Και το Όσκαρ πηγαίνει στη… CIA | ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ

Kathryn-Bigelow-and-Mark-Boal-on-the-set-of-Zero-Dark-Thirty-2012

Ημερομηνία δημοσίευσης: 24/02/2013 (Η ΑΥΓΗ)

Η Κάθριν Μπίγκελοου και ο σεναριογράφος Μαρκ Μπολ στα γυρίσματα του «Zero dark thirty».

ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ

Η κινηματογραφική «επιχείρηση» που οργάνωσε η CIA στην ιστορία της (απ’ όσο μπορούμε να ξέρουμε τουλάχιστον) είναι σίγουρα αυτή που απεικονίζει (με πολλές «αβαρίες» σε σχέση με τα πραγματικά περιστατικά) ο Μπεν Άφλεκ στο «Επιχείρηση Αργώ».

Δεν είχε συμπληρωθεί μήνας από την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στους Δίδυμους Πύργους της Νέας Υόρκης και μια ομάδα κορυφαίων σκηνοθετών και παραγωγών του Χόλιγουντ επισκέφτηκε το Πεντάγωνο για να ενημερωθεί από τους στρατιωτικούς, σε μια ατμόσφαιρα που θύμιζε έντονα την «επιστράτευση» των καλλιτεχνών κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Μπους τζούνιορ είχε κηρύξει τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας και η βιομηχανία του θεάματος όφειλε να συνεισφέρει όχι μόνο στη βελτίωση της εικόνας των ΗΠΑ στο εξωτερικό αλλά και στο «μακιγιάρισμα» της απεικόνισης των αμερικανικών κρατικών υπηρεσιών που στήριζαν την πολεμική εκστρατεία. Ταινίες όπως οι «Τρεις μέρες του Kόνδορα», του Σίντνεϊ Πόλακ (1976), όπου ο υπάλληλος της CIA Ρόμπερτ Ρέντφορντ συνειδητοποιεί έξαφνα πως δουλεύει για μια οργάνωση αδίστακτων δολοφόνων, δεν έπρεπε να εμφανιστούν ξανά στη μεγάλη οθόνη.

Λίγες εβδομάδες πριν την αποψινή τελετή απονομής των Όσκαρ, η Ένωση Αμερικανών Σεναριογράφων απένειμε το βραβείο διασκευασμένου σεναρίου στον Κρις Τέριο («Επιχείρηση Αργώ»), υπεύθυνο για τη μεταφορά στη μεγάλη οθόνη της πραγματικής ιστορίας διάσωσης από την Τεχεράνη του Χομεϊνί έξι Αμερικανών, χάρη στις εργώδεις προσπάθειες ενός πράκτορα της CIA. Ταυτόχρονα, το βραβείο πρωτότυπου σεναρίου δόθηκε στον Μαρκ Μπολ για το «Zero dark thirty» της Κάθριν Μπίγκελοου, όπου ηρωίδα είναι μια αναλύτρια της CIA στο δεκάχρονο κυνήγι του Μπιν Λάντεν… Δύο ταινίες με πρωταγωνιστές «θετικούς» ήρωες της CIA, που θα διεκδικήσουν απόψε και τα βραβεία της Αμερικανικής Ακαδημίας… Όχι χωρίς αντίδραση φυσικά. Η πολεμική που έρχεται σαν απάντηση, καταγγέλλοντας την Μπίγκελοου σαν «Ρίφενσταλ της εποχής μας», δεν διστάζει να πει πως ο πραγματικός σεναριογράφος πίσω και από τις δύο ταινίες είναι η CIA, με τον «βραχίονα» που άπλωσε αποφασιστικά στο Χόλιγουντ τα τελευταία χρόνια.

Η CIA ο «αόρατος» παραγωγός

Πριν από έναν χρόνο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις του Πανεπιστημίου του Τέξας το βιβλίο της Τρίσια Τζένκινς «Η CIA στο Χόλιγουντ: Πώς η Υπηρεσία διαμορφώνει τον κινηματογράφο και την τηλεόραση» (The CIA in Hollywood: How the Agency Shapes Film and Television). Η συγγραφέας, καθηγήτρια στο Τμήμα Κινηματογράφου του Texas Christian University, αναδεικνύει με πλήθος στοιχείων την αλλαγή στρατηγικής της CIA στα μέσα της δεκαετίας του ’90, με μια επιθετική πολιτική δημοσίων σχέσεων, καθώς είχε δει στα προηγούμενα χρόνια, με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, σημαντικές μειώσεις στον προϋπολογισμό της και απολύσεις προσωπικού, ακόμη και δημόσιες αντιπαραθέσεις για το αν έχει νόημα πλέον η ύπαρξή της στις νέες συνθήκες.

Ωστόσο, η Τρίσια Τζένκινς ξεκαθαρίζει με την έρευνά της πως οι σχέσεις των μυστικών υπηρεσιών με το Χόλιγουντ έχουν μακρά διαδρομή μέσα στον χρόνο, ξεκινώντας από τις αρχές της δεκαετίας του ’50. Στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου, οι άνθρωποι της CIA μέσα στη βιομηχανία του θεάματος φρόντιζαν να προωθούν «πατριωτικά» θέματα, να ελέγχουν τους ύποπτους για αριστερές παρεκκλίσεις, ακόμη και να προσθέτουν ρόλους για «αξιοπρεπείς νέγρους» σε ταινίες – το τελευταίο σε μια προσπάθεια να αφαιρεθούν επιχειρήματα από τη σοβιετική προπαγάνδα για τη «ρατσιστική Αμερική».

Ένα από τα κινηματογραφικά σχέδια της CIA στα χρόνια εκείνα αφορούσε την αγορά των δικαιωμάτων της «Φάρμας των Ζώων» από τη χήρα του Τζορτζ Όργουελ. Όταν αυτό επετεύχθη, από μια εταιρεία που δούλευε για λογαριασμό της CIA, αποφασίστηκε η περίφημη παραβολή-καταγγελία του σταλινισμού να γυριστεί σε κινούμενα σχέδια, «ώστε το μήνυμα να απλουστευτεί και να γίνει κατανοητό σε λαούς με διαφορετική κουλτούρα». Μάλιστα, η παραγωγή της ταινίας έγινε στη Βρετανία, προκειμένου να χαθούν τα ίχνη τής πέραν του Ατλαντικού πρωτοβουλίας…

Ίσως η πιο κραυγαλέα περίπτωση παρέμβασης στα χρόνια εκείνα αφορά την κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Γκράχαμ Γκριν «Ο Ησυχος Αμερικανός». Όταν η CIA πληροφορήθηκε ότι ο Τζόζεφ Μάνκιεβιτς ετοίμαζε να διασκευάσει για την οθόνη το μυθιστόρημα-καταγγελία για τον βρόμικο ρόλο των Αμερικανών στη Νοτιοανατολική Ασία, φρόντισε να γίνουν οι απαραίτητες επεμβάσεις στο σενάριο, ώστε να προκύψει μια καθαρά «πατριωτική» ταινία: Τις βόμβες που σπέρνουν τον θάνατο στη Σαϊγκόν δεν τις βάζει πλέον ο «ήσυχος Αμερικανός» αλλά οι κομμουνιστές, και οι τελευταίοι συνωμοτούν μάλιστα για τη δολοφονία του πρώτου, που στην ταινία είναι ένας αθώος κατασκευαστής παιχνιδιών!

Η κορυφαία κινηματογραφική «επιχείρηση» που οργάνωσε η CIA στην ιστορία της (απ’ όσο μπορούμε να ξέρουμε τουλάχιστον) είναι σίγουρα αυτή που απεικονίζει (με πολλές «αβαρίες» σε σχέση με τα πραγματικά περιστατικά) ο Μπεν Άφλεκ στο «Επιχείρηση Αργώ». Στην Τεχεράνη της Ισλαμικής Επανάστασης, το 1979, η CIA προσπαθεί να βρει τρόπο να βγάλει από τη χώρα έξι υπαλλήλους της αμερικανικής πρεσβείας που κατάφεραν να διαφύγουν από τους οργισμένους φοιτητές… Αποφασίζεται να στηθεί σαν «κάλυψη» για την επιχείρηση διαφυγής μια ψεύτικη κινηματογραφική παραγωγή επιστημονικής φαντασίας, με μια εταιρεία-δημιούργημα της CIA.

Η παραγωγή της ταινίας διαφημίστηκε δεόντως με ολοσέλιδες καταχωρίσεις στα επαγγελματικά περιοδικά Variety και Hollywood Reporter, και όπως σχολιάζεται σαρκαστικά, η εταιρεία-βιτρίνα ήταν τόσο πειστική, ώστε στο σύντομο διάστημα της λειτουργίας της δέχτηκε 28 προτάσεις σεναρίων για παραγωγή – ανάμεσα σε αυτούς που έσπευσαν να καταθέσουν προτάσεις συνεργασίας ήταν ο Στίβεν Σπίλμπεργκ και ο Τζορτζ Λούκας! Λίγα χρόνια αργότερα, ο Τζέρι Μπρουκχάιμερ και η Paramount συνεργάζονται στενά με το Πεντάγωνο για το «Top Gun» (1986), την ταινία-σύμβολο της ριγκανικής περιόδου, που διαφημίζει ανοιχτά τον χάι-τεκ μιλιταρισμό, πέρα από τα λασπωμένα πεδία των μαχών στο Βιετνάμ…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: