένη από σύμβολα, πλημμυρισμένη από τραγούδια στο ύφος του ρεμπέτικου και με τις- πάρα πολλές- χορογραφίες με απόηχους πολεμικών τεχνών να εικονοποιούν τα κείμενα. Η σκηνή Μήδειας και Αιγέα- Νίκος Καραθάνος με ασκί γεμάτο κρασί περασμένο στον ώμο- δόθηκε με έντονα κωμικούς τόνους.

Το ένα από τα παιδιά – μεγάλες πάνινες κούκλες πια- η Μήδεια θα το σύρει και θα το θυσιάσει πάνω στο τραπέζι- βωμό και ύστερα θα βγει από το ανάκτορο τραβώντας τα δύο πτώματα- κούκλες και θα τα δέσει πίσω από ένα τρίκυκλο που θα κάνει κύκλους σέρνοντάς τα. Μετά θα τα αρπάξει η ίδια με τα δόντια της, θα στροβιλιστεί και θα τα εκτοξεύσει, με τον «χαμένο» Ιάσονα να σωριάζεται πάνω τους.

Το άρμα του ήλιου είναι το τρίκυκλο. Μία πορτοκαλί πλαστική πολυθρόνα στην καρότσα, η Μήδεια χτυπάει το κλάξον του, κάνει νόημα και τα παιδιά βγαίνουν ολοζώντανα και χαρούμενα, ανεβαίνουν μαζί της στην καρότσα, εκείνη κάθεται στην πολυθρόνα και φεύγουν, ενώ ο Ιάσων προσπαθεί να αρπαχτεί από την καρότσα αλλά γλιστράει στα χαλίκια.

Τα μέλη του Χορού θα «θάψουν» τον Ιάσονα, θα στήσουν πάνω του ένα τραπέζι- μνημείο, θα ακουμπήσουν σ΄ αυτό μία μινιατούρα της «Αργώς», θα ξετυλίξουν από μέσα της κουβάρια κόκκινα, θα τραβήξουν τα νήματα και το καραβάκι θα τσακιστεί.

Είχαν συμπληρωθεί τρεισήμισι ώρες. «Κρίμα για τους πρωτάρηδες»

«Κρίμα για τα νέα παιδιά που συμμετείχαν στην παράσταση και εισέπραξαν γιουχάισμα στην πρώτη τους εμφάνιση στην Επίδαυρο.

Μου θύμισε τις Βάκχες του Λάνγκχοφ το 1997. Νομίζω ότι από τότε έχει να ακουστεί γιουχάισμα τέτοιας έντασης. Τελικά, κάθε σκηνοθέτης που θεωρείται μεγάλος ή Δάσκαλος, μόνο στο αρχαίο δράμα δοκιμάζεται».

Νατάσα Μερκούρη

«Το αρχαίο δράμα είναι παγκόσμια κληρονομιά, συνεπώς ανοιχτό σε κάθε σκηνοθετική προσέγγιση.

Όσων το αίσθημα ευπρέπειας και τάξης ενοχλείται, μπορούν να φύγουν από την παράσταση επιδεικνύοντας τη δική τους τάξη και ευπρέπεια και όχι να εκτονώνονται με φράσεις του τύπου, «έξω οι Ρώσοι από την Επίδαυρο». Πόσω μάλλον, όταν κάθε καλοκαίρι ανέχονται να αποπατεί ο καθένας στον Αριστοφάνη. Εδώ τουλάχιστον δεν επρόκειτο περί αρπαχτής: το έργο δουλευόταν επί έξι μήνες σε δεκάωρες πρόβες και χωρίς ρεπό».

Παναγιώτης Αθανασιάδης


«Η αλήθεια είναι ότι δεν ήξερα πως η Μήδεια έμενε στην Ισπανία, την πηγαινοφέρνανε ποδήλατα με καρότσια μαζί με τα νεκρά παιδιά της, ο χορός της μιλούσε αγγλικά, γαλλικά, αλλά άκουγε και αρχοντορεμπέτικα. Ούτε γνώριζα πως η εκφορά του λόγου της ήταν επιπέδου ανάγνωσης εξάχρονου μαθητή Α΄ Δημοτικού που δεν γνωρίζει πώς είναι η σωστή ανάγνωση.

Δυστυχώς, η Μεγαλόχαρη δεν έκανε το θαύμα της και η Παρασκευή μας ήταν τραγωδία. Μεγάλα κενά από τη σκηνοθεσία, η έλλειψη αληθινού ταύρου στην αρένα. Με λίγα λόγια, η παράσταση ήταν «να ζήσω ή να πεθάνω σε ένα flamenco επάνω». Όλεεε!

Μιχάλης Παπαευθυμίου

Από την εποχή των «Βακχών» του Λάνγκχοφ, δέκα και πλέον χρόνια πριν, είχε η Επίδαυρος να ζήσει ανάλογες εντάσεις. Μόνο που την περασμένη Παρασκευή, το σκάνδαλο που ξέσπασε δεν είχε προηγούμενο ούτε σε ένταση ούτε σε διάρκεια

Παρατεταμένα «ου», καυστικές ατάκες και ειρωνικό, αρνητικό χειροκρότημα για τα επί σκηνής κατορθώματα ηθοποιών και σκηνοθέτη διέλυσαν το κλίμα και κινδύνευσαν να τινάξουν όλη την παράσταση στον αέρα. Τα ίδια, αν και σε μικρότερη ένταση, επεισόδια σημειώθηκαν και το Σάββατο στο φινάλε των φετινών Επιδαυρίων. Και τις δύο ημέρες την πολυσυζητημένη παράσταση είδαν περίπου 13.000 άτομα.

Τι ενόχλησε τους θεατές;

* Η περίεργη απαγγελία των ηθοποιών. Οι συγκοπές και τομές που επέβαλε ο σκηνοθέτης μάλλον συσκότισαν το νόημα του λόγου τους.

* Η διάρκεια της παράστασης που ξεπέρασε τελικά τις τρεις ώρες και τριάντα λεπτά.

* Η ανάληψη της Μήδειας. Ανεβασμένη στην καρότσα ενός κίτρινου (!) τρίκυκλου, καθισμένη σε πλαστική καρέκλα, κρατά ζωντανά στα χέρια της τα παιδιά της, ενώ ο Ιάσονας τρέχει από πίσω της για να την πιάσει.

* Οι κακόγουστες μάσκες τύπου Σπάιντερμαν που φορούσαν τα παιδιά της Μήδειας. Οταν μάλιστα αργότερα εμφανίστηκαν με δύο κούκλες στην πλάτη τους, η αμηχανία γενικεύτηκε.

* Οι μαυροφορεμένοι τεχνικοί του θεάτρου. Χωρίς καμιά προσπάθεια να κρυφτούν, περιφέρονταν, σκούπιζαν, βοηθούσαν τους ηθοποιούς να μπουν στη σκηνή, οδηγούσαν ποδήλατα με καρότσα, που δυσκολεύονταν να κινήσουν στο χαλίκι της αρένας.

Σε μία από τις εμφανίσεις τους ήταν που εξερράγη πρώτη φορά το κοινό ύστερα από δυόμισι ώρες παράσταση. Οταν τοποθέτησαν σε παράταξη τους φράκτες από τα σκηνικά της αρένας του Διονύση Φωτόπουλου και παρατεγμένα από πίσω τα μέλη του Χορού άρχισαν να μιλούν ταυτόχρονα, δημιουργώντας ένα άνευ προηγούμενου πανδαιμόνιο. Η πρώτη αντίδραση ακούστηκε από κάποιον: «Αυτά είναι γελοιότητες!».

Ωστόσο το γενικό ξέσπασμα ήρθε λίγο μετά, όταν η ρήση του Αγγέλου διεκόπη, ο Αγγελος άλλαξε, η ρήση του επαναλήφθηκε και στο τέλος συνεκφωνήθηκε σε ελληνικά, γαλλικά και αγγλικά από τρεις διαφορετικούς ηθοποιούς! Σε εκείνο το σημείο οι αντιδράσεις ξέφυγαν από τον έλεγχο: «Αίσχος!», «Ντροπή», «Δείτε μας να φεύγουμε», φώναξαν πολλοί, ενώ η απόδραση από το κοίλο ήταν πια αθρόα (κατά δεκάδες) και ο κόσμος ξεσπούσε τακτικά σε ειρωνικά χειροκροτήματα.

Τα γέλια και τα σχόλια συνεχίστηκαν μέχρις ότου ο Ιάσονας του Νίκου Ψαρρά, οδυρόμενος για τα παιδιά του, φωνάζει στη Μήδεια «Ελεος». «Αυτό λέμε κι εμείς!», απαντά ευκρινώς κάποιος θεατής και το θέατρο πέφτει κάτω από τα γέλια. Η βραδιά οδεύει πια προς την απόλυτη διάλυση. Στο γενικό κλίμα της χαλαρότητας που επικρατεί ένα παιδάκι αναφωνεί δυνατά: «Μα, καλά, εδώ θα μείνουμε όλη νύχτα;», ενώ κάποιος άλλος πετιέται από τα ψηλά: «Αν πετύχει η μαλακία…».

Στο τέλος, ωστόσο, οι λίγοι πιστοί που είχαν απομείνει στις κερκίδες επιφύλαξαν θερμό χειροκρότημα για την πρωταγωνίστρια και τους άλλους ηθοποιούς. Οι τελευταίοι, παρά την αμηχανία τους, φάνηκε να ανακουφίζονται από την αναγνώριση της προσπάθειάς τους. Δεν έλειψαν όμως ούτε και εκείνη την ύστατη ώρα τα γιουχαΐσματα και οι αποδοκιμασίες.

* Η «Μήδεια» του ΔΗΠΕΘΕ Πατρών έχει ακόμη πολλές παραστάσεις ανά την Ελλάδα. Το πρόγραμμα της περιοδείας έχει ως εξής: 20/8 Σπάρτη («Σαϊνοπούλειο»), 22/8 Αρχαία Ολυμπία, 24/8 Οινιάδες, 27/8 Καβάλα, 29, 30/8 Υμηττός (Θέατρο Βράχων), 3, 4, 5/9 Πάτρα, 8,9/9 Θεσσαλονίκη (Θέατρο Δάσους), 13, 14/9 Ηρώδειο, 16/9 Ελευσίνα και 18/9 Πετρούπολη.

Φ. Μπ.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 18/08/2008

 

Μήδεια πανηγυρική για τα πανηγύρια

ΚΡΙΤΙΚΗ θεάτρου  «Μήδεια» του Ευριπίδη Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου 
τ
ου ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

 Το σκηνικό της ταυρομαχίας αποδείχτηκε αυτή τη φορά σημαδιακό. Σαν ταύρος εισήλθε ο Ανατόλι Βασίλιεφ στο υαλοπωλείο της Επιδαύρου και τα έκανε όλα λίμπα. Η παράσταση του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας προκάλεσε αντιδράσεις που όμοιές τους δεν γνώρισε το τέμενος της Αργολίδας. Η σύνθεση μυστικισμού, πρόκλησης και θεατρικού ιδιώματος που πρότεινε ο σκηνοθέτης, αντιμετωπίστηκε σαν προϊόν σαστισμένου μυαλού, πρόκληση στο κριτήριο των πολλών.Οποιος σπέρνει ανέμους θερίζει θύελλες, και εκείνος που θέλει να ανακατευτεί με τον πειραματισμό πρέπει να γνωρίζει ότι υπάρχει κίνδυνος να μαζεύει ύστερα τα σπασμένα. Δεν περιμένεις να δεις από το Wooster Group έναν συνηθισμένο «Αμλετ» και δεν περιμένεις από τον Βασίλιεφ μια συνηθισμένη «Μήδεια». Βάλτε δέκα χιλιάδες θεατές να παρακολουθήσουν την παράσταση του αμερικανικού θιάσου σε κάποιο υποθετικό ανοιχτό θέατρο της Αγγλίας και θα έχετε και εκεί παρόμοιες αντιδράσεις. Είναι καιρός, μου φαίνεται, αντί να κοιτάμε πώς θα προστατέψουμε την Επίδαυρο από τους καλλιτέχνες, να δούμε πώς θα προστατέψουμε τους καλλιτέχνες από την Επίδαυρο.

Τι γυρεύει αυτή η σχεδόν τετράωρη «Μήδεια» στην Αργολίδα; Οι απόψεις τού διεθνώς καταξιωμένου σκηνοθέτη της αποτελούν μείγμα θρησκευτικού αποκρυφισμού και θεατρικού παγανισμού που έτσι και αλλιώς δύσκολα μεταδίδεται. Στο εννοιολογικό θέατρο που έχει αναπτύξει για να μελετήσει την παράσταση της φιλοσοφικής σκέψης, το ποιητικό κείμενο αντιμετωπίζεται σαν βάση για μεταφυσικό επιχείρημα και οι μορφές του εξετάζονται στη φωτεινή τους εντέλεια.

Από αυτή την άποψη η εντελής μορφή της Μήδειας είναι αυτή που εμφανίζεται στο τέλος, δίπλα στα παιδιά της. Στην εκδοχή μάλιστα που ακολουθεί ο σκηνοθέτης (παρακάμπτοντας τον Ευριπίδη) αυτά δεν είναι άψυχα σώματα αλλά ζωντανές εν θεώ υπάρξεις, που έχουν απεκδυθεί το φορτίο τους και έχουν κερδίσει με τη θυσία της μητέρας τους την αθανασία. Ο Βασίλιεφ δεν αντιμετωπίζει τη «Μήδεια» σαν ιστορία παιδοκτονίας, όπως και εμείς δεν θα βλέπαμε τη «Θυσία του Αβραάμ» σαν υπόθεση ενός παρ’ ολίγον παιδοκτόνου. Αυτό που απομένει είναι το παράδειγμα, το είδωλο της θνητής φύσης και η καταγγελία της ψευτιάς της, ο αμνός και η κούκλα.

Διαβάζοντας ανάποδα το έργο, ο Βασίλιεφ καταλήγει (κάπως βεβιασμένα και εκβιαστικά) στη μεταφυσική φάρσα, στο παιχνίδι που στήνεται ανάμεσα σε μια αγριεμένη φυσική δύναμη (παραπομπή στα ταυροκαθάψια) και τα ανθρώπινα. Σε αυτό το πλαίσιο προχωρά παραπέρα για να αποδώσει την τελετουργική σύγκρουση αρσενικού και θηλυκού, τη σύγκρουση ανατολής και δύσης, τη σύγκρουση του ανθρώπινου με το θείο. Παράλληλα, το ζητούμενο της θεατρικής αυθεντικότητας τον οδηγεί να στήσει ένα πανηγύρι, με τεχνικούς θεάτρου, τρίκυκλα, καρέκλες και όργανα επί σκηνής. Λογικό είναι όλα αυτά μαζί και ταυτόχρονα να δίνουν την εντύπωση της αμετροέπειας, να προκαλούν σύγχυση και να εκνευρίζουν.

Στο κόκκινο σκηνικό της αρένας και του παλκοσένικου που έστησε ο Διονύσης Φωτόπουλος για να κλείσει εκεί τον ταύρο και το παιχνίδι του, ο Χορός εκτελεί άψυχα το τελετουργικό μέρος με σχήματα που θυμίζουν τελετή έναρξης αγώνων. Πιο πίσω, η περισσότερο ευχάριστη κομπανία μεταποιεί την οργή της Μήδειας σε μελωδία. Η άποψη του σκηνοθέτη ότι το ρεμπέτικο κουβαλά ισχυρές ανθρωπολογικές δυναμικές είναι ίσως εξεζητημένη, λειτουργεί όμως επαρκώς στα συμφραζόμενα του έργου. Στην εξαιρετική μουσική του Τάκη Φαραζή (που δεν πρέπει να αδικηθεί) το ιδίωμα της Σμύρνης μεταφέρει τους ανάπαιστους του πρωτότυπου και ο αμανές κουβαλά την κραυγή της προδομένης γυναίκας.

Το εννοιολογικό μέρος της παράστασης ολοκληρώνεται με τη θυσία του καρπού της ένωσης των αντιθέτων και την ανάληψή του σε μια φωτεινή πραγματικότητα. Μακάρι να μέναμε σε αυτό. Κάποια στιγμή ο Χορός, προστατευμένος πίσω από μέρη του σκηνικού που λειτουργούν σαν οδόφραγμα, εξαπολύει επίθεση στο κοινό με λεκτικές ομοβροντίες. Την επόμενη στιγμή η αγγελική ρήση πολλαπλασιάζεται σε τρεις γλώσσες και δέχεται από την πλατεία τα ομαδικά πυρά των έξαλλων θεατών. Ο σκηνοθέτης -είναι φανερό- επιδιώκει να διώξει τους μισούς θεατές και να συσπειρώσει γύρω του τους άλλους μισούς.

Διακρίνω και εκτιμώ στους ηθοποιούς μια στάση αληθινά καλλιτεχνική, ακόμα και αν τρώνε τα μούτρα τους σε μια σχεδόν απροσπέλαστη ρητορική. Ο Βασίλιεφ δεν θέλει τους ηθοποιούς να απαγγέλλουν, θέλει να τεκμηριώνουν. Στη Μήδεια της Λυδίας Κονιόρδου η τεχνική φαίνεται αρκετά χωνεμένη και ο λόγος της έχει κάποιο ειρμό. Ο κουτσαβάκης όμως Ιάσονας του Νίκου Ψαρρά, η Τροφός της Αγλαΐας Παππά, ο Παιδαγωγός του Δημήτρη Κανέλλου και ο ψευτοδερβίσης Κρέων του Γιώργου Γάλλου ακούγονται σαν να διαβάζουν οι ηθοποιοί τον ρόλο τους από χαλασμένο τέλεκιου. Μόνο ο Νίκος Καραθάνος δίνει έναν αγαθιάρη και πειστικό Αιγέα, σε μια στιγμή γενικευμένης ανακούφισης.

Με ερμητισμό, πρόκληση και τεχνική χαμένη στη μετάφραση καταλήγουμε σε μια «Μήδεια» πανηγυρική και για τα πανηγύρια. Ποιος είναι ο χαμένος; Ο Βασίλιεφ χάνει την Επίδαυρο και εμείς χάνουμε τον Βασίλιεφ.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 18/08/2008

Τα γιούχα έχουν ιστορία

Το πρώτο «σκάνδαλο» στο κοίλο της Επιδαύρου ήταν εκείνο της «Αλκηστις» του Ευριπίδη από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος το 1984 σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά. Η Αννα Συνοδινού αποχώρησε μαινόμενη διασχίζοντας την Ορχήστρα! Την ίδια χρονιά την μήνιν του κοινού προκάλεσε η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή έτσι όπως παρουσιάστηκε από τον Γιώργο Ρεμούνδο για το Εθνικό Θέατρο.

Ο Γεωργιανός σκηνοθέτης Ρόμπερτ Στούρουα διεκδικεί ίσως τις πιο θορυβώδεις παραστάσεις στην Επίδαυρο, με την ενεργό φυσικά συμμετοχή του κοινού. Το καλοκαίρι του 1986 άναψε φωτιές στην Επίδαυρο! Ενα τσιγάρο που κάπνισε στην Ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου η Αννα Μακράκη, ο Αγγελος στον «Οιδίποδα Τύραννο», που είχε ανεβάσει ο διάσημος Γεωργιανός σκηνοθέτης για τον θίασο Τζένης Καρέζη – Κώστα Καζάκου, ήταν αρκετό για να θεωρηθεί ο Στούρουα κάτι παραπάνω από αγράμματος και ιερόσυλος. Δύο χρόνια αργότερα και η «Ηλέκτρα» του με τους ίδιους πρωταγωνιστές προκάλεσε το κοινό.

Το 1997 ήταν η σειρά του Ματίας Λάνγκχοφ να τα… ακούσει με τις «Βάκχες» του Ευριπίδη για λογαριασμό του ΚΘΒΕ. Αφορμή ήταν η γυμνή εμφάνιση του Μηνά Χατζησάββα ως Απόλλωνα.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 18/08/2008

Γύρισαν την πλάτη στη Μήδεια

Γιούχα και αποχωρήσεις από τις κερκίδες της Επιδαύρου, ιδιαίτερα στην πρεμιέρα της Παρασκευής

Δευτέρα, 18.08.08

H πιο «θερμή» παράσταση των φετινών Επιδαυρίων αποδείχθηκε η «Μήδεια» του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας που παρουσιάστηκε σε σκηνοθεσία Ανατόλι Βασίλιεφ την περασμένη Παρασκευή και Σάββατο στο αργολικό θέατρο. Ιδιαίτερα την Παρασκευή, ανήμερα Δεκαπενταύγουστου, οι πέντε χιλιάδες θεατές που έκαναν τον κόπο να φτάσουν έως την Επίδαυρο εν μέσω πυρκαγιάς που έκαιγε στην περιοχή, δεν δίστασαν να «φιλοδωρήσουν» την παράσταση με γιουχαΐσματα, έντονες αποδοκιμασίες και αποχωρήσεις.

Ο φημισμένος Ρώσος σκηνοθέτης επέλεξε να «πλουτίσει» την τραγική ιστορία της παιδοκτόνου Μήδειας με χρώμα, τραγούδι και χορό χωρίς επιτυχία, όπως φάνηκε από τις αντιδράσεις του κοινού, ενώ τράβηξε τη διάρκεια στις 3 ½ ώρες παίζοντας με τις αντοχές του κόσμου που ήθελε απλά να δει την κορυφαία σύγχρονη τραγωδό Λυδία Κονιόρδου. Τα βέλη των θεατών στόχευσαν και την ίδια, καθώς μια φωνή στην παράσταση του Σαββάτου έσπασε τη σιωπή φωνάζοντας «ντροπή σου, Κονιόρδου». Μια άδικη αντιμετώπιση θα λέγαμε για την ηθοποιό που έχει προσφέρει πολλά στο αρχαίο δράμα. Η παράδοση που θέλει το σκηνοθέτη να εμφανίζεται μετά το τέλος της παράστασης στην ορχήστρα για να εισπράξει το χειροκρότημα του κοινού δεν τηρήθηκε αυτή τη φορά. Ο Βασίλιεφ έμεινε στη θέση του, παρά το γεγονός ότι όσοι παρέμειναν έως το τέλος της παράστασης χειροκρότησαν θερμά την κοπιαστική προσπάθεια των ηθοποιών.

Η ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου είχε μετατραπεί για τις ανάγκες της «Μήδειας» σε κατακόκκινη αρένα, ενώ τα κοστούμια των κοριτσιών του Χορού ήταν ασπρόμαυρα ριγέ. Η Λυδία Κονιόρδου έπαιζε με άσπρα, μαύρα και κόκκινα κοστούμια και δεν ήταν λίγες οι φορές που θύμιζε ταυρομάχο σε αρένα, ενώ οι αντρικοί ρόλοι της παράστασης φορούσαν κάτι σαν… μακριές φουστανέλες. Κάθε τόσο οι χοροί και τα τραγούδια διέκοπταν την εξέλιξη του δράματος, ενώ χρειάσθηκε τουλάχιστον μισή ώρα για να κάνει την πρώτη της εμφάνιση μπροστά στο κοινό η Μήδεια. Οι αναφορές της παράστασης ξεκινούσαν από τους βαλκανικούς ήχους του Μπρέγκοβιτς και κατέληγαν στα φλαμένκο και τα ρεμπέτικα. Στις 2 ½ ώρες η παιδοκτόνος δεν είχε ακόμη αποφασίσει αν θα προχωρήσει στο έγκλημα. Κάπου εκεί ο Αγγελιαφόρος (Αγλαΐα Παππά) πλησιάζει το κοινό και ανακοινώνει το θάνατο της Γλαύκης και του πατέρα της Κρέοντα. Το κάνει με επιτονισμούς και επιθετικό τρόπο που προκαλεί αποδοκιμασίες. Στα λόγια της μπλέκονται τα λόγια της Αλεξίας Καλτσίκη στα γαλλικά και του Βασίλη Κουκαλάνι στα αγγλικά. Το κοινό αποδοκιμάζει με πιο έντονο τρόπο και έχουμε αποχωρήσεις, ιδιαίτερα από το άνω διάζωμα. Λίγο αργότερα ο Νίκος Ψαρράς (Ιάσονας) φωνάζει «έλεος» προς το κοινό πάνω στο μοιρολόι του για το χαμό των παιδιών του, προκαλώντας για ακόμη μια φορά τις αντιδράσεις του κοινού που απαντά «έλεος για εμάς». Η κυκλική πορεία της Μήδειας στο άρμα του Ηλιου, σέρνοντας τα νεκρά παιδιά της σαν σε γύρο του θριάμβου, χειροκροτήθηκε ειρωνικά από το κοινό που είχε χάσει πλέον την υπομονή του. Παρά τις αποδοκιμασίες και την έκρυθμη κατάσταση, το σύνολο των ηθοποιών έδειξε να μην πτοείται και να μην επηρεάζεται στο ελάχιστο. Ολα αυτά συνέβησαν στην παράσταση της Παρασκευής, ενώ οι αποδοκιμασίες συνεχίσθηκαν και στην παράσταση του Σαββάτου, που την παρακολούθησαν περίπου 8.000 θεατές, όμως τα πνεύματα ήταν πιο ήρεμα.

«Η αντίδραση είναι υγεία»

«Οι αντιδράσεις του κοινού είναι υγιές σημάδι. Η ύπνωση είναι ανησυχητική… Σαφώς είναι δικαίωμα του καθενός να αντιδρά όπως θέλει απέναντι σε μια παράσταση, όμως ο Βασίλιεφ στηρίχθηκε στην ίδια την υφή του έργου. Τίποτα δεν ήταν αυθαίρετο επειδή έτσι του ήρθε. Κάποιες σκηνές ήταν σκληρές γιατί το ίδιο το έργο είναι σκληρό… Το Σάββατο, το μεγαλύτερο μέρος του πολυπληθέστερου κοινού παρακολούθησε απνευστί την παράσταση. Ισως ήταν πιο ανοικτό και με λιγότερες προκαταλήψεις. Η διάρκεια της παράστασης ήταν μεγάλη, το καταλαβαίνω. Ομως αυτό δεν ήταν κάτι το πρωτόγνωρο για την Επίδαυρο».

Λυδία Κονιόρδου

ΗΘΟΠΟΙΟΣ- ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΟΥ ΔΗΠΕΘΕ ΠΑΤΡΑΣ

«Σοκαρίστηκα, ήταν πολύ βίαιο». «Το “έλεος” που είπα την Παρασκευή προς το κοινό το εννοούσα μέσα από την ψυχή μου. Δεν ήμουν σίγουρος ότι θυμόμουν τα λόγια μου για να συνεχίσω. Ήθελα να τους πω να κάνουν λίγη υπομονή για να τελειώσει η παράσταση και μετά ας πουν ό,τι θέλουν… Σοκαρίστηκα και φοβήθηκα μήπως ο κόσμος μπει στην ορχήστρα. Τα κορίτσια του Χορού φεύγοντας δέχονταν κέρματα. Εγώ αναρωτιόμουν τι έπρεπε να κάνω. Το Σάββατο όμως κατάλαβα ότι δεν πρέπει να ανοίγω διάλογο με το κοινό. Οι ίδιοι που με αποδοκίμασαν την Παρασκευή, με χειροκρότησαν το Σάββατο. Το ένιωθα ότι ήταν κοντά μου. Ήταν μάθημα και πήρα μεγάλη δύναμη από ό,τι έγινε».
Nίκος Ψαρράς ΗΘΟΠΟΙΟΣ

ΖΑΛΙΓΚΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Ελεύθερος Τύπος

(οι φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν στην εφ. Ελεύθερος Τύπος)

 

One comment

  1. Πέρα από όλα τα υπόλοιπα, φαίνεται πόσο αγράμματοι είστε από αυτά που λέτε… Που τον βρήκατε τον Απόλλωνα στις Βάκχες όμως θα θελα να ξερα….;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.