Άγριες φράουλες 1957 του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν

Wild Strawberries

Σχολιασμός-Ανάλυση-Συντονισμός συζήτησης μετά το τέλος της ταινίας: Γιάννης Καραμπίτσος στο πλαίσιο του σεμιναρίου 12 Μαθήματα για τον Κινηματογράφο. Σχολείο του Σινεμά (Τσαμαδού 26-28, Εξάρχεια) | Σάββατο 9.3.2013, 18.30 | Κινηματογραφική Λέσχη Κέντρου Αθήνας | Ελεύθερη Είσοδος


[ Το μεγάλο αριστούργημα του Σουηδού σκηνοθέτη αυτής της περιόδου (μαζί με την «Έβδομη Σφραγίδα»). Ένας ηλικιωμένος ακαδημαϊκός καθηγητής ταξιδεύει από την Στοκχόλμη στη Λουντ με το αυτοκίνητο του για να παραλάβει ένα τιμητικό βραβείο για τα 50 χρόνια προσφοράς του, παρέα με τη νύφη του. Στη διαδρομή όμως θα συναντήσει διάφορα πρόσωπα που συνειρμικά θα τον φέρουν αντιμέτωπο με όνειρα του παρελθόντος, μνήμες μιας ζωής που έχει μείνει πίσω. Με αφορμή τα ηθικά διλήμματα των ανθρώπων αυτών, ο ίδιος αναπολεί τη δική του ζωή, τις δικές του χαμένες ευκαιρίες, τα δικά του όνειρα και τη δική του οικογένεια. Έτσι το ταξίδι του μετατρέπεται σε ένα πνευματικό ταξίδι συμφιλίωσης με το παρελθόν και τους οικείους του, ένα ταξίδι ενδοσκόπησης και αναζήτησης του πρωταγωνιστή, του σκηνοθέτη αλλά και του θεατή με προορισμό την ψηλάφηση (και όχι την λύση) ερωτημάτων που βασανίζουν τον άνθρωπο αέναα. Ένας απολογισμός μιας ζωής θωρακισμένης από τα περίκλειστα τείχη του εγωκεντρισμού. Τα πρόσωπα μοιάζουν να υπερπηδούν με ευκολία τα χάσματα του χρόνου και να συνυπάρχουν ταυτόχρονα στο τώρα και το κάποτε – η ευρηματική διανομή διπλών ρόλων, προσώπων της σκέψης και της πλοκής, ενδυναμώνει άλλωστε αυτή την αίσθηση. Η λυρική απόδοση των στιγμών του παρελθόντος σε συνδυασμό με την κοφτή, μετρημένη απεικόνιση του παρόντος, προδίδουν μία νοσταλγική μελαγχολία για τις χαρές, αλλά και τις λύπες που συναντιόνται μονάχα στο σύμπαν των θαμπών αναμνήσεων. Στο κατώφλι του οριστικού τέλους, ο Bergman παραδίδει ένα σπουδαίο οδοιπορικό, που διατρέχει την ίδια στιγμή τη Σουηδία, τον παρελθόντα χρόνο αλλά και τον φαντασιακό κόσμο του πρωταγωνιστή. Εν προκειμένω η υπερβάλλουσα μεταφυσική ανησυχία απορρίπτεται, ώστε η πλάστιγγα να γείρει προς την πλευρά της ενδοσκόπησης. Η ερημιά του εγωισμού ισοδυναμεί με μια αποτυχημένη ζωή, ακόμα και αν οι συνάδελφοι αποτίουν φόρο τιμής, σε μια έξοχη πανεπιστημιακή καριέρα. Συγκλονιστική η ερμηνεία του Victor Sjostrom (του σημαντικότερου Σουηδού σκηνοθέτη της εποχής του βωβού) στον ρόλο του ηλικιωμένου εγωπαθούς γιατρού. Τούτη την ιστορία της ζωής που καταστράφηκε από υπερβολικό εγωισμό, ο Bergman την αφηγείται αναμιγνύοντας, είδη και τεχνοτροπίες, με την πιο μεγάλη ελευθερία. Την ντοκιμανταιρίστικη ακρίβεια της πρώτης σεκάνς, διαδέχεται ένας εξπρεσιονιστικός εφιάλτης σαν φόρος τιμής στην τέχνη του Sjostrom και την «Άμαξα φάντασμα». Η αναπόληση του παρελθόντος γίνεται με μερικούς ιμπρεσιονιστικούς πίνακες πλημμυρισμένους από φως. Είναι το φως που δημιουργεί το διάκοσμο στην αναβίωση της νοσταλγίας της χαμένης νιότης, μ’ αυτό το ωραίο εύρημα όπου ο γέρο – Ισαάκ παρίσταται στον κόσμο της παιδικής του ηλικίας, ως μοναδική σκοτεινή σιλουέτα, μέσα στη φωτεινή απόχρωση των υπολοίπων προσώπων. Στο ρεαλισμό του ταξιδιού, αντιπαραθέτει μια ονειρική σουρεαλιστική σεκάνς φωτισμένη με κοντράστ. Αυτό που πάνω απ’ όλα όμως αναγάγει τις «Άγριες Φράουλες» σε ένα αριστούργημα του παγκόσμιου κινηματογράφου είναι το γεγονός ότι αγγίζει προσεκτικά μία από τις εντονότερες ανησυχίες του ανθρώπου -καλλιτέχνη ή μη: τι συμβαίνει, δηλαδή, όταν έχει πια γραφτεί το μεγαλύτερο μέρος της μικρής, προσωπικής μας ιστορίας και το μόνο που απομένει είναι κάποιες μετρημένες στιγμές, αναπόφευκτα στραμμένες στην αξιολόγηση της χαραγμένης μας πορείας.]

Αναρτήθηκε από Cahiers du cinema

Πηγή: http://the100bestmovies.blogspot.gr/

Bergman_Wilderdbeeren

Άγριες φράουλες

Smultronstallet. Σουηδία, 1957. Σκηνοθεσία-σενάριο: Ινγκμαρ Μπέργκμαν. Ηθοποιοί: Βίκτορ Σέστρομ, Μπίμπι Αντερσον, Ινγκριντ Τούλιν, Γκούναρ Μπγιόρνστραντ. 90 λεπτά.

Εξοχος ο Βίκτορ Σέστρομ στο ρόλο του ηλικιωμένου καθηγητή, που στη διάρκεια ενός ταξιδιού ζει το παρελθόν του, σε μια αριστουργηματική, σε επανέκδοση, ταινία – από τις πιο ώριμες και πάντα συναρπαστικές ταινίες του Ινγκμαρ Μπέργκμαν.

Σε επανέκδοση, με νέες κόπιες, προβάλλεται η πιο σημαντική ίσως ταινία του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, που καταπιάνεται με τα αγαπημένα θέματα του δημιουργού της: τις σχέσεις του ζευγαριού, τη ζωή, την ευτυχία, τις αναμνήσεις, το θάνατο. Κύριο πρόσωπο της ταινίας ο Ισακ Μποργκ, ένας γέρος καθηγητής που ξεκινάει για ένα ταξίδι για να τιμηθεί από το πανεπιστήμιό του για τα 50 χρόνια της καριέρας του.

Μαζί του και η νύφη του, που αρχικά τον αντιμετωπίζει εχθρικά γιατί της θυμίζει τον άντρα της τον οποίο έχει αποφασίσει να εγκαταλείψει. Στο δρόμο θα συναντήσουν κι άλλα πρόσωπα, αφορμή για ένα στοχασμό πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις, το φλερτ, τη ζηλοτυπία, την πίκρα, αλλά και τις μικρές χαρές της ζωής.

Ένα ταξίδι που φέρνει τον Μποργκ αντιμέτωπο με το παρόν αλλά και το παρελθόν, άλλοτε μέσα από τις πραγματικές συναντήσεις (το μεσήλικο ζευγάρι που καβγαδίζει), άλλοτε από τις φανταστικές, σε φλας μπακ, συναντήσεις του με την οικογένειά του, το κορίτσι με το οποίο ήταν ερωτευμένος στα νεανικά του χρόνια, κι όπου, σε μία «συνάντησή» τους στο δάσος τού προσφέρει άγριες φράουλες, (σκηνές στις οποίες, ενώ βλέπουμε τους άλλους σε νεανική ηλικία, ο Μποργκ παραμένει πάντα ηλικιωμένος, χωρίς να τον βλέπουν οι άλλοι, στοιχείο που θα το εκμεταλλευτούν στη συνέχεια διάφοροι σκηνοθέτες), κι άλλοτε μέσα από τους εφιάλτες του, ιδιαίτερα εκείνον στην αρχή της ταινίας, με τον Μποργκ να περπατά σε μία έρημη πόλη και να βλέπει μία νεκροφόρα να κατρακυλά στο δρόμο και ν’ αναποδογυρίζεται το φέρετρο όπου μέσα είναι ο ίδιος – σύμβολο για το θάνατο που έχει αρχίσει να απασχολεί τον Μποργκ. Ταινία γεμάτη θαυμάσιες σκηνές, δοσμένες με φαντασία και πρωτοτυπία από έναν από τους πιο σημαντικούς σκηνοθέτες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Με τον παλαίμαχο σκηνοθέτη του βωβού, Βίκτορ Σέστρομ, να δίνει μια συγκλονιστική ερμηνεία σ το ρόλο του Μποργκ.

wild-strawberries-screen

Άγριες φράουλες Φράουλες με αίμα και καρδιά

Aγέραστο, ακούραστο, φρέσκο, κλασικό, μοντέρνο, διαχρονικό, σοφό και καρδιακό. Όλα αυτά και πολλά ακόμη στο μεγαλούργημα του Ίνγκμαρ Mπέργκμαν «Αγριες φράουλες»

Του 1957! Δηλαδή φράουλες παραγωγής σχεδόν μισού αιώνα. Αλλά να είστε βέβαιοι. Και το 2057 το ίδιο φρέσκιες θα είναι. Ο ενθουσιασμός δεν είναι δικός μου, αλλά του Χρόνου. Του μοναδικού, καταλυτικού και αδιαμφισβήτητου… κριτικού. Για να περάσει ένα έργο από το τελωνείο της αθανασίας πρέπει να έχει διαβατήριο διαχρονικό. Το δυσεύρετο χαρμάνι «κλασικού» με το «μοντέρνο». H διασταύρωση της σοφίας με την καρδιά. Μέσα από αυτό το χαρμάνι προκύπτει η κλίμακα της αναγωγής. Από το έλασσον στο μείζον και από το μίνιμουμ στο μάξιμουμ. Αυτή η σπάνια σύζευξη. Του ειδικού με το γενικό, του προσωπικού με το κοινωνικό και του άγουρου με το ώριμο. Αυτό το συναρπαστικό παιχνίδι των αντιθέσεων είναι που καθιερώνει τις «Αγριες φράουλες» στην Πινακοθήκη των αξεπέραστων εικόνων.

H σεναριακή σύλληψη του Μπέργκμαν, που μέχρι τότε (το 1957) είχε ήδη διανύσει δεκατρία ολόκληρα χρόνια κινηματογραφικής και θεατρικής διαδρομής, είναι απλή. Ο απολογισμός μιας ολόκληρης ζωής. Ενός υπέργηρου, ευυπόληπτου και διάσημου γιατρού. Ενός γέρου στα όρια του μισανθρωπισμού. Αλαζόνας, ιδιότροπος, τσιγκούνης, εγωιστής, ψυχρός και ανάποδος. Που μοναδική συντροφιά των τελευταίων χρόνων της ζωής του είναι η οικιακή του βοηθός.

Εκείνη την ημέρα λοιπόν, είναι αναγκασμένος να επιβιβαστεί στο αυτοκίνητό του και παρέα με τη νύφη του – που μόλις έχει εγκαταλείψει τον γιο του – να διανύσει αρκετά χιλιόμετρα προκειμένου να πάει στην πρωτεύουσα για να λάβει από την Ακαδημία τιμητικό παράσημο για την προσφορά του στην Επιστήμη. Όμως ο δρόμος προς τη δόξα περνάει μέσα από την αυτοκριτική. H διαδρομή προς τα εμπρός ακολουθεί πορεία προς τα πίσω. Και η ψυχρή λογική – αυτό το σπάνιο εργαλείο με το οποίο ο ήρωάς μας κατάφερε να εξασφαλίσει αναγνώριση, ευημερία και δόξα – ηττάται κατά κράτος από την καρδιά. Γιατί όπως και στον «Πολίτη Κέιν» του Όρσον Γουέλς, έτσι κι εδώ. Εκείνο που τροφοδοτεί τον ουμανισμό μας είναι η αθωότητά μας. Με πλούτη και αναγνώριση όλα μπορεί να τα αγοράσει κανείς. Όλα. Εκτός από τον θάνατο και την καρδιά. Πράγμα που καταλήγει – επαγωγικά – σε μια σοφή διαπίστωση αιώνων. Όσο ανεβαίνεις τόσο κατεβαίνεις. ‘Οσο σκαρφαλώνεις τόσο απομακρύνεσαι από τον παλαιό εαυτό σου. Το τίμημα της καταξίωσης είναι βαρύ.

Wild-Strawberries-Opening

Τόσο βαρύ όσο είναι οι εφιάλτες στα όνειρά σου. Γιατί ο ύπνος σου είναι στοιχειωμένος. Από μια νεκροφόρα και από ένα ρολόι χωρίς δείκτες. Τότε είναι που καταλαβαίνεις πως ο θάνατος φλερτάρει με την αναπνοή σου και πως ένα ένα σβήνουν τα κεριά της ζωής. Οι μέρες σου είναι μετρημένες. Και τότε αυθόρμητα και παρορμητικά ένα αίσθημα νοσταλγίας πλημμυρίζει τα κύτταρά σου. Αχ, λες, να ξανάπιανα το νήμα από την αρχή. Κάθεσαι λοιπόν και στύβεις το λεμόνι. Μια σταγόνα πέφτει. Μια σταγόνα από τα εφηβικά σου χρόνια. Τότε που οι άγριες φράουλες του δάσους, της άνοιξης και του έρωτα σου δόθηκαν ολάκερες. Δεν έκοψες, δεν δοκίμασες, δεν γεύτηκες, δεν χόρτασες. Στερνή μου γνώση να σε είχα πρώτα.

Πρέπει να ξαναδώ όλες τις ταινίες αυτού του σοφού και μισάνθρωπου Σουηδού για να καταλήξω. Όμως έτσι από διαίσθηση πιστεύω ότι οι «φράουλες», αν όχι η πληρέστερη, είναι μέσα στις δυο τρεις σπουδαιότερες στιγμές του. Πληρέστατες από Μπέργκμαν. Και μάλιστα καμωμένες την εποχή που ακόμα εκείνος ταλαντευόταν στην κόψη του ξυραφιού. Μεταξύ απαισιοδοξίας και αισιοδοξίας. Αυτό είναι που κάνει την ταινία ακόμα πιο γοητευτική. Αυτή η ταλάντευση. Αυτή η διαρκής μεταβίβαση από το ένα στο αντίθετό του. Από το πρώτο μέχρι το τελευταίο καρέ. Ένα από τα πιο συναρπαστικά παιχνίδια αντιθέσεων. Γιατί; Μα επειδή είναι δράμα δωματίου αλλά μορφικά έχει τον χαρακτήρα road movie (ταινίας δρόμου). Είναι η ιστορία ενός αποξηραμένου απόμαχου ο οποίος τροφοδοτείται από το οξυγόνο των πρώτων ερωτικών και νεανικών του χρόνων. Επομένως η αφήγηση είναι ρεαλιστική αλλά διαρκώς σκοντάφτει σε όνειρα και εφιάλτες. Έτσι, αν και η πορεία προς την πρωτεύουσα είναι ευθύγραμμη και σύντομη, το όχημα και η καρδιά αυτού του μελλοθάνατου λοξοδρομούν στους παράδρομους της Εθνικής και στους λαβύρινθους της ψυχής. Είναι περίπου σαν να τον ρωτάς: Μα τα έχεις όλα, τι άλλο θέλεις; Κι εκείνος χωρίς άλλη σκέψη να λέει: Μπορώ να ανταλλάξω την καριέρα μου με ένα καλάθι αγριοφράουλες; Όχι; E τότε όλα αυτά τα χρόνια έκανα μια τρύπα στο νερό. Όπως θα έλεγε και ο Σεφέρης, χωρίς «φράουλες» το πουκάμισο είναι αδειανό.

πηγή: http://www.provoles.gr/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s