ΑΝΕΜΟΔΑΡΜΕΝΑ ΥΨΗ (WUTHERING HEIGHTS) της Αντρέα Άρνολντ (2011) | Κριτική του Δημήτρη Ψάχου

WUTHERING HEIGHTS 5

Παρακολουθώντας την κατά Άρνολντ διασκευή του μυθιστορήματος της Μπροντέ, σκεφτόμουν συνεχώς πόσο εναλλακτική και ωμή ταινία (τολμώ να πω) φαινόταν σε σχέση με τη διάσημη μεταφορά της απ τον Γουάιλερ το 1939. Ανήσυχη και εξαιρετικά διαπεραστική ως προς την ψυχολογία, μελαγχολική αλλά και βαθιά «εκδικητική», με παρόμοιο τρόπο που τοποθετεί ήρωες και περιβάλλον η Μπροντέ στις σελίδες της στην αντι-ειδυλλιακή Αγγλική εξοχή. Προσδίδω κάπως μουντά σχόλια για μια ταινία που ακονίζει το σπαθί της όπως ο νεαρός Χίθκλιφ δέχεται τα χτυπήματα και τις προσβολές απ την οικογένεια που τον υποδέχεται σαν μέλος της αρχικά, όμως γίνεται ένας απλός υποτακτικός με το που πεθαίνει ο πατέρας και παίρνει τα ηνία ο μεγαλύτερος γιός. Η ιστορία λοιπόν του Χίθκλιφ δεν αλλάζει δραστικά απ το βιβλίο εκτός του ότι τονίζεται απ το πρώτο κιόλας πλάνο πως η ταυτότητα του θα μπορούσε να είναι οποιασδήποτε καταγωγής, εξού και η απόφαση της Άρνολντ να δώσει το ρόλο σε μαύρο ηθοποιό.

Στο σημείο αυτό, εύκολα διακρίνουμε όχι απλώς τις κοινωνικές αλλά και τις ρατσιστικές προκαταλήψεις από παντός είδους τάξης στην Αγγλία του 19ου αι., κάτι που δίνει τη δυνατότητα στην Άρνολντ να δείξει με την πορεία του Χήθκλιφ από αγροτόπαιδου σε εύπορου αστού πώς οι προκαταλήψεις δεν αλλάζουν ποτέ, ανάλογα φυσικά και με το ήθος των ατόμων που θα επιτεθούν ψυχοσωματικά στον «άλλο». Ψυχοσωματικά, μια λέξη που εμφανίζεται περιέργως συχνά στη μεταφορά αυτή, πόνος που εκλαμβάνει ο Χήθκλιφ, πληγές που δέχεται η οικογένεια με το χαμό του πατέρα, θάνατο που από-δέχονται τα ζώα της φάρμας που προκαλείται και απ τον ίδιο σε αντιδιαστολή με τα κρυμμένα του συναισθήματα που δεν εξωτερικεύει, προετοιμάζοντας μεθοδικά την εκδίκησή του.

WUTHERING_HEIGHTS

Είναι ενδιαφέρον να αναφέρω επιπλέον πώς η βία κατέχει μεγαλύτερο έδαφος απ το πάθος. Εννοείται πώς η Άρνολντ διατηρεί μια πεπατημένη στο θέμα της λογοτεχνικής μεταφοράς, ασχέτως αν ασχολείται κυρίως με την εφηβική ηλικία της Κάθριν και του Χήθκλιφ και δευτερευόντως με την εξέλιξη της εκδίκησης. Η διαφορά όμως έγκειται στο ότι η βία έρχεται σε διαμάχη με το πάθος των πρωταγωνιστών που το επιθυμούν παρά τις κοινωνικές διαφορές που δημιουργούνται απ την μισαλλοδοξία του περίγυρού τους. Πάθος λακωνικό, χωρίς ευαισθησίες, με τον αέρα να λυσσομανά και τα βλέμματα να μιλάνε περισσότερο κι απ τους ψιθύρους. Είτε βρισκόμαστε μέσα σε ένα βροχερό τοπίο με τον νεαρό Χήθκλιφ να καταπίνει το θυμό του είτε μεγάλο σε ηλικία να κορτάρει τη φίλη της Κάθριν, οι εικόνες μπροστά μας φωνάζουν και σκίζουν πολλές φορές με την ομορφιά τους, κάτι που ο Ρόμπι Ραίαν, ο διευθυντής φωτογραφίας επιτυγχάνει μέσα απ το τραχύ και αντι-ρομαντικό φακό του. Ελάχιστα έχει φανεί στις προηγούμενες μεταφορές (με εξαίρεση ίσως αυτές των Μπουνιουέλ και Ριβέτ) η ανθρώπινη περιφρόνηση και μικροπρέπεια, κάτι που πραγματικά επικρατεί σε όλα τα κεφάλαια της Μπροντέ, πρωτίστως απ το δίδυμο Χήθκλιφ / Κάθριν. Ο λόγος επίσης που σεναριακά η Άρνολντ αποφάσισε να επικεντρωθεί στη διχοτόμηση πάθους / πόνου στην εφηβική ηλικία όπου δε χαρίζεται τόσο στη στοργή όσο και στο αβέβαιο, στοιχεία που θα θέσουν τα όρια της συμπεριφοράς της Κάθριν στην ωρίμανσή της.

WUTHERING HEIGHTS 3

Αν διαβάσουμε τη μεταφορά του βιβλίου ως καθεαυτού μεταφορά, χάνουμε το παιχνίδι ως θεατές. Έχοντας καλύψει βασικά κομμάτια του, η Άρνολντ γουστάρει να αφοσιωθεί πάνω απ όλα στις λεπτομέρειες, βασικό στοιχείο και των προηγούμενων δουλειών της. Η ανατομία των συμπεριφορών και του παρορμητισμού, εύλογες μελέτες για μια σκηνοθέτιδα που ρίχνει όλη την τόλμη της στο να επικεντρωθεί στην επιβλητικότητα του Χήθκλιφ και στο συνεχές του, λιγομίλητο τροπάριο, συμβολικά αποκαλύπτοντας ένα είδος μισανθρωπισμού. Ίσως εδώ παρατηρείται και ένα μικρό μειονέκτημα της ταινίας, η αδράνεια πολλές φορές των ενηλίκων πρωταγωνιστών στο να φέρουν εις πέρας τις εξαίσιες ερμηνείες και χαρακτηριστικά των νεαρότερων ηθοποιών. Δικαιολογημένο αρκετές φορές καθώς οι πορείες τους (το μίσος του Χήθκλιφ και η πικρία της Κάθριν) δεν έχουν θετική εξέλιξη. Ο ερχομός του Χήθκλιφ πίσω στην εξοχή τον βρίσκει με τα ίδια μαντάτα που γνώριζε και ήταν και ο λόγος που είχε αποχωρήσει: ο γάμος της Κάθριν με τον αριστοκράτη αντίζηλό του Έντγκαρ και την τώρα πια εξέχουσα θέση της στην ανώτερη τάξη. Τα βλέμματα παίρνουν τη θέση τους σε νοσταλγικές χίμαιρες που κατασπαράσσουν τα σωθικά του ζευγαριού και που αντικατοπτρίζει όλο τον πεσιμισμό της ταινίας, με τον Χήθκλιφ οικονομικά ισχυρό και επεκτατικό. Μπορεί να μην διατηρεί ατόφια τα γεγονότα του βιβλίου, διακόπτοντας απότομα τη ροή με το που ο Χήθκλιφ θα επιτύχει (εν μέρει) το σκοπό του όμως αυτό δε σημαίνει πως η Άρνολντ δεν παρουσίασε την ιστορία της ως μια ιστορία ανεκπλήρωτου πόθου και υλιστικής λαιμαργίας. Η μία τάξη τρώει την άλλη? Πιθανώς όμως πάντα για κάποιο λόγο.

WUTHERING HEIGHTS 6

Τι κρατάμε απ την Άρνολντ? Σίγουρα τον ημι-νατουραλισμό της πως οι ανθρώπινες επιλογές έχουν, όσο να ‘ναι, να κάνουν με τις αλαζονείες προλετάριων και αστών, την ψυχρότητα της ως προς τις οικονομικές και επιπροσθέτως κοινωνικές διαφορές (έχοντας πάντα στο νου το χρώμα του Χήθκλιφ στην ταινία) και παρόλα αυτά, την βαθιά της οξυδέρκεια στην ανθρώπινη φύση, αποφεύγοντας τη ζάχαρη και τα μελό. Χαρακτηριστικό είναι ότι η πλειονότητα των πλάνων της μου θύμισε τις ταινίες ενός Μάλικ, Ταρ ή ακόμα και της Άκερμαν, δημιουργοί που σαν την Άρνολντ, συνδύασαν τη χαρμολύπη τους για το ανθρώπινο γένος με τις απέραντες δυνατότητες του τοπίου. Η αλήθεια είναι ότι οι ταινίες της Άρνολντ ξεχωρίζουν σταδιακά η μία απ την άλλη, χωρίς να σφυροκοπάνε τον θεατή με διδακτισμό, χαρακτηριστικό που φανερώνει πλουραλισμό στο λεξιλόγιό της αλλά και στη μελλοντική της καριέρα. Ειδικότερα, απλά κατενθουσιάστηκα με την πιο άναρχη μεταφορά του αριστουργήματος της Μπροντέ που έχω δει ποτέ.

ΑΝΕΜΟΔΑΡΜΕΝΑ ΥΨΗ (WUTHERING HEIGHTS) της Αντρέα Άρνολντ (2011) | από 29/12/2011 στους κινηματογράφους

Μια σκέψη σχετικά μέ το “ΑΝΕΜΟΔΑΡΜΕΝΑ ΥΨΗ (WUTHERING HEIGHTS) της Αντρέα Άρνολντ (2011) | Κριτική του Δημήτρη Ψάχου

Add yours

  1. με έκανες να θέλω να δω μια ταινία που υπό άλλες συνθήκες δεν θα ασχολιόμουν καν μαζί της!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: