Μοασίρ (2005) του Βάλτερ Καρβάλιο, αφιερωμένη στην μνήμη του Αντρέα Παγουλάτου σήμερα Τετάρτη 23 2 2011, στις 20.00 στα πλαίσια της 2ης εβδομάδας βραζιλιάνικου κινηματογράφου στην Ταινιοθήκη.

Στα πλαίσια της Δεύτερης Εβδομάδας Βραζιλιάνικου Κινηματογράφου στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας, ξαναθυμόμαστε έναν φίλο και συνεργάτη: τον ποιητή, δοκιμιογράφο, θεωρητικό, διευθυντή λογοτεχνικών περιοδικών αλλά και του φεστιβάλ «Κινηματογράφος και Πραγματικότητα» Αντρέα Παγουλάτο (1948-2010) και τού αφιερώνουμε την προβολή του ντοκιμαντέρ Μοασίρ, ακατέργαστη τέχνη την Τετάρτη 23 Φεβρουαρίου στις 20.00. Γυρισμένη από τον μεγάλο διευθυντή φωτογραφίας και σκηνοθέτη Βάλτερ Καρβάλιο, η ταινία δείχνει έναν απομονωμένο, αναλφάβητο και προβληματικό αυθεντικό λαϊκό ζωγράφο να ζωγραφίζει επί επτά ημέρες δημιουργώντας κατ’ ευθείαν μέσα από το ασυνείδητο φανταστικές ανθρωποζωόμορφες φιγούρες. Στο τέλος της εβδομάδας που κράτησαν τα γυρίσματα ένας καταξιωμένος ζωγράφος επισκέπτεται τον Μοασίρ και ζωγραφίζουν μαζί αυτοσχεδιάζοντας σαν μουσικοί της τζαζ. Αυτό  το συναρπαστικό ντοκιμαντέρ-  διάλογος της αφηρημένης με την ακατέργαστη τέχνη – είχε επιλεγεί από τον Αντρέα Παγουλάτο, που επιπλέον ήταν  βαθύς γνώστης και λάτρης της βραζιλιάνικης κουλτούρας, για το  επόμενο φεστιβάλ το οποίο ο θάνατος δεν τον άφησε να το πραγματοποιήσει.

μοασίρ, ακατέργαστη τέχνη | βάλτερ καρβάλιο

moacir – arte bruta | walter carvalho

Ντοκιμαντέρ

Βραζιλία, 2005

έγχρωμο 72′

Σκηνοθεσία

Walter Carvalho

Σενάριο

Walter Carvalho

Φωτογραφία

Lula Carvalho

Μοντάζ

Paulo Ribeiro

Ήχος

Rômulo Drummond

Μουσική

Léo Gandelman

Εμφανίζονται

Μοacir, Domingos Soares de Farias, Siron Franco

Παραγωγοί

Maria Clara Ferreira, Lia Gandelman, Marcello Maia, Eliana Soárez

Ένας αυθεντικός λαϊκός καλλιτέχνης, ο αναλφάβητος και προβληματικός  ζωγράφος Μοασίρ ζει σχεδόν απομονωμένος από  τη μικρή κοινότητα του χωριού του. Επί επτά ημέρες ζωγραφίζει ασταμάτητα, ανασύροντας από τα βάθη του ασυνείδητου εκπληκτικές εικόνες και πρωτόγονες μορφές. Ένας καταξιωμένος ζωγράφος τον επισκέπτεται. Ζωγραφίζουν μαζί σ’ έναν αποκαλυπτικό διάλογο της αφηρημένης ζωγραφικής με την ακατέργαστη τέχνη.

Απόψεις

Το ντοκιμαντέρ του Βάλτερ Καρβάλιο, Μοασίρ ακατέργαστη τέχνη, με την απλότητα και την ομορφιά του, μας δείχνει το έργο ενός καλλιτέχνη που δουλεύει με τα ακατέργαστα σύμβολα του ασυνείδητου. Η τέχνη αυτού του ζωγράφου, τον οποίο γνώρισε εντελώς τυχαία ο σκηνοθέτης, χάρη σε μια ευτυχή σύμπτωση, αποκαλύπτει το ταξίδι στον εσωτερικό μας κόσμο, διότι ο Μοασίρ ζωγραφίζει εικόνες ονειρικές, δυνατές, αισθησιακές, βίαιες, που φαίνονται να αναδύονται στο φως χωρίς να επισκιάζονται από τις πτυχές της προσωπικότητας. Είναι τέχνη ακατέργαστη με εξαιρετική τεχνική και χωρίς αναφορές, διότι ο Μοασίρ δεν έχει την παραμικρή επιρροή από την κουλτούρα ή την ιστορία. Απομονωμένος στον κόσμο του, μας παραδίδει μέσα από την ιδιαιτερότητά του, τη βιαιότητα και την αγνότητα των σεξουαλικών ορμών, τις οργιαστικές φαντασιώσεις που δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα του χωριού. Η αυθεντικότητά του, αποδεσμευμένη πλήρως από τα συνηθισμένα στερεότυπα, μας αποκαλύπτει εντελώς παράδοξα μια οικειότητα πέρα για πέρα καθολική, καθώς αγγίζει τις πιο σκοτεινές ζώνες της επιθυμίας και της αγωνίας του καθενός μας. Το μάτι του Μοασίρ που καταγράφει στο χαρτί τις εικόνες του εσωτερικού του ταξιδιού, ενισχύεται από το βλέμμα του Βάλτερ, σαν μεγεθυντικός φακός στο ασυνείδητο του καλλιτέχνη. Το μάτι του σκηνοθέτη βάζει σε κίνηση τις εικόνες του ζωγράφου, δίνοντάς μας την εκθαμβωτική αισθητική ικανοποίηση που προκαλεί η τέχνη της τέχνης της τέχνης της τέχνης…

Αντόνιο Κινέτ: Ψυχαναλυτής και συγγραφέας

Απομονωμένος σε ένα μακρινό χωριουδάκι της πολιτείας Γκοϊάς, ένας άντρας ζωγραφίζει. Ζωγραφίζει ασταμάτητα. Κόμπρες που αλλάζουν μορφή και χρώμα, διαβόλους με κέρατα, κεφάλια ζώων, γυναίκες, γεννητικά όργανα σαν ψάρια, μαχαίρια… εσωτερικούς κόσμους ενός ονειρικού και διαβολικού σύμπαντος που παίρνουν απλές εκφράσεις.

Το φιλμ Μοασίρ, ακατέργαστη τέχνη, του Βάλτερ Καρβάλιο, συνδιαλέγεται μ’ αυτή τη «διαφορετική ματιά». Καταγράφει τον καλλιτέχνη στο σπίτι του, να ζωγραφίζει ασταμάτητα επί εφτά ημέρες, και αναζητά συγγενείς και γείτονες, που τον γνωρίζουν από μικρό για να κάνουν ένα πορτρέτο της ζωής και του έργου του.

«Εγώ δεν τα βλέπω όπως αυτός. Κι όπως τα βλέπω εγώ, δεν τα βλέπει αυτός», διευκρινίζει με απλότητα ο Ντομίνγκος Σοάρες ντε Φαρίας, ο πατέρας του Μοασίρ, κι ένας βασικός χαρακτήρας της ταινίας. Όπως ο Μοασίρ, οι περισσότεροι μιλούν μια δική τους διάλεκτο, με λέξεις και εκφράσεις μιας ξεχασμένης Βραζιλίας, μη επίσημης, δυνατής όμως και αντιπροσωπευτικής.

Η λύση που βρήκε ο Βάλτερ, βάζει τον Μοασίρ και τους όμοιούς του σε ισότιμες καταστάσεις. Όπου δεν ενδιαφέρει και τόσο να βρούμε πού βρίσκεται ή όχι η κανονικότητα. Πού αρχίζει ή πού τελειώνει η πραγματικότητα μέσα στην οποία ενσωματώνεται. Από τη μητέρα του ακούμε τις πιο παράξενες δηλώσεις, σε πορτογαλικά ισάξια των χαρακτήρων του Γκιμαράες Ρόζα.

Οι μόνες εξωτερικές επεμβάσεις είναι η επίσκεψη του ζωγράφου Σιτόν Φράνκο από το Γκοϊάς, που μοιράζεται το χαρτί με τον Μοασίρ σε ένα σχέδιο, σε μιαν αντιπαράθεση του ασυνείδητου πριμιτιβισμού με τη μοντέρνα αφαίρεση, και το πλάνο όπου μια τηλεόραση, δείχνει ένα πλειστηριασμό έργων τέχνης, με άτεχνους πίνακες σε υψηλές τιμές.

Από το «εσωτερικό του μυστήριο», όπως το χαρακτηρίζει ο πατέρας του, αναδύονται «φαντασιώσεις» φορτωμένες αισθησιασμό και ερωτισμό, που εντυπωσιάζουν από την ομορφιά τους. Ανθρώπινα πλάσματα, πανίδα και χλωρίδα, σατανικές και μυστικιστικές φιγούρες αγίων, ευσεβών και διαβόλων, σύμβολα ενός ιδιαίτερου και αόρατου κόσμου, που γοητεύουν Βραζιλιάνους και ξένους που περνάνε από κει.

Η ασυνείδητη τέχνη του διαφέρει από τις άλλες καταγραμμένες περιπτώσεις έκφρασης σχιζοφρενών. Αντίθετα από τους καλλιτέχνες του Μουσείου εικόνων του ασυνείδητου, Ραφαέλ Εμίγκντιο και Φερνάντο Ντινίζ, ο Μοασίρ δεν νοσηλεύτηκε ποτέ σε ψυχιατρείο, ούτε εγκλείστηκε σε τρελοκομείο, όπως ο θρυλικός και καταπληκτικός Αρτούρ Μπίσπο ντο Ροζάριο. Και όπως το θέλει η ταινία, η τέχνη του μπορεί να καταγραφεί σαν ακατέργαστη τέχνη.

Η ταινία είναι αφιερωμένη στον Λεόν Χίρζμαν, ο οποίος, το 1987, γύρισε το Εικόνες του ασυνείδητου [Imagens do Inconsciente], με τρεις καλλιτέχνες του Μουσείου εικόνων του ασυνείδητου, που εκείνη την εποχή διηύθυνε η περίφημη ψυχίατρος Νίζη ντα Σιλβέιρα.

Η μουσική του Λέο Γκάντελμαν ακολουθεί το βάδισμα του Μοασίρ, με το τσέλο του Ζάκες Μορελεμπάουμ και το τραγούδι του Αντόνιο Νόμπρεγκα. Η διεύθυνση φωτογραφίας που διευρύνει το βλέμμα του Μοασίρ, είναι του Λούλα Καρβάλιο, γιου του Βάλτερ.

Βάλτερ καρβάλιο

Από τους πιο γνωστούς εντός και εκτός Βραζιλίας διευθυντές φωτογραφίες, η «ματιά» του Βάλτερ Σάλλες, έχει δουλέψει με τους σημαντικότερους βραζιλιάνους σκηνοθέτες, από τον Γκλάουμπερ Ρόσα μέχρι τον νεότερο Κλάουντιο Ασίς. Άρχισε να εργάζεται στις ταινίες του αδερφού του, του ντοκυμενταρίστα Βλαντιμίρ Καρβάλιο, και συνέχισε σαν βοηθός διάφορων σκηνοθετών, προτού γίνει διευθυντής φωτογραφίας. Έχει πάρει πάνω από 30 διεθνή βραβεία φωτογραφίας και έχει σκηνοθετήσει ή συνσκηνοθετήσει έξι ταινίες..

Φιλμογραφία:

2001 Janela da Alma

2003 Lunário Perpetuo

2004 Cazuza – O Tempo Não Pára

2005 Moacir Arte Bruta

2009 Budapest

2011 Raul – O Início, o Fim e o Meio

Επλεκτική φιλμογραφία σαν διευθυντής φωτογραφίας:

1979 Jorjamado no cinema | Glauber Rocha

1985 Krajcberg – O poeta dos vestígios | Walter Salles

1994 Socorro nobre | Walter Salles

1995 Cinema de lágrimas | Nelson Pereira dos Santos

1995 Terra estrangeira | Walter Salles

1997 Central do Brasil | Walter Salles

1998 Meia noite | Walter Salles

1998 Adão ou Somos todos filhos da terra | Walter Salles

1999 Texas Hotel | Cláudio Assis

2000 Lavoura arcaica | Walter Salles

2001 Abril despedaçado | Walter Salles

2001 Madame Satã | Karim Ainouz

2002 Carandiru | Hector babenco

2002 Amarelo manga | Cláudio Assis

2003 Glauber o filme, labirinto do Brasil | Silvio Tendler

2006 O Céu de Suely | Karim Ainouz

2006 Baixio das Bestas | Cláudio Assis

2007 Chega de Saudade | Laís Bodanski

2008 A Erva do rato | Júlio Bressane

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: