“Ο Βίος και το Έργο του Σεργκέι Παρατζάνοφ”

O VIOS KAI TO ERGO TOU SERGEI PARAJANOV

Ο Σεργκέι Παρατζάνωφ, ο σπουδαίος σοβιετικός σκηνοθέτης αρμενικής καταγωγής που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Τιφλίδα της Γεωργίας, σπούδασε σκηνοθεσία στη Μόσχα και εργάστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα στην Ουκρανία.

«Νταρντέν εναντίον Λόουτς» | Δωρεάν Σεμινάριο Σκηνοθεσίας Κινηματογράφου,
Κινηματογραφικής Υποκριτικής και Διεύθυνσης Φωτογραφίας
«Δημιουργίας Ταινίας Μικρού Μήκους» την Κυριακή 26 Μαρτίου 2017

Το Παιδί (2005) των Ζαν-Πιέρ και Λικ Νταρντέν
με ελεύθερη είσοδο, ανάλυση και συζήτηση την Κυριακή 26 Μαρτίου 2017

Αdobe Premiere – Σεμινάριο Μοντάζ:
Επεξεργασία Κινούμενης Εικόνας σε νέα τιμή έκπληξη

Σεμινάριο Ιστορίας και Κριτικής Κινηματογράφου 2017
με καινοτομίες σε μορφή και περιεχόμενο

Έναρξη 1 Απριλίου 2017

«Σουρεαλισμός», «εξώθηση σε αυτοκτονία», «πληθώρα έργων τέχνης», «τάση προς την ομοφυλοφιλία», κάποια εξ αυτών θα μπορούσαν θεωρητικά να είναι πολύτιμα όπλα, στο οπλοστάσιο της μοντέρνας τέχνης. Στην περίπτωση του σκηνοθέτη Σεργκέι Παρατζάνωφ, ήταν αιτία δεκαπεντάχρονου εξαναγκαστικού παροπλισμού του και οκτώ χρόνων εγκλεισμού του στις ρωσικές φυλακές. Αλήθεια, πολλοί αναρωτιούνται τι ήταν αυτό που έφερε αυτό τον καλοσυνάτο άνθρωπο με την κάπως «αγριωπή» εμφάνιση σε μια κατάσταση διαρκούς αποκλεισμού και λογοκρισίας των έργων του. Μια πρώτη απάντηση θα ήταν η εγκατάλειψη της γυναίκας και των παιδιών του για να ζήσει την «ανομολόγητη» γκέι ζωή που ο ίδιος πάντα επιθυμούσε. Μα, ακόμη πιο «ενοχοποιητικά» γι’ αυτόν ήταν τα φιλμ του, τα πολλά φιλμ του που απτόητα παρουσίαζε την Αρμενική παραδοσιακή κουλτούρα (δηλαδή μη-ρωσική), μία Διονυσιακή οπτική των θεμάτων του, η απάθειά του στον ρεαλισμό που επικρατούσε και ένας αέρας ενθουσιώδους παιχνιδίσματος με το χρώμα και τον ήχο. Ο Σεργκέι Παρατζάνωφ είχε αρμενική καταγωγή και γεννήθηκε στις 18 Μαρτίου του 1924 στην Τιφλίδα, πρωτεύουσα της Γεωργίας. Οι αρχικές του φιλοδοξίες ήταν να γίνει τραγουδιστής και με αυτό τον σκοπό πήρε μαθήματα στο Ωδείο της Τιφλίδας από το 1942 έως το 1945. Πολύ γρήγορα όμως το ενδιαφέρον του μετατοπίστηκε στον κινηματογράφο. Ενεγράφη στο Κινηματογραφικό Ινστιτούτο Κινηματογραφίας της Μόσχας με δασκάλους του, τους Lev Kuleshov και Alexander Dovzhenko, από το οποίο απεφοίτησε το 1951.

