«Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΘΟΥΣ» (1978) (Empire of Passion) (L’Empire de la passion) (愛の亡霊, Ai no borei) του Ναγκίσα Όσιμα (Nagisa Ôshima) | κριτική Βασίλη Ραφαηλίδη

Empire-of-Passion

Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΘΟΥΣ (1978) του Ναγκίσα Οσίμα | Κυριακή 27.1.2013, 18.00 | Ελεύθερη Είσοδος | Κινηματογραφική Λέσχη Κέντρου Αθήνας

«Η διεθνής κριτική βιάστηκε να χαρακτηρίσει την Αυτοκρατορία του πάθους σαν το δεύτερο μέρος μιας ερωτικής διλογίας, της οποίας το πρώτο μέρος ήταν Η αυτοκρατορία των αισθήσεων (1976). Πιστεύουμε ωστόσο πως οι δύο ταινίες του Όσιμα δεν αποτελούν διλογία. Πρόκειται απλούστατα, για την ίδια ταινία, που γυρίστηκε και μια δεύτερη φορά, πάνω σε διαφορετικό σενάριο, ώστε να περάσει ανετότερα το μήνυμά της σ΄ένα κοινό βαθιά και αδιόρθωτα διαβρωμένο απ’ τον ιουδαιοχριστιανικό ηθικό κώδικα, που ενώ απορρίπτει το «καθαρό» ερωτικό ένστικτο (η Αυτοκρατορία των αισθήσεων στηρίζεται εξολοκλήρου πάνω στην απελευθερωτική επενέργεια αυτού του ενστίκτου) το αποδέχεται εύκολα όταν περιτυλιχτεί στη συναισθηματική αχλή, δηλαδή όταν χάσει την «καθαρότητά» του και «εξανθρωπιστεί». Το «πάθος» ενέχει την έννοια του τραγικού και της μοίρας ενώ το ένστικτο είναι αποψιλωμένο από κάθε μεταφυσικό ή κοινωνικό επικαθορισμό. Η αυτοκρατορία του πάθους, σε ένα επιπόλαιο κοίταγμα μέσα απ’ τα πολωτικά γυαλιά του ισχύοντος ηθικού κώδικα, θα φανεί σαν ερωτική τραγωδία με έντονες ευρωπαϊκές επιδράσεις.

Πράγματι, είναι εύκολο να διακρίνει κανείς επιρροές απ’ το Σοφοκλή (Οιδίποδας Τύραννος), τον Σαίξπηρ (Μάκβεθ), τον Ντοστογιέφσκι (Έγκλημα και τιμωρία), τον Ζολά (Τερέζα Ρακέν), τον Ραιημόν Ραντιγκέ (Ο διάβολος μέσα τους) και ίσως από πολλούς άλλους ουμανιστές και ηθικολόγους. Ευρωπαϊκές επιρροές μπορεί να υπάρχουν όντος στον Όσιμα, τον κατ’ εξοχήν «Ευρωπαίο» Ιάπωνα σκηνοθέτη, που μας αφηγείται εδώ μια τρομερή ιστορία ερωτικού πάθους, όπου μια σαραντάχρονη παντρεμένη αφήνεται μέχρι θανάτου στην κυριολεξία στον έρωτα ενός εικοσάχρονου, κι όπου το φάντασμα του δολοφονημένου συζύγου δεν καταφέρνει τελικά να μειώσει την ορμή των δύο «αταίριαστων εραστών». […]

Empire-of-Passion JAPAN DVD

Η αυτοκρατορία του πάθους είναι μια διακριτική αλληγορία πάνω στο πρόβλημα της βαθιάς αντίφασης ανάμεσα στο φυσικό και το θεσμικό δίκαιο, όπου ο έρωτας είναι μια πεντακάθαρη μορφή φυσικού δικαίου και ο σύζυγος και οι περί αυτού εξουσιαστές εκφάνσεις του θεσμικού δικαίου.

 Μ’ άλλα λόγια ο Όσιμα εδώ δεν κάνει τίποτα περισσότερο απ’ το να ψάχνει στην καρδιά του πολύ γνώριμου θέματος της αλλοτρίωσης, που σημαίνει αποξένωση απ΄την πραγματική μας φύση, στρέβλωση του φυσικού, επικόλληση αλλότριων στοιχείων πάνω στον αρχικό πυρήνα της ανθρώπινης φύσης, ή οποία βέβαια επιμένει να είναι αγκιστρωμένη στον έρωτα, σε πείσμα όλων των ηθικολόγων κάθε εποχής και τόπου.

Τα ίδια ακριβώς μας λέει και ο Όσιμα και στην Αυτοκρατορία των αισθήσεων. Μόνο που εκεί προσπαθώντας να είναι αφοπλιστικά καθαρός και ευθύς, στηρίζοντας την προβληματική του πάνω στο ένστικτο, «έφτασε» σε «ακρότητες» που οι άμοιροι ηθικολόγοι τις έβαλαν κάτω απ’ τη βολική ετικέτα «πορνό» και ησύχασαν με τη δική τους αλλοτρίωση. Την Αυτοκρατορία του πάθους οι ίσιοι ηθικολόγοι θα τη δεχτούν σχετικά άνετα, κι ο πανέξυπνος Όσιμα θα πάρει τη γιαπωνέζικη εκδίκησή του για τον πόλεμο που του κάναν οι ταρτούφοι στην προηγούμενη «τολμηρή» ταινία.»

 Βασίλης Ραφαηλίδης, Βήμα, 30 Σεπτεμβρίου 1980 (Λεξικό ταινιών τόμος lll, εκδόσεις Αιγόκερος. Αθήνα 1982)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: