ΝΙΖΙΝΣΚΙ – ΕΙΜΑΙ ΜΙΑ ΜΑΡΙΟΝΕΤΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, κριτική της Νίκης Πρασσά

NIJINSKY

Από μικρό κι από τρελό, μαθαίνεις την αλήθεια. Κάπως έτσι πρέπει να σκέφτηκε ο κος Τσακίρης και με αφορμή, όπως ο ίδιος δηλώνει, το ημερολόγιο του διάσημου χορευτή και χορογράφου του προηγούμενου αιώνα, αποφάσισε να φτιάξει μία παράσταση προκειμένου να ερευνήσει ζητήματα που τον απασχολούν. Στο δικό μου το μυαλό πάντως, η μόνη φράση που είχε καρφωθεί καθ όλη τη διάρκεια του έργου ήταν «μέτρον άριστον». Δυστυχώς όμως η αμετροέπεια κυριάρχησε για μία ακόμα φορά στις καλλιτεχνικές προθέσεις και τα αποτελέσματα τους.

Ήταν το 2001 που ο Paul Cox χρησιμοποίησε τον σπουδαίο ηθοποιό Derek Jakobi προκειμένου να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο, ενώ ταυτόχρονα θα ιχνηλατεί την πορεία προς την σχιζοφρένεια ενός δυνατού σώματος και εκκεντρικού πνεύματος. Ο Νijinsky λίγους μήνες πριν εγκλειστεί σε άσυλο και εγκαταλειφθεί στην ιατρική βοήθεια, καταγράφει σκέψεις που οπωσδήποτε δείχνουν τον ψυχικό πόνο, την δίψα για αγάπη, το πείσμα για δημιουργία, την ανάγκη της οικογένειας, ταυτόχρονα όμως αποτελούν απολήξεις της σκέψης ενός ταλαιπωρημένου και βασανισμένου μυαλού. Είναι μεγάλη η συζήτηση για το σε τι ωφελεί η αποθέωση ενός ανθρώπου στην εκδοχή που εξυπηρετεί καλύτερα τις δικές μας επιθυμίες, παρ όλα αυτά έστω και αν θεωρηθεί πως οι αλήθειες που γράφονται έχουν την δύναμη να λειτουργούν ως θέσφατα, πιστεύω πως ακόμα κι έτσι το έργο που παρακολούθησα δεν είχε στο ελάχιστο διάθεση έρευνας, αλλά κινούταν στην κατεύθυνση της δημιουργίας εντυπώσεων.

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης σε συνέντευξή του υποστηρίζει πως στην ουσία θέλησε να πλάσει μία παράσταση με αφορμή το ημερολόγιο του Πολωνικής καταγωγής χορευτή, την βιογραφία της συζύγου του και κείμενα της αδερφής του, ώστε να μιλήσει για την σχέση καλλιτέχνη – κοινωνίας. Είναι όμως προφανές από τον τίτλο, πως θέλησε να εκμεταλλευτεί το όνομα και τις ιδέες, μιας και οπωσδήποτε υπάρχει μεγάλη μερίδα του κοινού που ενδιαφέρεται για μύθους και θρύλους, πόσο μάλλον τόσο παραγνωρισμένους στην εποχή τους και με πηγές ελλιπείς όσον αφορά το έργο τους. Το κείμενο που ο κος Τσακίρης συνέθεσε, έτσι όπως παρουσιάστηκε, έμοιαζε με κομμάτια παζλ που έμπαιναν με λάθος τρόπο, σε λάθος θέση.

Η σχολή χορού που ζωντάνευε κάθε τρεις και λίγο δεν είχε κανέναν λόγο ύπαρξης, παρά μόνο να δικαιολογήσει την παρουσία ανθρώπων στο πρότζεκτ. Η αφήγηση ακολουθούσε την σύγχυση του μυαλού του Nijinsky , με τους κράχτες – επεξηγηματικούς υπέρτιτλους να τοποθετούν τις εικόνες σε ένα χωροχρονικό πλαίσιο ή τους διαλόγους στα κατάλληλα στόματα.

Ο Γιάννης Τσορτέκης δεν είναι καθόλου μέτριος ηθοποιός, πλην όμως όσα επιχειρούσε επί σκηνής θα ήταν πολύ αποτελεσματικότερα σε ένα διαφορετικό πλαίσιο δράσης. Σα να λέμε πώς το περιβάλλον ήταν η παραφωνία στην πολύ καλή ερμηνευτική του πρόταση. Το γυμνό, η σεξουαλική πράξη, οι ορμές, σε καμία περίπτωση δεν με τρομάζουν, δεν τις απεχθάνομαι και δεν βρίσκω πως δεν έχουν λόγο ύπαρξης σε παραστάσεις. Όταν όμως αποτελούν σκοπό σαν πρόκληση και όχι μέσο έκφρασης, περισσότερο ενοχλούν παρά υπογραμμίζουν μια ενδεχόμενη καταπίεση. Ειδικά η σκηνή όπου ο Τσορτέκης επαναλαμβάνει λέξεις – ταμπού και ο Κ. Ρήγος αυνανίζεται όχι μόνο δεν κλιμακώνει την όποια παρανοϊκή συμπεριφορά αλλά θα έλεγα ότι αποπροσανατολίζει κιόλας. Την περίπτωση του Ρήγου ως χορευτή δεν την γνωρίζω, μιας και δεν έχει τύχει να δω τον ίδιο να χορεύει. Υποθέτω πως στο παρελθόν του υπήρξε πολύ καλός, ίσως και εκπληκτικός. Το Σάββατο στο Ηρώδειο όμως είδα έναν άνθρωπο που θα μπορούσε να είναι ο οποιοσδήποτε- έχων καλή κίνηση – ηθοποιός υπό τις οδηγίες μίας συμβατικής σκηνοθεσίας. Με το αρχικό και τελικό στήσιμό του μάλιστα, απλά επιβεβαίωσε την διάθεση να συγκινήσει με συμβολισμούς που ο ίδιος ο Νijinsky δεν ξέρω κατά πόσο θα δοκίμαζε.

Το σκηνικό με τα νερά και τους κουβάδες που τα γράμματά τους δήλωναν την κοινωνική κατακραυγή και η ντουλάπα μέσα στην οποία κρύβονταν οι πικάντικες λεπτομέρειες της ζωής του χορευτή – η ερωτική σχέση του τόσο με τον Diaghilev όσο και με τις κοκότες του Παρισιού – αν δεν χάνονταν στο προφανές, επιβεβαιωμένα δεν άγγιζαν ούτε κατ ελάχιστον το ανατρεπτικό, την αποκάλυψη. Η εύκολη πάλι συγκίνηση που προσπάθησε να εκμαιεύσει λίγο πριν τους τίτλους τέλους με την απαγγελία της μικρής κόρης, στην δική μου περίπτωση δεν ήρθε ποτέ.

Η μουσική του Κηπουργού όπως πάντα υψηλής αισθητικής, κρίμα όμως που δεν γινόταν να την απολαύσεις. Σε κάποια στιγμή ο Ρήγος στάθηκε μπροστά στη σκηνή και άρχισε να μιλάει – όχι δυνατά – λέγοντας «Είμαι μία μαριονέτα, είμαι ένας χορευτής» , το κοινό στα πάνω διαζώματα δυσκολευόταν να καταλάβει με αποτέλεσμα κάποιοι να αποφασίσουν να χειροκροτήσουν – μάλλον έχοντας χάσει εντελώς την υπομονή τους. Ηχογραφημένα πάλι ο Γρηγόρης Βαλτινός ανάτεμνε ένα έγκλημα που δεν έμελλε να γίνει ποτέ.

Πιθανώς η δουλειά του Κου Τσακίρη να δικαιούται μία δεύτερη ευκαιρία, σε κλειστό όμως χώρο. Καλύτερα θα ταίριαζε ένα ανέβασμα στην Πειραιώς, με πιο συμπαγές κείμενο.

Ο Nijinsky αναφέρεται κάποια στιγμή και στους κριτικούς θεάτρου, βάλλοντας εναντίον τους για τον μη δημιουργικό τους ρόλο. Οι καλλιτέχνες γράφει αφοσιώνονται στην τέχνη και οι κριτικοί κερδίζουν από αυτήν την αφοσίωση. Πόσο όμως είναι ένας καλλιτέχνης αφοσιωμένος στην τέχνη του σήμερα; Τα αποτελέσματα επί σκηνής αποκαλύπτουν πληθωρικότητα στο ξέρω, άρνηση στο αναζητώ. Κι αν ο Nijinsky παρεξηγήθηκε επειδή μιλούσε μία γλώσσα που έμελλε να ανακαλυφθεί χρόνια αργότερα – αναφέρομαι ασφαλώς στον χορό του – αυτό που είδα στο Ηρώδειο μοιάζει να θέλει να επικοινωνεί άμεσα με το κοινό μιας «υποψιασμένης πνευματικής κοινότητας», αυτής που το σύγχρονο λάιφσταιλ έχει επιβάλλει στα πολιτιστικά πράγματα του τόπου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: