Ergon Ensemble: Από τον Βέμπερν στον Πεντερέτσκι Πέμπτη 3 Μαρτίου, 20.30, Μέγαρο Μουσικής

clip_image004

Ergon Ensemble:

Από τον Βέμπερν στον Πεντερέτσκι

Πέμπτη 3 Μαρτίου, 20.30

Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος

Η επιτυχημένη Σειρά εκδηλώσεων «Μουσικές του 20ού και 21ου αιώνα», που στοχεύει στην προβολή της σύγχρονης μουσικής και των νεαρών καλλιτεχνών, συνεχίζεται την Πέμπτη 3 Μαρτίου (ώρα έναρξης: 8.30 μ.μ.), στην Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος με τη συναυλία του Ergon Ensemble. Το Ensemble θα παρουσιάσει σύντομης διάρκειας έργα των Βέμπερν, Μπεργκ, Μυράιγ και Πεντερέτσκι σε μουσική διδασκαλία του Γιοχάννες Σβαρτς (Εnsemble Modern). Πρόκειται για το ιδιαίτερα αξιόλογο μουσικό σύνολο του Φεστιβάλ Παξών, το οποίο η Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών τίμησε, τον Δεκέμβριο του 2009, με ειδική διάκριση για τη σημαντική προσφορά του στην πολιτιστική ζωή της ελληνικής Περιφέρειας. Η εμφάνιση του Ergon Ensemble στο Μέγαρο πραγματοποιείται σε συνεργασία με το International Ensemble Modern Academy/ IEMA και την υποστήριξη του Paxos Festival Trust.

Το Ergon Ensemble είναι ένα ευέλικτο 15μελές σύνολο που δημιουργήθηκε το 2004 στο πλαίσιο του Εαρινού Μουσικού Φεστιβάλ Παξών, σε συνεργασία με τη φημισμένη Διεθνή Μουσική Ακαδημία του Εnsemble Modern (ΙΕΜΑ), στην οποία συμμετέχουν οι μουσικοί του Ergon όλα αυτά τα χρόνια. Στη συναυλία της 3ης Μαρτίου, το Ergon Ensemble θα εμφανιστεί με 12μελή σύνθεση (2 κλαρινέτα, 1 κόρνο, 2 πιάνα, 3 βιολιά, 2 βιόλες και 2 τσέλα). Υπεύθυνος του Ergon Ensemble είναι ο συνθέτης Αλέξανδρος Μούζας ενώ τoν καλλιτεχνικό συντονισμό του σχήματος έχει αναλάβει η Νάντα Γερουλάνου.

Χορηγοί επικοινωνίας της Σειράς:

clip_image006

clip_image008clip_image010clip_image012clip_image014

Το Ergon Ensemble στηρίζεται σε έναν βασικό πυρήνα σολίστ, ο οποίος ενισχύεται κατά περίσταση από νέους καλλιτέχνες, αναλόγως με τις απαιτήσεις των εμφανίσεων του συγκροτήματος. Σκοπός του είναι η προβολή της σύγχρονης μουσικής, ελληνικής και ξένης, μέσα από ερμηνευτικά ακριβείς εκτελέσεις υψηλού επιπέδου. Στις άμεσες προτεραιότητες του συνόλου είναι η δισκογραφία, η εκπαιδευτική δραστηριότητα και η συμμετοχή σε παραγωγές που συνδυάζουν διαφορετικές μορφές τέχνης (χορός, μουσικό θέατρο, πολυμέσα). Πολύτιμος αρωγός του Ergon Ensemble σε αυτή του την προσπάθεια είναι το έμπειρο Ensemble Modern (ΕΜ), που συνιστά έναν από τους πλέον καταξιωμένους θεσμούς στην ερμηνεία του σύγχρονου ρεπερτορίου και αποτελεί έναν από τους ελάχιστους αυτοδιοικούμενους καλλιτεχνικούς οργανισμούς στον κόσμο. Δημιουργήθηκε το 1980 και η έδρα του βρίσκεται στην Φρανκφούρτη.

Η διακεκριμένη ορχήστρα δωματίου (ΕΜ) ανέλαβε την πρωτοβουλία, το καλοκαίρι του 2003, να ιδρύσει τη δική της Διεθνή Ακαδημία, η οποία λειτουργεί σαν συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν του Ensemble Modern, ενός συνόλου που, κατά τους ειδικούς, ενσαρκώνει «τη μνήμη της μοντέρνας μουσικής» μέσα από τη μακρά πορεία του. Τα μονοπάτια αυτής ακριβώς της μνήμης καλούνται να εξερευνήσουν με ποικίλους τρόπους οι φοιτητές της Διεθνούς Ακαδημίας του ΕΜ, αφού έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν το δικό τους εκπαιδευτικό πρόγραμμα, να συμμετάσχουν σε συμπόσια και συναντήσεις και να έρθουν σε επαφή με παγκοσμίου κύρους δημιουργούς της σύγχρονης μουσικής. Επιπλέον, στους φοιτητές δίνεται η ευκαιρία να κερδίσουν υποτροφίες και να μελετήσουν σύγχρονες συνθέσεις για σόλο όργανο και παρτιτούρες μουσικής δωματίου με μέλη του Ensemble Modern, εστιάζοντας την προσοχή τους κυρίως στις ερμηνευτικές τεχνικές. Η Ακαδημία πραγματοποιεί επίσης Διεθνή Σεμινάρια Σύνθεσης σε πολλές χώρες –μεταξύ των οποίων και η Ιαπωνία– σε συνεργασία με αναγνωρισμένους φορείς και διακεκριμένες προσωπικότητες (Τζωρτζ Μπέντζαμιν, Χέλμουτ Λάχενμαν, κ.ά.), ενώ διοργανώνει και κύκλους μαθημάτων τελειοποίησης, ορισμένοι από τους οποίους έχουν λάβει χώρα και στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του Εαρινού Φεστιβάλ Παξών.

Ο Άντον Βέμπερν(1883-1945), από κοινού με τους Σαίνμπεργκ και Μπεργκ, υπήρξε ένας από τους θεμελιωτές της λεγόμενης «Δεύτερης Σχολής της Βιέννης», η οποία ταυτίστηκε με τον σειραϊσμό και την ατονικότητα. Ο Βέμπερν υπήρξε μαθητής του Σαίνμπεργκ και επηρεάστηκε από αυτόν ως προς την αποκλειστική χρήση της μεθόδου της δωδεκάφθογγης κλίμακας. Ήταν μάλιστα εκείνος που απομακρύνθηκε εντελώς από κάθε τονική αναφορά στα έργα του (σε αντίθεση με τον Σαίνμπεργκ και τον «συμμαθητή» του Μπεργκ), αν και υιοθέτησε αρκετές παλιές μεθόδους επεξεργασίας του υλικού του δίνοντας μεγάλη προσοχή στους τονισμούς και τη χρήση των παύσεων. Παρότι δεν ήταν ιδιαίτερα παραγωγικός συνθέτης (κατά τη διάρκεια της ζωής του εκδόθηκαν μόνο 31 συνθέσεις), το έργο του άσκησε καθοριστική επιρροή σε νεότερους δημιουργούς, ειδικότερα σε εκείνους της μεταπολεμικής πρωτοποριακής μουσικής όπως οι Μπουλέζ, Νόνο και Στόκχαουζεν.

Οι μελετητές της εργογραφίας του Βέρμπερν χαρακτηρίζουν το έργο Langsamer Satz(«Αργή κίνηση») για κουαρτέτο εγχόρδων(1905), ως ένα «μικρό αριστούργημα» που μπορεί να ερμηνευθεί τόσο από ερασιτέχνες όσο και από επαγγελματίες μουσικούς. Επισημαίνουν, δε, ότι πρόκειται για μια εκλεπτυσμένη και συναισθηματικά πολυμορφική σύνθεση, βαθιά ριζωμένη στην ρομαντική παράδοση του Μπραμς και την τονικότητα.

Οι Fünf Sätze op. 5 («Πέντε κινήσεις») υπήρξαν μια μάλλον… επεισοδιακή σύνθεση για τον Βέμπερν. Η πρεμιέρα δόθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 1910. Το έργο ξαναπαρουσιάστηκε στο Zάλτσμπουργκ 12 χρόνια μετά την πρώτη του εκτέλεση ενώπιον επικίνδυνα… θερμόαιμων θεατών που έφτασαν μάλιστα στο σημείο να επιδοθούν σε πράξεις βίας μεταξύ τους, με αποτέλεσμα την επέμβαση της αστυνομίας. Το σκάνδαλο οφείλεται στο γεγονός ότι ο Βέμπερν, τολμώντας να χαρακτηρίσει το έργο του ως κουαρτέτο εγχόρδων όχι λόγω της φόρμας του (σονάτα) αλλά κυρίως λόγω της ενορχήστρωσής του, είχε προκαλέσει τη μήνιν του κοινού και των κριτικών. Και εντελώς απροκάλυπτα και θέλοντας συνειδητά να αποκοπεί από κάθε κλασική παράδοση, αποφάσισε να διατηρήσει τη μορφή της σονάτας μόνο στην πρώτη κίνηση και να χρησιμοποιήσει διαφορετικά δομικά στοιχεία στις άλλες τέσσερις κινήσεις.

Η συνθετική δεινότητα του Αλμπαν Μπεργκ(1885-1935) ήταν εμφανής από τα νεανικά του χρόνια, αλλά αναδείχθηκε ακόμη περισσότερο, όταν ο Αυστριακός δημιουργός άρχισε να παίρνει μαθήματα από τον Σαίνμπεργκ, το 1904. Σύντομα, αγνόησε κάθε φράγμα μεταξύ των διαφόρων μουσικών ειδών και άρχισε να κινείται με άνεση από την τονικότητα στην ατονικότητα, από τον προφορικό λόγο στον αδόμενο και από τη μουσική για τα βιεννέζικα καφέ σε εξεζητημένους συνθετικούς πειραματισμούς. Γραμμένο το 1925, το τριμερές Κοντσέρτο δωματίου για βιολί, πιάνο και 13 πνευστά κινείται αποφασιστικά προς ένα περισσότερο κλασικό ύφος συνδυάζοντας ταυτόχρονα αριθμολογικά στοιχεία. Το δεύτερο μέρος (Adagio), που θα ακουστεί στη συναυλία, μεταγράφηκε για βιολί, κλαρινέτο και πιάνο από τον ίδιο τον Μπεργκ και εκδόθηκε το 1935. Η πλήρης εκδοχή της παρτιτούρας εντοπίστηκε μόλις το 1980 από τον μουσικολόγο Ντέιβιντ Κόνγκντον και χαρακτηρίζεται από έναν γεμάτο ήχο όπου πρωτοστατεί το βιολί.

Ο Τριστάν Μυράιγ(γεν. 1947), ο πιο προικισμένος ίσως από τους μαθητές του Ολιβιέ Μεσσιάν, συγκαταλέγεται, από κοινού με τον Ζεράρ Γκριζέ, μεταξύ των βασικών θεωρητικών της φασματικής μουσικής. Έχοντας κερδίσει το 1971 βραβείο σύνθεσης στη Γαλλία, συνέχισε τις σπουδές του στην Ιταλία και, μετά την επάνοδό του στην πατρίδα του, επικεντρώθηκε κυρίως στην ηλεκτρονική μουσική και τη μουσική πληροφορική, στην έρευνα γύρω από την ενόργανη σύνθεση, τα ακουστικά φαινόμενα και το λεγόμενο ηχητικό μάγμα. Σήμερα ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχει δημοσιεύσει πλήθος άρθρων και αναλύσεων γύρω από τη φασματική μουσική, ενώ έχει διατελέσει καθηγητής σύνθεσης και μουσικής πληροφορικής στο Ινστιτούτο Ακουστικής Έρευνας και Συντονισμού/Μουσικής (IRCAM) του Κέντρου Πομπιντού στο Παρίσι. Από το 1997 είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, ενώ διδάσκει επίσης σε σεμινάρια τελειοποίησης και θερινές ακαδημίες.

Στη συναυλία της 3ης Μαρτίου θα ακουστεί η σύνθεσή του « Vues aériennes » [«Εναέριες όψεις»], μια παραγγελία του Συμβουλίου Τεχνών της Βρετανίας για το Nash Ensemble, που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Κουίν Ελίζαμπεθ Χολ του Λονδίνου, το 1986. Πρόκειται για μια συνθετική διαδικασία σε τέσσερις διαφορετικές εκδοχές που ο ίδιος ο Μυράιγ συγκρίνει με τους πίνακες του Κλωντ Μονέ «Ο καθεδρικός της Ρουέν», μέσω των οποίων ο μεγάλος ιμπρεσιονιστής ζωγράφος απέδωσε πολλές φορές το ίδιο θέμα από διαφορετικές οπτικές γωνίες και συνθήκες φωτισμού. Έτσι, η σύνθεση «Εναέριες όψεις» αποτελείται από τέσσερα τμήματα («Πρωινό φως», «Φως στη βροχή», «Μεσημβρινό φως», «Εσπερινό φως»), τα οποία με τη σειρά τους χωρίζονται σε τρία μέρη.

Το ελληνικό κοινό γνώρισε τον Κρυστόφ Πεντερέτσκι(γεν.1933) κυρίως από τη μουσική που έχει γράψει για τον κινηματογράφο («Λάμψη», «Εξορκιστής», κ.ά.), αλλά τον γνώρισε καλύτερα από την εμφάνισή του, τον Ιούνιο 2009, στην Αθήνα, όταν διηύθυνε ο ίδιος έργα του στο Μέγαρο. Έχοντας σπουδάσει μουσική στο Πανεπιστήμιο και τη Μουσική Ακαδημία της Κρακοβίας, ο πολυβραβευμένος Πολωνός συνθέτης, μαέστρος και ακαδημαϊκός έγινε ευρύτερα γνωστός στα μέσα της δεκαετίας του ’60 με τα «Κατά Λουκάν Πάθη», καθώς και με άλλα έργα με πολιτικοκοινωνικές προεκτάσεις που γράφτηκαν σε ανάμνηση ιστορικών γεγονότων του 20ού αιώνα, όπως η εξόντωση Πολωνών αιχμαλώτων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ο όλεθρος της ατομικής βόμβας στην Χιροσίμα, το κίνημα της «Αλληλεγγύης» στην Πολωνία ή οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους. Ο Πεντερέτσκι αναμετρήθηκε με τον εξπρεσιονισμό, τον δωδεκαφθογγισμό, την αβάν-γκαρντ του 20ού αιώνα και τις πειραματικές τεχνοτροπίες, για να στραφεί τελικά σε πιο παραδοσιακές –προπάντων συμφωνικές– φόρμες υποστηρίζοντας ότι: «ο προμηθεϊκός τόνος της αβάν-γκαρντ ήταν κάτι περισσότερο καταστροφικό παρά δημιουργικό».

Το «Σεξτέτο για κλαρινέτο, κόρνο, βιολί, βιόλα, τσέλο και πιάνο» συνιστά το πλέον αντιπροσωπευτικό έργο μουσικής δωματίου του Πεντερέτσκι. Τα δύο εντελώς αντιθετικά μέρη του ξετυλίγονται άλλοτε σαν επιθετικοί στρόβιλοι, άλλοτε σαν ελεγειακοί καταιγισμοί που καταλήγουν, στο τέλος του έργου, να δημιουργούν μια ατμόσφαιρα ζοφερής εσωστρέφειας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.