H ΕΚΔΙΚΗΣΗ – ΤΟΜΑΣ ΚΥΝΤ ΚΑΙ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΣ ΑΓΝΟΙΑΣ. Κριτική της Νίκης Πρασσά.

1_23.Νικόλας Παπαγιάννης,  Βαγγέλης Ψωμάς, Σεραφίτα  Γρηγοριάδου

Πόσοι από σας  γνωρίζατε ότι ελισσαβετιανό  θέατρο δεν σημαίνει μόνο Σαίξπηρ; Και πόσοι από σας γνωρίζατε ότι τραγωδία δεν σημαίνει μόνο Aρχαία Ελλάδα; Αιχμάλωτη η θεατρική παιδεία μας στη λήθη του χρόνου, χρειάζεται τη μεσολάβηση ανθρώπων – σκαπανέων, που θα φέρουν στο φως μνημεία της ανθρώπινης δραματουργίας.

Λίγα είναι γνωστά για τον Τόμας Κυντ, και ακόμα  λιγότερο γνωστή η ίδια η «Ισπανική  Τραγωδία» που έγραψε κάπου κοντά  στο 1587. Ο συγγραφέας έτυχε της αναγνώρισης που του ταίριαζε στην εποχή του, αλλά με τον καιρό ο μεταγενέστερος Σαίξπηρ επισκίασε κάθε αναφορά στο όνομα και τη συμβολή του στην ανάπτυξη του Αγγλικού δράματος. Την εποχή εκείνη άλλωστε κανείς δεν κατοχύρωνε συγγραφικά δικαιώματα προκειμένου να εξασφαλίσει μία θέση στη λογοτεχνική αθανασία. Ενδεικτικό της αχλής που επικρατεί γύρω από το ποιός έχει δημιουργήσει τί είναι και το ότι μόλις πέρυσι ο Σερ Μπράιαν Βίκερς έδωσε στην δημοσιότητα τα αποτελέσματα της μελέτης του, βάση της οποίας συγγραφέας του «Εδουάρδος ΙΙΙ» υπήρξε ο Ουίλιαμ μαζί με την πένα ωστόσο του Κυντ.

image

Η Κατερίνα Ευαγγελάτου  πάλι, είναι μία σκηνοθέτης, δουλειές της οποίας έχουμε απολαύσει τα τελευταία  χρόνια στις διάφορες αθηναικές σκηνές. Από το Αμφιθέατρο και το Εθνικό έχει διυλίσει σημαντικά κείμενα δίνοντας στο διψασμένο κοινό απόσταγμα σκοτεινής υφής. Τέμνοντας ένα έργο, όπως λόγου χάρη έκανε με την εκπληκτική περσινή «Λέσχη της αυτοκτονίας», ανασυνθέτει το παζλ ενός κόσμου πιο ζωντανού από οποιαδήποτε ακαδημαική ερμηνεία του ή μεταμοντέρνα ανασύστασή του. Φέτος επέλεξε να πειραματιστεί με το αιματοβαμμένο κείμενο του Κυντ, ποτίζοντας την σκηνή με τις ιδέες της πάνω στην Ισπανική Τραγωδία.

Το έργο μεταφράστηκε από την Ευαγγελάτου με την  πολύτιμη αρωγή της Κατερίνας  Τσαμαδιά, δεδομένου του ότι δεν  υπήρχε ελληνικό προηγούμενο. Κρατώντας  την αόρατη πρωταγωνίστρια του κειμένου στον τίτλο, μας εισάγει κατευθείαν στο βασικό θέμα της τραγωδίας. Ισπανική την ονομάζει ο Κυντ γιατί η υπόθεση διαδραματίζεται κατά ένα μεγάλο μέρος στην Ισπανική αυλή, όπου κατά την διάρκεια του πολέμου με την Πορτογαλία διαπραγματεύονται την αθωότητά τους εραστές, ενώ πατεράδες αναζητούν την ενοχή στα πρόσωπα των γύρω τους. Όλοι οι λαβωμένοι γυρεύουν να πάρουν εκδίκηση για το κακό που τους συνέβη, ενώ οι θύτες γίνονται αθύρματα στο παιχνίδι της κοπέλας που συντροφεύει στον Άλλον Κόσμο τον Ντον Αντρέα.

Θυμίζοντας σε αρκετά σημεία τον Άμλετ (δεν είναι τυχαίο ότι το όνομα του Κυντ εμπλέκεται σε μία πρωτόλεια εκδοχή της γνωστής  τραγωδίας), δεν είναι δύσκολο  για το κοινό να παρακολουθήσει την  παράσταση, μιας και επαναλαμβάνονται γνωστοί Σαιξπηρικοί κώδικες  και μοτίβα. Αρχική σκηνή με το φάντασμα να αποκαλύπτει μία αδικία εις  βάρος του, του στέρησαν την ζωή  και την αγάπη, ενώ προς το τέλος  το θέατρο μέσα στο θέατρο φέρνει την  κάθαρση για τους ήρωες αλλά τους θεατές.

Πιο δαιδαλώδες και  σκοτεινό από το συνηθισμένο, αποδίδεται με μία εξαιρετική σκηνοθετική ματιά. Αν και φρέσκια δεν προδίδει σε τίποτα την σχεδόν μεσαιωνική ατμόσφαιρα του κειμένου. Το αρχικό παιχνίδι με τις σκιές, δοκιμάζει να τεντώσει τις αισθήσεις μας και να δημιουργήσει στις φιγούρες αμφιταλαντευόμενα μεγέθη και σχήματα, αλλοιώνοντας το ευδιάκριτο της παρουσίας του. Κανένας άλλωστε  χαρακτήρας δεν είναι αμιγώς καθαρός. Σιγά σιγά έρχονται στο προσκήνιο να πάρουν σάρκα και οστά, ένας ένας, όλοι οι σημαντικοί κι ασήμαντοι ρόλοι, πλαισιώνοντας ένα σκηνικό λιτό, με κάδρα, καθρέφτες , άδεια ράφια που περιβάλλουν και περιφέρονται στον χώρο. Οι ηθοποιοί αλλάζουν συνεχώς πρόσωπα, απολαμβάνοντας την μεταμόρφωση, κρατώντας τον θεατή συνεχώς παρών, δίνοντάς του το δικαίωμα να κοιτάξει μέσα στον καθρέφτη των παρασκηνίων.

Η Ευαγγελάτου χρησιμοποιώντας  τα κάδρα, απομονώνει τόσο μερικές ουσιαστικές  για την εξέλιξη σκηνές (συνομιλία  των εραστών) όσο και λεπτομέρειες της περιφερειακής μας αντίληψης. Παράλληλα έχει το χάρισμα να πλάθει έναν κόσμο με τρεις διαστάσεις, ορίζοντας τον χώρο δράσης μέσα το μήκος και πλάτος της σκηνής αλλά και το βάθος των σκηνοθετικών λύσεώ ν της (παρατηρήστε πώς σερβίρεται το κρασί). Έξυπνος εντυπωσιασμός που συντηρεί ένα χιούμορ (μάυρο) σε όλη την διάρκεια της παράστασης και δεν είναι πυροτέχνημα εύκολου σαρκασμού. Εμπλουτίζει δε την απόδοσή της με ήχους ξενόφερτων λέξεων, στέλνοντας στ αυτιά μας εύστοχες φωνές ανάλαφρης διάθεσης.

Από το σύνολο θα ξεχωρίσω την σκηνή στον κήπο του Ιερώνυμου, όπου η ερωτική συνεύρεση μου θύμησε εκείνη στο Λιωμένο Βούτυρο του Κακάλα (σαν αίσθηση υπέροχου ερωτισμού όπου ο οργασμός ταυτίζεται με τον θάνατο), που διατηρούσε τον αισθησιασμό χωρίς σεμνοτυφία ή χυδαιότητα. Εδώ ενα πλήθος ανθρώπων γίνονται μάρτυρες της πιο απλής πράξης που μπορεί να ενώσει δύο ψυχές. Ακολούθως έρχεται η εξαίσια αλληλοδιαπλοκή θανάτου και εκδίκησης. Το θύμα ξεψυχά για να δώσει ζωή στον άνθρωπο που θα πάρει την εκδίκηση για τον άδικο χαμό του. Πραγματικά υπέροχος όλος ο μονόλογος του Ιερώνυμου, μάθημα από την Ευαγγελάτου για το πως μπορείς με φαντασία να στηρίξεις δύο πρόσωπα μέσα σε ένα σώμα.

image

Το δύσκολο όραμα  της Ευαγγελάτου προσπάθησαν  να εμψυχώσουν επτά πολύ ικανοί ηθοποιοί. Για τον Νικόλα Παπαγιάννη πραγματικά δεν έχω λόγια. Κάθε φορά που τον αντιμετωπίζω στο θέατρο, οι οποιεσδήποτε αντιστάσεις μου εκμηδενίζονται. Είναι πάρα πολύ καλός ηθοποιός, φαίνεται ότι δουλεύει πολύ και καταφέρνει να έχει την ενέργεια ενός νεαρού παιδιού αλλά και την ωριμότητα ενός σοφού γέροντα την ίδια στιγμή. Ο Λευτέρης Πολυχρόνης ξεγελά κάθε φορά με την παρουσία του: χτίζει τους ήρωές του τόσο διακριτικά, για να γκρεμίσει στη συνέχεια κάθε ψευδαίσθηση μη αλήθειας. Τον έχω απολαύσει σε αρκετές δουλειές και κάθε φορά τον ταυτίζω και με καινούργια ποιότητα ανθρώπου. Ελπίζω να συνεχίσει έτσι. Η Σεραφίτα Γρηγοριάδου σήκωσε το βάρος της θηλυκής παρουσίας στην παράσταση. Έχει την υποκριτική δεινότητα να περιφέρεται επί σκηνής τόσο ως αιθέριας υφής και ευαισθησίας ερωμένη, εύθραυστη και απόκοσμη, ως αδιάφορος teenager με την ορμή της εφηβείας του αλλά και ως αισθησιακή εκδίκηση, σκληρή και δυναμική. Μακριά από τα πολλά φώτα της δημοσιότητας αυτή η ηθοποιός εξελίσσει την τέχνη της. Το μεγαλύτερο κομμάτι του κοινού (για την ευχάριστη και αυτουπονομευτική παρουσία τους) κέρδισαν ο Σωτήρης Τσακομίδης με τον Βαγγέλη Ψωμά σε μία διαρκή αναμέτρηση με τις αντοχές τους στην σάτιρα και την τραγωδία. Ο  Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος έδωσε εύστοχο παρών, ενώ ο Κώστας Καλλιβρετάκης έτρεχε να προλάβει να σταθεί πότε στην ενοχή και πότε στην αθωότητα. Γενικά όλος ο θίασος δούλεψε αρκετά προκειμένου να συνδιάσει πάνω από τριάντα χρώματα στον λευκό καμβά . Και τα κατάφερε καθώς δεν κούρασε στιγμή. Κάποιος από τους παρευρισκόμενους μου δήλωσε ότι δεν μπόρεσε να αντιληφθεί πλήρως τα πολλά πρόσωπα του έργου. Πιστεύω πως σε αυτό δεν έφταιξε η σκηνοθετική και υποκριτική προσέγγιση, το ίδιο το έργο διαρκώς εισάγει καινούργια πρόσωπα, μη περιορίζοντας την δράση σε πέντε βασικούς πρωταγωνιστές. Φτιάχνεται ένα βασίλειο όπου οι μηχανορραφίες δεν εστιάζουν μόνο σε έναν Ράσπουτιν, αλλά σε πλήθος μαριονετών και των χεριών που κρατάνε τα σχοινιά.

image

Σταθερός συνεργάτης της Ευαγγελάτου ο Σταύρος  Γασπαράτος (και πώς να μην είναι  άλλωστε;), έδωσε πάλι τον ρυθμό στην ανάσα της παράστασης. Σκοτεινός και ανατριχιαστικός, κρατάει το τέμπο και οργανώνει την εναλλαγή της σύνθεσης κάθε φορά. Οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη είναι εκείνοι που αποκρυασταλλώνουν την ουσία της δράσης.

Με την λέξη μαγεία είναι δύσκολο να περιγράψεις  τον υπερρεαλιστικό χωρόχρονο της  συγκεκριμένης δουλειάς. Θα πρέπει να απενεργοποιήσεις τον μηχανισμό  άμυνας απέναντι στα κύματα της φαντασίας  που μπορεί να κατακλύσουν τις  αισθήσεις σου. Από κει και  πέρα μπορείς να ταξιδέψεις δύο ώρες σε μία εποχή κοντά στο  σήμερα, κοντά στη ζωή, κοντά στο  σκοτεινό εγώ μας και το φωτεινό  είδωλό του. Μπορείτε να περάσετε τηνείσοδο (υψηλού) κινδύνου.

2 σκέψεις σχετικά με το “H ΕΚΔΙΚΗΣΗ – ΤΟΜΑΣ ΚΥΝΤ ΚΑΙ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΣ ΑΓΝΟΙΑΣ. Κριτική της Νίκης Πρασσά.

  1. Καλή παράσταση αλλά κουραστική… σχεδόν όσο και το παραπάνω κείμενο. Και η εισαγωγή
    …. «Πόσοι από σας γνωρίζατε ότι ελισσαβετιανό θέατρο δεν σημαίνει μόνο Σαίξπηρ; Και πόσοι από σας γνωρίζατε ότι τραγωδία δεν σημαίνει μόνο Aρχαία Ελλάδα; » απαράδεκτη και προσβλητική. Για να διαβάζουμε κριτικές και να πηγαίνουμε στο θέατρο σημαίνει οτι δεν είμαστε εντελώς αγράμματοι και ζώα, κυρία Πρασσά. Μπορεί να ξέρουμε και περισσότερα από σας, αν κρίνω από το κείμενό σας.

  2. Μια εξαιρετική παράσταση από κάθε άποψη!!!!Αξίζουν ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ σε όλους τους συντελεστές.
    ….και με την ευκαιρια θα συγχαρώ ιδιαιτέρως τις σκηνογράφους-ενδυματολόγους: Αλεξάνδρα Μπουσουλέγκα – Ράνια Υφαντίδου, των οποίων τα ονόματα δεν αναφέρθηκαν στην κριτική της κ. Πρασσά. Η δουλειά τους συνετέλεσε καθοριστικά στην δημιουργία της «μαγείας και του υπερρεαλιστικού χωροχρόνου» καθώς και «στην αποκρυστάλλωση» τόσο της δράσης όσο και των χαρακτήρων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.