“Η γυναίκα με τα σπίρτα” (Match Factory Girl) του Άκι Καουρισμάκι από την Χριστίνα Παρασκευοπούλου

  Aki Kaurismaki 2

Ενόψει  της  προβολής της νέας ταινίας  του μεγάλου Φιλανδού σκηνοθέτη Aki Kaurismaki Το λιμάνι της Χάβρης (‘Le Havre»)   νιώθω την ανάγκη να αναφερθώ σε μια από τις ομορφότερες κινηματογραφικές εμπειρίες μου. Το »Match Factory Girl» παραγωγής του 1990 είναι από τις ταινίες που αν την δεις από την κατάλληλη οπτική γωνία, μπορεί να σου αλλάξει την ζωή, κυρίως αν είσαι γυναίκα.Το “το κορίτσι με τα σπίρτα” είναι ένα από τα πιο σκληρά παραμύθια. Ένα παιδί πεθαίνει ανήμπορο μέσα σε έναν κόσμο ευμάρειας, θυμίζοντας τον δικό μας καπιταλιστικό κόσμο και τα χάσματα που δημιουργεί ανάμεσα στις διάφορες τάξεις.

Aki KaurismakiΟ Aki Kaurismaki δημιουργεί επίσης μια σκληρή ταινία που θα πρέπει να αντιμετωπίζεται κυρίως ως πολιτική, μια χρονιά μετά την κατάρρευση του τείχους του Βερολίνου. Επιλέγει για πρωταγωνίστρια μια προλετάρια,  δίνοντας μας την ευκαιρία να απολαύσουμε σχόλια που μας φέρνουν στο νου τόσο τον Μαρξ και τον Ένγκελς όσο και τον Αλτουσέρ και τις απόψεις του για τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους.

match Factory Girl 

Από την πρώτη κιόλας σκηνή της ταινίας στην οποία βλέπουμε την παραγωγή των σπίρτων φαίνεται καθαρά η υποβάθμιση της ανθρώπινης εργασίας.Ο εργάτης πλέον έχει αντικατασταθεί από την μηχανή, η δουλειά του έχει περιοριστεί, υποβαθμιστεί και έχει χάσει κάθε ανεξάρτητο χαρακτήρα,  αφού όχι μόνο δεν έχει την συνολική εποπτεία του προϊόντος που  παράγει αλλά στην συγκεκριμένη ταινία δεν συμμετέχει καν στην παραγωγή.Με αυτό τον τρόπο το μεροκάματο φυσικά πιέζεται προς τα κάτω.Ο μισθός της ηρωίδας της φτάνει ίσα για να επιβιώνει και να συντηρεί την καταπιεστική οικογένεια της, που απαρτίζεται μόνο από την μητέρα της και τον άντρα της. Περνάει τον ελεύθερο της χρόνο διαβάζοντας ρομάντζα που της τα κάνει δώρο η μητέρα της και πηγαίνοντας σε κιτς ντισκοτέκ περιμένοντας απεγνωσμένα τον άντρα που θα την προσέξει και θα την βγάλει από την μιζέρια στην οποία ζει.Ταυτόχρονα ο σκηνοθέτης δείχνει την πραγματική αδιαφορία της για την κάθε σημαντική κοινωνικοπολιτική εξέλιξη αφού τα πλάνα κυρίως από την »άνοιξη του Πεκίνου» που προβάλει η τηλεόραση στο ενημερωτικό δελτίο της περνούν εντελώς απαρατήρητα.  Βιώνει το δικό της προσωπικό δράμα,  όλα σχεδόν έχουν συντελέσει στο να αποχτήσει η ζωή της αυτή τη μίζερη χροιά.Η μαζική κουλτούρα που αντανακλάται από τα ρομάντζα ,η ασφυκτική οικογένεια της, όλα αυτά που αποτελούν βασικούς ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους την έχουν γαλουχήσει με κάτι παραπάνω από μικροαστικές αντιλήψεις.Ο Kaurismaki έτσι κάνει μια εύστοχη νύξη πάνω στους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί το σύστημα για να διασκεδάζει αλλά και να αποβλακώνει όχι μόνο το προλεταριάτο, αλλά όλες τις τάξεις απομακρύνοντας τους από τα καίρια προβλήματα και μετατρέποντάς τους σε έρμαιά του.Έτσι και η ηρωίδα  που έχει μετατραπεί σε ένα άβουλο πλάσμα το οποίο περιμένει έναν έρωτα για να την βγάλει από την ζοφερή ζωή της, έναν άντρα για να την ολοκληρώσει. Είναι μόνο μια ετεροκατευθυνόμενη, ετερόφωτη γυναίκα που υποκύπτει στον πρώτο τυχόντα στην προσπάθεια να καλύψει τα κενά της ελλειμματικής της προσωπικότητας, αλλά και για να ξεφύγει από την μοναξιά. Είναι μια εργάτρια η οποία δεν μπορεί να αντιτεθεί και να υψώσει το ανάστημα της απέναντι στο σύστημα στο οποίο ζει, αφού απλά είναι ακόμα ένα γρανάζι του.Είναι εκείνη που ανέχεται την εκμετάλλευση απο την οικογένεια της, από τους άντρες από τον εργοδότη της, από το κεφάλαιο από όλο το σύστημα.Δεν παίρνει την ζωή στα χέρια της δεν προσπαθεί να ολοκληρωθεί απο μόνη της, συνεχίζει να ελπίζει στο να γίνει μια καλή σύζυγος και μητέρα διψάει για έναν συμβατικό έρωτα, στην ουσία για έναν μη έρωτα.Στο τέλος όμως αποφασίζει να επαναστατήσει έστω και με στρεβλό τρόπο,  σκοτώνοντας ο,τι την σκότωνε τόσο καιρό.Γίνεται μια »femme fatale» (θανάσιμη γυναίκα) στην κυριολεξία, που παίρνει την ζώη στα χέρια της εκδικούμενη αυτούς που την ώθησαν σε αδιέξοδο.

Aki Kaurismaki 1 

Αυτή η ολοκληρωμένη νοηματικά ταινία του Kaurismaki,  απαιτεί μία ολοκληρωμένη αλλά και συνάμα απλή γραφή. Ο σκηνοθέτης ο οποίος νοηματοδοτεί κάθε εικόνα, κάθε πλάνο , διατηρώντας την μινιμαλιστική γραφή του, με φωτογραφία που προσδίδει στα καθημερινά αντικείμενα μια παράξενη και μίζερη ομορφιά τονίζοντας ταυτόχρονα την ζοφερότητα της ρουτίνας της ηρωίδας  , δεν μας προετοιμάζει καθόλου για το τι πρόκειται να ακολουθήσει . Μέσα από την απλότητα και την κινηματογράφηση των πιο καθημερινών σκηνών αντλείται η όλη αισθητική της ταινίας.Η ταινία αφηγείται ένα δράμα χωρίς σχεδόν τίποτα να τονίζει την δραματικότητα.Η καθημερινότητα γίνεται πρωταγωνίστρια και η και η κινηματογράφηση του ασήμαντου, κύριο μέρος της τέχνης.Ο Kaurismaki χρησιμοποιεί άλλοτε την έλλειψη επιταχύνοντας την πλοκή και άλλοτε αφηγείται με απόλυτη συνέπεια σαν ένας μυθιστοριογράφος όλες τις καθημερινές κινήσεις της πρωταγωνίστριας.Επίσης χρησιμοποιεί ευρέως παράλληλο μοντάζ, αφήνοντας για λίγο στην άκρη τα φοντύ τα οποία είχε χρησιμοποιήσει με πολύ όμορφο τρόπο σε άλλες του ταινίες και που αποτελούν  ένα από τα “σήματα κατατεθέντα” του. Η ταινία διατηρεί κάτι από το παλιότερο στυλ του, αλλά ταυτόχρονα είναι σαν να αφήνει στην άκρη για λίγο τα κλισέ του που τόσο αγαπάμε. Κανένας όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει τον αισθητικό και ποιητικό μινιμαλισμό του Kaurismaki,  που δίκαια κέρδισε μια υποψηφιότητα για το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στα Ευρωπαϊκά Κινηματογραφικά Βραβεία του 1990 αλλά και δύο βραβεία στο Φεστιβάλ του Βερολίνου

  Το »Match Factory Girl» είναι μια επίκαιρη ταινία. Η διαχρονικότητά της στηρίζεται στο ότι τα προβλήματα που προσεγγίζει θα συνεχίσουν να είναι παρόντα στο υπάρχον καπιταλιστικό σύστημα, ιδιαίτερα στις εποχές έντονης κρίσης  όπως η σημερινή. Ακόμα και αν το κεφάλαιο βρει έναν τρόπο να ξεπεράσει τις αδυναμίες του,η οικογένεια και η κουλτούρα θα είναι πάντα ιδεολογικοί μηχανισμοί που κατά καιρούς μπορεί η ισχύς τους να περιορίζεται, αλλά θα επανέρχονται  συνεχώς στο προσκήνιο και τα προσωπικά αδιέξοδα θα εξακολουθούν να υπάρχουν και στις καπιταλιστικές και σε ενδεχόμενες σοσιαλιστικές κοινωνίες, γιατί στο κάτω κάτω αυτά είναι που “χρωματίζουν” την ζωή. Τέτοιες σημαντικές δημιουργίες λειτουργούν ως αντίβαρο στα φτηνιάρικα ρομάντζα που μας διασκεδάζουν και μας κάνουν να ξεχνιόμαστε, χωρίς όμως να μας αφυπνίζουν στο ελάχιστο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: