COCK – MIKE BARTLETT – Σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου Όταν το “ψάρι” γνώρισε την “(παρα)ζάλη”, κριτική Νίκης Πρασσά

COCK

Όταν η Κατερίνα συνάντησε τον Mike, συνομήλικοι σχεδόν, γεννήθηκε ένα πάθος που οδήγησε σε έναν μεγάλο έρωτα και κατέληξε σε ένα γάμο. Επί σκηνής και καθαρά με όρους καλλιτεχνικούς. Εκείνος είχε γράψει το 2009 μία ιστορία για τέσσερις ανθρώπους που αλληλοσχετίζονται με τρόπο ερωτικό, (μίσους ή αγάπης) και εκείνη “ζωγραφίζει” εν έτει 2011 για το αθηναικό κοινό μία εκδοχή αυτού του έργου, με περίσσευμα πάθους (και μίσους και αγάπης). Τον “πίνακα” που φιλοτέχνησε μπορείτε να απολαύσετε στη σωστή του διάσταση στο θέατρο Θησείον.

Έχοντας διαβάσει το θεατρικό που ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία στη λονδρέζικη σκηνή (κυρίως χάρη στην καταπληκτική ερμηνεία του Ben Whishaw, γνωστού – από το “Άρωμα” του Τομ Τίκβερ – ηθοποιού στη μεγάλη οθόνη ) ομολογώ πως ανυπομονούσα να δω τον τρόπο που η Ευαγγελάτου (της οποίας λάτρεψα προηγούμενες δουλειές όπως λ.χ τη Λέσχη της Αυτοκτονίας) θα έστηνε αυτό το εντυπωσιακό παιχνίδι λέξεων και θα διοργάνωνε τη μάχη μεταξύ των εραστών. Επιπλέον δυσκολία για τον σκηνοθέτη που θα αποτολμούσε το ανέβασμα ακολουθώντας τις οδηγίες του συγγραφέα, η έλλειψη οποιουδήποτε σκηνικού και αντικειμένου, παρόλη την έντονη δράση των προσώπων.

Η υπόθεση του έργου επικεντρώνεται γύρω από τα προβλήματα στη σχέση ενός ζευγαριού γκέι, την έλξη του ενός από μία γυναίκα, την ερωτική απιστία και την προσπάθεια να επιστρέψει στον αρσενικό ή να φύγει με το θηλυκό του σύντροφο. Κάπως έτσι ξεκινάει ένα ταξίδι αυτογνωσίας και μία ανάγκη να προσδιορίσει την αληθινή του φύση. Είναι ομοφυλόφιλος, είναι μπάι, ποιά ταμπέλα πρέπει να βάλει για να διευκολύνει τον τρόπο που οι άλλοι τον αντιλαμβάνονται; Για τον Μπάρτλετ τίποτα δεν είναι τόσο ξεκάθαρο όσο το μπέρδεμα ενός ανθρώπου μεταξύ εννοιών που δεν εκφράζουν παρά μονάχα τους ανθρώπους που κάνουν συλλογές και βάζουν σε κουτάκια εμπειρίες και ανάγκες. Ο λόγος του είναι ιδιαίτερα ευφυής, με ατάκες που ξεκινούν από μία εκλεπτυσμένη γλώσσα, αστική και πιο περίτεχνη, για να καταλήξει σε μία πιο vulgar με διάθεση να στοχεύσει την καλοαναθρεμμένη υποκρισία μας. Γρήγοροι διάλογοι αλλά και οι απαραίτητες σιωπές, ανάπαυλες στον πόλεμο των δύο πλευρών, κρατούν στα ύψη το ενδιαφέρον του θεατή για την τελική του έκβαση. Η Ευαγγελάτου που έκανε και τη μετάφραση, πέτυχε να διατηρήσει την ευστροφία του πρωτότυπου, το bitter humour και τις ανατριχιαστικά απλές προτάσεις που μέσα στην ειλικρίνειά τους απογυμνώνουν τους ήρωες. Κατορθώνει έτσι το βρετανικό ύφος να εγκλιματίζεται στις ελληνικές εύκρατες συνθήκες, μη περιορίζοντας τον θεατή ως προς την χωρική ταυτότητα υποκειμένων. Για την άλλη τώρα, την σεξουαλική, είναι που γίνεται όλη η παράσταση.

Άδειος χώρος, μπλε και κόκκινο τα χρώματα που κυριαρχούν όταν το απόλυτο λευκό δεν πνίγει τους πρωταγωνιστές και η εισαγωγή με ένα μικρό χορευτικό των δύο πρωταγωνιστών. Σε όλη τη διάρκεια της παράστασης, από σκηνή σε σκηνή, αντί για κλακέτα οι φωτισμοί διευκολύνουν την αλλαγή θέσης των εκτεθειμένων ηθοποιών. Και οι τέσσερίς τους πλάθουν με το τίποτα τις λεπτομέρειες ολόκληρων δράσεων. Από το παλτό που ο Τζον δεν φοράει ποτέ μέχρι την απόσταση που εκμηδενίζεται όταν τα δύο σώματα αγγίζονται και κάνουν έρωτα. Αφαίρεση μεν, με σουρεαλιστική διάθεση αποδόμησης του υλικού που φτιάχνει τον κόσμο. Η Ευαγγελάτου είχε ανέκαθεν αυτή την τρέλη να μην “βλέπει” την πραγματικότητα έτσι όπως την έχουμε συμβατικώς συνηθίσει να σχηματίζετε μπροστά μας. Με αυτό τον τρόπο εισχωρεί στην ουσία των πραγμάτων και ανακατασκευάζει τους όρους με τους οποίους διαπραγματεύεται μία θεατρική σκηνή. Δημιουργεί λοιπόν ενδιαφέρουσες εικόνες, που αβίαστα παρακολουθείς ως απόλυτα φυσιολογικές, χωρίς να σε τρομάζει η έλελιψη λογικής συνοχής τους. Εδώ βάζει τους ηθοποιούς να στέκονται πάντοτε σε μία απόσταση, και ρίχνει ανάμεσά τους το μπαλάκι βάζοντας το σώμα τους να γίνει η ρακέτα που θα χειριστεί τη συναισθηματική κατάσταση των ηρώων. Λιγότερο σκοτεινή από άλλες φορές, πιο ποπ και “χαρούμενη” ως προς το τελικό αποτέλεσμα, χωρίς βέβαια να ανατρέπει την υποδόρροια πληγή του κειμένου (η μοναξιά και ο φόβος του Τζον, του Α, της Γ και του Π διαγράφονται μονάχα στα βλέμματα που υπογραμμίζουν την αθόρυβη εσωτερική τους φωνή). Με πέντε βασικές κινήσεις έβαλε τα πιόνια της να παίξουν στην σκακιέρα ρόλους εξουσίας ή υποταγής, τα ώθησε να στέκονται όρθια ή να σέρνονται προσπαθώντας να πλησιάσουν το ένα το άλλο, και στο τέλος τα άφησε να μένουν αμήχανα μπροστά στη μοιραία απόφασή τους.

Ο Δημήτρης Μοθωναίος, τον οποίο συναντάω πρώτη φορά στο θέατρο, υπήρξε πολύ καλός ως αποπροσανατολισμένος και εν μέρει τρομοκρατημένος Τζον. Ήταν σωστά τοποθετημένος στο κέντρο της όποιας δράσης ως το μήλον της έριδος. Κράτησε επάξια το ενδιαφέρον του κοινού επάνω του, όντας απολαυστικά αμήχανος, σαν ένα παιδί που θέλει να αποφασίσουν οι άλλοι για να διευκολύνουν τον δικό του δρόμο. Με μία παιδιάστικη αφέλεια περιέφερε την αμφιθυμία του εκνευρίζοντας με την πεισματάρικη άρνησή του να ξεκαθαρίσει καταστάσεις και να επιλέξει τη θέση του (εδώ χρωστάει πολλά στο βλέμμα της ίδιας της Ευαγγελάτου, που φώτισε μία ακόμα πλευρά του Τζον, αυτή του ανθρώπου που λειτουργεί εγωιστικά, περιπλέκοντας ακόμα περισσότερο την έννοια θύτη και θύματος σε μία οποιαδήποτε σχέση). Παρ’όλο που εμφανίστηκε μονάχα στην τελική σκηνή του δείπνου ωστόσο, ο ηθοποιός που ξεχώρισε ήταν ο Γιώργος Κοτανίδης. Ερμηνευτής που έχει ένα σπάνιο ειδικό βάρος, αυτό της ικανότητας να χρησιμοποιεί την εμπειρία του στο σανίδι με τόλμη, φτιάχνει έναν χαρακτήρα που μπαίνει για να κλέψει την παράσταση. Χωρίς περιττές κινήσεις εντυπωσιασμού, παταέι σαν πεισματάρικο γέρικο άλογο γερά στο έδαφος και ετοιμάζει τις οπλές του για την κούρσα που θα τον οδηγήσει στην διαλεκτική νίκη. Κερδίζει με την προσήλωσή του στο αυστηρό Εγώ που αποκαθηλώνεται από την παρουσία της Ιωάννας Παππά. Η τελευταία έχει και τις καλές στιγμές της αλλά χρειάζεται νομίζω λιγότερο επιτήδευση σε κάποια σημεία (λόγου χάρη κάθε φορά που “ειρωνεύεται” τον Τζον και την αναποφασιστικότητά του). Πάντως είναι αρκετά ικανή ώστε να συμμετέχει στη δημιουργία ερωτικής ατμόσφαιρας και να εκμηδενίζει την υπαρκτή απόσταση από το αντικείμενο του πόθου της, χωρίς καν να το πλησιάσει. Και αρκούντως ειλικρινής στην κατάθεση της κουρασμένης και απελπισμένης γυναίκας που επιζητεί την προσωπική της λύτρωση. Ο Μάκης Παπαδημητρίου τέλος, είναι τόσο δυνατός όσο και ο Α. Δηλαδή ενώ δείχνει ο σκληρός στο δυαδικό σχήμα που απαρτίζει με τον Τζον, είναι ο ευαίσθητος εκείνος άντρας που κλαίει στον ώμο του πατέρα του όταν χάνει τα κεκτημένα της ζωής του. Αν και με ξένισε στην αρχή με την άκαμπτη στάση του στη συνέχεια με τις απολαυστικές αντιδράσεις του – σχόλια στις πράξεις του Τζον – χαλάρωσε την δική μου δυσπιστία απέναντί του.

Εκείνο που οι ηθοποιοί επιτυγχάνουν σε αυτό το έργο, είναι να κλέψουν στιγμές από τη ζωή των προσώπων που υποδύονται και που δεν είναι άλλες από στιγμές της καθημερινότητας του μέσου θεατή και των ίδιων. Το οικείο ως σπουδή θεατρική ακούγεται αλλά δεν είναι τόσο εύκολο. Γιατί από άλλον σκηνοθέτη καθοδηγούμενοι θα μπορούσαν να καταλήξουν σε ευτελέστατες καρικατούρες μιας κάποιας ανούσιας φαρσοκωμωδίας.

Το Cock προτείνεται ως μία έξυπνα στημένη παράσταση, που με μία ανάλαφρη αισθητική μιλάει για πράγματα πιο περίπλοκα, και δίνει την ευκαιρεία στο θεατή να αναπτύξει την φαντασία του για να καλύψει το κενό των υπαρκτών αντικειμένων. Επικεντρώνεται έτσι με απόλυτη αφοσίωση στον λόγο και τους ηθοποιούς, και ξεκλειδώνει με τις δικές του αναμνήσεις την πόρτα για το μαγικό κόσμο του θεάτρου. Όπως οι αναγνώστες ενός βιβλίου που ενεργοποιώντας την όραση, παρασέρνουν μαζί και τις υπόλοιπες αισθήσεις ξεφεύγοντας από τον παθητικό ρόλο του απλού δέκτη. Πιστεύω πως την επενέργεια του κοινού θα εισπράξουν και οι ηθοποιοί, κρατώντας έτσι πιο εύκολα τον σωστό ρυθμό στις επιμέρους σκηνές, χωρίς να αλλοιώσουν τις σκηνοθετικές προθέσεις.

Μοντέρνο, σύγχρονο, σπιρτόζο και αρκούντως ψυχαγωγικό, το cock σας περιμένει για να προκαλέσει το θεατρικό σας ένστικτο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.