Κ ρ ι σ τ ό φ Μ α ρ τ ά λ ε ρ ο λεπιδοπτερολόγος της μεσαίας τάξης. Συνέντευξη με τη δραματουργό και συνεργάτιδα του σκηνοθέτη, Στέφανι Καρπ (εφημερίδα του Φεστιβάλ Αθηνών)

image Riesenbutzbach © Dorothea Wimmer

Συγκαταλέγεται στους ανατροπείς του γερμανικού θεάτρου, στα πρόσωπα που το ανανέωσαν, του έδωσαν νεύρο και σφρίγος. Με τη νέα παραγωγή Ρίζενμπουτσμπαχ, σκύβει πάνω από τη μεσαία τάξη της Βόρειας Ευρώπης. Την ανατέμνει και προβλέπει το τέλος της. Μήπως υπερβάλλει; Κάθε άλλο, λέει η συνεργάτιδά του, Στέφανι Καρπ, που εκτιμά ότι η σκηνοθετική ματιά του Κριστόφ Μαρτάλερ στο θέμα του είναι σύνθετη μεν, ωστόσο ακριβής και ακριβοδίκαιη.

Aπό τον Max Glauner

Info

Christoph Marthaler-Anna Viebrock Ρήζενμπουτσμπαχ – Μία μόνιμη αποικία Θέατρον, Κέντρο Πολιτισμού Ελληνικός Κόσμος, Αίθουσα Αντιγόνη / 3 – 5 Ιουλίου 2009, 21:00. ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΩΝ 2009.

Ο Κριστόφ Μαρτάλερ ανήκει στους ανανεωτές του γερμανόφωνου θεάτρου –κυρίως γιατί τα έργα του αναπτύσσονται λιγότερο γύρω από το κείμενο και τη γλώσσα και περισσότερο γύρω από τη χορογραφία και τη μουσική–, άλλωστε είναι σολίστας του όμποε. Ο ανταποκριτής μας στο Βερολίνο, Μαξ Γκλάουνερ, μίλησε για το φαινόμενο Μαρτάλερ και την παράσταση Ρίζενμπουτσμπαχ: Μία μόνιμη αποικία, η οποία μετά την πρεμιέρα της στη Βιέννη και την παρουσίασή της στη Νάπολι, θα παρουσιαστεί και στο Θέατρο του Κέντρου Πολιτισμού Ελληνικός Κόσμος , με τη Στέφανι Καρπ, υπεύθυνη για τη δραματουργία και διευθύντρια του θεατρικού προγράμματος του Φεστιβάλ της Βιέννης. Η Στέφανι Καρπ, έχει γεννηθεί στο Αμβούργο και δουλεύει τα τελευταία 15 χρόνια με τον Κριστόφ Μαρτάλερ. Στην παραγωγή του Ρίζενμπουτσμπαχ έχει συμπράξει αποφασιστικά όχι μόνο μέσα από τα κείμενά της.

Έχετε σπουδάσει γερμανική φιλολογία και λογοτεχνία στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου τη δεκαετία το 1980. Στη συνέχεια ασχοληθήκατε με τη δραματουργία. Tι κάνετε ακριβώς;

Οι δραματουργοί συλλαμβάνουν ένα σχέδιο, την πλοκή, προτείνουν το θέατρο, τους σκηνοθέτες, τους ηθοποιούς, το θεατρικό σκηνικό, τους εικονογράφους, τα θεατρικά κομμάτια. Επινοούν το περιεχόμενο και το καθιστούν σαφές, επιλέγουν τις εξωτερικές ενδείξεις του έργου. Για το σκοπό αυτό, ο δραματουργός συνεργάζεται με τους σκηνοθέτες κατά τη διάρκεια μιας παραγωγής. Υπό κανονικές συνθήκες, συλλαμβάνει το κόνσεπτ μιας θεατρικής παραγωγής ή προετοιμάζει τα κείμενα. Η ποιότητα και η ένταση της συνεργασίας εξαρτάται από τη χημεία μεταξύ του δραματουργού, του σκηνοθέτη και των ηθοποιών.

Η χημεία σας με τον Κριστόφ Μαρτάλερ έχει αποδειχτεί εδώ και πολλά χρόνια ιδιαίτερα παραγωγική. Πότε και πώς συναντηθήκατε για πρώτη φορά;

Συναντηθήκαμε για πρώτη φορά στο Ντίσελντορφ, όπου εργαζόμουν τότε. Ο Κριστόφ Μαρτάλερ δεν ήταν ακόμα σκηνοθέτης, έγραφε τη μουσική για θεατρικές παραγωγές – και πρέπει να πω ότι ήταν πολύ ωραία μουσική.

Θυμάστε κάποιο έργο τη μουσική του οποίου έχει γράψει;

Ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν ανέβηκε το έργο Liliomτου Φερένκ Μολνάρ. Είδα τότε στο κυλικείο έναν χαριτωμένο άνθρωπο, για τον οποίο έμαθα ότι είχε γράψει τη μουσική για την παράσταση. Αργότερα, τον συνάντησα ξανά στη Βασιλεία, όταν εργαζόταν στην Ανοιχτή Σκηνή της Ζυρίχης. Τον είχε φέρει εκεί ο τότε διευθυντής του θεάτρου της Βασιλείας, Φρανκ Μπαουμμπάουερ. Η συνεργασία μας ξεκίνησε αμέσως. Στη Βασιλεία, ο Μαρτάλερ έκανε και τα δύο πράγματα: θεατρική μουσική για άλλες παραγωγές, αλλά και δικές του παραγωγές, όπως το Ankunft Badischer Bah n hof (Άφιξη στο σταθμό του Μπάντεν) το 1988. Θέμα της παράστασης εκείνης ήταν η συμπεριφορά των ελβετικών δημοσίων υπηρεσιών προς τους εβραίους μετανάστες από τη Γερμανία. Ήταν θέατρο σε έναν πραγματικό σιδηροδρομικό σταθμό, όπου το κοινό μετακινούνταν μαζί με τους θεατές και κατέληγε σε μια παλιά αίθουσα μπουφέ. Στο θέατρο της Βασιλείας ο Κριστόφ Μαρτάλερ γνώρισε την Άννα Φίμπροκ, η οποία σχεδίαζε τα κοστούμια και τα σκηνικά. Μεταξύ τους αναπτύχθηκε μια βαθιά αλληλοκατανόηση. Η συνεργασία τους συνεχίζεται μέχρι σήμερα και η Άννα Φίμπροκ έχει σφραγίσει το έργο του Κριστόφ Μαρτάλερ.

Το ευρωπαϊκό θέατρο, είτε ελληνόφωνο είτε γερμανόφωνο, βασίζεται στο κείμενο. Εσείς έχετε σπουδάσει λογοτεχνία και έχετε κάνει και διδακτορική διατριβή με τον Αλεξάντερ Κλούγκε, ο οποίος έχει ιδιαίτερη συμπάθεια στην όπερα. Πώς νιώθετε όταν ένας σκηνοθέτης όπως ο Μαρτάλερ βασίζεται περισσότερο στη χορογραφία και στη μουσική, παρά στο κείμενο και στις λέξεις;

Το γερμανικό θέατρο αλλάζει. Δεν ξέρω αν το ίδιο συμβαίνει με το ελληνικό θέατρο, αλλά το υποθέτω. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, αυτό που έκανε ο Μαρτάλερ ήταν καινούργιο στο γερμανικό θέατρο. Ο δραματουργός, όμως, δεν ασχολείται μόνο με κείμενα, αλλά με ιδέες, συσχετισμούς, χειρονομίες, εικόνες, μουσική.

Πώς προέκυψε το κείμενο της παράστασης Ρίζενμπουτσμπαχ;

Στο Ρίζενμπουτσμπαχ υπάρχει ένα κολάζ παραθεμάτων του Σενέκα, αποσπασμάτων της ποιήτριας Ελφρίντε Γκερστλ, που πέθανε πρόσφατα, και δικών μου κειμένων. Το κείμενο, όμως, συνολικά δεν είναι τόσο σημαντικό, άλλωστε δεν υπάρχει και πολύ κείμενο. Απλώς εστιάζει λίγο στο θέμα. Η σκηνοθεσία πραγματοποιείται μέσα από τις εικόνες, τις καταστάσεις και τη μουσική.

Πώς προκύπτουν τα κείμενά σας; Πριν τη σκηνοθεσία; Όσο κρατούν οι πρόβες;

Στις πρόβες φέρνω κείμενα δικά μου και άλλων και τα δοκιμάζουμε. Ο Κριστόφ Μαρτάλερ είναι με έναν ευχάριστο τρόπο αυθόρμητος. Αφήνει πολλές φορές ένα θέμα να «λειτουργήσει» για ένα ολόκληρο βράδυ. Το τελικό κείμενο διαμορφώνεται όταν είναι όλα έτοιμα: χορογραφία, δραματουργία, ανσάμπλ, χώρος και κείμενο.

ΕΝΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΖΩΗΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ

Στον Θεατροποιό, ένα από τα γνωστότερα θεατρικά του Τόμας Μπέρνχαρντ, ο πρωταγωνιστής φτάνει στην πόλη Μπούτσμπαχ του Έσσεν, έναν τόπο που συμβολίζει την απόγνωση. Γιατί επιλέχθηκε ο τίτλος Ρίζενμπουτσμπαχ (γιγαντιαίο Μπούτσμπαχ);

Η Άννα Φίμπροκ γνωρίζει καλά το Μπού- τσμπαχ, καθώς έχει μεγαλώσει στην Φρανκφούρτη. Η επιλογή της πόλης είναι συμπτωματική. Πρόκειται για μια μικρή πόλη, με περιφραγμένες μονοκατοικίες με πάρκινγκ στα προάστια που συμβολίζει τη ζωή της μεσαίας τάξης. Παρουσιάζει ένα πρότυπο ζωής που καταρρέει.

Στο Μπούτσμπαχ βρίσκει κανείς τα παλιά, θολά γερμανικά τζάμια, τον ρομαντισμό της γερμανικής συναισθηματικής ζωής, το «ευχάριστο» (Gemütliche), μια λέξη που δεν μπορεί να μεταφραστεί.

Ναι, ίσως κι αυτό – όλα, όσα μπορεί να προσφέρει και να υποσχεθεί ένας τόπος της μεσαίας τάξης. Θα μπορούσε, όμως, να είναι και οποιαδήποτε άλλη πόλη, όχι πλούσια, αλλά όχι και δυσάρεστη. Το σκηνικό της Άννα Φίμπροκ είναι ένα γκαράζ. Δεν γνωρίζω αν υπάρχει κάτι τέτοιο στην Αθήνα, αλλά εδώ τέτοιοι χώροι υπάρχουν παντού.

Το Μπούτσμπαχ είναι και συνώνυμο της απελπισίας;

Το Ρίζενμπουτσμπαχ διαδραματίζεται σε ένα καταφύγιο, όπου υπάρχουν σπίτια και πολλά γκαράζ, μερικά έπιπλα, το εσωτερικό και το εξωτερικό είναι ταυτόχρονα στη σκηνή. Περιγράφει το τέλος της δυτικοευρωπαϊκής καταναλωτικής κοινωνίας.

Υπάρχει ιδανικός χώρος για το ανέβασμα αυτής της παράστασης;

Ναι, κάθε μεγάλος χώρος. Η σκηνή της Αθήνας είναι συγκρίσιμη με αυτή της Βιέννης, όπου έκανε πρεμιέρα. Και οι δύο χώροι βρίσκονται στο κέντρο της πόλης.

Τι θα δει το αθηναϊκό κοινό στη σκηνή του Κέντρου Πολιτισμού Ελληνικός Κόσμος;

Οι θεατές θα δουν μια ομάδα Κεντροευρωπαίων, οι οποίοι φροντίζουν για την περιουσία τους. Θα δουν πολλές εικόνες –χωρίς κείμενο–, κάτι μεταξύ χορογραφίας και θεάτρου. Θα παρακολουθήσουν το άγχος αυτών των ανθρώπων να αυξάνεται, καθώς φοβούνται γι’ αυτό που μπορεί να τους συμβεί τώρα ή στο άμεσο μέλλον. Το άγχος τους εξελίσσεται σε εφιάλτη.

Είναι ένα θλιμμένο τραγούδι;

Είναι ένα θλιμμένο βράδυ, αλλά κυρίως ένα μουσικό βράδυ, ένα πολύ όμορφο, συγκινητικό βράδυ, που συναντάμε διαφορετικούς ανθρώπους και χαρακτήρες.

Βλέπουμε στη σκηνή ανθρώπους σε κρίση. Περί τίνος πρόκειται;

Πρόκειται για ανθρώπους που ζουν την απομόνωση, τον κοινωνικό αποκλεισμό.


Μια σκέψη σχετικά μέ το “Κ ρ ι σ τ ό φ Μ α ρ τ ά λ ε ρ ο λεπιδοπτερολόγος της μεσαίας τάξης. Συνέντευξη με τη δραματουργό και συνεργάτιδα του σκηνοθέτη, Στέφανι Καρπ (εφημερίδα του Φεστιβάλ Αθηνών)

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: