Ακύλλας Καραζήσης: “Ο Μενέλαος είναι οπορτουνιστής” Συνέντευξη στην Κατερίνα Οικονομάκου (εφημερίδα του Φεστιβάλ Αθηνών) για τον “Ορέστη” του Ευριπίδη, ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ-Γιάννης Χουβαρδάς, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου 30 & 31 Ιουλίου 2010, 21.00

karazisis

Ηθοποιός, σκηνοθέτης και θεατρικός συγγραφέας, ο Ακύλλας Καραζήσης ενσαρκώνει τον Μενέλαο, έναν άνδρα που ερμηνεύει αλλά δεν θέλει να κρίνει. Και εξηγεί γιατί κανένας ρόλος δεν συνιστά πρόκληση.

Από την Κατερίνα Οικονομάκου Φωτογραφία: Βίκυ Γεωργοπούλου

Πριν ακόμα γίνει ηθο­ποιός ο Ακύλλας Καρα­ζήσης ήταν πολιτικός επιστήμονας με σπου­δές στη Χαϊδελβέργη. Στο σανίδι έχει μια αξιο­θαύμαστη «γερμανική περίοδο», ενώ και η θη­τεία του στο ελληνικό θέατρο τον έχει οδηγήσει σε συνεργασία με την Εθνική των σκηνοθετών: κατά καιρούς έχει δου­λέψει με σκηνοθέτες τους Χουβαρδά, Βογιατζή, Παπαβασιλείου, Πατεράκη, Μαρ­μαρινό, Μοσχόπουλο, Μαυρομμάτη, Ντουφεξή, Παυλίδη, Τσιάνο, Αρδίτη. Επί­σης δεν υποτιμά τον κινηματογράφο, όπου έχει παίξει σε δέκα ταινίες (μεταξύ των οποίων. Ονειρεύομαι τουςφίλουςμου του Νίκου Παναγιωτόπουλου και Δεκα­πενταύγουστος του Κωνσταντίνου Γιάνναρη). Φέτος στην Επίδαυρο θα υποδυ­θεί τον Μενέλαο.

Ποια χαρακτηριστικά του Μενέλαου προκαλούν το ενδιαφέρον σας

Δεν νομίζω ότι προκαλούν συγκεκριμένα πρόσωπα τόσο το ενδιαφέρον όσο ολό­κληρη η πλοκή, η διαπραγμάτευση του μύθου. Οι ήρωες είναι φορείς της πλοκής όλοι μαζί υφαίνουν αυτό που λέμε εν­διαφέρον. Γι’ αυτό άλλωστε δεν έχω δια­βάσει ποτέ δυο φορές ένα θεατρικό έργο, ενώ έχω διαβάσει μυθιστορήματα δύο φορές ή ποιήματα πάρα πολλές φο­ρές. Τα θεατρικά προτιμώ να τα βλέπω. Ένα θεατρικό έργο είναι παραστάσιμο, δεν προσφέρεται για ανάγνωση, κατά τη γνώμη μου. Νομίζω ότι ένα θεατρικό κεί­μενο ζωντανεύει από την παράσταση του.

Ποιο είναι το ενδιαφέρον του ρόλου; Ποια πρόκληση περιέχει;

Ως ηθοποιός δεν βλέπω πουθενά προ­κλήσεις. Δουλειά του ηθοποιού είναι να ζωντανεύει μαζί με άλλους ανθρώπους κάποια πράγματα που είναι γραμμένα σε ένα χαρτί. Αυτή είναι από μόνη της μια λειτουργία ενδιαφέρουσα- και είναι μια λειτουργία που όλοι λίγο-πολύ κάνουμε μέσα στο κεφάλι μας είτε είμαστε ηθο­ποιοί είτε όχι. Με την έννοια ότι σκεφτό­μαστε πράγματα και τα ξαναζούμε ή τα σκεφτόμαστε και τα ζούμε πρώτη φορά.

Το θέατρο δεν είναι πολύ μακριά από αυτό. Οπότε δεν μπορώ να σας πω απα­ντήσω, γιατί στην ουσία δεν με προκαλεί ποτέ τίποτε σε κανένα ρόλο. Τα έργα συ­νήθως μου αρέσουν, αλλά μου αρέσουν ακόμη περισσότερο όταν η παράσταση τα κάνει ενδιαφέροντα. Ένας ρόλος από μόνος του δεν λέει τίποτε – ένας ρόλος στο πλαίσιο μιας παράστασης ζωντανής και ενδιαφέρουσας τότε ναι. Διότι στο θέατρο μου αρέσει να βλέπω ιστορίες να παρακολουθώ τις μοίρες των προσώπων και τις σχέσεις τους· αν πούμε ότι κάτι εί­ναι προκλητικό, τότε αυτό είναι το προ­κλητικό. Αν και διαφωνώ με την έννοια όπως έλεγα.

Δυσκολίες μπορεί να έχει ένας ρόλος;

Εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο δουλεύει ο καθένας. Ενδιαφέρον για μένα σε ένα ρόλο έχει όχι να βρω αυτό που πιθανώς πρέπει να κάνει κανείς αλλά αυτό που κάνει στην ουσία. Κι αυτό που κάνει κάθε φορά ως ηθοποιός δεν έγκει­ται στη δυσκολία- δεν θα το έλεγα δυ­σκολία – θα χρησιμοποιήσω ένα παρά­δειγμα. Πώς έχει ο συγγραφέας μπροστά στο άσπρο χαρτί τη δημιουργική αμη­χανία; Κάτι ανάλογο συμβαίνει Πρόκειται για αμηχανία που συνοψίζεται ίσως στην αίσθηση ότι θέλω να κάνω κάτι. Και δεν ξέρω αυτό το κάτι πώς θα είναι όταν θα γίνει. Αυτή είναι η δουλειά που κάνω με το ρόλο. Αυτό έχει από μόνο του ένα δη­μιουργικό ενδιαφέρον – αν θέλετε να το πείτε και δυσκολία. Η έννοια της δυσκο­λίας παραπέμπει στο σχολείο, όπου σου έλεγαν ότι πρέπει να δυσκολευτείς για να μάθεις κάτι. Όχι, αυτά τα πράγματα γίνονται με χαρά. Με χαρά δημιουργική-γιατί ξεχνάμε τη δημιουργική χαρά και καταλήγουμε να κυνηγάμε ρόλους για να κάνουμε καριέρα Να σας πω την αλή­θεια, με ενδιαφέρει να κάνω τη δουλειά μου με χαρά. Γιατί την έχω διαλέξει για να την κάνω με χαρά, δεν την έχω διαλέξει ούτε για να βρίσκω δυσκολίες ούτε για να λύνω αινίγματα. Αυτά είναι κλισέ που λέ­γονται στο θέατρο κατά κόρον και τα έχω βαρεθεί.

Τι απολαμβάνετε στη δημιουργική διαδικασία για το ανέβασμα αυτής της παράστασης;

Ο τρόπος δουλειάς είναι καταρχήν αυ­τός που με ενδιαφέρει, γι’αυτό και δου­λεύω με τους συγκεκριμένους ανθρώ­πους. Λέγοντας ότι ο τρόπος δουλειάς έχει ενδιαφέρον εννοώ ότι όπου τίθεται ένα πρόβλημα, ο τρόπος με τον οποίο θα λυθεί θα είναι δημιουργικός και όχι χρησιμοποιώντας τις ευκολίες του επαγ­γέλματος ότι θα κάνουμε ένα μαγείρεμα όπου θα βάλουμε τη μια στρώση, θα βά­λουμε την άλλη, αν δεν μας κάνει θα ξα­ναφτιάξουμε την πρώτη στρώση, θα ξα­ναφτιάξουμε την άλλη στρώση, θα το ξαναδοκιμάσουμε, θα το ξαναχαλά-σουμε, θα το ξαναμαγειρέψουμε. Αυτός είναι ο τρόπος δουλειάς με τον Γιάννη Χουβαρδά και όχι στη λογική να φτιά­ξουμε κάτι σκεπτόμενοι από την αρχή τι θα αρέσει και σε ποιους. Βλέπουμε ότι κάθε πρόβλημα οδηγεί σε κάτι καινούρ­γιο και δημιουργικό.

Το κείμενο της παράστασης σας αρέ­σει;

Το κείμενο το διαλέγει ο σκηνοθέτης. Εγώ κοιτάζω πρώτα τη συνεργασία. Κοι­τάξτε, το έργο αυτό είναι κλασικό, είναι δοκιμασμένο. Αρα το θέμα δεν είναι αν αρέσει σε εμένα ή όχι. Το κλασικό έργο είναι πάντα σαν ένα, ας το πούμε, πρό­βλημα: πώς θα γίνει ενεργό. Τα θεατρικά κείμενα είναι ανενεργά. Εκείνο που έχει ενδιαφέρον είναι πώς θα ενεργοποιη­θεί το έργο και ποιοι θα το ενεργοποιή­σουν.

Ποια ερωτήματα απασχολούν τον Με­νέλαο; Πώς τον φαντάζεστε;

Με κάθε ρόλο το πρώτο που βλέπω έχει σχέση με τον τρόπο με τον οποίο θα συ­ναντηθώ εγώ με ένα πρόσωπο το οποίο είναι στο χαρτί. Δεν απασχολούν ερωτή­ματα τους ρόλους – οι ρόλοι έχουν δρά­σεις Δηλαδή, μπαίνουν στη σκηνή και αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα. Αυτό το πρόβλημα πρέπει να το λύσουν με κά­ποιο τρόπο -να το λύσει δηλαδή για αυ­τούς ο συγγραφέας- μέσω και των άλλων προσώπων. Οσον αφορά τον Μενέλαο, θα έλεγα ότι είναι καταρχήν ένας πολιτι­κός, ο οποίος μόλις εμφανίζεται στη σκηνή έρχεται αντιμέτωπος με το αίτημα να σώσει δύο ανθρώπους τον Ορέστη και την Ηλέκτρα. Καλείται να τους σώσει λόγω συγγενείας παρ’όλο που έχουν πα­ραβεί το νόμο. Εναντίον της σωτηρίας τους τάσσεται ο Τυνδάρεως ο πατέρας της Κλυταιμνήστρας και παππούς του Ορέστη και της Ηλέκτρας ο οποίος λέει ότι οι δύο νέοι πρέπει να λιθοβοληθούν όπως έχει αποφασίσει η πόλη. Ο Μενέ­λαος παίρνει μια θέση πολιτική, με την τρέχουσα έννοια της πολιτικής δηλαδή μεσοβέζικη. Δεν παρεμβαίνει υπέρ της σωτηρίας των ανιψιών του. Όταν όμως θα είναι πια αναγκασμένος να δράσει γιατί έχουν πιάσει την κόρη του, τότε πλέον μπαίνει μαχητικά στην ιστορία Με μια εύκολη ανάγνωση θα μπορούσε κα­νείς να πει ότι ο Μενέλαος είναι οπορτουνιστής. Ωστόσο, επειδή ο χαρακτη­ρισμός ανήκει στη σχετικά πρόσφατη ιστορία του δυτικού κόσμου, θα έλεγα ότι ακόμη και τον ίδιο χαρακτηρισμό να απέδιδαν σε ορισμένους συμπολίτες τους οι άνθρωποι του πέμπτου αιώνα, είμαι σίγουρος ότι ο οπορτουνιστής εκεί­νου του αιώνα θα είχε εντελώς διαφορε­τικά ετυμολογικά χαρακτηριστικά από τον σημερινό. Δεν μπορώ να κρίνω τον Μενέλαο. Δεν ξέρω πώς τον έγραψε ο συγγραφέας. Για μένα είναι ένα μυστή­ριο. Το πώς γράφουν οι αρχαίοι συγγρα­φείς τους ρόλους και τις πλοκές είναι ένα μυστήριο. Αντιμέτωπος με τους αρχαί­ους τραγικούς αισθάνομαι πάντα ότι έχω να αντιμετωπίσω μια τελείως διαφορε­τική δομή σκέψης

Γιατί ξανά και ξανά αρχαία τραγωδία;

Το θεατρικό παρελθόν που μας έχει πα­ραδοθεί από την αρχαιότητα -και δεν εννοώ μόνο την αρχαία τραγωδία- είναι μαρτυρίες για τη ζωή των προγόνων μας- όχι των Ελλήνων προγόνων μας αλλά των ανθρώπων που έζησαν πολύ πριν από εμάς. Αυτό είναι μαγευτικό, γιατί με αυτή την έννοια στο νου του ανθρώπου πάντα συνυπάρχουν το πα­ρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Συνε­χώς ζούμε σε ένα μίγμα παρελθόντος παρόντος και μέλλοντος Αυτό το μίγμα το νομιμοποιεί απόλυτα η λογοτεχνία Το νομιμοποιεί απόλυτα το θέατρο. Γι’ αυτό παίζονται αυτά τα έργα, γιατί επι­τελούν αυτήν τη λειτουργία. Όπως και όλα τα θεατρικά έργα – όσο πιο παλιά τόσο πιο καλά.

Ορέστης του Ευριπίδη ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Καλοκαιρινή Περιοδεία ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ: 30, 31 Ιουλίου 2010

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.