Ο Βιμ Βέντερς μιλά για τα Φτερά του Έρωτα: Βερολίνο, η καρδιά της Γερμανίας

WIM WENDERS FESTIVAL THESSALONIKIS

 Ύστερα από πολλά χρόνια απουσίας, επέστρεψα στην Ευρώπη για να γυρίσω τα Φτερά του έρωτα. Η γέννηση αυτής της ταινίας είναι βαθιά συνδεδεμένη με την Επιθυμία: τις επιθυμίες μου να κάνω μια ταινία για και στο Βερολίνο, την επιθυμία μου να ξαναβρώ τη γλώσσα μου και τα γερμανικά που τα είχα εγκαταλείψει κινηματογραφικά εδώ και πολύ διάστημα. H επιθυμία να πω επίσης: πώς μπορεί να ζει κανείς στο σημερινό κόσμο; H ιστορία μου δε θα μπορούσε να διεξαχθεί πουθενά άλλου, το Βερολίνο δεν είναι μόνο η ενσάρκωση και η καρδιά της Γερμανίας, αλλά επίσης ολίγον τι ολόκληρου του κόσμου. Είναι η μόνη πόλη που μ’ ενδιαφέρει από τη χώρα μου.Οπουδήποτε άλλου δε νιώθεις τίποτα, εκτός από τη φρενήρη ανάγκη να ξεχασθεί το παρελθόν. Αντίθετα το Βερολίνο κουβαλά τα τραύματα του έντιμα, θα έλεγα με υπερηφάνεια. Τα σημάδια του πολέμου δεν εξαφανίστηκαν, μένουν μάλιστα παρόντα ακόμα και στην αρχιτεκτονική. Είναι το μόνο μέρος όπου δεν προσπαθούν να λησμονήσουν. Σ’ αυτή τη συμβολική πόλη βρίσκεις ίχνη του 19ου αιώνα, της δεκαετίας του ’20, του πολέμου, του μεταπολέμου, όπως φυσικά της σύγχρονης πολιτικής πραγματικότητας.

H συνεργασία με τον Handke

Η τελευταία μου συνεργασία με τον Peter Handke στο σινεμά χρονολογείται από το 1975, με τη Λάθος κίνηση, την οποία ουσιαστικά κάναμε μαζί. Τον ξαναβρήκα, όμως, το 1982 με την ευκαιρία της μοναδικής μου θεατρικής σκηνοθεσίας, που ήταν το έργο του Μέσα από τα χωριά. Στο μεταξύ έκανα 6 ταινίες εκτός της χώρας μου στα αγγλικά.Ήταν πολύ σημαντικό για μένα να επιστρέψω στη Γερμανία και κυρίως να ξαναβρώ τη γλώσσα μου. Κανείς δε γράφει σαν τον Peter Handke στη σύγχρονη γερμανική λογοτεχνία/Ήθελα οι άγγελοι μου να εκφράζονται με τη σύγχρονη ομιλούμενη γλώσσα, αλλά με ωραία και σωστά γερμανικά, λιγάκι κλασικά, πιο κοντά στον 19° αιώνα. Αν και αυτή είναι η γλώσσα μας, σχεδόν κανείς πια δεν ξέρει να την ομιλήσει ή να τη γράψει/Ήθελα οπωσδήποτε τον Peter, γιατί μόνο αυτός θα μπορούσε να το κάνει. Του τηλεφώνησα και του διηγήθηκα την ιστορία μου. Είχε μόλις ολοκληρώσει ένα μυθιστόρημα κι ένιωθε πολύ εξαντλημένος για να αρχίσει αμέσως να γράφει κάποιο σενάριο.Ήταν λιγάκι θλιμμένος, μου εξήγησε ότι δυστυχώς εκείνη τη στιγμή δεν είχε τίποτα μέσα του, περνούσε από μια περίοδο κενού. Παρ’ όλα αυτά μου πρότεινε να δουλέψουμε μαζί και να γράψει τους διάλογους. Πέρασα δέκα μέρες μαζί του στο Σαλσβούργο, αφηγούμενος όσο γίνεται πιο πιστά την ταινία. Κατάλαβε απόλυτα τι ήθελα να κάνω. Επί ένα μήνα μου έστελνε κάθε εβδομάδα μερικές σελίδες διαλόγων. Θυμηθήκαμε κι εμπνευστήκαμε και από τη δουλειά του Jacques Prevert στο γαλλικό σινεμά. Ο Peter έγραψε τους διάλογους για τη Μάριον, τους αγγέλους και για μερικά ακόμα σημεία της ταινίας. Και κυρίως συνέθεσε αυτό που αποτελεί την καρδιά της ταινίας, το ποίημα για την παιδική ηλικία που ανοίγει την ταινία κι επανέρχεται συχνά ως leitmotiv: «Οταν το παιδί ήταν παιδί….». Ο Peter κατάφερε να εκφράσει αυτό που επιθυμούσα, και κυρίως την ποιητική υπόσταση.

Η συμβολική των αγγέλων

 Χάρης στους αγγέλους θέλω να αφηγηθώ πράγματα, που δύσκολα θα μπορούσα να πω με διαφορετικό τρόπο. Οι άγγελοι έχουν ένα πιο αντικειμενικό βλέμμα, εφόσον παρατηρούν τους ανθρώπους από ψηλά, από έξω, αλλά και ταυτόχρονα υποκειμενικό όταν το βλέμμα αυτό επικεντρώνεται πάνω σε πρόσωπα που τους αγγίζουν ιδιαίτερα. Ο άγγελος βλέπει τα πάντα, μπορεί να μπει μέσα στο νου, να ακούσει τις κρυφές σκέψεις, είναι ένα απόλυτα καλό ον κι εκφράζει ένα ολότελα ελεύθερο πνεύμα. Πιστεύω πως πολλές ταινίες θα έπρεπε να γίνουν βασισμένες σ’ αυτό το βλέμμα. Μεγάλοι ταξιδευτές, μάρτυρες χωρίς δυνατότητα συμμετοχής, οι άγγελοι σταμάτησαν στο Βερολίνο. Δεν έχουν ψυχολογία, δεν την έχουν ανάγκη, γιατί η αντίληψη τους είναι διαφορετική.

Τι είναι ένας άγγελος; Δεν πιστεύω ότι περιστοιχιζόμαστε από αυτούς, αλλά ότι καθένας μας τον κουβαλά μέσα του το δικό του άγγελο. Συμβολίζει το παιδί που ήμασταν κάποτε και που το ξεχάσαμε, τη χαμένη αθωότητα με τίμημα την ενήλικη σοφία. Γι’ αυτό μόνο τα παιδιά μπορούν να τους δουν στην ταινία. Η συμβολική εικόνα του αγγέλου πρέπει να ιδωθεί σ’ αυτή τη σχέση με την παιδική ηλικία. Από την εποχή της αιωνιότητας, είναι γνώστες χωρίς εμπειρία, δεν έχουν βιώσει τίποτα. Ο Νταμιέλ βαρέθηκε να είναι απλός γνώστης και κάποια στιγμή αποφασίζει να αισθανθεί τα πράγματα. Γίνεται άνθρωπος μπροστά στο Τοίχος, σ’ αυτό το χώρο που δεν είναι ούτε Δύση, ούτε Ανατολή, ένα no man’s land που γίνεται ο τόπος γέννησης του.’

Η συμβολική των χρωμάτων

Γνώριζα εξαρχής ότι θα γυρνούσα ασπρόμαυρο το μέρος της ταινίας όπου ο Νταμιέλ είναι ακόμα άγγελος. Τα χρώματα σηματοδοτούν το πέρασμα στον κόσμο των θνητών, με όλες αυτές τις επιθυμίες του να γευτείς, να αισθανθείς να δεις, ν’ αγγίξεις. Οι άγγελοι δε γνωρίζουν τις ανθρώπινες εμπειρίες του σώματος, γνωρίζουν μόνο την ουσία των πραγμάτων, όχι την επαφή μαζί τους. Δεν διακρίνουν τα χρώματα, παρά φευγαλέα καμιά φορά, όπως τις στιγμές της αφηρημάδας του Νταμιέλ, όταν αφήνει να τον κατακλύσουν οπτικές άλλων που δεν είναι δικές του. Το πρώτο ήμισυ της ταινίας κολυμπά τόσο πολύ σ’ ένα ονειρικό κλίμα που το ασπρόμαυρο ήταν επιβεβλημένο. Από τη στιγμή που ο Νταμιέλ γίνεται θνητός, η ταινία κλίνει ολοκληρωτικά προς το χρώμα.

 Wim Wenders La Revue du Cinema, No 431, Οκτώβρης 1987

Advertisements

1 Comment

  1. Πού προβάλλεται η ταινία του Βέντερς τα φτερά του έρωτα; Πού είναι η κινηματογραφική λέσχη κέντρου Αθήνας;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s