LADYBIRD LADYBIRD 1994 του Κεν Λόουτς |κριτική του Θωμά Λιναρά

ladybird 1

Το Ladybird, Ladybird είναι μια συγκλονιστική και ανυπόφορη τραγική ταινία, συγγενική στο έργο του Loach μονάχα με την οικογενειακή παράνοια και τη σκληρότητα της Οικογενειακής Ζωής. Στο Στόχαστρο του Ladybird, Ladybirtd βρίσκεται ο απρόσωπος μηχανισμός του συστήματος, που συνθλίβει επανειλημμένα και με μια ναζιστική μεθοδικότητα τη Μάγκι, στην πιο ιερή στιγμή κάθε γυναίκας: τη μητρότητα. Οι κωμικοί τόνοι, ο σαρκασμός και η ειρωνεία του Ριφ-Ραφ και του Βροχή από πέτρες εξαφανίζονται εντελώς, δίνοντας τη θέση τους στην απεγνωσμένη και ενστικτώδη εξέγερση ενός ανυπεράσπιστου ατόμου, κόντρα στον άτεγκτο νόμο της οργανωμένης πολιτείας. Ο Ken Loach καταγράφει με κλινική σχολαστικότητα το κομμάτιασμα της ψυχής της ηρωίδας, όπως, ας μου επιτραπεί η έκφραση, το κρέας πάνω στον πάγκο του χασάπη. Στην ταινία, οι κοινωνικοί προσδιορισμοί, η σκιαγράφηση του περίγυρου, το σύνηθες εργατικό τοπίο, το ταξικό βλέμμα του σκηνοθέτη, σταδιακά υποχωρούν, για ν’ αναδειχθεί ο βασικός δραματουργικός άξονας: το μητρικό ένστικτο ενάντια στους μηχανισμούς της κοινωνικής πρόνοιας! Ατονούν επίσης τα μυθοπλαστικά τεχνάσματα, τα αφηγηματικά σκαλοπάτια, οι σεναριακές κατασκευές που θα οδηγούσαν το θεατή στην αποδοχή, τη συμπόνια ή και την ταύτιση.

To Ladybird, Ladybird είναι μονοκόμματο, συμπαγές και μονοδιάστατο: όχι πια ο μικρόκοσμος της ομάδας, αλλά μία και μοναδική ηρωίδα· είναι μια ταινία στιλιστικά και θεματικά ακραία, μέχρι παροξυσμού, το ίδιο άκαμπτη με το νόμο που ξεριζώνει τα παιδιά απ’ την αγκαλιά της Μάγκι. Ο Loach, μ’ ένα πρωτοφανές κινηματογραφικό θράσος, δε διεισδύει σταδιακά, ούτε κυκλώνει το θέμα του: εγκαθίσταται εξ αρχής στον πυρήνα της φοβερής ιστορίας του και μας αναγκάζει να την υποστούμε. Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι το Ladybird, Ladybird δεν είναι μια ταινία μυθοπλασίας, αλλά ένα ντοκουμέντο αληθινής ζωής, ένα είδος cinema-verite, που δεν αφηγείται μια ιστορία, αλλά ουρλιάζει απ’ την οδύνη όπως η ηρωίδα του. Η παράλογη ψυχολογική βία, η βουβή οργή και ο ψυχικός πόνος που κατακλύζουν την ταινία, ταράζουν και βάζουν σε δοκιμασία τα νεύρα του θεατή.

Original Cinema Quad Poster - Movie Film Posters

Ο Loach, κρατώντας σταθερά την «αόρατη» κάμερα του σ’ αυτή τη μετωπική σύγκρουση του ατόμου κόντρα στη θεσμοθετημένη αναισθησία της κοινωνίας (οι κοινωνικοί λειτουργοί είναι απρόσωποι και αδιάφοροι χαρτογιακάδες), κινηματογραφεί, χωρίς την παραμικρή παρα(υπο)χώρηση, μια πραγματική ιστορία, βγαλμένη απευθείας από την κόλαση της ζωής. To Ladybird, Ladybird είναι ένα αμείλικτο «κατηγορώ» για την απανθρωπιά του νόμου (και του νομοθέτη)· μια ταινία που προκαλεί το θεατή να τη βιώσει κι όχι απλώς να τη δει, και που τον «ενοχλεί» για πολύ καιρό μετά τη θέαση της. Όταν οι ήρωες του Ken Loach τριγυρνούν στις εργατικές φτωχογειτονιές του Μάντσεστερ και του Νότιου Λονδίνου με τα ίδια ρούχα και χωρίς φράγκο στην τσέπη, όταν τα πίνουν στις φτηνές παμπ ή τραγουδούν στα karaoke μπαρ, αποκαλύπτεται το κρυμμένο πρόσωπο μιας άλλης Αγγλίας. Ο Loach σκιτσάρει αυτό το πρόσωπο με ελάχιστες, αδρές πινελιές, με μοναδική ρεαλιστική ακρίβεια, χωρίς διδακτισμούς, ρητορείες και χρήση στερεοτύπων. Ο κινηματογράφος του, φτωχός, αλλά ουσιαστικός και απέριττος, στέρεα στηριγμένος σε σενάρια που πηγάζουν από την πραγματική ζωή, επιτίθεται κατά μέτωπον στις αντιφάσεις της πραγματικότητας και, αποφεύγοντας την εύκολη κοινωνική καταγγελία, προσπαθεί να εκφράσει την αγωνία και τον αγώνα αυτών που πολεμούν για τον επιούσιο.

Οι ταινίες του, χωρίς ν’ απλοποιούν, αλλά ούτε και να υποτάσσουν τα δεδομένα του πραγματικού κόσμου στις ανάγκες της μυθοπλασίας, κατακτούν τις βαθύτερες αλήθειες της ζωής. «Η περιοχή που βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, είναι η σχέση ανάμεσα στα πρόσωπα και το περιβάλλον τους: την οικογένεια, τη δουλειά, την κοινωνική τάξη. Τα δραματικά στοιχεία που με ελκύουν, είναι η δύναμη με την οποία υπερασπίζει κανείς τον εαυτό του, ο αγώνας για να εκφραστεί αυτό που συχνά είναι καταπιεσμένο, η ζεστασιά της φιλίας, η συμπόνια, η αλληλεγγύη» απαντά ο Ken Loach στην ερώτηση «Γιατί γυρίζετε ταινίες;», σε μια έρευνα που έκανε η «Liberation» το 1987.

Η στράτευση του βρετανού δημιουργού δεν είναι θεωρητική, αλλά επιβεβαιωμένη στην πράξη, από τη θέση της κάμερας του στα χαρακώματα μιας πραγματικότητας που αντιστέκεται στην απαξίωση της. Οι losers ήρωες του, τον νεοφιλελεύθερο παράδεισο της κάθε Thatcher τον έχουν γραμμένο στα οπίσθια που δείχνει ο Λάρι στο ελικόπτερο της αστυνομίας που περιπολεί τη νύχτα πάνω από το Μάντσεστερ, στο Βροχή από Πέτρες. Και αυτή η νύχτα γίνεται μέρα από την πυρκαγιά που βάζει ο Στίβι στο ποντικοκρατούμενο εργοτάξιο του Rif-Raf: χειρονομία οργής και αδυναμίας, αλλά και περηφάνειας, σε μια από τις πιο “λαμπρά φωτισμένες”  τελικές σκηνές που μας έδωσε ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος. Ο Κεν Λόουτς, οραματιστής και μαχητής για μια πιο δίκαιη κοινωνία, επιμένει, παρά τα δυσοίωνα σημεία των καιρών, πως ο αγώνας σε κάθε μορφή καταπίεσης και εκμετάλλευσης μπορεί να είναι μια στάση ζωής. 

[από το κείμενο Η Εργατική Τάξη δεν Πάει στον Παράδεισο στο βιβλίο KEN LOACH του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, εκδόσεις Καστανιώτης]

LADYBIRD LADYBIRD 1994 του Κεν Λόουτς | Κυριακή 6.1.2013, 18.00 στην Κινηματογραφική Λέσχη Κέντρου Αθήνας | Ελεύθερη Είσοδος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s