Εγκέφαλος και Ψυχολογία: Εισαγωγή στη Νευροψυχολογία του Στάθη Α. Λυμπεράκη, ψυχίατρου (ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, 1997)

EGKEFALOS KAI PSYCHOLOGIA

Η νευροψυχολογία δεν αποτελεί μόνο ένα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμοτου εγκεφάλου, αλλά και μια εισαγωγή στην επιστημολογική επανάσταση που οι τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα έφεραν στην ψυχολογία και στην ψυχιατρική, ίσως και στη φιλοσοφία.

Αυτή η μελέτη είναι ένα δίδαγμα για την ποιότητα της ζωής μας. Γιατί, στο τέλος του 20ού αιώνα, σε δραματική αντίθεση με τους αιώνες της κλασικής Ελλάδας, οι άνθρωποι στο δυτικό πολιτισμό τείνουν να δίνουν αξία στα προϊόντα και στις εκδηλώσεις που απαιτούν, κυρίως, τη λειτουργία του μισού τους εγκεφάλου (του αριστερού ημισφαιρίου).

ΣΤΑΘΗΣ ΛΥΜΠΕΡΑΚΗΣ

Ο Στάθης Λυμπεράκης σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ψυχιατρική σε πανεπιστήμια της Αμερικής, της Αγγλίας και του Καναδά, όπου έκανε και διδακτορική διατριβή (Ph.D.). Δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μεμόριαλ στον Καναδά και στο Μιλγουώκη των Η.Π.Α. Νευροψυχολογία δίδαξε στους μεταπτυχιακούς κλινικούς ψυχολόγους στο Μπέλφαστ το 1964 και στους-προπτυχιακούς φοιτητές ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης την τελευταία δεκαετία.

ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ: Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ Η ΖΩΗ ΜΑΣ

Ο εγκέφαλος μας είμαστε εμείς. Ζούμε, εφόσον ζει ο εγκέφαλος μας, και πεθαίνουμε, όταν ο εγκέφαλος πάψει να λειτουργεί.

Η προσωπικότητα μας, η συμπεριφορά μας, η σκέψη μας, η μνήμη μας, τα συναισθήματα μας υφίστανται μέσα στον εγκέφαλο μας, όχι μέσα στην καρδιά μας. Πρώτος ο Ιπποκράτης το αναφέρει αυτό στην πραγμα­τεία του για την επιληψία «περί ιερής νούσου».

Ακόμη, ο εγκέφαλος συνδέεται άρρηκτα με όλο τον κόσμο μας. Η διά­κριση των υπαρξιστών φιλοσόφων σε κόσμο του εαυτού μας (Eigenwelt), κόσμο που μας περιβάλλει (Umwelt) και κόσμο των διαπροσωπικών σχέ­σεων (Mitwelt) αποτελεί ίσως μια χρήσιμη διδακτική διάκριση. Πρέπει εντούτοις να καταλάβουμε ότι και οι τρεις αυτοί κόσμοι δεν θα ήταν γνω­στοί αν υπήρχε ο εγκέφαλος. Ούτε οι τρεις κόσμοι (1, 2 και 3) του μεγά­λου φιλοσόφου Karl Popper (Popper & Eccles, 1977) -δηλαδή ο φυσικός κόσμος (1), ο κόσμος των ψυχικών φαινομένων (2) και ο κόσμος των προϊ­όντων του ανθρώπινου νου (3)- ή, αν θέλετε, όλος ο πολιτισμός, θα υπήρχαν για κανέναν από εμάς, αν δεν υπήρχε ο εγκέφαλος μας.

Η μελέτη λοιπόν του εγκεφάλου και της νευροψυχολογίας, που το βιβλίο αυτό προσπαθεί να ενθαρρύνει, δεν αποτελεί μόνο ένα συναρπα­στικό ταξίδι στον κόσμο των εκατό δισεκατομμυρίων νευρώνων, που συν­δέονται αναμεταξύ τους με εκατό τρισεκατομμύρια συνδέσεις οι οποίες ονομάζονται συνάψεις, αλλά αποτελεί και μια εισαγωγή στην επιστημολο­γική επανάσταση που οι τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα έφεραν στην ψυχολογία και την ψυχιατρική, ίσως και στη φιλοσοφία.

Αυτή η μελέτη είναι ακόμη και ένα δίδαγμα για την ποιότητα της ζωής μας. Γιατί (αυτό τουλάχιστον ο συγγραφέας προσπαθεί να υποστηρίξει) στο τέλος του 20όύ αιώνα, σε δραματική αντίθεση με τους αιώνες της κλασικής αρχαίας Ελλάδας, οι άνθρωποι στο δυτικό πολιτισμό τείνουν να δίνουν αξία σε προϊόντα και εκδηλώσεις που απαιτούν κυρίως λειτουργία του μισού τους εγκεφάλου (του αριστερού ημισφαιρίου) και να υποτιμούν τα προϊόντα (ή τον τρόπο ζωής) που διέπεται κυρίως από το δεξιό ημι­σφαίριο. Ίσως ο κλασικός ελληνικός πολιτισμός δημιουργήθηκε και ανα­πτύχθηκε σε τέτοιο βαθμό, γιατί τότε οι άνθρωποι έδιναν ίση σημασία στην αρμονική ζωή που, χωρίς να το ξέρουν*, απαιτούσε ισότιμη συνερ­γασία και των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου.

* Υπήρχε όμως και ένας γιατρός, «ριζοτόμος», ο Διοκλής από την Κάρυστο, που γνώριζε τη ϊ ,α<ριοη δεξιού και αριστερού ημισφαιρίου από τον 4ο π.Χ. αιώνα. Έλεγε ότι με τον αριστερό μας εγκέφαλο καταλαβαίνουμε, ενώ με το δεξιό μας εγκέφαλο αισθανόμαστε (Cutting, 1990).

[Ένα βιβλίο πραγματικά απαραίτητο, όσο και συναρπαστικό Γ.Κ.]

Η δημιουργικότητα και η σχιζοφρένεια μοιράζονται παρόμοια κανάλια στον εγκέφαλο: ο ρόλος της ντοπαμίνης

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Εγκέφαλος και Ψυχολογία: Εισαγωγή στη Νευροψυχολογία του Στάθη Α. Λυμπεράκη, ψυχίατρου (ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, 1997)

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: