Πέρσες- Κριτική Παρουσίαση. Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Ντίμιτερ Γκότσεφ. Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου, 31/7/2009.

    Κριτική Παρουσίαση

    του Γιάννη Καραμπίτσου

    PERSES9

    PERSES6

    PERSES1

    PERSES3

    Οι “Πέρσες”,  του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία Ντίμιτερ Γκότσεφ στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου,  μας δημιούργησε ανάμικτα συναισθήματα. Αποτέλεσε μια αξιόλογη πρόταση,  που είχε τις προϋποθέσεις να μετουσιωθεί σε μια πολύ καλή παράσταση, αλλά που κατά την άποψή μας, δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τους στόχους της εξαιτίας της «κατάχρησης» στην  διαχείριση των εκφραστικών της μέσων.

    Η παράσταση  στο μεγαλύτερο μέρος της διατηρούσε αμείωτο το ενδιαφέρον της. Η συνεχής αποχώρηση από πολύ νωρίς πολλών θεατών είχε ως  αποτέλεσμα η αρχική ανακοίνωση, “παρακαλούνται οι θεατές να μην μετακινούνται κατά την διάρκεια της παράστασης” να ηχεί πολύ ειρωνική. Aκύρωνε σε ένα μεγάλο βαθμό το πολύ ενδιαφέρον  και υποβλητικό σκηνοθετικό εύρημα και τόλμημα  επέκτασης και ενοποίησης της σκηνής με το κοίλον.   Η Αμαλία Μουτούση άφηνε την σκηνή, για να ανέβει τελετουργικά τα σκαλιά του θεάτρου, εκφωνόντας τα λόγια της η παραμένοντας σιωπηλή  για αρκετή ώρα για να επιστρέψει στην σκηνή, ακολουθώντας με συνέπεια την χαραχθείσα σκηνοθετική γραμμή και ελέγχοντας απόλυτα τα εκφραστικά της μέσα. Έδωσε νόημα και δύναμη στο εγχείρημα, κάτι που με τις υπάρχουσες συνθήκες δεν ήταν εύκολο να συμβεί, αντιπαρερχόμενη τις όποιες «εξάρσεις» της σκηνοθεσίας που σε πολλά σημεία της και ειδικά προς το τέλος έχανε το μέτρο.  Δεν συνέβη το ίδιο με την ερμηνεία του αξιόλογου ηθοποιού Μηνά Χατζησάββα στο ρόλο του Δαρείου και ένας λόγος παραπάνω που συνέβη αυτό ήταν η σύμπτωση της εμφανισής του  στην σκηνή με το σκηνοθετικό “ξέσπασμα” της παράστασης.

    PERSES13

    Η ερμηνεία του Νίκου Καραθάνου που πάει να δημιουργήσει «σχολή» κωμικών ρόλων σε παραστάσεις τραγωδίας μετά και την περσινή Μήδεια, κάτι σαν τους ρόλους του Βέγγου στις παλιές ελληνικές δραματικές ταινίες ήταν πλήρως ενταγμένη στο σκηνοθετικό σύμπαν του Ντίμιτερ Γκότσεφ, σύμφωνα με το οποίο Δαρείος και Ξέρξης ως εκπρόσωποι μιας παράλογης εξουσίας που οδήγησε στο χαμό χιλιάδες υπηκόους, χωρίς να χάσει τα προνόμιά της εν τέλει,  παρουσιάζονται απομυθοποιημένοι και γελοίοι και οι όποιες ενστάσεις για τον τρόπο που υποκρίθηκε το ρόλο,  έχουν να κάνουν καθαρά με αυτό.

    image

    Η Λένα Κιτσοπούλου ανταποκρίθηκε με πληρότητα στις ανάγκες του ρόλου της, ως “οργισμένου νιάτου”-αφηγητή  κάτι σαν Κατερίνα Γώγου σε πιο ήπια μορφή, η προσθήκη αυτού του ρόλου μας φάνηκε πολύ ενδιαφέρουσα, όπως και οι παύσεις στο λόγο των ηρώων λειτουργικές και αισθητικά δικαιωμένες. Τα σκηνοθετικά όμως  “φάλτσα”,  με την μορφή ηθελημένου υπερτονισμού («εμπνευσμένου» από τον  Χάινερ Μίλερ και τον Μπρεχτ) στην χρήση των εκφραστικών μέσων, προσέδωσαν κατά την άποψή μας στο ρόλο της Λένας Κιτσοπούλου όπως και στην παράσταση συνολικότερα , σε πολλά σημεία της, τον χαρακτήρα του “δήθεν”.   Το «ξεχείλισμα»,  το “τράβηγμα” των εκφραστικών μέσων μέχρι την «υστερία» είχαν σαν αποτέλεσμα το χάσιμο της επικοινωνίας με την μεγαλύτερη μερίδα των θεατών.

    Ο σκηνοθετικός χειρισμός του χορού και οι καλές ερμηνείες όσων τον αποτελούσαν, δεν κατάφεραν, να δικαιολογήσουν απόλυτα την “αυθαιρεσία” της μετατροπής των Περσών στρατιωτών σε Περσίδες. Στην πραγματικότητα βέβαια, οι στρατιώτες που γυρίζουν από το μέτωπο με την μορφή αγγελιοφόρου, που από ένας γίνεται επτά, καθιστούν την «αυθαιρεσία» ελαχιστότερη και προσθέτουν ενδεχόμενα στην δυναμική του έργου, όπως τουλάχιστον το «ανάγνωσε» ο Γκότσεφ.

    Η επαναλαμβανόμενη όμως παρουσίαση των ανθρώπων σε πολλά από τα σύγχρονα έργα τέχνης ως νευρόσπαστων, κάτι μεταξύ αυτιστικών και χαριτωμένων αφελών, που τελευταία τείνει να εξαπλωθεί και στην Επίδαυρο και ο ιδιόρρυθμος και εξεζητημένος τρόπος με τον οποίο αυτό εκφράζεται, άσχετα με τα ιδεολογήματα που υπηρετεί κάθε φορά, εμποδίζει ακόμα και τους πιο “ψαγμένους” θεατές να μπουν και να παραμείνουν μέχρι τέλους στην ατμόσφαιρα μιας παράστασης. Οι λόγοι που ο Γκότσεφ κάνει κάτι τέτοιο είναι νομίζουμε καθαροί και συνεπείς με την ιδεολογία της παράστασης , που δίνει  μεγαλύτερη έμφαση στο ζήτημα του παραλογισμού και της κατάχρησης εξουσίας, παρά στην τραγωδία που υπέστη ο πέρσικος λαός και για αυτόν ακριβώς το λόγο, παρόλες τις ενστάνσεις μας, θεωρούμε τους «Πέρσες» κατά Γκότσεφ μια αξιόλογη παράσταση.

    PERSES4

    ένας μονόλιθος μπλε;

    Ο συμβολισμός του συρόμενου από τους ήρωες της παράστασης λιτού αφαιρετικού σκηνικού, ενός πολύ ψηλού μπλε τοίχου που αποτέλεσε και το μοναδικό σκηνικό της και που  σε γενικές γραμμές παραπέμπει  ταυτόχρονα στο αχανές και το μυστήριο της θάλασσας, στο πεπρωμένο που επιφυλάχτηκε στους Πέρσες στρατιώτες και στην εξουθενωτική δύναμη της εξουσίας παραμένει, ένα κάπως ασαφές και εν μέρει αδικαίωτο εύρημα που εξαντλείται γρήγορα, κάτι σαν τον μονόλιθο του Στάνλεϊ Κιούμπρικ στο 2001, Οδύσσεια του διαστήματος, χωρίς την δύναμη εκείνου.

    PERSES8

    Μπορεί η καλλιτεχνική παιδεία να μην είναι αυτή που οφείλει και οι περισσότεροι από μας να στερούμαστε μιας επαρκούς αισθητικής καλλιέργειας, αλλά οι καλλιτέχνες θα χάσουν, όταν υποτιμούν το καλλιτεχνικό κριτήριο των θεατών, που τηρουμένων των αναλογιών και λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών, βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο. Το λέμε αυτό γιατί πραγματικά ο κόσμος της Επιδαύρου είναι καλοπροαίρετος και έρχεται με μια προσδοκία να δει καλή παράσταση και να την χειροκροτήσει και οι διογκωμένοι «νεωτερισμοί» του αποσπούν την προσοχή από το κείμενο, τον απομακρύνουν , παρά την προσπάθειά του, από την ατμόσφαιρα της παράστασης. Οι «Πέρσες» του Ντίμιτερ Γκότσεφ κάποιο μέρος του κοινού θα το ενοχλούσαν σίγουρα, αλλά είχαν την δυνατότητα με καλύτερη διαχείριση και ισορροπία των εκφραστικών μέσων της παράστασης να κρατήσουν το ενδιαφέρουν του υπόλοιπου κοινού αμείωτο μέχρι τέλους, χωρίς  αλλαγή στην επιλεχθείσα σκηνοθετική γραμμή. Για άλλη μια φορά  τα τελευταία χρόνια στην Επίδαυρο η σκηνοθεσία κερδίζει κατά κράτος και ταυτόχρονα υποβαθμίζει την παράσταση και το πρωτότυπο έργο που η παράσταση αποτελεί δημιουργική υλοποιήσή του.

    Ο έντονα παρωδιακός χαρακτήρας του επιλόγου με την άκρως εξεζητημένη εμφάνιση του Δαρείου και του Ξέρξη, την έστω ενταγμένη στα πλαίσια της μπρεχτικής προσέγγισης του έργου και του πρίσματος του Χάινε Μίλερ μέσα από το οποίο προσεγγίζει ο Γκότσεφ την αρχαία τραγωδία, η “απογείωση” της σκηνοθεσίας που συντελέστηκε  με την έντονη κλιμάκωση των εκφραστικών μέσων και την όχι επαρκή υποστήριξη της από τους περισσότερους βασικούς ερμηνευτές (στο σημείο αυτό και πολλές πτυχές της ερμηνείας της  Αμαλίας Μουτούση φάνηκαν υπερτονισμένες) έδωσε, κατά τα φαινόμενα, την χαριστική βολή στην προσπάθεια ενός μεγάλου μέρους του κοινού να παραμείνει στην ατμόσφαιρα της παράστασης.

    Τα χειροκροτήματα στους ερμηνευτές και τα γιούχα από σημαντική μερίδα των θεατών στο τέλος στον δημιουργό μας άφησαν μια πικρή γεύση, σχεδόν λύπη για την εξέλιξη των πραγμάτων σε σχέση με την Επίδαυρο και τα καλλιτεχνικά δρώμενα στην χώρα μας. Η παράσταση “Πέρσες” αυτό το καλοκαίρι του 2009, θα μας μείνει στην μνήμη σαν άλλη μια χαμένη ευκαιρία, σαν άλλη μια αδικαίωτη προσπάθεια  πρόκλησης  στο κοινό της Επιδαύρου γνήσιας αισθητικής συγκίνησης και απόλαυσης που την έχει ανάγκη και ξέρει να την εκτιμά.

    PERSES7


3 σκέψεις σχετικά με το “Πέρσες- Κριτική Παρουσίαση. Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Ντίμιτερ Γκότσεφ. Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου, 31/7/2009.

Add yours

  1. Μόλις γύρισα από τους Φιλίππους. Ήρθα από τη Θεσσαλονίκη για να δω τους Πέρσες του Γκότσεφ. Δυστυχώς δεν είχα διαβάσει την εξαιρετικά εύστοχη, αλλά και εξαιρετικά επιεική κριτική σας… Και πολύ λίγα λέτε…

  2. ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΜΕ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΙΟ ΚΑΛΟΠΡΟΑΙΡΕΤΟ ΤΡΟΠΟ. ΠΟΛΛΑ ΠΟΥ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΘΑ ΣΗΚΩΝΑΝ ΑΥΣΤΗΡΟΤΕΡΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΛΛΑ ΜΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΟΧΙ ΠΡΟΣΩΠΩΝ. ΠΑΝΤΩΣ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΑΠΟΨΗ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΡΟΘΥΜΟΙ ΝΑ ΤΗΝ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΟΥΜΕ. Γ.Κ.

  3. Η παράσταση σε γενικές γραμμές ήταν αρκετά καλή. Η σκηνοθετική προσέγγιση δικαιολογημένη και καλοπραίρετη. Ως σύνολο όμως μου έδωσε την εντύπωση ότι χρειαζόταν μερικές πρόβες ακόμα. Δεν μπορώ να καταλάβω προς τι ντόρος και τα αναθέματα για τους (?) εισαχθέντες νεωτερισμούς. Που τείνουν πια να γίνουν ρουτίνα στο αρχαίο δράμα. Προσωπικά δεν με ενόχλησε τίποτα. Ελάχιστες στιγμές μόνο αισθάνθηκα ότι υπήρχαν κάποιες δήθεν εξάρσεις. Οι ηθοποιοί ήταν πολύ καλοί , είναι άλλωστε όλοι τους με κορυφαίο τον Χατζησάββα καταξιωμένοι στο είδος. Η Μουτούση εξαιρετική με όμορφο ηχόχρωμα και επιβλητική σκηνική παρουσία ισρρόπησε μεταξύ ενός λανθάνοντος ναρκισσισμού και της γκάμας της τραγωδού. Ενίοτε μόνο μου έδινε την εντύπωση ότι κάνει ασκήσεις ορθοφωνίας στην προσπάθειά της να μην κάνει κάποιο σαρδάμ και να μην μειωθεί η ένταση της φωνής της λόγω των μεγάλων απομακρύνσεών της από το κοίλον. Είναι ξεκάθαρο ότι το όλο εγχείρημα πρέπει να ήταν εξοντωτικό για τους ηθοποιούς. Μπράβο τους. Ο χορός λίγο αμήχανος , νομίζω δεν μπορούσε να κρατήσει το ενδιαφέρον του κονού στο κείμενο. Αισθάνθηκα ότι δεν υπήρχε όμαδικότητα και είχε καταλυθεί το εννιαίο του. Που είναι και το βασικό χαρακτηριστικό του χορού . Νομίζω. Πάντως η παράσταση συγκαταλέγεται σε ότι καλό έχει συμβεί μέχρι τώρα. Δεν φθάνει βέβαια σε τίποτα εκείνη την αξέχαστη του Λάνκοφ με τον Χατζησάββα γυμνό αγρίμι . Ξένοι γαρ σκηνοθέτες. Ας πάρουν μαθήματα οι δικοί μας!!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: