“Χώρα Προέλευσης” Σύλλα Τζουμέρκα, κριτική Γιάννη Καραμπίτσου – “προς αναζήτηση μιας σύγχρονης ριζοσπαστικής πολυφωνικής κινηματογραφικής φόρμας”.

HOMELAND

Τι είναι λοιπόν η “Χώρα Προέλευσης” του Σύλλα Τζουμέρκα;

“ΧΩΡΑ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ” – ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ (VIDEO) ΣΥΛΛΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ ΣΤΟΝ ΓIANNH ΚΑΡΑΜΠΙΤΣΟ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΡΡΙΚΟΥ ΛΙΤΣΗ ΣΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΡΑΜΠΙΤΣΟ ΓΙΑ ΤΗΝ “ΧΩΡΑ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ” ΤΟΥ ΣΥΛΛΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ (VIDEO, ελληνική πολιτιστική διαδικτυακή τηλεόραση artD TV)

Η πιο ολοκληρωμένη από τις φετινές ελληνικές ταινίες που είδαμε έως τώρα, ένα από τα πιο εντυπωσιακά ντεμπούτα πρωτοεμφανιζόμενων στη μεγάλου μήκους ελλήνων σκηνοθετών όλων των εποχών, μία από τις καλύτερες ελληνικές ταινίες των τελευταίων χρόνων, μία από τις πιο σημαντικές ελληνικές ταινίες που έγινε ποτέ, μια τολμηρή και θαρραλέα σύγχρονη πολιτική ταινία με ελκυστική και συγκλονιστική πολλές φορές κινηματογράφηση , αν θα βάζαμε βαθμολογία θα μπορούσε να είναι άνετα από 3,5/5 έως και 4/5.

Θίγει το πιο επίμαχο ίσως θέμα αναφορικά με μια κοινωνία και που σίγουρα όσον αφορά την ελληνική κοινωνία λόγω δομικής ανεπάρκειας και δυσλειτουργίας, καθίσταται ακόμα μεγαλύτερο και σοβαρότερο. Της μη συνειδητοποίησης και του παραμυθιάσματος σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, της ατομικής και κοινωνικής υποκρισίας με θεματικό και δραματουργικό άξονα την οικογένεια.

Εκφραστικά μέσα άψογα χειρισμένα με κυρίαρχο το μοντάζ και την διεύθυνση ηθοποιών να αγγίζει το άριστα. Ιδιοφυής συνδυασμός μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ, ένταξη της μυθοπλασίας και της δραματουργίας μέσα στο ντοκιμαντέρ και την πραγματικότητα. Πολλές σκηνές έχουν γυριστεί κατά την διάρκεια γεγονότων που σχετίζονται με την «αναταραχή» στην κοινωνία των τελευταίων χρόνων.

Αναλυτική σκηνοθετική προσέγγιση χεγγελιανής προέλευσης που μοιάζει να αρνείται συνειδητά να συνθέσει τα δεδομένα. Τα παραθέτει με έντονο και σοκαριστικό μονταζιακό τρόπο το ένα δίπλα στο άλλο  για να προβληματίσει και να κρίνει ο θεατής.

Τι κίνδυνο έχει αυτή η παράθεση σκηνών και καταστάσεων πέρα από την εντυπωσιακή, συγκλονιστική και συγκινητική σε πολλά σημεία  επίδρασή της στο θεατή,  που  συνεισφέρει πολλά στην γοητεία  και ουσία της ταινίας, όταν σταδιακά οι σκηνές και τα πρόσωπα γίνονται περισσότερα και οι καταστάσεις εντονότερες και πολυπλοκότερες, συνεχίζοντας και επιχειρώντας να ενισχύσουν την καθαρή και σαφή αναμφισβήτητα γραμμή του δημιουργού;

Μα η πρόκληση κορεσμού, που μόνο η διαλεκτική μέθοδος σύνθεσης των πραγμάτων μπορεί να καταφέρει να επιτύχει την αποφυγή του και σύγχυσης που η υπερβολική και ασαφής σε ένα βαθμό πρόσθεση χαρακτήρων που ενδεχόμενα να πλουτίζουν και να αναδεικνύουν σε ένα βαθμό το θέμα της ταινίας, δημιουργεί δικαιολογημένα στο θεατή.

Και επειδή όπως διαβάσαμε σε κάποιες κριτικές ορισμένοι μπερδεύουν το “μήνυμα” με τη διαλεκτική σύνθεση της πραγματικότητας, μετά την εξονυχιστική κατάτμησή της και ανάλυσή της, να πούμε εδώ ότι η διαλεκτική μέθοδος στη μοντέρνα τέχνη δεν έχει να κάνει με το περιεχόμενο που άλλωστε δεν υφίσταται χωρίς τη μορφή του, μια μορφή που δίκαια έχει κερδίσει την πρωτοκαθεδρία στα σύγχρονα έργα τέχνης, ώστε το “πως” να έχει αναμφισβήτητα μεγαλύτερη βαρύτητα από το “τι”, αν και όπως προείπαμε είναι στενά συνδεδεμένα και δεν μπορούν να νοηθούν ξεχωριστά, αλλά με την ποιότητα βάθους προσέγγισης των πραγμάτων, που ενδεχόμενα η κυρίως χρονική μονταζιακή “αντιπαράθεση” και αντιμετάθεση πλάνων και σκηνών να μην αρκεί, χωρίς τη σύνθεση και την πολυφωνική διαλεκτική αϊζεστανική αντίστιξη των κινηματογραφικών εκφραστικών μέσων αλλά και των εκφραστικών μέσων της μιζανσέν, να πετύχει από μόνη της.

Πολλές σύγχρονες κινηματογραφικές σκηνοθετικές προσεγγίσεις ελλήνων και ξένων αξιολογότατων δημιουργών, δείχνουν να κρατούν παραπεταμένα στοιχεία και εκφραστικά μέσα που η δημιουργική ριζοσπαστική πολυφωνική χρήση τους θα οδηγούσε σε ένα κινηματογράφο βαθύτερο, πνευματικότερο, ποιητικότερο και πιο κοντά ακόμα στην ουσία των πραγμάτων.

Θα ξεφλούδιζε περισσότερους και με αποτελεσματικότερο τρόπο φλοιούς της κατάστασης πραγμάτων που ζούμε, θα αποκάλυπτε βαθύτερες και “επικινδυνότερες” αλήθειες και θα βοηθούσε πολύ περισσότερο το θεατή να κάνει την προσωπική του επανάσταση. Θα ξέφευγε λίγο από αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε  παράσταση του κινηματογράφου και του δημιουργού του και θα πήγαινε παραπέρα να κοινωνήσει την αγωνία του δημιουργού (αν θεωρήσουμε ότι αυτή υπάρχει και είναι αυθεντική) στον θεατή που τον βλέπει όπως ο Φανόν παλιότερα τον αποκαλούσε,  αν δεν καταφέρει να τον ωθήσει να ξεφύγει από την παθητική οπτική γωνία του θέασης των πραγμάτων, δειλό ή προδότη. To εύρημα με τον εθνικό ύμνο είναι λειτουργικό, αποτελεσματικό σε ένα μεγάλο βαθμό αλλά και θεαματικό με την θετική και την αρνητική έννοια του όρου, υπόσχεται και υπονοεί ότι πίσω από αυτό υπάρχει πολύ «ζουμί» και μεγάλο βάθος αλλά αυτό δεν είναι σίγουρο, ίσως οι προσδοκίες που γεννάει η χρήση του να είναι πολύ μεγαλύτερες από την πραγματική του σημασιοδότηση και αξία. Αν από πίσω υπάρχει κατασταλαγμένη φιλοσοφική και διαλεκτική βαθύτερη αντίληψη και σκέψη, είναι κάτι που ίσως ποτέ δεν διαγνωστεί με ασφάλεια μέσω της ταινίας και που μόνο ο δημιουργός της μπορεί να επιβεβαιώσει ή διαψεύσει. Η έννοια της ελευθερίας μέσα στο ποίημα του Δ. Σολωμού αλλά και η χρήση της στα κράτη και τα έθνη του σύγχρονου δυτικού κόσμου αλλά και των προηγούμενων κοντά δύο αιώνων εμπεριέχει μια γενικότητα και μια αίσθηση μεγαλείου που βασιζόταν στις αρχές και τις αξίες της περιβόητης δυτικής δημοκρατίας η οποία από την εποχή του Δ. Σολωμού έως σήμερα υπέστη πολλές φθορές, μετατροπές και αλλοιώσεις. Είναι μια έννοια -όπως όλες οι έννοιες και τα πράγματα που εκφράζουν- σε διαλεκτική κίνηση και σε άμεση σύνδεση με τις οικονομικο-πολιτικο-κοινωνικές συνθήκες, επηρεάζει και επηρεάζεται από αυτές και το περιεχόμενο και η μορφή της, ακόμα και ο ορισμός της είναι διαφορετικά σε κάθε χρονική περίοδο.

Και αυτά όλα δεν έχουν καμιά σχέση με το “μήνυμα” ή το περιεχόμενο που ξεκομμένο από τη μορφή, ξαναλέμε δεν υπάρχει, αλλά κυρίως με τη μορφή, που οφείλει όμως να αποποιηθεί τις αλυσίδες που της έχει φορέσει η καθεστηκυία κινηματογραφική μοντέρνα έστω εκδοχή του κλασικού αφηγηματικού χολιγουντιανού κινηματογράφου και να προσπαθήσει από την αρχή στον 21ο αιώνα να επαναπροσεγγίσει τις ριζοσπαστικές πειραματικές  αναζητήσεις του 20ου αιώνα που δεν κατάφεραν να διανύσουν όλη τη διαδρομή τους, αφού η χειροτέρευση των οικονομικο-πολιτικο-κοινωνικών συνθηκών σταμάτησε βίαια την εξέλιξή τους.

Η αρχή δημιουργίας ενός αξιόλογου και ολοκληρωμένου σκηνοθετικού ύφους είναι εδώ, αλλά η ολοκλήρωση του αργεί πολύ ακόμα και είναι πάντα κατά τη γνώμη μας εξαρτώμενη από προϋποθέσεις που αγγίζουν και αφορούν άλλωστε όλους τους δημιουργούς, με τη διεύρυνση  του αναμφισβήτητου ταλέντου, της γνώσης και της εμπειρίας αλλά και της φιλοσοφικής αντίληψης και τοποθέτησης ενός πολύ αξιόλογου δημιουργού, από τους πιο πολλά υποσχόμενους και τολμηρούς από ότι έδειξε με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του και  ήδη είχε αφήσει να διαφανεί με τις ταινίες του μικρού μήκους, που έχει γεννήσει ο ελληνικός κινηματογραφικός χώρος.

Ο Σύλλας Τζουμέρκας, μας ικανοποίησε απόλυτα με την πρώτη ταινία του μεγάλου μήκους, μας έδωσε την πρώτη ελπίδα μετά από πολύ καιρό, ότι τα πράγματα μόνο και μόνο επειδή τα πλησιάζουμε στοχαστικά, αναλυτικά, διεισδυτικά, ταρακουνητικά μπορούν να αλλάξουν. Επανέφερε το διανοητικό στοιχείο στον ελληνικό κινηματογράφο που έπασχε τελευταία σε σοβαρό βαθμό σε αυτό τον τομέα.

Μένει και ο δρόμος είναι πολύ μακρύς,  από τον ίδιο τον Τζουμέρκα ή και από άλλους νέους κυρίως δημιουργούς  να ενσταλάξουν και ενισχύσουν στις ελληνικές ταινίες το ποιητικό στοιχείο, που εννοείται ότι δεν απουσιάζει από την ταινία του, αλλά και το βαθύτερο διαλεκτικο-πνευματικό στο οποίο η συνδρομή του ποιητικού στοιχείου είναι καταλυτική.

Η σύγχρονη ριζοσπαστική πολυφωνική κινηματογραφική  φόρμα είναι προς αναζήτηση. Ταλαντούχοι δημιουργοί και αποφασισμένοι, όπως ο Σύλλας Τζουμέρκας έχουν την ικανότητα και δυνατότητα να συνεισφέρουν τα μέγιστα προς αυτή την κατεύθυνση και να ανοίξουν καινούριους δρόμους. Δρόμους έτοιμους για να τους διαβούν οι νέες γενιές μη θεατών παρά μόνο για να γίνουν δημιουργοί, δέκτες του κινηματογραφικού έργου. Η υποχρέωση τους αυτή προς το κοινωνικό σύνολο, στην κρίσιμη αυτή καμπή που βρισκόμαστε έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία και αξία από το αν η ταινία άξιζε, αξίζει ή θα αξίζει στο μέλλον 3,5, 4 ή και 5 αστεράκια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: