Η ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΘΕΡΙΣΜΟΥ – ΚΑΡΛΟ ΓΚΟΛΝΤΟΝΙ – Σκηνοθεσία ΝΙΚΟΣ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ, κριτική Νίκης Πρασσά

trilogia_paratherismou

Μετά το μιλένιουμ και τους αμερικάνικους αγγέλους του Τόνι Κούσνερ, ο Νίκος Μαστοράκης επιλέγει όχι ένα, ούτε δύο, αλλά τρία έργα του Ιταλού θεατρικού συγγραφέα προκειμένου να συνθέσει το ενιαίο σώμα μιας παράστασης, που καυτηριάζοντας ήθη και έθιμα του 18ου αιώνα, μοιάζει να σαρκάζει νοοτροπίες της νέας χιλιετίας.

Κατηφορίζοντας την “τριτοκοσμική” – κατ’ άλλους “πολυπολιτισμική” – οδό της Αγ. Κων/νου, αποφεύγω διακριτικά προσβλητικά σχόλια, και προσπερνώ ένα μπουλούκι αστυνομικών και πλήθος περίεργων, που σχολιάζουν την σύλληψη ενός αλλοδαπού (ποιός ξέρει με ποιά αφορμή ή αιτία). Φτάνοντας στο κτίριο του Τσίλλερ, σαν ταξιδιώτης που βρίσκει την πολυπόθητη όαση στη μέση της ερήμου, μπαίνω να γευτώ τα καλούδια μιας παραγωγής, που έχει καταφέρει να κερδίσει κοινό και κριτικούς. Μπαίνοντας στο θεωρείο κάθομαι ανάμεσα σε ουκ ευάριθμους θεατές, μιας και η κεντρική αίθουσα είναι ασφυκτικά γεμάτη. Σε εποχές οικονομικής κρίσης, ευχάριστο οπωσδήποτε σημάδι.

Η τριλογία του παραθερισμού αποτελείται από τις τρεις κωμωδίες του Γκολντόνι – του συγγραφέα που κινείται ανάμεσα στο ύφος του Μολιέρου και την Κομέντια ντελ Άρτε. Η μανία, οι περιπέτειες και το τέλος του παραθερισμού αντίστοιχα, μας εξιστορούν τις σχέσεις μιας μερίδας ξεπεσμένων νέων, ευγενικής καταγωγής, καθώς και των προσώπων του περιβάλλοντός τους. Η οικονομική χρεωκοπία που κρύβεται πίσω από μια δανειοδοτούμενη γενναιοδωρία, όπως και η συναισθηματική χρεωκοπία που φοράει το προσωπείο του καθωσπρεπισμού και της συμμόρφωσης στους κανόνες ορθής κοινωνικής συμπεριφοράς, είναι θέματα τα οποία, καίτοι γράφτηκαν το 1761, έχουν τις αναφορές τους στο 2011, την εποχή της οικονομικής κρίσης. Βαθειά ανθρωπιστής, ο Ιταλός συγγραφέας, κατακρίνει τα ήθη μιας εκμαυλισμένης ομάδας ατόμων, που εξακολουθούν να αναπαράγουν το σύστημα που τους οδήγησε στην καταστροφή. Μήπως σας θυμίζει κάτι;

trilogia_paratherismou_1

Στο πρώτος μέρος του έργου βλέπουμε την προετοιμασία του ταξιδιού από το Λιβόρνο στην εξοχή, δύο οικογενειών και κάποιων περιφερειακών τους προσώπων. Τα αδέλφια Λεονάρντο και Βιττόρια από τη μια, ο Φίλιππο και η μοναχοκόρη του Τζακίντα από την άλλη, μαζί με τον Γκουλιέλμο και τον Φερντινάντο, σε ένα απολαυστικό ρεσιτάλ παρεξηγήσεων, κωμικών ανατροπών κι ένα παιχνίδι γάτας – ποντικού, όπου ο έρωτας, η ζήλεια κι ο ανταγωνισμός έχουν τον πρώτο ρόλο. Στο φόντο η δυσπραγία και του πατέρα και του αδερφού, που αφήνουν φέσια σε ράφτες, μπακάληδες και πάσης λογής εμπόρους, προκειμένου να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του φαίνεσθαι.

trilogia_pararherismou_2

Στη συνέχεια, αφού μετά από πολλά δεινά πραγματοποιείται η φυγή στην εξοχή, μεταφερόμαστε κι εμείς στη θερινή ραστώνη και τις ανούσιες διασκεδάσεις των βαριεστημένων ευγενών. Ο έρωτας για ακόμα μια φορά εμφανίζεται στο προσκήνιο για να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις, όμως την επαναστατική του ορμή αναχαιτίζει ο φόβος της κοινωνικής κατακραυγής.

trilogia_paratherismou_3

Στο τελευταίο κομμάτι επιστρέφουμε στο Λιβόρνο, για να παρακολουθήσουμε την αυλαία της γιορτής. Σπίτια σφραγίζονται, περιουσίες έχουν εξαφανιστεί, νέες συμφωνίες προσπαθούν να περισώσουν την όποια αξιοπρέπεια, μακριά όμως από μια πράξη τιμιότητας – η εξιλέωση δεν θα ρθει ποτέ.

Το ίδιο το έργο μοιάζει να χαρτογραφεί τις συνήθειες των νεόπλουτων της εποχής μας. Όποιος έχει δουλέψει σε ένα γραφείο, δεν θα διστάσει να αναγνωρίσει τον εαυτό του στους χαρακτήρες του υπηρετικού προσωπικού, και στους ματαιόδοξους κι εκτός κάθε επαφής με την πραγματικότητα ρόλους, τα αφεντικά του. Άνθρωποι που πιάνουν το τιμόνι μιας επιχείρησης επειδή έχουν “κληρονομικό” δικαίωμα ή απέκτησαν από τύχη λεφτά, ανίκανοι να διαχειριστούν την περιουσία τους, τρώνε με χρυσά κουτάλια ενώ το πλοίο τους βυθίζεται, σπάταλοι, αλαζόνες και υπερφίαλοι. Μπροστά στο οικονομικό τους αδιέξοδο επιμένουν σε μεσοβέζικες λύσεις, όπως η μείωση προσωπικού, το ψαλίδισμα μισθών, όχι όμως στον περιορισμό άσκοπων δαπανών (όχι, ο Γκολντόνι δεν ζει στον 21 αιώνα).

Η επιτυχία της παράστασης δεν οφείλεται μόνο στο λόγο του συγγραφέα, αλλά και στην εμπνευσμένη σκηνοθεσία του Νίκου Μαστοράκη. Δρώντας μέσα σε ένα χώρο που, αν και δεν θα πρεπε, έχει κατορθώσει να αναδείξει σε τέχνη ό,τι πιο ευτελές κι εφήμερο, αντλεί από τις καθημερινές του προσλαμβάνουσες προκειμένου να χτίσει τον θεατρικό του κόσμο. Η εισαγωγή κάθε ήρωα γίνεται πάνω σε έναν διάδρομο, εν είδη πασαρέλας. Η μόδα άλλωστε πρωταγωνιστεί στην ζωή τους, και με τους δικούς της κώδικες αναγιγνώσκει ο σκηνοθέτης τις λέξεις του κειμένου. Η δράση αναπτύσσεται σε έναν σχεδόν άδειο χώρο, με ένα μπάουλο, μερικές βαλίτσες, τραπέζια και καρέκλες να στήνουν το προαπαιτούμενο σκηνικό πλαίσιο. Τα χρώματα που δεσπόζουν στα κοστούμια – δια χειρός του ιδίου του Μαστοράκη – αλλάζουν στα επί μέρους κεφάλαια. Έτσι το μπλε της προετοιμασίας – αισιόδοξο και χαρούμενο – δίνει την θέση του στο κίτρινο – ταιριαστό της θερινής κάψας – για να καταλήξουμε στο μαύρο του πένθους, όταν η εποχή της αθωότητας έχει τελειώσει. Ο Μαστοράκης επέτρεψε στους ηθοποιούς να φορέσουν τα κοστούμια της ματαιοδοξίας τους, ενώ διατήρησε εκτός λάμψης τους εκπροσώπους της νέας αστικής τάξης – ο φοιτητής ιατρικής ή η γυναίκα του μπακάλη. Στις πολύ ορθές λύσεις του, η απεύθυνση της Τζακάτα στο κοινό κάθε φορά που έπρεπε να επιχειρηματολογήσει για μια πράξη με συνέπειες στην φήμη της κοινωνικής της κάστας, ξεμπροστιάζοντας με αυτό τον τρόπο την υποκριτική στάση όλων – σαν να κρύβεις το κεφάλι σου στην άμμο. Έξυπνη και η αυτοκριτική του ίδιου του ρόλου, όταν στην είδηση του επικείμενου γάμου του Γκουλιέλμο πρέπει να ξεσπάσει. Ο Μαστοράκης υιοθετεί τον αυτοσαρκασμό ως μέσο προβολής των χαρακτήρων του, με την εξωστρέφεια στις ερμηνείες να στιγματίζει την ροπή προς την υπερβολή τους. Ενδιάμεσα οι ηθοποιοί ποζάρουν, και τραγουδούν ιταλικούς στίχους. Ο κυνισμός σε όλο του το μεγαλείο.

TRILOGIA PARATHERISMOU 5

Από το καστ ξεχωρίζει η Εύη Σαουλίδου, μια ηθοποιός με επάρκεια εκφραστικών μέσων, που κατορθώνει να χάνεται μέσα στον εκάστοτε ρόλο της, πάντα με μέτρο. Εδώ, γήινη όσο και αιθεροβάμων, πρακτική αλλά κι ονειροπόλα, πετυχαίνει να δημιουργήσει ωραίο ζεύγος τόσο με τον πατέρα – Πιατάς, όσο και με τον εραστή – Αλειφερόπουλος. Ο Πιατάς πάλι και η κυρία Λυμπεροπούλου, έχοντας περπατήσει ουκ ολίγα χιλιόμετρα στο θεατρικό σανίδι, φέρνουν την υποκριτική τους αλήθεια στην υπηρεσία του θεατή. Κερδίζουν άμα την παρουσία τους το χειροκρότημα, με την απλή και συνάμα ευέλικτη ερμηνεία τους. Και οι δυο φαίνεται ότι απολαμβάνουν τους θεότρελους ρόλους τους. Ο Περλέγκας για ακόμα μία φορά αποδεικνύει πόσο καλός ηθοποιός είναι, ενώ ο σκηνοθέτης εκμεταλλεύεται και τις μουσικές του ικανότητες. Λιγότερο ικανοποιητικό το νεαρό ντουέτο των Ροζίνας και Τονίνο, με την Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη να προσπαθεί να εξισορροπήσει την ερμηνευτική αβεβαιότητα. Το ζευγάρι της Παπαληγούρα και του Χατζόπουλου είχαν καλή χημεία και σε σημεία έκλεβαν την παράσταση. Το ζευγάρι της Παπαληγούρα και του Χατζόπουλου είχαν καλή χημεία και σε σημεία έκλεβαν την παράσταση.

TRILOGIA PARATHERISMOU 4

Η τρίωρη θεατρική βραδιά πέρασε πολύ ευχάριστα, κάνοντάς μας να γελάσουμε με ανθρώπους που μας μοιάζουν περισσότερο από όσο φανταζόμασταν – ποιός δεν αναγνωρίζει το σχήμα κακομαθημένης κόρης / αδύναμου πατέρα, ηλικιωμένης μπριόζας θείας / προικοθήρα τυχοδιώκτη, κοσμικού “ψώνιου” / απογοητευμένου και συμβιβασμένου νέου. Ο Μαστοράκης έπαιξε με το ίδιο το θέατρο, καυτηριάζοντας τα κακώς κείμενα μιας κοινωνίας αλλά και του μικρόκοσμου της τέχνης, σε μια εποχή που έχουμε ανάγκη να κοιτάξουμε τον καθρέφτη και να κάνουμε την αυτοκριτική μας, μήπως και προλάβουμε το σφράγισμα της δικής μας στέγης ένεκα των διακοποδανείων.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: