Το λιμάνι της Χάβρης Σκηνοθεσία : Άκι Καουρισμάκι | κριτική της Δήμητρα Γιαννακού

le havre

 

Το λιμάνι της Χάβρης

Σκηνοθεσία : Άκι Καουρισμάκι

Παίζουν: Αντρέ Γουίλμς, Κάτι Ουτίνεν, Ζαν-Πιερ Νταρουσέν, Μπλοντίν Μιγκέλ, Ελίνα Σάλο. 1h33.

ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΧΑΒΡΗΣ (LE HAVRE, 2010) του Άκι Καουρισμάκι | από 5.1.2012 στους κινηματογράφους

Ο Άκι Κιαουρισμάκι επιστρέφει στο κινηματογραφικό προσκήνιο με μια ιστορία αλτρουισμού, γενναιοδωρίας, αλληλεγγύης και ανθρωπιάς που ξεφεύγει κατά πολύ από τη σημερινή πραγματικότητα.

Ο Μαρσέλ Μαρξ είναι ένας ‘’αποτυχημένος’’ συγγραφέας που κερδίζει το ψωμί του λουστράροντας τα παπούτσια των περαστικών στο λιμάνι της Χάβρης, μια μικρή, καταθλιπτική πόλη της Νορμανδίας. Η ζωή του κινείται στις τρεις γωνίες ενός φανταστικού τριγώνου «δουλειά- σπίτι με τη γυναίκα του- μπιστρό της γειτονιάς». Ξαφνικά, θα συναντήσει όλως τυχαία ένα μικρό λαθρομετανάστη από την Αφρική που θέλει να πάει στο Λονδίνο. Ο Μαρσέλ θα κάνει τα πάντα για να τον βοηθήσει και να τον προστατέψει από την αστυνομία που τον καταζητεί. Στο μεταξύ, η γυναίκα του προσβάλλεται από μια σοβαρή ασθένεια…..

Ο Άκι Καουρισμάκι, γνωστός και ως σκηνοθέτης ταινιών τύπου με τον Ζαν Πιερ Λεό της νουβέλ βαγκ, είχε ασκήσει διάφορα επαγγέλματα βιοπαλαιστή στο παρελθόν (για παράδειγμα του οικοδόμου) πριν διακριθεί στο χώρο του σινεμά. Με βασικό εργαλείο την κάμερα έρχεται να εγγράψει στις ταινίες του αυτό το περιβάλλον και τη μίζερη ζωή όχι μόνο των μεροκαματιάρηδων –της οποίας είχε προφανώς και ο ίδιος μια εμπειρία- αλλά και των περιθωριακών, των αλκοολικών, των άστεγων και των χαμένων γενικότερα. Το Λιμάνι της Χάβρης φαίνεται να κινείται στο ίδιο πνεύμα και να συνάδει με την «τριλογία των χαμένων» που έκανε στο παρελθόν: έπειτα από το θέμα της ανεργίας που θίγεται μέσα στο Μακριά πετούν τα σύννεφα, το ζήτημα των αστέγων μέσα στο Ο Άνθρωπος χωρίς παρελθόν, και της μοναξιάς με το Φώτα στο Σούρουπο, έρχεται τώρα στο φλέγον επίκαιρο ζήτημα των μεταναστών.

Χαρακτηριστικό είναι ότι στη νέα του δουλειά βάζει ως πρωταγωνιστή τον ίδιο χαρακτήρα, το Μαρσέλ Μαρξ, που είχε η ταινία του Μποέμικη Ζωή (1992) είκοσι χρόνια πριν και που τον ερμηνεύει μάλιστα ο ίδιος ο ηθοποιός, ο Αντρέ Γουίλμς. Και στη Μποέμικη Ζωή, τα ίδια θέματα πάνω-κάτω θίγονται. Η ζωή των μποέμ, των αποτυχημένων και φτωχών, το πρόβλημα και η περιπλάνηση των ανθρώπων «χωρίς χαρτιά» καθώς και η εμφάνιση μιας ασθένειας σε μια πολυαγαπημένη γυναίκα. Παρόλο που και οι δύο ταινίες αφήνουν μια γλυκόπικρη αίσθηση στο θεατή, στη Μποέμικη Ζωή θα λέγαμε ότι κυριαρχεί το πικρό ενώ τώρα με Το Λιμάνι της Χάβρης έρχεται ο Καουρισμάκι να δώσει μια άλλη νότα εμφανώς πιο αισιόδοξη στην ιστορία του.

Le-Havre-film-still-001

Ο σκηνοθέτης αυτή τη φορά, αν και θίγει ένα θέμα επίκαιρο, πλάθει έναν κόσμο φανταστικό, που ξεφεύγει κατά πολύ από την πραγματικότητα, ιδανικό, όπου όλοι οι άνθρωποι είναι καλοί (οι γείτονες, οι μετανάστες, ακόμη και ο αστυνομικός..), βοηθάει ο ένας τον άλλο και (ξε;)περασμένες αξίες όπως της αλληλεγγύης, της ανιδιοτέλειας και της γενναιοδωρίας επανέρχονται στη ζωή τους και την ομορφαίνουν. Το ιδιαίτερο στυλ κινηματογράφησης του Καουρισμάκι γίνεται για άλλη μια φορά αισθητό, παρουσιάζοντας μια αφηγηματική οικονομία με το κάθε κάδρο να ισοδυναμεί σε μια κατάσταση, και τραβώντας τους συνομιλητές στους διαλόγους μετωπικά α λα Γιασουτζίρο Όζου. Η μουσική, μάλιστα, ανάλαφρη και ξένοιαστη που πέφτει αντιστικτικά πάνω στη γκριζωπή καθημερινότητα που διαρρέει τη διήγηση θυμίζει ακόμη περισσότερο τον ιάπωνα σκηνοθέτη (ιδίως την ταινία Ένα Φθινοπωρινό Απόγευμα).

le-havre-1

Μέσα σε ένα σύμπαν εικόνων όπου κυριαρχεί το μπλέ-πράσσινο τονισμένο με κίτρινες αποχρώσεις (φως και χρώμα εμπνευσμένο από την ατμόσφαιρα της πόλης), ο σκηνοθέτης σκιαγραφεί την ζωή μικρών ανθρώπων, ταπεινών και φτωχών, που υπομένουν ωστόσο με αξιοπρέπεια, ευγένεια και πλούτο αξιών το «Γολγοθά» της επιβίωσης μέσα σε έναν κόσμο που καθοδηγείται από το χρήμα. Κάτι που ο Καουρισμάκι κατακρίνει έμμεσα και στην ταινία Μποέμικη Ζωή. Το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας, ο Μαρσέλ Μαρξ, (ο οποίος σε μια χαρακτηριστική σκηνή διώχνεται «κλοτσηδόν» από έναν πωλητή μιας ακριβής μπουτίκ..) αντιπροσωπεύει όλα τα παραπάνω. Ακολουθεί καρτερικά το δρόμο του βοηθώντας τους συνανθρώπους του γεμάτος αγάπη και υπομονή παραπέμποντας σε ήθη και τρόπο σκέψης και ζωής ανθρώπων του παρελθόντος μερικών δεκαετιών πριν. Αλλά και το ίδιο το περιβάλλον στο οποίο κινείται είναι αναχρονιστικό, ακόμη και τα αντικείμενα είναι vintage αποπνέοντας έναν αέρα της δεκαετίας του ’50. Είναι εμφανές ότι Το Λιμάνι της Χάβρης από την αισθητική του φέρει στοιχεία ποιητικού ρεαλισμού παραπέμποντας στο σινεμά του Μαρσέλ Καρνέ και του Πρεβέρ (π.χ. τα λουλούδια που πηγαινοέρχονται με τον πρωταγωνιστή μέχρι και την ανθισμένη κερασιά στο τέλος= σημάδι χαράς και ευφορίας έπειτα από την ανάρρωση-θαύμα της γυναίκας του).

LeHavre

Εκ πρώτης όψεως, μια τέτοια (ανα)παράσταση του κόσμου ίσως θεωρηθεί από μερικούς ως αφελής, οικειοποιούμενη το ύφος των τετριμμένων, χαρούμενων και γλυκερών ταινιών που πλημμυρίζουν οι διανομείς τις οθόνες των κινηματογράφων και της τηλεόρασης τις παραμονές των γιορτών. Ωστόσο, από την άλλη, κάποιοι θεατές ίσως διαβλέψουν ότι πίσω από αυτήν την επιλογή –του φανταστικά καλού κόσμου- κρύβεται μια αυστηρή κριτική του σκηνοθέτη στη σύγχρονη κοινωνία και μια πρόταση ενός τρόπου σκέψης διαφορετικού από τον ατομιστικό, συμφεροντολογικό που κυριαρχεί. Εξάλλου, ένα σινεμά δεν χρειάζεται να είναι ‘’πραγματικό’’ για να γίνει ρεαλιστικό. Έτσι και στο Λιμάνι της Χάβρης, αυτά που συμβαίνουν δεν εντάσσονται στη λογική της σύγχρονης πραγματικότητας αλλά δεν μπορούν να συμβούν και διαφορετικά μέσα στο σύμπαν που έπλασε ο σκηνοθέτης. Όπως πολύ σοφά είχε πει ο Έντγκαρ Μορέν στο βιβλίο του Le cinema ou lhomme imaginaire (Ο Κινηματογράφος ή ο φανταστικός Άνθρωπος) : « Στο σινεμά ζούμε μέσα σε μια κατάσταση διπλής συνείδησης [..] όπου η ψευδαίσθηση της πραγματικότητας είναι αδιαχώριστη από τη συνειδητοποίηση ότι αυτή είναι πραγματικά μια ψευδαίσθηση».

Ας χαθούμε λοιπόν μέσα στον ονειρικό κόσμο του Φιλανδού σκηνοθέτη.

Δήμητρα Γιαννακού

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: