Το αλάτι αυτής της θάλασσας (Salt of this Sea) της Ανμαρί Τζασίρ, (Παλαιστίνη, Βέλγιο, Γαλλία, Ισπανία, Ελβετία, ΗΠΑ, Μεγ. Βρετανία, Ολλανδία-2008-109′, NewStar)

image

-Από πού είσαι;

-Από εδώ.

-Από πού εδώ;

-Από την Παλαιστίνη.

-Πόσο καιρό είσαι εδώ;

-Είμαι εδώ όλη μου τη ζωή.

image

Από την NEW STAR:

ΤΟ  ΑΛΑΤΙ  ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ  ΘΑΛΑΣΣΑΣ

Η Σοράγια, 28 χρονών, ζει με την οικογένειά της στο Μπρούκλιν. Είναι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες της εργατικής τάξης. Μια μέρα ανακαλύπτει ότι οι οικονομίες του παππού της έχουν παγώσει στον τραπεζικό του λογαριασμό στην Τζάφα, απ’ όπου εξορίστηκε το 1948. Η Σοράγια επιθυμεί να επιστρέψει στην Παλαιστίνη και τελικά τα καταφέρνει, με κόστος όμως το όνειρο αυτό να την απομακρύνει όλο και περισσότερο από την πραγματικότητα. Γνωρίζει τον Εμάντ, ο οποίος, αντίθετα με την ίδια, έχει βάλει σκοπό να φύγει για πάντα από την Παλαιστίνη. Μαζί θα ανακαλύψουν ότι ο αγώνας για ελευθερία είναι υποχρέωση, ακόμα κι όταν σε ωθεί στην παρανομία.

Μια ταινία της Ανμαρί Tζασίρ

Από τους παραγωγούς του «Paradise Now«

Η θάλασσα απλώνεται μπροστά σου κι ο εχθρός πίσω σου…

Η επίσημη πρόταση της Παλαιστίνης

για τα Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας 2009

Επίσημη συμμετοχή «Ένα κάποιο βλέμμα», Φεστιβάλ Καννών 2008

Βραβείο FIPRESCI, Φεστιβάλ Osians Cinefan 2008

«Η θάλασσα γελά. Γιατί; Γιατί; Γιατί;

Καθώς κουβαλάω τη στάμνα στην ακτή.

Πόσες στάμνες δεν γεμίσαμε για άλλους;

Διψούσαμε, αλλά δώσαμε το νερό μας.

Περιμένουμε η θάλασσα να σβήσει τη δίψα μας».

Το αλάτι αυτής της θάλασσας (Salt of this Sea)

Παλαιστίνη, Βέλγιο, Γαλλία, Ισπανία, Ελβετία, ΗΠΑ, Μεγ. Βρετανία, Ολλανδία-2008-109′

Σκηνοθεσία: Annemarie Jacir

Σενάριο: Annemarie Jacir

Φωτογραφία: Benoit Chamaillard

Μοντάζ: Michele Hubinon

Ήχος: Peter Flammau, Sami Said, Radwan Shalabi

Παίζουν: Suheir Hammad, Saleh Bakri, Riyad Ideis

Ανμαρί Tζασίρ/ Annmari Jacir

Βιογραφία


Η Παλαιστίνια σκηνοθέτις Aνμαρί Tζασίρ εργάζεται σε ανεξάρτητες κινηματογραφικές παραγωγές απ’το 1994 και έχει γράψει το σενάριο, έχει σκηνοθετήσει και έχει κάνει την παραγωγή αρκετών ταινιών μικρού μήκους. Έχει διδάξει στo Πανεπιστήμιο Κολούμπια και στα πανεπιστήμια της Βηθλεέμ και της Μπιρζείτ. Δουλεύει ως μοντέζ και διευθύντρια φωτογραφίας. Η πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία, «Το αλάτι αυτής της θάλασσας», προβλήθηκε στο τμήμα «Ένα Κάποιο Βλέμμα» του Φεστιβάλ των Καννών 2008 και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης στο τμήμα «Διάσπαση και Ενότητα: Ο Κινηματογράφος στη Μέση Ανατολή». Ζει στη Ραμάλα και αυτό το διάστημα εργάζεται για το σενάριο της νέας της ταινίας με τίτλο «Όταν σε είδα».

Φιλμογραφία

1998 A Post Oslo History (μμ)

2001 The Satellite Shooters (μμ)

2003 Like Twenty Impossibles (μμ)

2008 Milh hadha al-bahr/Salt of this Sea

Συνέντευξη Ανμαρί Τζασίρ από τον Αλάν Γκρες (Le Monde diplomatique)

Η πρώτη μου ερώτηση αφορά στις συνθήκες των γυρισμάτων που έλαβαν χώρα στην Παλαιστίνη. Στην ταινία βλέπουμε το τείχος, συρματοπλέγματα… Πώς μπορέσατε να δουλέψετε;

ΑΤ: Ήταν εξαιρετικά δύσκολο. Εκτός από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε παραγωγή ανά τον κόσμο, αντιμετωπίζαμε επιπρόσθετα και προβλήματα διοικητικής μέριμνας. Η ταινία ανήκει στην κατηγορία ταινιών που ονομάζουμε «road movie» και διαδραματίζεται στη Δυτική Όχθη, αλλά και στην ιστορική Παλαιστίνη (Ισραήλ) και είναι πραγματικά δύσκολο να ταξιδεύει κανείς σε αυτές τις περιοχές. Το συνεργείο αποτελούνταν από Ευρωπαίους και Παλαιστίνιους. Ο Σαλέχ Μπακρί, ο ηθοποιός που υποδυόταν τον κεντρικό ήρωα, δεν είχε άδεια εισόδου στη Ραμάλα, λόγω Ισραηλινής υπηκοότητας, ενώ το συνεργείο της Δυτικής Όχθης δεν επιτρεπόταν να φύγει από τη Ραμάλα. Σαν αποτέλεσμα, ο Σαλέχ Μπακρί έπρεπε να βρει έναν τρόπο να γλυστράει ως τη Ραμάλα και όταν ερχόταν ο Ισραηλινός στρατός να κάνει τον έλεγχο, εκείνος έπρεπε να κρύβεται.

Οι δύο κεντρικοί χαρακτήρες μοιάζουν να μην έχουν πολλά κοινά στοιχεία. Ο ένας γενήθηκε στην Παλαιστίνη και δεν έφυγε ποτέ, η άλλη μεγάλωσε στο Μπρούκλιν. Ο ένας ονειρεύεται να αφήσει την Παλαιστίνη και η άλλη να εγκατασταθεί εκεί…

ΑΤ: Η Σοράγια και ο Εμάντ μεγάλωσαν σε εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα, κοινωνικά πλαίσια… Η Σοράγια, σαν Παλαιστίνια πρόσφυγας σε όλη της τη ζωή ονειρευόταν την Παλαιστίνη. Κι εκείνος που γνώρισε την κατοχή και την αλήθεια της Παλαιστίνης όλη του τη ζωή ονειρεύεται να φύγει… Συναντιούνται γιατί στην Παλαιστίνη ζουν και οι δύο στο περιθώριο. Είναι και οι δύο πρόσφυγες, ο ένας στο εσωτερικό και η άλλη στο εξωτερικό.

Κατά τη διάρκεια των δέκα πρώτων λεπτών του έργου, βλέπουμε τη Σοράγια να φτάνει στην Παλαιστίνη με ένα αμερικανικό διαβατήριο και στον τελωνειακό έλεγχο υπόκειται σε ένα είδος βίας, το οποίο το νιώθουμε πολύ έντονα… Εκεί ίσως έχει κάτι κοινό με τον Εμάντ…

ΑΤ: Στο αεροδρόμιο, περιμένει πως θα την αντιμετωπίσουν όπως οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο, αλλά μόλις οι Παλαιστινιακές της ρίζες αποκαλύπτονται, βρίσκεται σε μία διαφορετική κατάσταση από τους υπόλοιπους. Όπως πολλοί Παλαιστίνιοι, έτσι κι εγώ ανακάλυψα στα σύνορα ότι ήμουν Παλαιστίνια.

Στη δεκαετία του ’90, υπήρξε μία περίοδος ελπίδας όσον αφορά στην Παλαιστινιακή Αρχή… Αυτές τις μέρες, διανύετε μία μάλλον πιο σκοτεινή περίοδο.

ΑΤ: Αυτό είναι αλήθεια, η Σοράγια έχει ακόμη ελπίδα όταν φτάνει στη Ραμάλα, όταν βλέπει τον αστυνομικό, την παλαιστινιακή σημαία στην πλατεία…Γιατί είναι η πρώτη φορά που βρίσκεται στη Ραμάλα. Θυμάμαι στη δεκαετία του ’90 η πρώτη φορά που είδα έναν άντρα να περπατά στο δρόμο με τον γιο του που κρατούσε μία παλαιστινιακή σημαία… Ήταν τόσο όμορφη η θέα, γιατί η σημαία ήταν εντελώς απαγορευμένη μέχρι τότε. Σήμερα, όλο αυτό έχει εξαφανιστεί.

Όταν αρνούνται να της δώσουν τα χρήματα που οι παππούδες της άφησαν στον τραπεζικό λογαριασμό το 1948, η Σοράγια αποφασίζει να τα κλέψει. Η Σοράγια και ο Εμάντ δηλαδή γίνονται εγκληματίες.

ΑΤ: Ωστόσο, ήδη τους συμπεριφέρονται σα να είναι εγκληματίες! Είναι παράνομο για έναν Παλαιστίνιο να πηγαίνει στην Ιερουσαλήμ, παράνομο να χτίσει ένα σπίτι, παράνομο να κάνει αυτού του είδους τα πράγματα… Τα βασικά πράγματα. Έτσι, όταν παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους, αποφασίζουν να γίνουν εγκληματίες. Κι αυτό περιλαμβάνει την είσοδό τους στο Ισραήλ παράνομα.

Το δεύτερο μέρος του έργου διαδραματίζεται στο Ισραήλ. Από τη μία μεριά, βρίσκονται εκεί παράνομα, από την άλλη όμως μοιάζουν σχεδόν ελεύθεροι…Είναι οι δύο χώρες τόσο διαφορετικές μετά απ’όλα αυτά;

ΑΤ: Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων πολλοί θα μου έλεγαν, «Δεν καταλαβαίνω: πού είμαστε; Πού είναι αυτοί στην ταινία»; Και, κατά κάποιον τρόπο, αυτό είναι και το ενδιαφέρον μέρος του έργου. Τα σύνορα είναι τόσο αυθαίρετα, πού είναι στην πραγματικότητα αυτά τα σημεία ελέγχου; Υπάρχουν 600 τέτοια σημεία στη Δυτική Όχθη και δεν κρατούν ξεχωριστά τους Παλαιστίνιους από τους Ισραηλινούς, χωρίζουν τους Παλαιστίνιους από τους Παλαιστίνιους. Το τείχος χωρίζει τους Παλαιστίνιους από τους άλλους Παλαιστίνιους. Και ναι, λοιπόν, μόλις μπαίνουν στο Ισραήλ, δεν υφίστανται πια ελέγχους, γιατί δεν υπάρχουν τείχη… Και  ναι, λοιπόν είναι ελεύθεροι…εφόσον μπορούν να παραμένουν αόρατοι.

Όταν είναι στο Ισραήλ, η Σοράγια πηγαίνει να δει το σπίτι στην Τζάφα, απ’όπου έφυγε ο παππούς της το 1948. Και ο Εμάντ γυρίζει στο χωριό της οικογένειάς του, Νταγουαΐμα, το οποίο είναι τώρα γεμάτο συντρίμμια. Στο τέλος της ταινίας, με πολύ απλά λόγια εξηγείται τι συνέβη στην Νταγουαΐμα το 1948.

ΑΤ: Θεώρησα ότι δεν ήταν απαραίτητο να μιλήσω ειδικά για το μακελειό στην Νταγουαΐμα. Είναι ο τόπος καταγωγής του Εμάντ και κρύβει το βάρος της ιστορίας του τόπου του μέσα του. Όταν εκείνος και η Σοράγια συναντιούνται για πρώτη φορά, λέει ότι είναι από την Νταγουαΐμα, εκείνη καταλαβαίνει και δεν μιλούν γι’αυτό, αλλά εκείνη γνωρίζει πολύ καλά την ιστορία του τόπου. Και μόλις φτάνουν στο χωριό, το μόνο «σημάδι» καταστροφής είναι το μνημείο που αποφασίζουν να χτίσουν. Αυτή είναι μία ιδιαίτερη στιγμή ανάμεσά τους και ήθελα να το διατηρήσω ένα προσωπικό στιγμιότυπο της σχέσης τους. Αλλά είναι αλήθεια ότι στη Νταγουαΐμα έγινε μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές, ωστόσο από τις πιο άγνωστες.

Για να γυρίσουμε στη Σοράγια, κατά κάποιο τρόπο, δεν έχει πραγματικό λόγο να βρίσκεται στην Παλαιστίνη, εκτός από την ανάγκη της να θυμηθεί. Εκτός από πολιτικό πρόβλημα, το θέμα των προσφύγων είναι ένα ανθρωπιστικό πρόβλημα, αυτοί οι άνθρωποι έχουν ένα πολύ ισχυρό δεσμό με τη γη τους και πάνω απ’όλα με το γεγονός ότι οι σφαγές και οι εθνικές καθάρσεις ποτέ δεν έχουν αναγνωριστεί.

ΑΤ: Αυτή είναι ακριβώς η περίπτωση της Σοράγια. Είναι μια Αμερικανή πολίτης, που δεν έχει ζήσει ποτέ από κοντά την πραγματικότητα της ζωής στην Παλαιστίνη. Ωστόσο, έχει ζήσει την πραγματικότητα της πλειονότητας των Παλαιστινίων, που ζουν εκτός συνόρων της Παλαιστίνης. Οι Παλαιστίνιοι, ζουν σε όλο τον κόσμο. Κι έπειτα υπάρχει η έλειψη αναγνώρισης των όσων έχουν υποστεί… με αποκορύφωμα τη λογομαχία που έχει  η Σοράγια με την Ίριτ, μια Ισραηλινή καλλιτέχνη που τώρα ζει στο σπίτι των παππούδων της.  Η Ίριτ είναι ευγενική, δεν είναι εκεί το πρόβλημα. Πολλοί άνθρωποι σκέφτονται με αφέλεια πως το πρόβλημα είναι πως οι Ισραηλινοί και οι Παλαιστίνιοι δεν συμπαθούν οι μεν τους δε και ότι αυτή η κατάσταση έχει διαρκέσει εδώ και αιώνες σαν να υπάρχει ένα μίσος εκ γενετής. Αλλά αυτός είναι μόνο ένας τρόπος να αποφεύγουμε το πραγματικό πρόβλημα. Αυτό που η Σοράγια όντως χρειάζεται σε αυτό το σημείο της ταινίας είναι ένα είδος αναγνώρισης, την οποία ποτέ δεν εισπράττει.

Γράψατε κάπου ότι σε αυτό το πολιτικό πλαίσιο, όπου κανείς δεν μπορεί να δει μια λύση, ο κινηματογράφος μπορεί να παίξει ένα ρόλο, να πει κάτι.

ΑΤ: Ο κινηματογράφος μπορεί να προσφέρει μία υπέροχη συμφωνία για την Παλαιστίνη. Με πολλούς τρόπους. Υπάρχουν τόσες πολλές ιστορίες, τόσα πολλά πράγματα, Έχουμε μειώσει όλοι τις ζωές μας κι έχουμε συμβιβαστεί με την αφάνεια, λίγοι άνθρωποι γνωρίζουν ότι τόσα πράγματα έχουν απαγορευτεί, τα βιβλία μας, οι φωνές μας έχουν φιμωθεί, στις δεκαετίες του ’70 και του ’80, οι συγγραφείς και οι καλλιτέχνες μας δολοφονήθηκαν… Υπάρχει, λοιπόν, αυτή η επιβεβλημένη ησυχία που διαρκεί έως τώρα και ο κινηματογράφος είναι απλώς ένας διαφορετικός τρόπος να εκφραστούμε. Κάθε Παλαιστινιακό έργο που γυρίζεται για μένα αποτελεί ένα θαύμα.

Μπορείτε να μας πείτε δυο λόγια για τους ηθοποιούς σας;

ΑΤ: Γνωρίζω εδώ και πολύ καιρό την Σουχεΐρ Χαμάντ, καθώς συνηθίζαμε να διαβάζουμε ποίηση μαζί. Η Σουχεΐρ είναι ποιήτρια. Η ιστορία της μοιάζει πολύ με της Σοράγιας: μια οικογένεια που διώχτηκε το 1948, γεννημένη σε καταυλισμό προσφύγων, μια ζωή στη ζωή της εργατικής τάξης των μεταναστών του Μπρούκλιν και μια ταυτότητα να μένει βαθιά ριζομένη μέσα της, ανάμεσα σε άλλες ταυτότητες… Όταν της είπα για την ιδέα μου για την ταινία, απάντησε, «Αποκλείεται, εγώ δεν είμαι ηθοποιός. Δεν ξέρω πως να το κάνω, δε θα μπορούσα ποτέ να είμαι κάποια που δεν είμαι». Την έπεισα να διαβάσει μόνο το σενάριο. Το διάβασε και είπε «Σίγουρα, αυτή είμαι εγώ και μπορώ να το κάνω γιατί δεν θα προσποιηθώ τίποτα»! Έτσι κατέληξα στην Σουχεΐρ και ήταν φανταστική στα γυρίσματα.

Και ο Σαλέχ Μπακρί;

ΑΤ: Ο Σαλέχ είναι θεατρικός ηθοποιός και ο γιος του Μοχάμεντ Μπακρί, μεγάλου ηθοποιού του Ισραηλινού, Παλαιστινιακού και Ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Αρχικά, δεν με ενδιέφερε γιατί μου αρέσει να δουλεύω με μη επαγγελματίες ηθοποιούς και ανθρώπους των οποίων οι ζωές είναι κοντά στις ιστορίες που διηγούμαι… Αλλά όταν πέρασε από οντισιόν είδα αμέσως ένα αληθινό βάθος μέσα του. Έχει ένα είδος συγκρατημένης θλίψης και οργής. Αμμέσως ένιωσα πως ήταν ο ιδανικός για το ρόλο.

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.