ΡΙΧΑΡΔΟΣ ΙΙΙ, Σαμ Μέντες-Κέβιν Σπείσι: «το καραγκιοζιλίκι είναι φιλοσοφία» [αμφιταλαντευόμενος για τον Κέβιν] (1), Σαίξπηρ ο Σύγχρονός μας (Γιαν Κοττ)-απόσπασμα 1

shakespear o sygxronos mas

[VIDEO] RICHARD III ΡΙΧΑΡΔΟΣ Γ ΚΕΒΙΝ ΣΠΕΪΣΙ- SAM MENDES KEVIN SPACEY ΣΑΜ ΜΕΝΤΕΣ 30 7 2011 ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ ANCIENT THEATER OF EPIDAURUS


Ο Βοστζέροβιτς είναι μεγάλος ηθοποιός. Αλλά ο Ριχάρδος του είναι ακόμα πιο μεγάλος ηθοποιός. Ένας actor (ηθοποιός) στην κυριολεξία είναι εκείνος πού παίζει τα χαρτιά του και κερδίζει. Στη νομική ορολογία actor είναι ο ενάγων, όχι ο εναγόμενος. Κατά τον ίδιο τρόπο, μιλάμε για τους μεγάλους actors της ιστορίας. Είναι κείνοι πού παίζουν τα χαρτιά τους και κερδίζουν. Δεν ντρέπουνται να κάνουνε τον παλιάτσο. Δεν ντρέπουνται για τίποτα. Όπως ακριβώς και ο ηθοποιός δεν ντρέπεται για κανένα από τους ρόλους που παίζει, γιατί απλώς τους υποδύεται. Αυτός είναι πάνω από τους ρόλους. Αν είναι σκηνοθέτης, διαλέγει το ρόλο του και επιβάλλει καταστάσεις. Ύστερα, τα πάντα γι αυτόν είναι θέατρο. Έχει «εξαπατήσει» όλο τον κόσμο. Όταν απομένει μόνος του στην έρημη γη, μπορεί να γελάσει. Μπορεί ακόμα και να παραδεχτεί πώς είναι ένας παλιάτσος. Ένας σούπερ – παλιάτσος.

KEVIN_SPACEY_30_7_2011_EPIDAURUS

Πολύ του άρεσε του Σαίξπηρ να παρομοιάζει τη ζωή με θέατρο. Η παρομοίωση είναι αρχαία, αλλά ο Σαίξπηρ ήταν εκείνος που της έδωσε βάθος και σαφήνεια. Το «Theatrum Mundi» δεν είναι τραγικό ούτε κωμικό. Απλώς χρησιμοποιεί όλους τους ηθοποιούς, τραγικούς και κωμικούς. Τι είναι σ’ αυτό το θέατρο ο ρόλος του τυράννου; Ο Ριχάρδος είναι απρόσωπος όπως η ιστορία. Είναι η συνείδηση και ο εγκέφαλος του Μεγάλου Μηχανισμού. Βάζει σε κίνηση τον οδοστρωτήρα της ιστορίας, και αργότερα συντρίβεται απ’ αυτόν. Ο Ριχάρδος δεν είναι καν σκληρός. Γι αυτόν δεν ισχύει η ψυχολογία. Ο Ριχάρδος είναι η ίδια ή ιστορία, ένα από τα εσαεί επαναλαμβανόμενα κεφάλαια της. Δεν έχει πρόσωπο.
Ωστόσο, ο ηθοποιός πού παίζει τον Ριχάρδο πρέπει να έχει ένα πρόσωπο. Ο Ριχάρδος του Βοστζέροβιτς έχει πλατύ πρόσωπο και γελάει. Είναι ένα γέλιο τρομαχτικό. Ο πιο τρομερός τύραννος είναι εκείνος που παραδέχεται πώς είναι παλιάτσος, και πώς ο κόσμος είναι ένα τεράστιο καραγκιοζιλίκι. Απ’ όσους ηθοποιούς έπαιξαν αυτό το ρόλο ο Βοστζέροβιτς ήταν ο πρώτος πού ερμήνεψε έτσι τον Σαίξπηρ. Μεγαλοφυής ερμηνεία, κατά τη γνώμη μου. Αρχίζει τον ρόλο του μπουφόνικα, και κάνει το καραγκιοζιλίκι ουσία του ρόλου του. Όλες του οι στάσεις είναι σ’ αυτό το ύφος. Οι χειρονομίες πανουργίας ή θηριωδίας, οι χειρονομίες έρωτα ή αυταρχικότητας. Αλλά το καραγκιοζιλίκι δεν είναι απλώς μια σειρά από χειρονομίες. Το καραγκιοζιλίκι είναι φιλοσοφία. Είναι η έσχατη μορφή περιφρόνησης· η απόλυτη περιφρόνηση.

Ο Ριχάρδος στέφθηκε βασιλιάς. Στους ώμους του φοράει τη βασιλική πορφύρα. Του τη ράψανε μέσα σε δυο – τρεις ώρες. Οι άλλοι μπορεί να νοιάζουνται για τα όμορφα ρούχα αυτός δεν τα χρειάζεται. Αυτός πάντα βιάζεται. Οι άλλοι έχουνε καιρό για ασημαντότητες, αυτός δεν έχει. Στην άδεια σκηνή μεταφέρεται ένας θρόνος. Είναι ένα ξύλινο κατασκεύασμα πού μοιάζει περσότερο με ικρίωμα. Ο νάνος κουρνιάζει τώρα ψηλά σαν αράχνη. Κρατάει τα βασιλικά εμβλήματα. Κι αυτά τα περιφρονεί όπως το καθετί. Βάζει το σκήπτρο του κάτω από το μπούτι. Τι είναι ένα σκήπτρο; Ένα χρυσό ραβδί. Ο Ριχάρδος ξέρει το αντίτιμο γι αυτό το ραβδί.
Μόνο στην τελευταία πράξη ο Ριχάρδος παύει να κάνει τον παλιάτσο. Ως τότε υποδυόταν ξεσπάσματα θυμού και μανίας, υποδυόταν τον ευλαβικό, ακόμα και τον φοβισμένο. Τώρα φοβάται στ’ αλήθεια. Ως τότε ήταν εκείνος πού διάλεγε τους ρόλους και στεκόταν πάνω από τους άλλους. Τώρα είναι μόνον ο εαυτός του: ένας άνθρωπος πού θέλουν να τον σκοτώσουν. Αυτό το ρόλο ο Ριχάρδος δεν θέλει να τον δεχτεί, όμως πρέπει. Δεν γελάει πια. Είναι μόνο ένας βαρύς, παραμορφωμένος νάνος. Σε λίγο θα τον πετσοκόψουνε σαν γουρούνι, θα τραβήξουνε το στέμμα από το κεφάλι του κουφαριού. Ένας καινούργιος, νεαρός βασιλιάς, θα μιλήσει με τη σειρά του για την ειρήνη. Από ψηλά κατεβαίνουν η μια μετά την άλλη τέσσερεις σειρές σιδερένια κάγκελα. Ο Ερρίκος Ζ’ μιλάει για ειρήνη, επιείκεια, δικαιοσύνη. Και στα ξαφνικά αφήνει ένα γέλιο, σαν του Ριχάρδου- για μια στιγμή ή ίδια γκριμάτσα του παραμορφώνει το πρόσωπο. Τά κάγκελα κατεβαίνουν. Το πρόσωπο του νέου βασιλιά είναι ξανά ακτινοβόλο.

επιμέλεια: Γιάννης Καραμπίτσος

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s