Corpus Christi: Η Θεία… «σύλληψη» | της Αλκυόνης Βαλσάρη

Εν έτει 2012, μία παράσταση που πραγματεύεται με διαφορετικό τρόπο τη ζωή του Χριστού καταγγέλθηκε από την Ιερά Σύνοδο και η Αστυνομία συνέλαβε τρεις από τους ηθοποιούς για λίγες ώρες, το Σάββατο, 9 Ιουνίου 2012.
Το θεατρικό έργο Corpus Christi (πρώτο ανέβασμα το 1998 στη Νέα Υόρκη) έχει σηκώσει θύελλες αντιδράσεων στο εξωτερικό – πουθενά αλλού βέβαια δε συνέλαβε η Αστυνομία ηθοποιούς της παράστασης παρά μόνο στην Ελλάδα.
Το έργο ανήκει στον πολυβραβευμένο Αμερικανό συγγραφέα Τέρενς Μακνάλι (1939 -), γνωστό στο ελληνικό κοινό για τα έργα του Φράνκι και Τζόνι (και τη γνωστή μεταφορά στον κινηματογράφο με τον Αλ Πατσίνο και τη Μισέλ Φάιφερ) και The Lisbon Traviata. Ο Τέρενς Μακνάλι μεγάλωσε στην πόλη Corpus Christi στο Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η παράσταση ξεκινά με τη σύμβαση του «θεάτρου μέσα στο θέατρο», όπου οι ηθοποιοί ως ηθοποιοί ανεβαίνουν στη σκηνή, τους αποδίδονται ρόλοι και μπαινοβγαίνουν στους ρόλους τους κατά τη διάρκεια της παράστασης. Αυτή η ελευθερία της ύπαρξης πάνω στη σκηνή όπου ο ηθοποιός βγαίνει έξω από τον ρόλο είναι ενδεικτική και συμβολική της ελευθερίας έκφρασης που υπάρχει στο θέατρο και δεν είναι τυχαία δομημένο το έργο έτσι. Ένας ηθοποιός υποδύεται τον ρόλο του Ιωάννη του Βαπτιστή και «βαφτίζει» τον κάθε ηθοποιό, αναγνωρίζοντας τη θεία του υπόσταση ως άνθρωπο, και του δίνει έναν ρόλο στην ιστορία. Οι ρόλοι είναι αυτοί των δώδεκα Αποστόλων και του Ιησού (αναφέρεται ως Τζόσουα) και για να δείξουν τη γέννηση του Τζόσουα, ένας ηθοποιός υποδύεται τη Μαρία. Σ’ αυτό το αρχικό βάπτισμα τελετουργικού χαρακτήρα, ο συγγραφέας κάνει μια προσπάθεια αναγνώρισης του θείου που υπάρχει μέσα σε κάθε άνθρωπο παρά την όποια διαφορετικότητα. Και μέσα από αυτή την πράξη ευλογίας, προσπαθεί να μας υπενθυμίσει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι αγαπημένα τέκνα του Θεού. Στο έργο αυτό, τα πρόσωπα είναι γκέι.

Αν τους είχε αποδοθεί άλλη ιδιότητα και όχι αυτή των γκέι, π.χ. αν ο Ιησούς και οι δώδεκα Απόστολοι ήταν μέλη του ζωικού βασιλείου, ήταν π.χ. χαριτωμένα καγκουρό και μας έδειχναν τη ζωή τους, το έργο θα χαρακτηριζόταν ως συμβολικό. Στην Τέχνη εξάλλου είθισται να αποδίδεις άλλες ιδιότητες σε πρόσωπα και αντικείμενα γιατί προφανώς κάτι θέλεις να πεις μέσα από αυτό. (Αυτό θα το γνώριζαν τα μέλη της Ιεράς Συνόδου αν είχαν πάει ποτέ τους στο θέατρο.) Είναι όμως τόσο αποτρόπαιο να δείξεις τον Ιησού και τους Αποστόλους ως γκέι άνδρες; Γιατί να μην μπορείς να μιλήσεις για τα προβλήματα και τη ζωή π.χ. των γκέι, μέσα από την ιστορία του Χριστού; Η αρνητική αντίδραση δε δείχνει, απλώς, πως ζούμε σε μια ομοφοβική κοινωνία χωρίς καν χιούμορ;

Αντί να περιγράψω, όμως, το θέμα της παράστασης (το οποίο μου φάνηκε αρκετά συγκεχυμένο λόγω του συγκεκριμένου ανεβάσματος ίσως, και απαιτείται ανάγνωση του κειμένου για να είναι κανείς σίγουρος πως φταίει το έργο του συγγραφέα ή η παράσταση), μεταφράζω απόσπασμα από μια συνέντευξη του συγγραφέα στο Randy Shulman, το 2010:

MCNALLY: Δεν πίστευα ότι στη σημερινή εποχή είναι αμφιλεγόμενη η πρόταση πως μπορεί κάποιος να φανταστεί τον Χριστό και τους Αποστόλους ως γκέι άνδρες. Ήμουν αφελής γιατί είχα σκεφτεί ότι το μήνυμα πως όλοι είμαστε φτιαγμένοι καθ’ εικόνα και ομοίωση ήταν πιο αποδεκτό απ’ ό,τι είναι τελικά. Νόμισα ότι οι άνθρωποι θα έλεγαν τουλάχιστον, «Ναι, σ’ αυτόν τον πλανήτη θα έπρεπε να υπάρχει αγάπη και αποδοχή και ανοχή, θα έπρεπε να αγαπάς την οικογένειά σου και το διπλανό σου, και ότι ο κάθε ένας από εμάς έχει μέσα του κάτι το θείο. Και όταν αναγνωρίσουμε το θείο μέσα στον συνάνθρωπό μας, γινόμαστε ολοκληρωμένοι άνθρωποι.» Αλλά το έργο απορρίφτηκε ως ανίερο, βρώμικο και βλάσφημο. Πραγματικά, δεν το είχα προβλέψει αυτό.
Τα όρια της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης είναι προφανώς θολά ή, μάλλον, εξυπηρετούν μόνο τη μία πλευρά, την πλευρά που κρατά την εξουσία στα χέρια της. Γιατί αν τα όρια αυτά δεν εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα της μίας μόνο πλευράς και αν η λογοκρισία ήταν στις μέρες μας το μέσο διατήρησης των θεμιτών ορίων με σκοπό την τήρηση της ίδιας της ελευθερίας, τότε δεν θα έπρεπε και όλες οι μειονότητες που πλήττονται (θανάσιμα, η αλήθεια είναι) όπως η γκέι κοινότητα για παράδειγμα, να μπορούν να καταγγείλουν την Εκκλησία για καταστρατήγηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, για έλλειψη σεβασμού και για εξύβριση; Ή για να μιλήσουμε και για μια πιο ιδεατή κοινωνία, δεν θα έπρεπε να γινόταν διάλογος ανάμεσα στις δύο «παρατάξεις» με σκοπό να καταλάβει η κάθε πλευρά το πρόβλημα που δημιουργεί στην άλλη;
Αν αντιδράσουμε, όμως, με τον γνωστό τρόπο που μας χαρακτηρίζει ως λαό: «ωχ αδερφέ, η εκκλησία δεν θα αλλάξει ποτέ» τότε δεν κάνουμε τίποτε άλλο απ’ το να επιτρέπουμε με την παθητικότητά μας να διαιωνίζεται μία κατάσταση που προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Στο δελτίο τύπου της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι το έργο «(…) δυσφημίζει το θεανδρικό πρόσωπο του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού (…)» και συνεχίζει: «(…) Καλόν είναι και απαραίτητο, οι συγγραφείς του θεατρικού έργου να σέβονται τη μεγάλη Ορθόδοξη παράδοση του Λαού μας και τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας. Λυπούμεθα πάρα πολύ για την νοσηρή φαντασία των συγγραφέων του θεατρικού έργου, και προτρέπουμε τον Λαό μας να αποδοκιμάσει αυτό. (…)»
Την υποχρέωση της Ιεράς Συνόδου να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ποιος θα την επιβάλλει;
Γιατί ο νόμος και το κράτος, προφανώς, αδυνατούν. Εδώ βέβαια μπορεί κάποιος να προσθέσει ότι η Εκκλησία ακόμη να παραδεχτεί ότι προερχόμαστε από πιθήκους παρά τα αποδεικτικά ευρήματα των επιστημόνων, θα παραδεχτεί την ομοφοβία των ιερών της κειμένων, γραμμένα 2000 χρόνια πριν;

Το αστείο της υποθέσεως είναι ότι ελάχιστοι πλέον ασχολούνται με την ποιότητα και την αξία του κειμένου αυτού ως θεατρικό έργο ή κατά πόσο είναι καλοστημένες οι παραστάσεις στα κατά τόπους ανεβάσματα. Πάντα έτσι συμβαίνει. Γιατί στο θέατρο, όλοι ξέρουμε πως ο μεγαλύτερος κράχτης για μια παράσταση είναι να ξεσηκωθεί εναντίον της παράστασης μία ομάδα ανθρώπων που συνήθως είναι οι φανατικοί της Εκκλησίας με διαδηλώσεις και πανό έξω απ’ το θέατρο. Αυτή τη φορά πρωτοτύπησαν, βέβαια, με τις συλλήψεις.
Είναι τυχαίο άραγε το γεγονός ότι η σύλληψη των ηθοποιών συνέπεσε με το Ελληνικό Gay Pride το Σάββατο, 9 Ιουνίου 2012; Σαν να ήθελε η Ιερά Σύνοδος να πει… «τι κι αν βγαίνετε στους δρόμους και παρελαύνετε, σ’ αυτή τη χώρα κάνουμε κουμάντο εμείς, μην το ξεχνάτε».
Αν επιθυμεί η Ιερά Σύνοδος να σέβεται ο κόσμος του θεάτρου την Εκκλησία, θα πρέπει κάποιος να τους υπενθυμίσει ότι τον σεβασμό τον κερδίζεις, δεν τον επιβάλεις με δικαστικά μέτρα, και τον ενισχύεις με ΔΙΑΛΟΓΟ. Τα μέλη της Εκκλησίας έχουν κάνει ό,τι περνά από το χέρι τους για να καταστρέψουν τον σεβασμό του κόσμου προς το σώμα της Εκκλησίας. Όλοι οι σκεπτόμενοι άνθρωποι, όμως, ξέρουν ότι μεγαλύτερες επιπτώσεις στη συνείδηση των ανθρώπων και στην απομάκρυνση του κόσμου από την Εκκλησία έχουν τα ροζ σκάνδαλα και τα οικονομικά σκάνδαλα της Εκκλησίας παρά η Τέχνη.
Ας ασχοληθεί, λοιπόν, η εκκλησία με όλα τα προβλήματα και τα σκάνδαλα που υπάρχουν μέσα στον κόλπο της και ας αφήσει το θέατρο ήσυχο. Ας γίνει η Εκκλησία άξια σεβασμού με το να δείχνει σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και σε αξίες και αρχές ελευθερίας που πρεσβεύει το κράτος όπως ελευθερία της σκέψης, της βούλησης και της έκφρασης και τότε, να μου το θυμηθείτε, θα πάψει και η Τέχνη να ασχολείται τόσο πολύ με αυτή. Ευτυχώς για την Ιερά Σύνοδο, οι άνθρωποι της Τέχνης είμαστε προφανώς πιο πολιτισμένοι, γιατί η εύλογη αντίδραση σε αυτή τη φασιστική (χρυσαυγίτικη, για να είμαστε και μέσα στο κλίμα των ημερών) έλλειψη διαλόγου θα ήταν να εμποδίσουμε τους πιστούς να προσέλθουν στην Εκκλησία, έτσι όπως αυτοί με τον τρόπο τους εμποδίζουν τους θεατές που θα ήθελαν να δουν την παράσταση στο επόμενο ανέβασμά της.

Αλκυόνη Βαλσάρη
Σκηνοθέτις

15.06.2012

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.