Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2012: Βραχεία Λίστα για το βραβείο μετάφρασης έργου της ελληνικής λογοτεχνίας σε ξένη γλώσσα

Cavafy1900-portrait

C. P. Cavafy, Selected Prose Works, μεταφραστής Peter Jeffreys, Ann Arbor: University of Michigan Press

Σε συνέχεια της ανακοίνωσης της 19/12/2011 (ημερομηνία κατά την οποία ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης στις κατηγορίες «ενδογλωσσική μετάφραση» και «μετάφραση έργου ξένης λογοτεχνίας στα ελληνικά»), ανακοινώνεται σήμερα η βραχεία λίστα για το βραβείο μετάφρασης έργου της ελληνικής λογοτεχνίας σε ξένη γλώσσα.

Παράλληλα, όπως επιτάσσει η νέα νομοθεσία που διέπει τον θεσμό των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας (ν. 3905/2010), δίνεται στη δημοσιότητα και Έκθεση της Επιτροπής, στην οποία εξετάζονται οι τάσεις της μεταφραστικής παραγωγής, αποτιμάται η στάθμη των μεταφράσεων της υπό κρίση περιόδου και στην οποία αναφέρεται η αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής για τις επιλογές της.

Υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης, αποτελείται από τους κ.κ.:

Τάκη Καγιαλή, Αναπλ. Καθηγητή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ως Πρόεδρο, Τιτίκα Δημητρούλια, Κριτικό Λογοτεχνίας, Επικ. Καθηγήτρια Α.Π.Θ., ως Αντιπρόεδρο και Αναστασία Αντωνοπούλου, Αναπλ. Καθηγήτρια Ε.Κ.Π.Α., Μάρθα Βασιλειάδη, Λέκτορα Α.Π.Θ., Αθηνά Δημητριάδου, Μεταφράστρια, Τόνια Κοβαλένκο, Μεταφράστρια και Ποιήτρια, Αλεξάνδρα Λιανέρη, Επίκ. Καθηγήτρια Α.Π.Θ., Αργυρώ Μαντόγλου, Κριτικό Λογοτεχνίας και Μεταφράστρια, Μαρία Παπαδήμα, Αναπλ. Καθηγήτρια Ε.Κ.Π.Α.

Βραχεία λίστα για τη μετάφραση έργου της ελληνικής λογοτεχνίας σε άλλες γλώσσες (ομόφωνα)

Σημείωση: ακολουθείται αλφαβητική σειρά, βάσει του ονόματος του συγγραφέα

1. C. P. Cavafy, Selected Prose Works, μεταφραστής Peter Jeffreys, Ann Arbor: University of Michigan Press.
2. Kiki Dimoula, Le peu du monde: suivi de Je te salue jamais, μεταφραστής Michel Volkovitch, Paris: Gallimard.
3. Nikos Fokas, The Known: Selected Poems, 1981 – 2000, μεταφραστής Don Schofield, Αθήνα: Ύψιλον.
4. Alexandros Papadiamantis, La asesina, μεταφράστρια Laura Salas Rodriguez, Cáceres: Periférica.
5. Emmanuil Roidis, Relatos de Siros: recuerdos y reflexiones, μεταφράστρια Carmen Vilela, Sevilla: Universidad de Sevilla.

ΕΚΘΕΣΗ

Αναφορικά με τις μεταφράσεις έργων ελληνικής λογοτεχνίας σε άλλες γλώσσες.

Α. Γενικές διαπιστώσεις

Η Επιτροπή διαπίστωσε:


α) ότι τα έργα της κατηγορίας αυτής που έχουν κατατεθεί στην Εθνική Βιβλιοθήκη αποτελούν μικρό τμήμα της συναφούς μεταφραστικής παραγωγής, ενώ πολλοί εκδότες και μεταφραστές αγνοούσαν τις προβλέψεις του νέου νόμου, που επιτρέπουν την υποβολή υποψηφιότητας για το βραβείο. Για τους λόγους αυτούς προέκυψαν μεγάλες καθυστερήσεις τόσο στην υποβολή υποψηφιοτήτων όσο και στην προμήθεια αντιτύπων προς εξέταση από τα μέλη της Επιτροπής, συνέπεια των οποίων ήταν και η καθυστέρηση της κατάρτισης «βραχείας λίστας»·
β) ότι οι προδιαγραφές του βραβείου είναι τόσο ευρείες, ώστε η αξιοπιστία του έργου της Επιτροπής να τίθεται εγγενώς επ’ αμφιβόλω, παρά τις προσπάθειες των μελών της, αφού τα μέλη της επιτροπής δεν είναι εφικτό να διαβάσουν και να κρίνουν λογοτεχνικές μεταφράσεις σε κάθε γλώσσα του κόσμου· και
γ) ότι ένα σημαντικό ποσοστό από τα έργα που θα μπορούσαν να διεκδικήσουν το βραβείο δεν στάθηκε δυνατό να συμπεριληφθούν στη “βραχεία λίστα” λόγω εκδοτικών ιδιαιτεροτήτων (ασάφεια γύρω από το πραγματικό έτος έκδοσης κ.ά.), οι οποίες εν μέρει αντανακλούν και τις υλικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει στις μέρες μας η έκδοση μεταφράσεων από τη νεοελληνική λογοτεχνία σε άλλες γλώσσες.

Βάσει των παραπάνω διαπιστώσεων, και προκειμένου να ενισχυθεί το κύρος του συγκεκριμένου βραβείου, η Επιτροπή προτείνει τη διεύρυνση του αντικειμένου του και τη μετονομασία του σε Βραβείο για την Προβολή της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο εξωτερικό. Αυτή η τροποποίηση θα επέτρεπε την απονομή του βραβείου σε μεταφραστικά έργα εξαιρετικής ποιότητας, όταν αυτά εντοπίζονται, αλλά και σε ξενόγλωσσες εκδόσεις ιδιαίτερης σημασίας (π.χ. Ανθολογίες, με μεταφράσεις από πολλούς μεταφραστές), σε μεταφραστές, εκδότες ή άλλους φορείς για τη συνολική τους προσφορά στην προβολή της νεοελληνικής λογοτεχνίας σε άλλες χώρες κ.ο.κ.

Β. Αιτιολογημένη άποψη της Επιτροπής για τα έργα που συναπαρτίζουν τη «βραχεία λίστα».

Η Επιτροπή κατέληξε ομόφωνα στα έργα που συναπαρτίζουν τη «βραχεία λίστα» βάσει του ακόλουθου σκεπτικού:

1. C. P. Cavafy, Selected Prose Works, μεταφραστής Peter Jeffreys, Ann Arbor: University of Michigan Press.
Το ποιητικό έργο του Καβάφη έχει μεταφραστεί και σχολιαστεί στα αγγλικά από έναν αριθμό δόκιμων μεταφραστών, εν τούτοις τα πεζά του (δημοσιευμένα άρθρα και κριτικά σχόλια αλλά και αδημοσίευτα σημειώματα) δεν είχαν την ίδια τύχη. Η μεταφραστική εργασία του P. Jeffreys, προσφέρει στο αγγλόφωνο κοινό την ευκαιρία να κατανοήσει τις μεθόδους που χρησιμοποίησε ο ποιητής ενώ ταυτόχρονα διαφωτίζει τόσο τη θεματική του όσο και τη γλωσσική του ιδιαιτερότητα. Η πρόζα μεταφέρεται με ακρίβεια και προσεκτική επιλογή των λέξεων, διατηρώντας την ειρωνεία και το λιτό ύφος, καθιστώντας τα κείμενα ιδιαίτερα απολαυστικά στον σύγχρονο αναγνώστη.

2. Kiki Dimoula, Le peu du monde: suivi de Je te salue jamais, μεταφραστής Michel Volkovitch, Paris: Gallimard.
Ο Michel Volkovitch στη μετάφραση στα γαλλικά των δυο ποιητικών συλλογών της Κ. Δημουλά Το λίγο του κόσμου και Χαίρε, Ποτέ, ακολουθεί το πνεύμα του κειμένου, χωρίς να απομακρύνεται συστηματικά από το γράμμα του, αναδημιουργώντας τον πολυσύνθετο ποιητικό λόγο της. Η καθημερινότητα των εικόνων της Δημουλά περνάει με ευλυγισία στα γαλλικά και δηλώνει την απόλυτη εξοικείωση του μεταφραστή με τον ποιητικό της κόσμο.

3. Nikos Fokas, The Known: Selected Poems, 1981 – 2000, μεταφραστής Don Schofield, Αθήνα: Ύψιλον.
Μια εκτενής δίγλωσση επιλογή των ποιημάτων του Φωκά, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται βελτιωμένα στα αγγλικά, μετά από παρέμβαση του ίδιου του ποιητή, όπως σημειώνει στον πρόλογό του ο μεταφραστής. Το πρωτότυπο αντιμετωπίζεται ως όλον του οποίου πρέπει να αποδοθεί το ισοδύναμο σε επίπεδο αίσθησης και ρυθμού, πέραν της πιστότητας και της ελευθερίας. Ο μεταφραστής, ποιητής και ο ίδιος, αποδίδει με ευαισθησία τον λυρισμό αλλά και τη λιτότητα των ποιημάτων του Φωκά, όπως και την ειρωνεία που διαποτίζει την ποίησή του.

4. Alexandros Papadiamantis, La asesina, μεταφράστρια Laura Salas Rodriguez, Cáceres: Periférica.
Η μεταφράστρια προσφέρει στο ισπανικό κοινό μια μετάφραση της Φόνισσας που μπορεί να μην αναπαράγει την ιδιομορφία της γλώσσας του Παπαδιαμάντη -εγχείρημα ασφαλώς αδύνατον- αλλά αναδημιουργεί με τρόπο αριστοτεχνικό το ρυθμό και την ατμόσφαιρα του έργου.

5. Emmanuil Roidis, Relatos de Siros: recuerdos y reflexiones, μεταφράστρια Carmen Vilela, Sevilla: Universidad de Sevilla.
Εξαιρετική μετάφραση που δηλώνει στέρεη γνώση της ελληνικής γλώσσας αλλά και του ροϊδικού έργου (η μεταφράστρια έχει ήδη αναμετρηθεί επαξίως με την Πάπισσα Ιωάννα καθώς και με άλλα έργα του Ροΐδη). Η μετάφραση στα ισπανικά αποδίδει με θαυμάσιο τρόπο τη γλώσσα και την εποχή του συγκεκριμένου πεζογραφικού έργου.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.