“Πρέπει να τελειώνουμε με τον Αγγελόπουλο”: Ένα επίκαιρο “εν θερμώ” κείμενο του Γιάννη Καραμπίτσου γραμμένο στις 27 4 2009 μετά από συζήτηση στο Τριανόν

Πρώτες εν θερμώ σκέψεις για την εκδήλωση για τον Θόδωρο Αγγελόπουλο στο Τριανόν.

Έπρεπε να υπάρξει η σημερινή  βραδιά για να συνειδητοποιήσουμε ότι οι προηγούμενες ήταν καλές ,  εννοούμε την μικρή συμμετοχή του κοινού και την όχι πάντα και τόσο εύστοχη παρέμβασή του τις λίγες φορές που υπήρξε . Στην σημερινή κουβέντα ήταν εμφανές ότι υπήρξε μια διαμάχη των δημιουργών που εκπροσωπεί ο Θόδωρος Αγγελόπουλος και αξιόλογων εκπροσώπων της δημοσιογραφικής κριτικής  (Νίνός Φενέκ Μικελίδης σε διπλό ρόλο σήμερα συντονιστή και ομιλητή, Μαρία Κατσουνάκη, Γιάννης Ζουμπουλάκης ). Μια διαμάχη που έχει ξεκινήσει αρκετό καιρό από ότι φαίνεται και που για να είμαστε ειλικρινείς δεν έχουμε παρακολουθήσει. Με αυτό δεν θέλουμε να πούμε ότι οι παρόντες κριτικοί διάκεινται εχθρικά στο έργο του Αγγελόπουλου για αυτό και είχαν προσκληθεί προφανώς, ούτε ότι ο Θόδωρος Αγγελόπουλος είναι υπεράνω κριτικής.

Πολλοί από τους παρόντες κριτικούς αλλά και από αυτούς που δεν είναι παρόντες εκθείαζαν μέχρι πρόσφατα τον κινηματογράφο του Αγγελόπουλου. Άρα δεν μπορεί να τους κατηγορήσει κανείς για εμπάθεια. Ούτε κανείς όσο ζούσε ο Ραφαηλίδης τόλμησε να αμφισβητήσει την γνώση του και την αξία του. Σήμερα πολλοί και φίλοι κριτικοί ανακαλύπτουν λάθη στις κριτικές του, “ατοπήματα” και άλλα τέτοια που φυσικό είναι να έχει υποπέσει -άνθρωπος ήταν και αυτός -και κοντεύει να ξεχαστεί σχεδόν η ύπαρξή του. Ούτε ένα αφιέρωμα προς τιμήν του, ούτε μια αίθουσα στο όνομά του, ούτε ένα φεστιβάλ (λέμε να κάνουμε εμείς ένα).

Και ξαφνικά ο Αγγελόπουλος υποπίπτει κατά μερικούς “κριτικούς” σε ατοπήματα που ούτε δεκαεξάχρονοι δεν υποπίπτουν, εμπάθειες και κακίες που δεν έχουν καμιά σχέση με την ουσία της κριτικής και δυστυχώς δεν θα διστάσουμε να στεναχωρήσουμε κάποιους, όταν εμείς λέμε κριτική, δεν εννοούμε σχεδόν καθόλου την δημοσιογραφική κριτική η οποία από την δομή και την θέση της δεν μπορεί να επιτελέσει ουσιαστικά και δημιουργικά τον ρόλο της, βγαίνουν στην επιφάνεια.

Τι συμβαίνει λοιπόν; Δεν διστάσαμε ποτέ, δεν έχουμε λόγο άλλωστε, δεν μασήσαμε ποτέ τα λόγια μας και είναι αργά να το κάνουμε πλέον, να εκφράσουμε μια τόσο καθαρή για μας  αλήθεια.

Πρέπει να τελειώνουμε με τον Αγγελόπουλο και όσους έχουν απομείνει σαν και αυτόν. Γκρεμίζει τα άλλοθί μας. Σκοτώνει τις θεωρητικοποιήσεις μας. Αν λείψει αυτός και η συλλογική μνήμη που προσπαθεί να συντηρήσει, τότε μπορούμε άνετα να ανακαλύπτουμε τουλάχιστον δέκα αριστουργήματα μέσα στη χρονιά να μιλάμε για τον μεγάλο κινηματογράφο των αδελφών Κοέν, τα αριστουργήματα του Τρίερ και δεν ξέρω τι άλλο για το μεγαλείο του παγκόσμιου κινηματογράφου και την επερχόμενη ή υφιστάμενη ήδη «άνοιξη του ελληνικού κινηματογράφου». Μπορούμε άνετα αν θέλουμε να αυτοαποκαλούμαστε και αριστεροί, με το άλλοθι εμείς προσπαθήσαμε, αλλά προδοθήκαμε, δεν φταίμε εμείς που δουλεύουμε στο Λαμπράκη, οι συνθήκες και τι άλλο να κάναμε κλπ, κλπ.

Όταν υπάρχουν μεγέθη σαν του Αγγελόπουλου όχι μόνο καλλιτεχνικά αλλά και στο ήθος και στην βαθύτερη πνευματική και ουσιαστικά αντικομφορμιστική  του έκφραση, τότε οι “απάτες” εμάς των μικρών, αδέξιων παρατηρητών της ζωής και όχι πρωταγωνιστών και συμμετεχόντων, αποκαλύπτονται. Η εξαφάνιση του μέτρου βολεύει όλους μας. Μετά τον θάνατο του Ραφαηλίδη ο “θάνατος” του Αγγελόπουλου που μοιάζει σαν να είναι απροστάτευτος στην παρούσα φάση θα μας έρθει γάντι.  Θα μπορούμε χωρίς την σκιά του πάπα να αρμενίζουμε άφοβα και με την εξουσία στα χέρια μας, έστω κολοβής αφού εκφράζεται μέσα από τη δύναμη των αφεντικών μας (λαμπράκηδες κλπ άλλο εννοούσαμε πριν χρόνια όταν λέγαμε λαμπράκηδες), θα γίνουμε οι πραγματικοί ελεγκτές των κανόνων του παιχνιδιού θα μπορούμε μέσα από τις 500 λέξεις μας να καθορίζουμε σε μεγάλο βαθμό τις διαθέσεις και προτιμήσεις του κοινού ευκολότερα πλέον, ενός κοινού που δεν τίμησε την εκδήλωση δεόντως δείχνοντας ότι δεν έχει και πολλές αντιστάσεις στο “καινούργιο” που έρχεται, αλλά και οι άνθρωποι που ασχολούνται και δουλεύουν στον κινηματογράφο ή τον σπουδάζουν -που ήταν άραγε;- άσχετα αν συμπαθούν ή όχι τον Θόδωρο Αγγελόπουλο ή το έργο του, δεν έκριναν σκόπιμο να παρακολουθήσουν ένα δωρεάν masterclass ενός μεγάλου ζώντος και ενεργού μεγάλου σκηνοθέτη του παγκόσμιου κινηματογράφου;

Γιατί στο εξωτερικό όταν παίζονται οι ταινίες του και άλλων μεγάλων σκηνοθετών οι αίθουσες γεμίζουν και όταν παραβρίσκεται ο δημιουργός υπάρχει πραγματική κοσμοσυρροή; Και εκεί δεν αφίχθη η ψηφιακή εποχή, η μετανεωτερικότητα, τα DVD; γιατί ειπώθηκε και αυτό σήμερα σαν δικαιολογία.

Μην το κουράζουμε πολύ το πράγμα. Η απάντηση είναι:

Γιατί είμαστε μικροί άνθρωποι και  μικρόψυχοι, ημιμαθείς αν όχι αμαθείς και ξεδιάντροποι κάποιες φορές , όπως ο θεατής που “πουλώντας εξυπνάδα” “ρώτησε” τον Θόδωρο Αγγελόπουλο “είστε εσείς μεγάλος σκηνοθέτης που δεν κάνετε γκρο-πλαν;” Ερωτώντας στο ίδιο ύφος και μιλώντας τελείως σοβαρά “Είστε εσείς κανονικός, ισορροπημένος άνθρωπος που νομίζετε ότι προσφέρετε το ελάχιστο στην κοινωνία;”. Και εξηγούμαστε, καθείς έχει το δικαίωμα της καλοπροαίρετης δημιουργικής κριτικής, όχι όμως το δικαίωμα της εμπαθούς και της κακοπροαίρετης για να δικαιολογήσει την προσωπική του ανεπάρκεια και ασημαντότητα.

Με απλά λόγια απευθυνόμενος και στους μαθητές των σχολών και στους συναδέλφους που ασχολούνται με τον κινηματογράφο και που δεν ξέρω αν τον αγαπάνε, πηγαίνουμε να δούμε μια ταινία και για δεύτερη και τρίτη φορά αν χρειαστεί όπως έκανε ο Δήμος Αβδελιώδης για να μπορέσει να μιλήσει για αυτήν μετά, έχοντας την ευκαιρία να συνευρεθούμε με άλλους καλλιτέχνες με ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης και με τον ίδιο τον δημιουργό να αναλύσουμε και συζητήσουμε την ταινία και δεν καθόμαστε σπίτι μας γιατί τάχα τα έχουμε ξανακούσει, δεν είναι καλός χαρακτήρας ο Αγγελόπουλος  και δεν ξέρω τι άλλο εφευρίσκουμε για να δικαιολογήσουμε την μικροψυχία μας.  Πόσες φορές στην μικρή ζωή μας θα τύχουν τέτοιες ευκαιρίες; Και όλοι αυτοί μικροί και μεγάλοι κριτικοί που έγραψαν όσα έγραψαν, γιατί δεν ήταν στην εκδήλωση να συζητήσουν τετ-ατ-τετ με τον δημιουργό, τους ομιλητές και τους θεατές;

Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος απέδειξε αυτές τις μέρες που παραβρέθηκε όλες και μας εξέπλησσε με την απλή και αγνή συμπεριφορά του προς όλους, ότι είναι πάνω από όλα μεγάλος καλλιτέχνης γιατί είναι μεγαλόψυχος. Από κει πρέπει να ξεκινάει ο κάθε εκκολαπτόμενος καλλιτέχνης και ο κριτικός κινηματογράφου από την σεμνότητα τουλάχιστον.

Και μια αναγκαία διευκρίνηση και απάντηση σε αυτό που σύσσωμοι οι παραβρισκόμενοι κριτικοί υποστήριξαν. Μα τι να κάνουμε σε 500 λέξεις;

Καταρχήν κανείς δεν μας υποχρεώνει να γράφουμε 500 λέξεις. Ο Ραφαηλίδης μέχρι που πέθανε “παπλώματα” κριτικές έγραφε. Ούτε μας υποχρεώνει κανείς να μείνουμε για πάντα στον κάθε Λαμπράκη.  Στην σύγχρονη εποχή αν θέλουμε, υπάρχουν πολλοί τρόποι με πιο απλό αυτόν του blog να εκφραστούμε αναλυτικά, ελεύθερα και συμπληρωματικά στις 500 λέξεις και όχι απαραίτητα κόντρα σε αυτές. Αλλά έτσι θα θίξουμε το κατεστημένο που πίσω από την λογική των 500 λέξεων δεν κρύβει μόνο την οικονομία αλλά και την ιδεολογία. Είναι “επικίνδυνοι” οι πολίτες που συνηθίζουν να διαβάζουν “παπλώματα” κριτικές και αναλύσεις και αυτοί που τις γράφουν, είναι μάλλον εξτρεμιστές.

Ναι εμείς μπορούμε να γράφουμε όσο θέλουμε και αν το κείμενό μας δεν το διαβάσουν αμέσως χίλιοι, όσο θα βρίσκεται και θα βρίσκεται για πολύ ακόμα μάλλον εδώ αναρτημένο, θα το διαβάσουν χιλιάδες έστω και από περιέργεια κάποτε. Και εσείς χωρίς να σας κατηγορούμε για αυτό θα έχετε εξασφαλίσει την επιβίωσή σας γαρνιρισμένη έστω με μια δόση κουλτουροσύνης και τάχα τες ποιότητας και επιστημοσύνης όπως αφήσατε να διαφανεί σήμερα μιλώντας για ¨αντικειμενικές”, “επιστημονικές” κριτικές χωρίς συναισθήματα και υποκειμενισμό, λες και έχετε δικαίωμα εκτός από τα όσα χιλιάρικα, που δίκαια παίρνετε στο ρημαδοσύστημα που ζούμε, να δίνετε ορισμούς και για μας, να καθορίζετε και τους δικούς μας όρους του παιχνιδιού, να καθορίζετε πως θα κάνουμε έρωτα εμείς με την δικιά μας ερωμένη.

Αιώνιοι εργένηδες -εκτός από αιώνιοι φοιτητές- χωρίς  παιδιά , ποσώς μας ενδιαφέρει η ικανοποίηση των αναγκών της συζύγου σας και των παιδιών σας. Μόνο ερωμένες διαθέτουμε, με καλύτερη από όλες την τέχνη του κινηματογράφου. Και αν θέλουμε να φάμε το κεφάλι μας λογαριασμό δεν θα σας δώσουμε, ούτε την ικανοποίηση να μας κρίνετε γιατί υψώσαμε την φωνή στο μικρόφωνο (λόγω ταπεραμέντου παρεμπιπτόντως).

[ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΗΠΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ «ΓΙΑΤΙ ΜΙΛΑΣ ΜΕ ΕΝΤΑΣΗ;» ΣΤΗΝ ΓΙΑ ΕΝΑ ΛΕΠΤΟ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΜΟΥ.  ΚΑΙ ΣΕ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΜΙΧΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΜΟ ΕΝΑ ΛΕΠΤΟ ΜΙΛΗΣΑ,  ΟΥΤΕ ΕΝΑ ΛΕΠΤΟ ΚΑΙ ΕΓΙΝΕ ΧΑΜΟΣ].

Την υψώσαμε γιατί δεν είμαστε όλοι ίδιοι, ελεγχόμενοι και καθωσπρέπει, γιατί κάποιους από μας ξεχειλίζει τόσο το πάθος για ζωή , πάνω από όλα , που συμπαρασέρνει και την φωνή. Και καλώς ή κακώς δεν θα δώσουμε λογαριασμό σε κανέναν Λαμπράκη για το μέγεθος του κειμένου. Θα γράφουμε όσο θέλουμε και όποτε θέλουμε και όσο έχουμε κάτι να πούμε και όσο υπάρχει και έστω ένας που θα μας διαβάσει, ακόμα και αν αυτός ο ένας είναι ο εαυτός μας που έχει ανάγκη να δει εκφρασμένα τα βαθύτερα πιστεύω του , να συντηρήσει την πίστη η την αυταπάτη ότι αυτά τα λόγια τα πεταμένα σε ένα μπουκάλι στα νερά του ποταμού , κάποια μέρα μετά από πολλά χρόνια κάποιος τρελός ίσως τα παραλάβει και τα έχει ανάγκη εντέλει. Και για τον έναν αυτόν τρελό του μέλλοντος οι ώρες που θυσιάσαμε για να γράψουμε αυτό το πρώτο “εν θερμώ κείμενο” για την εκδήλωση και τον τρόπο που την βιώσαμε αξίζει τον κόπο.

Και κάτι ακόμα. Εμείς της “υποκειμενικής” κριτικής , που δεν διστάζουμε να βάζουμε συναισθήματα στα κείμενά μας έχουμε να δηλώσουμε τα εξής. Δεν συμπαθούσα τόσο τον άνθρωπο Αγγελόπουλο πριν, από το λίγο που τον ήξερα. Ακόμα και αν αποδειχτεί ότι η κριτική μου που αποκαλούσε την ταινία του Αγγελόπουλου μεγαλειώδη (ΜΙΛΑΩ ΓΙΑ ΤΗ ΣΚΟΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ), αποδειχθεί μια μπαρούφα μετά από χρόνια, νοιώθω πολύ ευτυχισμένος που πηγαίνοντας καθημερινά στις συζητήσεις μετά την ταινία “αναγκάστηκα” να αγαπήσω εκτός από το έργο του και τον άνθρωπο Αγγελόπουλο. Για μένα αυτό είναι αρκετό.

Γιάννης Καραμπίτσος
Advertisements

1 Comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s