TARKOVSKI PARAJANOV

Κατά τη διάρκεια των επόμενων δέκα χρόνων θα κάνει μια σειρά ταινιών με διάλογους στην Ουκρανική διάλεκτο βασισμένες στη παράδοση του κοινωνικού ρεαλισμού. Παρ’ όλα αυτά όμως είναι εμφανής η διάθεσή του να ξεφύγει απ’ τα στερεότυπα. Πράγματι, από το 1964, εγκαταλείπει αυτό το στυλ, και ακολουθεί την ανάγκη του για ένα πιο «δυναμικό» σινεμά, που να υπακούει στην κίνηση της κάμερας, στα έντονα χρώματα και αναζητά τις παραδοσιακές ρίζες της Αρμενικής κουλτούρας. Κάτι τέτοιο φαίνεται αρχικά στην πρώτη ταινία αυτής της περιόδου του, το Shadows of Forgotten Ancestors. Αυτές του οι κινήσεις τον κάνουν γνωστό στην διεθνή κινηματογραφική σκηνή, παράλληλα όμως, οι ρωσικές αρχές βλέπουν αυτή τη στροφή και σταματούν να του εγκρίνουν τις χρηματοδοτήσεις. Αποκτά ένα προφίλ «αντι-ρώσου», ομοφυλόφιλου που οδηγεί στην πρώτη του σύλληψή του το 1968. Έξι χρόνια αργότερα θα συλληφθεί και θα καταδικαστεί βάσει του ρωσικού ποινικού κώδικα, του άρθρου 121, που ποινικοποιεί την ομοφυλοφιλία και η ποινή του θα είναι πέντε χρόνια καταναγκαστικά έργα. Στην φυλακή, ο Παρατζάνωφ, παραμένει ανήσυχος. Δημιουργεί δεκάδες έργα. Κολάζ, από οτιδήποτε μπορούσε να συλλέξει. Νύχια, λουλούδια, κομμάτια γυαλιού. «Μπορώ να κάνω τέχνη μέσα απ’ τα σκουπίδια», έλεγε ο ίδιος. Αφέθηκε ένα χρόνο νωρίτερα μετά από διεθνείς διαμαρτυρίες, ενώ όταν ξανα-ασχολήθηκε με τον κινηματογράφο είδε τα πιο πολλά κινηματογραφικά πρότζεκτ του να απορρίπτονται. Κατάφερε όμως να κάνει τρεις ταινίες πριν το θάνατό του, το 1990. Μοναχικός ποιητής και κυνηγημένος ευαίσθητος πολίτης όλου του κόσμου, δημιουργός υπέρτατων εικόνων, όπου ο θεατής συναντά τη παράδοση και το μοντερνισμό σε άρρηκτη σχέση. Στο έργο του Παρατζάνωφ αποτυπώνεται η αναζήτηση της επικοινωνίας με το Μέγα Δημιουργό και τις σκιές των προγόνων , η αναζήτηση μιας ανθρώπινης αγκαλιάς, το δάκρυ του αποχαιρετισμού, το πάντρεμα της ποίησης του Σάγιατ Νόβα και των φορμαλιστικών ποιητικών προτάσεων. Ταπεινοί θεατές θα βρούμε ότι γυρεύαμε πάντα στον κινηματογράφο: την πρωτότυπη φόρμα που μπορούσε να εκφράσει ένα δυνατό, πανανθρώπινης σημασίας περιεχόμενο. Η τέχνη του Παρατζάνωφ είναι η τέχνη του ουσιαστικού, του πάντα και του πάντοτε, γι αυτό παραμένει αθάνατη και δυνατή, μέσα στον χρόνο, σκορπίζοντας πάντα δυνατές και πανανθρώπινες συγκινήσεις.

“Ο Βίος Και Το Έργο Του Σεργκέι Παρατζάνοφ” (Εκδόσεις ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ, Επιμέλεια: Μάκης Μωραΐτης)”

O VIOS KAI TO ERGO TOU SERGEI PARAJANOV

Πρόλογος

“Εγώ καθεύδω, διά τηνχρείαν της φύσεως, η δε καρδιά μου αγρυπνεί, διά το πλήθος του έρωτος”.

Ιωάννης της Κλίμακος Λόγος Τριακοστός

20 Ιουλίου 1990. Πάμε για το κλείσιμο της δεκαετίας. Προσωπικά, μου έχει φανεί αιώνας. Τέτοιο νιώθω το στέγνωμα στο κινηματογραφικό χώμα: έρημος αληθινή, σαν από άμμο. Τίποτα δε φυτρώνει, ούτε καν κακτοειδή. Κάποια υποπροϊόντα αμερικανικής προέλευσης, μικρές ευρωπαϊκές αναλαμπές, που σβήνουν την ίδια στιγμή που κάνουν την εμφάνιση τους, προσωπικές διαδρομές σε δρόμους ανοιγμένους από άλλους στο παρελθόν. Πήγα προς στιγμή να πω τροχιά, μα έκατσα για λίγο να σκεφθώ κάποιο αληθινά αυτόφωτο, λαμπερό αστέρι που να διέγραψε την τροχιά του αυτή τη δεκαετία και δε βρήκα κανένα. Ερημιά μέσα και έξω. Ίσως, η Ανατολή. Ίσως από κει γεμίσει ο χρόνος μας: από τις εικόνες του Κιαροστάμι και των άλλων παραμυθάδων. Ώρες-ώρες συγκινούμαι. Τα μάτια μου βουρκώνουν. Μου λείπουν : ο Αντρέι και ο Σεργκέι. Μαζί τους έφτιαξα τη ζωή μου. Και με τον Μπρε-σόν, τον Όζου, τον Ντράγιερ, το Μιζογκούτσι. Μα αυτοί ήταν παλαιότεροι. Η ζωή μου ήταν εικόνες των δύο μεγάλων Αγίων, Αντρέι και Σεργκέι. Το προσωπικό μου εικονοστάσι στέρεψε. Και τα πνευματικά μου ενδιαφέροντα δε χωράνε πια πουθενά στο σινεμά. Σέρνονται από εδώ και από εκεί, άστεγα. Η θλίψη του Γκόρτσιακοφ ακόμη με καταδιώκει. Δίπλα του, η απελπισία του Ιβάν και των Προγόνων. Μαζί τους και η στέγαση των μορφικών αναζητήσεων που με συναρπάζουν. Η παράδοση και ο μοντερνισμός σε άρρηκτη σχέση. Ο φορμαλισμός του Σκλόφσκι, η αναζήτηση της επικοινωνίας με το Μέγα Δημιουργό από τον Ρουμπλιώφ, το πάντρεμα της ποίησης του Σάγιατ Νόβα και των  φορμαλιστικών ποιητικών προτάσεων του Σεργκέι. Ότι γυρεύαμε πάντα στον κινηματογράφο: την πρωτότυπη φόρμα που μπορούσε να εκφράσει ένα δυνατό, πανανθρώπινης σημασίας περιεχόμενο. Τους ισχυρούς κρίκους αυτής της “οντολογικής” αλυσίδας, του Οκτώβρη, του Ημερολογίου ενός εφημέριου, του Λόγου, του Καθυστερημένου Φθινοπώρου… 20 Ιουλίου 1990. Ο Σεργκέι μας αποχαιρέτισε οριστικά. Καρκίνος στον πνεύμονα, επιπλοκές στην καρδιά. Από καρκίνο στον πνεύμονα μας αποχαιρέτισε και ο Αντρέι: Ιούλιος 1986. Καταραμένη αρρώστια. Άντε να μπορέσεις να συνέλθεις. Η μια στενοχώρια αμέσως μετά την άλλη. Και οι άλλες εικόνες που σου έρχονται, μαύρη απελπισία. Που σε ζώνουν κιόλας σαν φίδια, σου στερούν το ζωτικό σου χώρο. Δέκα χρόνια μετά. Φόρος τιμής τούτο το βιβλίο στο έργο και στις ημέρες του αγίου Σεργκέι. Η ψυχή μου αγρυπνεί διά το πλήθος του έρωτος των εικόνων του. Μείνε μαζί μας, Σεργκέι. Εις τους αιώνες των αιώνων.

Μ.Μ.

 

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΣΕΡΓΚΕΙ ΠΑΡΑΤΖΑΝΩΦ | Από Την Πέμπτη 30 Αυγούστου Έως Την Κυριακή 9 Σεπτεμβρίου 2012 | Στο Σινέ ΤΡΙΑΝΟΝ

Advertisements

One thought on ““Ο Βίος και το Έργο του Σεργκέι Παρατζάνοφ”

  1. ΤΩΡΑ ΠΟΥ ΘΑ ΓΡΑΨΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΑΚΩΒΟ,ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΤΕ ΝΑ ΓΡΑΨΕΤΕ ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΜΟΙΡΟ ΓΙΩΡΓΟ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ ΠΟΥ ΚΗΔΕΥΤΗΚΕ ΤΗΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 2-2-2011…ΜΕΤΑ ΑΠΟ 4Ο ΤΟΣΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ, ΘΕΩΡΟΥΜΕ ΠΩΣ ΤΟΥ ΑΞΙΖΕΙ…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s