Το κουτί της Πανδώρας του Γκεόργκ Βίλχελμ Παμπστ (1929) | «Δεν υπήρξε, ούτε θα υπάρξει ξανά άλλη Λούλου»

Το κουτί της Πανδώρας (Pandora’s Box / Die Buchse der Pandora) του Γκεόργκ Βίλχελμ Παμπστ (1929)

με τους Λουίζ Μπρουκς, Φριτζ Κέρτνερ, Φράνσις Λέντερερ, Γκούσταβ Ντίεσλ

pandoras_box_poster

Υπόθεση:
Ο Δόκτωρ Σεν, εκδότης μιας σημαντικής εφημερίδας, μαγεύεται από την όμορφη Λούλου. Σύντομα ο γάμος διαλύεται με απρόσμενα τραγικό τρόπο. Στη συνέχεια η Λούλου ταξιδεύει στο Παρίσι μαζί με τον γιο του Σεν, τον Άλβα και ακόμη ένα φίλο. Αλλά οι περιπέτειές της συνεχίζονται. Για άλλη μια φορά η Λούλου πρέπει να δραπετεύσει, ενώ αυτή τη φορά το καταφύγιό της είναι το Λονδίνο, όπου επιτέλους συναντά το πεπρωμένο της. Την παραμονή των Χριστουγέννων συναντά, τον Τζακ τον αντεροβγάλτη. Μια ταινία-σταθμός, με την τραγική ηρωίδα του Wedekind να βρίσκει την τέλεια ενσάρκωσή της στη μορφή της Αμερικανίδας Louise Brooks. Ο Παμπστ εντόπισε την Μπρουκς τυχαία, καθώς παρακολουθούσε μια ταινία του Howard Hawks που μόλις είχε έρθει στην Ευρώπη και όπου εκείνη έπαιζε έναν μικρό ρόλο. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Ελάχιστες ηθοποιοί έχουν ταυτιστεί με ένα ρόλο σε τέτοιο βαθμό: δεν μπορούμε πλέον να σκεφθούμε τη Λούλου χωρίς να μας έρθει στο μυαλό η απόλυτη εικόνα της Λουίζ Μπρουκς…

Pandora's Box

«Ένα tour de force κινηματογραφικού ερωτισμού», New York Times.


«Δεν υπήρξε, ούτε θα υπάρξει ξανά άλλη Λούλου», Village Voice.


«H Μπρουκς ως Λούλου είναι κάποια που μόλις τη δει κανείς, δε μπορεί να την ξεχάσει», Henri Langlois


«Μια μαγική παρουσία … εκπέμπει έναν ερωτικό μαγνητισμό που ξεραίνει το σάλιο στα χείλη», Άδωνις Κύρου, Ο σουρεαλισμός στον κινηματογράφο


«Ο βερισμός του Παμπστ στη Λούλου τον οδηγεί σε μεγάλη απλότητα στα σκηνικά, τη φωτογραφία και κυρίως την υποκριτική ερμηνεία», George Sadoul, Η ιστορία του Παγκόσμιου Κινηματογράφου

Το αισθησιακό αριστούργημα του G.W.Pabst, δημιουργού των ταινιών Η ΟΠΕΡΑ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΡΑΣ και ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

Μια από τις καλύτερες Γερμανικές ταινίες του μεσοπολέμου.
Η LOUISE BROOKS είναι η μοιραία «Λούλου».
Μια γυναίκα που σαγηνεύει και καταστρέφει. Μια από τις κλασικότερες ταινίες όλων των εποχών με την Λουίζ Μπρουκς που καθιέρωσε το περίφημο στυλ της.

Pandora's Box 1

Η αναζήτηση της ευτυχίας

Ο Παμπστ είχε το ταλέντο να διαλέγει και να πλάθει ηθοποιούς, των οποίων η καριέρα δεν είχε να επιδείξει τίποτα σημαντικό ως τότε. Η λίστα περιλαμβάνει την Asta Nielsen, τη Brigitte Helm, τη Greta Garbo (η οποία πριν το The joyless street έπαιζε σε μικρές σουηδικές παραγωγές) και πάνω απʼ όλα τη Louise Brooks. Όταν είδε την τελευταία, έκανε όλες τις ενέργειες για να την αποκτήσει από την Paramount, αλλά το θέμα κωλυσιεργούσε και εν τω μεταξύ επέστρεψε για το Βερολίνο, όπου είχε συνάντηση με την Marlene Dietrich για τον ρόλο. Όπως αναφέρει ο ίδιος: «Ήταν πολύ μεγάλη και προφανής για το ρόλο. Μία αισθησιακή ματιά της αρκούσε για να ολισθήσει η ταινία στο μπουρλέσκ. Ωστόσο, της έδωσα μια διορία και το συμβόλαιο της ήταν έτοιμο ώσπου η Paramount με ειδοποίησε ότι θα μπορούσα να έχω τη Μπρουξ». Τη μέρα που τελείωσε τα γυρίσματα για το The Canary Murder Case, η Μπρουξ ταξίδευε για Βερολίνο, για να δουλέψει με έναν από τους τέσσερις ή πέντε κορυφαίους Ευρωπαίους σκηνοθέτες, για τον οποίο δεν είχε ακούσει τίποτα στη ζωή της.
Το κουτί της Πανδώρας θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ο διαδακτικός μύθος μιας πόρνης που πληρώνει για τις αμαρτίες της. Αυτό προκύπτει από τα δύο θεατρικά έργα του Wedekind και κυρίως από την κινηματογραφική απόδοσή τους (όχι από τον Παμπστ) το 1922, με πρωταγωνίστρια την Asta Nielsen. Σχολιάζοντας την ερμηνεία της προκατόχου της, η Μπρουξ είπε: «Έπαιξε με το στιλ των Ευρωπαίων ηθοποιών σε βωβές ταινίες που στριφογύριζαν συνέχεια το βλέμμα τους. Η Λούλου η αντροτραγανίστρα καταβρόχθιζε τα θύματά της.. και στο τέλος σωριαζόταν νεκρή με έναν απότομο και αδέξιο τρόπο, σα να είχε πάθει κρίση δυσπεψίας». Το 1928 επίσης, ο Alban Berg δούλευε την δική του εκδοχή για την όπερα Lulu.
Η εκδοχή των Παμπστ – Μπρουξ πάνω στην ιστορία της Λούλου διαφέρει από όλες τις υπόλοιπες ως προς την ηθική της αποστασιοποίηση. Δεν πιστεύει ούτε στην ύπαρξη της αμαρτίας ούτε στην ανάγκη για ανταπόδωση. Παρουσιάζει απλώς μια σειρά από γεγονότα στα οποία όλοι οι συμμετέχοντες αναζητούν την ευτυχία και αφήνει να εννοηθεί ότι η Λούλου, της οποίας η γνώση για την ευτυχία βασίζεται στην στιγμιαία σεξουαλική ικανοποίηση, δεν είναι σε τίποτα λιγότερο αξιοθαύμαστη από αυτούς που μέλημα έχουν τον πλούτο ή την κοινωνική αναγνώριση. Η Μπρουξ αργότερα έγραψε: «Έπαιξα τη Λούλου και δεν ήταν μια καταστροφέας των αντρών όπως στο έργο του Βέντεκιντ. Είναι απλά το είδος του βλάκα που είμαι κι εγώ. Σαν κι εμένα (σ.σ. η Μπρουξ είχε κάνει δύο σύντομους αποτυχημένους γάμους), θα είχε γίνει μία ανυπόφορη σύζυγος, που θα καθόταν όλη μέρα στο κρεβάτι διαβάζοντας και πίνοντας τζιν»

Kenneth Tynan, “The girl in the black helmet”, THE NEW YORKER, 11/6/1979 (απόσπασμα)

Pandora's Box 2

Πόρνη και συνάμα εξιλαστήριο θύμα

Οι μόδες στις προτιμήσεις των κριτικών πάνε κι έρχονται και έτσι, αυτή τη στιγμή, όσον αφορά τους Γερμανούς σκηνοθέτες της δεκαετίας του ʼ20 και της αρχής του ʼ30, οι Fritz Lang και F.W.Murnau είναι στα πάνω τους, σε αντίθεση με τον G.W. Pabst. Κι όμως, ο Παμπστ ήταν ένας αξιόλογος δημουργός, ικανός στο να δημιουργεί ταινίες στις οποίες η ατμόσφαιρα δημιουργείται τόσο από τις μικρές λεπτομέρειες όσο και από πομπώδη εφέ.
Ήταν επίσης ένας σκηνοθέτης ηθοποιών και η πιο αξιοσημείωρη σταρ σε ταινία του ήταν η Louise Brooks, η Αμερικανίδα ηθοποιός, που χάρη σʼ αυτόν ξεδίπλωσε το ταλέντο της ατις ταινίες Το κουτί της Πανδώρας και Ημερολόγιο ενός χαμένου κοριτσιού. Ήταν η Marilyn Monroe της εποχής της, για την οποία ένας Γάλλος κριτικός έγραψε: «Είναι η μόνη γυναίκα που έχει την ικανότητα να μεταμορφώσει οποιαδήποτε ταινία σε αριστούργημα».
Μετά από αυτές τις δύο ταινίες του Παμπστ, το πρώην κορίτσι των μπαλέτων Ziegfeld Follies, γνωστό για την αγάπη του στην καλοπέραση, αλλά και για το ότι διάβαζε Σοπενχάουερ ανάμεσα στις λήψεις, επέστρεψε στην Αμερική και ξέπεσε στην ένδεια.
Ανακαλύφθηκε εκ νέου την δεκαετία του ʼ50 όταν ο Kenneth Tynan έγραψε ένα ενδιαφέρον δοκίμιο γι αυτήν και όταν ο Henri Langlois, ο διάσημος επικεφαλής της Cinématheque Française έγραψε την αξιομνημόνευτη φράση: «Δεν υπάρχει Γκάρμπο. Δεν υπάρχει Ντήτριχ. Υπάρχει μόνο η Λουίζ Μπρουξ!»
Η Μπρουξ βρήκε στη Λούλου του Franz Wedekind, που μετονομάστηκε σε Κουτί της Πανδώρας από τον Παμπστ, την ιδανική ευκαιρία για να εκφράσει την ομορφιά και τον ερωτισμό της. Ήταν κάτι τόσο ανώτερο από τους ρόλους που υποδυόταν στο Χόλυγουντ. Πολλοί πιστεύουν ότι αυτός ο ρόλος την καταδίωξε σε όλη της τη ζωή. Ισχύει εν μέρει. Στην πραγματικότητα, η Μπρουξ έγινε συγγραφέας και κριτικός αξιώσεων, μέχρι τον θάνατό της, το 1985.
Ο Παμπστ βεβαιώθηκε ότι η Μπρουξ ήταν η κατʼ εξοχήν ιδέα του Wedekind για τη Λούλου: μια όμορφη, αθώα γυναίκα που δέχεται παθητικά τη σεξουαλικότητά της και προκαλεί στους αδύναμους άντρες που την λατρεύουν την αυτοκαταστροφή. Είναι όμως εξίσου η πόρνη και το εξιλαστήριο θύμα, τραγική, αλλά χωρίς αίσθηση αμαρτίας και τελικά σκοτώνεται από τον Τζακ τον Αντεροβγάλτη. Ο Παμπστ κατάλαβε ότι η Μπρουξ, πέρα από το ότι ήταν μια πανέμορφη γυναίκα, μπορούσε ως πρώην χορεύτρια να περάσει με τις κινήσεις της αισθήματα με τον τρόπο που άλλες ηθοποιοί έκαναν με τις εκφράσεις του προσώπου τους. Ακόμα, την έντυσε με ρούχα που συμβόλιζαν τον χαρακτήρα και την ψυχική της κατάσταση: φοράει λευκό αψεγάδιαστο σατέν φόρεμα όταν σκοτώνει τον άντρα της και φθαρμένα και βρόμικα ρούχα όταν συναντά τον Τζακ τον Αντεροβγάλτη στους ομιχλώδεις δρόμους του Λονδίνου.
Αυτοί που πιστεύουν ότι οι αρετές της ταινίας στρέφονται αποκλειστικά γύρω από τη Μπρουξ, απλώς δεν λαμβάνουν υπόψη καθόλου την ταινία και τον τρόπο με τον οποίο ο Παμπστ δόμησε μια ατμόσφαιρα σεξουαλικού παραληρήματος που έκανε την ταινία επικίνδυνα τολμηρή για την εποχή της. Μέχρι και σήμερα χαρακτηρίζεται μια έντονα σεξουαλική ταινία. Αυτό οφείλεται στις διδαχές του εξπρεσιονισμού σε συνδυασμό με την αλάνθαστη ικανότητα του σκηνοθέτη να επικρίνει την υποκρισία της κοινωνίας της εποχής του.
Ο Παμπστ ανέλαβε στη Γερμανία το βαρύ έργο του να δημιουργήσει μια καινοτόμα κινηματογραφική εκδοχή του θεατρικού έργου, ενώ μέχρι τότε η Λούλου παιζόταν σαν μια αδίστακτη γυναίκα που κατασπάραζε τους άντρες. Επίσης, σοκαριστική ήταν και η λεσβιακή σκηνή στην οποία η Βελγίδα ηθοποιός Alice Roberts ως Κόμισσα Geschwitz αποπειράται να κάνει έρωτα στη Λούλου.
Η ίδια η Μπρουξ έλεγε ότι δεν είναι ηθοποιός (πιθανώς ένοιωθε άσχημα ως μη Γερμανίδα) και κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων υπήρχε κόντρα με τον Kortner, τον διάσημο Γεμανό ηθοποιό που υποδυόταν τον Dr Schon, και ο οποίος σαφώς προτιμούσε για τον ρόλο της Λούλου την γλυκιά Marlene Dietrich. Ο Kortner αρνιόταν να μιλήσει στην Μπρουξ κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων! Στη Βρετανία, λογοκρίθηκαν οι λεσβιακές σκηνές και στη Γαλλία ο θάνατος της Λούλου από τον Τζακ τον Αντεροβγάλτη αντικαταστάθηκε από τον προσηλυτισμό της πρώτης από τον Στρατό Σωτηρίας (προτεστάντικο δόγμα).
Το κουτί της Πανδώρας γρήγορα αντικαταστάθηκε από τις λογοκριμένες εκδοχές. Αλλά τη δεκαετία τουʼ50, τα δοκίμια που προαναφέραμε, φέρανε στο φως μια μεγάλη σταρ και πλέον η αυθεντική κόπια έλαμψε και βρήκε τη θέση της δίπλα στα άλλα αριστουργήματα του Παμπστ, την Όπερα της Πεντάρας, το Στο δυτικόν μέτωπον, το Kameradschaft και το Die freudlose Gasse.

Derek Malcom, Century of Films, 22/7/1999, THE GUARDIAN

Pandora's Box 3

Tο αιώνιο αντικείμενο του πόθου

Ο Pabst έψαχνε ακόμη για τη Λούλου του όταν είδε την Brooks σαν κορίτσι του τσίρκου στην ταινία του Howard Hawks A girl in every port (1928). Μάταια προσπάθησε ο Παμπστ να δανειστεί την ηθοποιό από την Paramount. Το στούντιο αργούσε να απαντήσει στην προσφορά του Παμπστ, μέχρι που η Μπρουξ παραιτήθηκε οικειοθελώς και ακολούθησε τον Παμπστ σο Βερολίνο. Ευτυχώς για την μόλις άνεργη νεαρή ηθοποιό, ο Παμπστ παρέκαμψε την επιθυμία των παραγωγών να προσλάβει για τον ρόλο της Λούλου την κοσμοαγάπητη Marlene Dietrich. Αυτό σφράγισε μια για πάντα τη μοίρα της Μπρουξ. Σπάνια μια ηθοποιός έχει ταυτιστεί τόσο πολύ με έναν συγκεκριμένο ρόλο κι ακόμα πιο σπάνια ένας ρόλος απηχεί σε τέτοιο βαθμό την προσωπικότητα του ερμηνευτή του.
Η γεννημένη στο Κάνσας Μπρουξ, επαγγελματίας χορεύτρια και πρώην πρωταγωνίστρια των μπαλέτων του George White (Scandals και Ziegfeld Follies), χρειαζόταν μόνο το ρόλο της Λούλου για να εδραιώσει τη θέση της στο καλλιτεχνικό στερέωμα. Αυστηρά φρύδια πλαισιώνουν μάτια στο χρώμα του ανθρακίτη• ένα γυαλιστερό καρέ με αιχμηρές απολήξεις τονίζει τον θαυμάσιο λαιμό της• αυστηρές σαν σπαθί τούφες μοιάζουν σαν παρένθεση για το υπόγεια αμερικάνικο χαμόγελό της, ένα χαμόγελο του οποίου η αυθόρμητη γοητεία και λάμψη μπορεί να χαρίσει στην κάτοχό του ό,τι θελήσει.
Το κουτί της Πανδώρας ξεκινάει από τη μέση της αφήγησης χρονικά (in media res), με αυτό το σαγηνευτικό πλάσμα, κυκλωμένο από τους θαυμαστές της, να τους διασκεδάζει. Ανάμεσά τους είναι ο πρώην προαγωγός της και ο μελλοντικός άντρας της. Η Λούλου της Μπρουξ είναι το αιώνιο αντικείμενο του πόθου. Όλοι ανταγωνίζονται για να κερδίσουν λίγη από τη ζεστασιά του βλέμματός της και εκείνη ζει από αυτό.
Η υπόθεση είναι ιδιαίτερα σκληρή, ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα. Στη Γαλλία, έγινε ένα καινούργιο μοντάζ ώστε ο Άλβα να είναι ο γραμματέας κι όχι ο γιος του Σεν, η κόμισσα να είναι παιδική φίλη και όχι ερωμένη της Λούλου, ο Τζακ ο Αντεροβγάλτης να μην εμφανίζεται καν και η Λούλου να είναι αθώα και τελικά να ασπάζεται ένα προτεσταντικό δόγμα! Δεν είναι περίεργο που η New York Times χαρακτήρισε την ταινία σαν «μελόδραμα χωρίς συνοχή»!
Αλλά ακόμα και στο Βερολίνο, η ταινία θεωρήθηκε αποτυχία -μια παρωδία των έργων του Wedekind με μία αδέξια πρωτοεμφανιζόμενη Αμερικανίδα. Πιθανώς η Μπρουξ είχε υπερπροβληθεί προκαλώντας την οργή των Γερμανών (που περίμεναν ότι την «δική μας Λούλου» θα την υποδυόταν μία Γερμανίδα). Είναι ενδεικτικό ότι πολλοί δημοσιογράφοι επισκεπτόντουσαν τα γυρίσματα, μεταξύ των οποίων και από το βρετανικό Close Up και μάλιστα η δημοσιογράφος Lotte Eisner ξαφνιάστηκε όταν είδε την Μπρουξ να διαβάζει Σοπενχάουερ (από μετάφραση).
Η Eisner αργότερα θα επαινούσε την Μπρουξ σαν μία «σουρεαλιστική ηρωίδα, μία ηθοποιό που δε χρειαζόταν καθόλου καθοδήγηση και που προκαλούσε τη γένεση της τέχνης με το πέρασμά της και μόνο από την οθόνη». Ίσως. Όπως συνειδητοποίησε η ίδια η Μπρουξ, ωστόσο, ο Παμπς διευκόλυνε την ερμηνεία της απόλυτα. Και σίγουρα ήξερε απόλυτα τι έκανε όταν διάλεξε μία Αμερικανίδα για τον ρόλο. Έψαχνε ένα αρχέτυπο.

J. Hoberman, “Opening Pandoraʼ s box”, Reflections on Pandoraʼs box

Pandora's Box 4

Η προσωποποίηση της αρχέγονης σεξουαλικότητας – και η αθώωσή της

Πέρα από την τόλμη του να κινηματογραφήσει μία παρεκκλίνουσα ψυχολογία έτσι όπως την αποτυπώνει ο Βέντεκιντ, πέρα από την τόλμη του να παρουσιάσει την πόρνη ως το θύμα, ο κύριος Παμπστ προχώρησε ακόμα περισσότερο, κάνοντας τη Λούλου το ίδιο αθώα με τα λουλούδια που στόλιζαν το φόρεμά της. Όπως είχε πει ο Βέντεκιντ, «Η Λούλου δεν είναι ένας πραγματικός χαρακτήρας, αλλά η προσωποποίηση της αρχέγονης σεξουαλικότητας, που εν αγνοία της τροφοδοτεί το Κακό. Ένας αμιγώς παθητικός ρόλος». Στο θεατρικό έργο, ο θηριοδαμαστής της λέει καθώς τη βλέπει απέναντί του, ντυμένη με ένα αντρικό κοστούμι Πιερότου: «Μην επηρεάζεσαι από τίποτα και μην λιγοστέψεις αυτήν την υπέροχη, διεστραμμένη τρέλα ακόμα κι αν οι κριτικοί του κόσμου σε παρακαλέσουν. Και θυμήσου ότι οι ανοησίες και οι μορφασμοί αφαιρούν κάτι από την παιδική απλότητα του βίτσιου». Αυτή ήταν η Λούλου του έργου και αυτήν την Λούλου θέλησε να παρουσιάσει η ταινία, αλλά οι κριτικοί δεν την κατάλαβαν. «Η Λουίζ Μπρουξ δεν μπορεί να παίξει. Δεν υποφέρει, δεν ενεργεί», έγραψε ένας κριτικός. Σύμφωνα με τη γνώμη τους, ο Παμπστ είχε προσλάβει μία ατάλαντη. Είχα σοκαριστεί από αυτά τα ανελέητα χτυπήματα, παρότι ο Παμπστ έκανε ό,τι μπορούσε για να με προστατέψει. Ακόμα και κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, που δεν ήθελε να αποκαλύπτω την ταυτότητά μου. Μια μέρα μόνο, πήγαμε σε μία πρεμιέρα ενός έργου της UFA στο Gloria Palast. Φυγαδευτήκαμε εν μέσω αποδοκιμασιών. Μία κοπέλα ιδίως φώναζε κάτι πολύ δυνατά. Παρακάλεσα στο ταξί τον Παμπστ να μου μεταφράσει τι έλεγε. Ιδού: «Αυτή είναι η Αμερικανίδα που υποδύεται τη δική μας Γερμανίδα Λούλου;» Αλλά και στο γύρισμα έκανε ό,τι μπορούσε για να σταματήσει την περιφρόνηση που μου δείχνανε οι περισσότεροι, από την βοηθό μου μέχρι τον συμπρωταγωνιστή μου Fritz Körtner που δε μου απηύθυνε τον λόγο ποτέ! Κατά τη γνώμη τους, είχα κάνει μάγια στον Παμπστ που τον είχαν τυφλώσει και μου έδωσε τον ρόλο.
Οι περισσότεροι σκηνοθέτες στο Χόλυγουντ δεν αντιλαμβάνονται τις δυναμικές που αναπτύσσονται μεταξύ των ηθοποιών. Ο Παμπστ όχι μόνο τις αντιλαμβανόταν, αλλά και τις χρησιμοποιούσε για να αντλήσει ενέργεια κατά το γύρισμα. Η συμπεριφορά του Κέρτνερ είναι ένα τέλειο παράδειγμα του πώς ο Παμπστ χρησιμοποιούσε τα πραγματικά αισθήματα ενός ηθοποιού για να προσθέσει βάθος και ενέργεια στην ερμηνεία του. Ο Κέρτνερ με μισούσε. Μετά από κάθε σκηνή μαζί μου, αποχωρούσε επιδεικτικά για το καμαρίνι του. Ο ίδιος ο Παμπστ πήγαινε και τον έβρισκε και τον παρακαλούσε με χαμόγελο να παίξει στην επόμενη σκηνή. Στον ρόλο του δρ. Σεν, ο Κέρτνερ είχε αισθήματα για μένα (ή για τον χαρακτήρα της Λούλου) που συνδύαζαν σεξουαλικό πάθος με μία επίσης παθιασμένη επιθυμία να με καταστρέψει. Μία σκηνή του επέτρεψε να με ταρακουνήσει με βία. Τα δάχτυλά του άφησαν δέκα βαθιά σημάδια στα μπράτσα μου. Και εκείνος και ο Παμπστ ήταν ιδιαίτερα ευχαριστημένοι με αυτήν τη σκηνή. Ίσως γιατί τα αισθήματα του Παμπστ απέναντί μου, όπως και του Κέρτνερ, δε διέφεραν πολύ από αυτά του Σεν απέναντι στη Λούλου. Νομίζω ότι και στις δύο ταινίες που γύρισε ο Παμπστ μαζί μου, στην πραγματικότητα διερευνούσε τις σχέσεις του με τις γυναίκες και με το κατά πόσο ήταν διατεθειμένος να κατακτήσει κάθε πάθος του που παρενέβαινε στο πάθος του για τη δουλειά. Δεν τον διέγειρε η σεξουαλική αγάπη, την απέρριπτε σαν έναν εξασθενημένο μύθο. Ήταν το σεξουαλικό μίσος, με τον φλογερό του ρεαλισμό, που καθόρισε όλη του την ύπαρξή.

Louise Brooks, “Pabst and Lulu”, SIGHT AND SOUND, Ιούλιος 1965 (απόσπασμα)

Pandora's Box 5

Γκέοργκ Βίλχελμ Παμπστ

Ο Georg Wilhelm Pabst γεννήθηκε το 1885 στο Ράντνιτζ της πρώην Τσεχοσλοβακίας και πέθανε το 1967 στη Βιέννη. Δούλεψε ως σκηνογράφος και θεατρικός ηθοποιός πριν ξεκινήσει τη σκηνοθετική του καριέρα. Το 1921, εμφανίστηκε στην ταινία του Carl Froelich, Im Banne der Kralle, και στη συνέχεια εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη στα επόμενα δύο φιλμ του ίδιου. Το ντεμπούτο το ως σκηνοθέτης το έκανε με την ταινία Τhe Treasure το 1923. Η κριτική του ματιά απέναντι στους αστούς και στην ηθική εκείνης της εποχής είναι εμφανής στις επόμενες ταινίες του, The Street of Sorrow (1925), Το Κουτί της Πανδώρας (1929) και στο Diary of a lost girl. Τη δεκαετία του ʼ20 και του ʼ30, ο Παμπστ ήταν μαζί με τον Λανγκ και τον Μουρνάου οι κορυφαίοι Γερμανοί σκηνοθέτες, εκπρόσωποι του Εξπρεσιονισμού.

Φιλμογραφία:
The treasure (Der Schatz) (1923)
Δράματα στον οίκο ανοχής (Die freudlose Gasse) (1925)
Secrets of the soul (Geheimnisse einer Seele) (1926)
Ο έρως της Ιωάννας Νέι (Die Liebe der Jeanne Ney) (1927)
Όταν τα νιάτα διψούν (Abwege) (1928)
Το κουτί της Πανδώρας (Die Büchse der Pandora) (1929)
Diary of a lost girl (Tagebuch einer Verlorenen) (1929)
Η λευκή κόλαση του Πιτζ Παλού (Die weiße Hölle vom Piz Palü) (1929)
Στο Δυτικό Μέτωπο (Westfront 1918) (1930)
Η όπερα της πεντάρας (Die 3-Groschen-Oper) (1931)
Συντροφικότητα (Kameradschaft )(1931)
Ατλαντίς (L’Atlantide) (1932)
Δον Κιχώτης (Don Quichotte) (1933)
Έρως σε όλα τα πατώματα (Du haut en bas) (1933)
A Modern Hero (1934)
Θεσσαλονίκη, Η φωλιά των κατασκόπων (Mademoiselle Docteur) (1937)
Το δράμα της Σαγκάης (Le drame de Shanghaï) (1938)
Η αγωνία των κοριτσιών (Jeunes filles en détresse) (1939)
Ο αγώνας μιας γυναίκας (Komödianten) (1941)
Paracelsus (1943)
Der Fall Molander (1945)
The trial (Der Prozeß) (1948)
Η φωνή της σιωπής (La voce del silenzio) (1953)
Η κατηγορούμενη σιωπά (Das Bekenntnis der Ina Kahr) (1954)
Οι τελευταίες στιγμές του Χίτλερ (Der letzte Akt) (1955)
20 Ιούλη 1944: Εξέγερση ενάντια στον Χίτλερ (Es geschah am 20. Juli) (1955)
Τριαντάφυλλα για τη Μπετίνα (Rosen für Bettina) (1956)

Λουίζ Μπρουξ

Η γεννημένη το 1906 στο Κάνσας των Η.Π.Α. Louise Brooks ήταν αρχικά χορεύτρια. Ξεκίνησε την καριέρα της στο Μπρόντγουεϊ, στα μπαλέτα Ziegfeld Follies και δεν άργησε να μεταπηδήσει στο Χόλυγουντ, όπου έπαιξε σε διάφορες ανάλαφρες ταινίες. Την καριέρα της ωστόσο την χρωστάει κυρίως στην Ευρώπη, στη Γερμανία με τις ταινίες του Παμπστ Pandoraʼs box και Diary of a lost girl (ο ρόλος της στην πρώτη ταινία ως Λούλου είναι και αυτός που την ακολούθησε σε όλη της τη ζωή) και τη Γαλλία με την ταινία του Augusto Genina, βασισμένη σε μία ιδέα του René Clair, Prix de beauté. Το 1938 τερμάτισε την καριέρα της σε ηλικία 32 μόλις ετών και αφοσιώθηκε στη ζωγραφική και τη συγγραφή. Είχε ξεχαστεί για καιρό μέχρι που το 1955 την ανακάλυψε ο ιστορικός κινηματογράφου James Card να ζει φτωχικά στη Ν. Υόρκη και την ανέσυρε στην επιφάνεια ξανά. Ο Henri Langlois, ο διάσημος επικεφαλής της Cinématheque Française την περιέγραψε σαν «το πνεύμα της κινηματογραφικής διαδικασίας» και «κάποια που μόλις τη δει κανείς, δε μπορεί να την ξεχάσει». Η εικόνα της ως η νέα μοντέρνα γυναίκα της εποχής, με το χαρακτηριστικό καρέ ήταν απόλυτα επιδραστική στην εποχής της και παραμένει ακόμα και σήμερα ως ένα βαθμό τέτοια. Πέθανε το 1985 στη Ν. Υόρκη.

Επιλεγμένη Φιμογραφία:
A Girl in Every Port (1928)
Die Büchse der Pandora / Pandoraʼs box (1929)
The Canary Murder Case (1929)
Tagebuch einer Verlorenen / Diary of a lost girl (1929)
Prix de beauté (Miss Europe) (1930)
It Pays to Advertise (1931)
Empty Saddles (1936)
Overland Stage Raiders (1938)

Φρανκ Βέντεκιντ

Ο Γερμανός θεατρικός συγγραφέας Frank Wedekind γεννήθηκε στο Αννόβερο το 1864, λίγο μετά την επιστροφή των γονέων του, της ηθοποιού μητέρα του και του γιατρού -και δημοκράτη, εχθρού του Βίσμαρκ- πατέρα του στη Γερμανία από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, όπου γνωρίστηκαν και παντρεύτηκαν. Ο Βέντεκιντ, θαυμαστής του Ίψεν και του Στρίντμπεργκ και της νατουραλιστικής γραφής, ιδίως της έκφανσής της στη Γερμανία με τον Γκέρχαρτ Χάουπτμαν, ξεκίνησε τη θεατρική σταδιοδρομία του το 1890, με το εικονοκλαστικό έργο του Το Ξύπνημα της Νιότης, όπου περιγράφει τις ερωτικές ανησυχίες της νεότητας σ’ ένα οικοτροφείο θηλέων. Το πιο αξιόλογο έργο του Βέντεκιντ, Το Ξύπνημα της Άνοιξης (Fruehling Erwachen, 1891) έχει ως θέμα και πάλι το σεξουαλικό ξύπνημα στα χρόνια της εφηβείας και προαναγγέλλει τις ψυχαναλυτικές ιδέες του Σίγκμουντ Φρόυντ στο θέατρο. Στο Πνεύμα της Γης (Der Erdgeist, 1895), η ηρωίδα του, η διαβολική Λούλου (Lulu), που την πλημμυρίζει μια ασυγκράτητη λαγνεία, ενσαρκώνει τη δύναμη του κακού. Άλλα θεατρικά έργα που εδραίωσαν τη φήμη του Βέντεκιντ είναι: Ο Τενόρος (Der Kammersaenger, 1899), το πιο δημοφιλές και πολυπαιγμένο έργο του, Το Κουτί της Πανδώρας (1903), Ο Μαρκήσιος του Κάιτ (1901), το αρσενικό αντίστοιχο της Λούλου, Ο Χορός του Θανάτου (1906), Η Λογοκρισία (1908), Θάνατος και Διάβολος (1909), Ο Πύργος του Βέττερσταιν (1910), Ο Βασιλιάς Νικολό ή Έτσι είναι η ζωή (1911), Μπίσμαρκ (1916), Ηρακλής (1917). Άκρατος αισθησιασμός, ελευθεροστομία, σεξουαλικές φαντασιώσεις, αλλά και νατουραλιστική ειλικρίνεια για τη σεξουαλικότητα και την «τυραννία του σεξ», βασιλεύουν στα έργα του Βέντεκιντ, που στην εποχή τους λογοκρίθηκαν έντονα και ήταν ο φόβος και ο τρόμος της γερμανικής καθεστηκυίας αστικής τάξης. O Βέντεκιντ πέθανε στο Μόναχο το 1918. Ο Μπρεχτ Μπρεχτ που παρακολούθησε την κηδεία του έγραψε: «Κάθονταν γύρω του αμήχανα, με τα ψηλά καπέλα τους, σαν κοράκια γύρω από τη λεία. Σαστισμένα αρπαχτικά».


G.W. Pabst’s film that catapulted Louise Brooks to international acclaim and made her ‘the’ icon of the Jazz Age tells the tragic story of Lulu, the hedonistic dancer and prostitute. Based on the plays of F. Wedekind.

 

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Το κουτί της Πανδώρας του Γκεόργκ Βίλχελμ Παμπστ (1929) | «Δεν υπήρξε, ούτε θα υπάρξει ξανά άλλη Λούλου»

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: