Patti Smith BECAUSE THE NIGHT | ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ, ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ

smith 1

Λιγνή, ξερακιανή, ατημέλητη, με ξεθωριασμένα t-shirt, η Πάτι Σμιθ ξεχωρίζει με την ποιητική της πρόζα και τη διακριτή πολιτική ταυτότητα που δεν εξαντλείται στην εύκολη, αναμενόμενη επαναστατική συνθηματολογία. Η ζωή της πέρασε από σαράντα κύματα. Έχει υπάρξει το μοντέλο σε μια σειρά φωτογραφίσεις του Μάπλθορπ, η άπιαστη αγαπημένη του Γκίνσμπεργκ, η μαχητική πολέμιος των πολιτικών του Μπους, του πολέμου στο Ιράκ, του στρατοπέδου στο Γκουαντάναμο… Δεν είναι η πρώτη φορά που θα τη δούμε και θα την ακούσουμε στην Ελλάδα.

Από τη Μαρίλια Παπαθανασίου

ΚΑΤΑΡΡΙΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ
«Ποτέ δεν ήθελα πλάι μου έναν κ. Πάτι Σμιθ.
Μου αρέσει ο άντρας να είναι βασιλιάς. Δεν έχω πρόβλημα αν ο άντρας θέλει
να κατέχει την πρώτη θέση. Εγώ γνωρίζω ποια είμαι. Αν ένας άντρας
θέλει να έχει την πρώτη θέση, πού είναι το πρόβλημα;»
(The Guardian, 25/5/2013)

ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ «Το έχω πει πολλές φορές και θα το πω ένα εκατομμύριο ακόμη:
ανησυχώ περισσότερο για το θάνατο μιας μέλισσας από ό,τι για την τρομοκρατία. Εξαιτίας των εντομοκτόνων χάνουμε εκατομμύρια μέλισσες. Μπορούμε να ζήσουμε με την τρομοκρατία.
Δεν μπορούμε όμως να ζήσουμε χωρίς μέλισσες»
(The Telegraph, 6/6/2012)

smith

Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΠΑΝΚ

Ο πρώτος δίσκος της Πάτι Σμιθ με τίτλο Horses, του 1975, που θεωρείται ένας
από τους καλύτερους ροκ ενρολ δίσκους, σύμφωνα με το αμερικανικό
περιοδικό Rolling Stone, ανοίγει με ένα στίχο που άφησε εποχή:
«Ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες κάποιου, αλλά όχι για τις δικές μου»

Τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, το πολιτικό τραγούδι στην Ελλάδα είχε την τιμητική του. Στρατευμένη μουσική που παιάνιζε σε γήπεδα και ηρωικά αντάρτικα που ηχούσαν στις μπουάτ. Στο ξένο ρεπερτόριο είχε εισβάλει για τα καλά η ντίσκο και το ροκ ήταν υπόθεση ολίγων. Στο περιχαρακωμένο τοπίο των προτιμήσεων -σε μια εποχή που οι μουσικές προτιμήσεις αντικατόπτριζαν και τις ιδεολογικές- υπήρχαν τραγούδια που υπερπηδούσαν τα εμπόδια και γίνονταν ένα είδος ύμνου: ένα από αυτά ήταν το «Because the Night», ένα τραγούδι ύμνος «στη νύχτα που ανήκει στους εραστές. Το τραγούδι ερμήνευε η Πάτι Σμιθ. Άγνωστη στο ελληνικό κοινό, η Αμερικανίδα τραγουδίστρια γοήτευσε το κοινό με αυτό το τραγούδι που είχε γράψει από κοινού με τον -επίσης τότε, σχετικά άγνωστο στην Ελλάδα Μπρους Σπρίνγκστιν.
Σήμερα η μουσική βιομηχανία προωθεί ως γνωστόν, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων τραγουδίστριες όμορφες, καλλίγραμμες, που αν επιπλέον έχουν και καλλιτεχνικές δυνατότητες, τόσο το καλύτερο
Η Πάτι Σμιθ δεν βασίστηκε ποτέ στην εξωτερική της εμφάνιση: ήταν μια λιγνή κοπέλα που φορούσε συνήθως ένα κακοφορμισμένο μακό μπλουζάκι κι ένα τζιν παντελόνι, ένα αγοροκόριτσο με μακριά αχτένιστα μαλλιά, έτσι όπως το αποτύπωναν οι φωτογραφίες του πρώην φίλου της και φωτογράφου Ρόμπερτ Μάπλθορπ. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η Πάτι Σμιθ είχε ήδη αποκτήσει το προσωνύμιο της «βασίλισσας του πανκ, μετά τις εμφανίσεις της σε πρωτοποριακά κλαμπ της εποχής στη Νέα Υόρκη, μαγαζιά όπως το CBGB. Σε αντίθεση όμως με τα τραγούδια του πανκ που τα περισσότερα ήταν καταγγελτικές ηχητικές βόμβες» των δύο λεπτών, η Πάτι Σμιθ ανέβαινε στη σκηνή και τα τρα-γούδια της διαρκούσαν δέκα ολόκληρα λεπτά, ενώ αντλούσαν τη θεματολογία τους από τα αναγνώσματα της από ποιητές όπως ο Ρεμπώ και ο Ουόλτ Ουί
τμαν. Την ίδια περίοδο, εκτός από δύο δίσκους, η Πάτι Σμιθ έγραψε ποιήματα και θεατρικά έργα, έχοντας εντωμεταξύ ζήσει σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας, αλλά και με σημαντική καλλιτεχνική έμπνευση σε κύκλους στους οποίους συγκαταλέγονταν, εκτός από τον Μάπλθορπ, προσωπικότητες όπως ο θεατρικός συγγραφέας και ηθοποιός Σαμ Σέπαρντ, ενώ σημαντικοί ποιητές της παλαιότερης γενιάς όπως ο άρχων των μπήτνικ, Άλαν Γκίνσμπεργκ, επιζητούσαν τη συντροφιά της.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Κι εκεί που όλοι περίμεναν ότι η Πάτι Σμιθ θα συνέχιζε να παίζει δυνατά μουσική αλώνοντας τη σκηνή και να ενσαρκώνει το επαναστατικό πνεύμα και μετά την έκρηξη του πανκ, η μουσικός γράφει στα παλιά της τα παπούτσια τη δημοσιότητα και αποσύρεται. Στην ιδιωτική της ζωή, γνωρίζει και ερωτεύεται τον Φρεντ «Σόνικ» Σμιθ, πρώην μέλος των MC5, του ριζοσπαστικού ροκ γκρουπ της δεκαετίας του 1960, για χάρη του μάλιστα εγκαταλείπει τη Νέα Υόρκη για το Ντιτρόιτ. Αποκτά δύο παιδιά και δεν κυκλοφορεί κανένα δίσκο επί εννέα χρόνια. Η «βασίλισσα του πανκ» νοικοκυρά και μαμά στο Ντιτρόιτ; Η επιλογή της ήταν απολύτως συνειδητή. Όπως ανέφερε τον περασμένο μήνα στη βρετανική Guardian, δεν έφτανε που είχε ερωτευθεί σφόδρα τον Φρεντ Σμιθ, επιπλέον επιδρούσε διαβρωτικά πάνω της και η φήμη που είχε αποκτήσει: «Δεν είχα χρόνο να διαβάσω, να μελετήσω για να γράψω. Αυτό που κυρίως έκανα ήταν να προωθώ τους δίσκους μου, να τρέχω στους ραδιοφωνικούς σταθμούς, να δίνω συναυλίες και να παλεύω με τη βρογχίτιδα που πάθαινα από τον πολύ καπνό στις αίθουσες των συναυλιών.
Το 1987, η Πάτι Σμιθ κυκλοφορεί έναν ακόμη δίσκο με τίτλο Dream of Life που περιλαμβάνει το τραγούδι «People Have the Power
. Ένα πολιτικό τραγούδι, που ξεσηκώνει τα πνεύματα, σε μια εποχή που ο Ψυχρός Πόλεμος δεν είχε τελειώσει
 και το οποίο έμελλε να φέρει τη μουσικό σε επαφή μ’ ένα νεότερο κοινό. Γραμμένο μια ήπια εποχή σε σχέση με αυτές που θα ακολουθούσαν δύο δεκαετίες αργότερα, το τραγούδι έγινε κι αυτό ένα είδος ύμνου: το ρεφρέν του λέει ότι οι άνθρωποι έχουν τη δύναμη, ο λαός. Με τέτοιους στίχους, συνδυασμένους σε μια τόσο ρυθμική μουσική φράση, δεν υπήρχε περίπτωση να μη δοξαστεί -και να εξακολουθήσει να δοξάζεται- από κάθε λογής προοδευτικά κινήματα ανά τον κόσμο.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Πάτι Σμιθ αντιμετωπίζει μια σειρά αηο προσωπικές δοκιμασίες. Πεθαίνει, σε ηλικία 45 ετών, ο σύζυγος της Φρεντ, και κατόπιν ο αδελφός της, Τοντ Σμιθ. Η ίδια όμως. έχοντας κερδίσει την ωριμότητα, έχει το κουράγιο και τη διαύγεια να εστιάσει στην ουσία των πραγμάτων, στα παιδιά της, δηλαδή, και στην τέχνη

ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΒΙΣΜΟΣ

Με τη βοήθεια του Μπομπ Ντίλαν, ο οποίος την παρότρυνε λέγοντας της ότι ο κόσμος σε χρειάζεται», η Πάτι Σμιθ ξαναβγαίνει στο φως και, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, αρχίζει μια δεύτερη καριέρα που συνεχίζεται ως σήμερα-διεκδικώντας πάντα την ελευθερία να προσδιορίζει κάθε φορά τη στράτευση της σ’ αυτό που πιστεύει Από το 2000, η προστασία του περιβάλλοντος γίνεται γι’ αυτήν πρωταρχικός σκοπός και, για το λόγο αυτό, την ίδια χρονιά, τάσσεται στο πλευρό του Ραλφ Νέιντερ, του υποψηφίου των Οικολόγων στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές. Το 2004, όμως, κι ενώ είχαν μεσολαβήσει οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και η εισβολή των Αμερικανών στο Ιράκ, η Πάτι Σμιθ στηρίζει τον υποψήφιο των Δημοκρατικών, Τζον Κέρι απέναντι στον Τζορτζ Μπους τζουνιορ. Ο Κέρι έχασε τις εκλογές αλλά η Πάτι Σμιθ συνέχισε να αντιδρά απέναντι στην κυβέρνηση Μ πους.
«Ο Μπους είπε ψέματα στον αμερικανικό λαό και εκμεταλλεύεται τον 
φόβο του για την τρομοκρατία μετά τις επιθέσεις της 11 ης Σεπτεμβρίου. Όπως έκανε ο Νίξον την περίοδο του πολέμου του Βιετνάμ, που εκμεταλλευόταν το φόβο και την άγνοια του μέσου Αμερικανού», είπε η Πάτι Σμιθ τον Ιούλιο του 2005 σε συνέντευξη της στον αθηναϊκό ραδιοφωνικό σταθμά 9,84, με αφορμή την τότε εμφάνιση της στο θέατρο του Λυκαβηττού. Στην περίπτωση του πολέμου στο Ιράκ, η Πάτι Σμιθ εναντιώθηκε στην αμερικανική κυβέρνηση με ηχηρό τρόπο, ανάλογο εκείνου της Τζόαν Μπαέζ, η οποία, τριάντα πέντε χρόνια νωρίτερα, είχε συμβολίσει την οργή μιας σειράς στρατευμένων καλλιτεχνών, και ιδίως μουσικών, εναντίον του πολέμου στο Βιετνάμ. Προς αποφυγήν παρεξηγήσεων, όμως, και προς λύπη όσων ασκούν έναν ενστικτώδη αντί αμερικανισμό, η Σμιθ αναγνωρίζει ότι η χώρα της, αυτή που εξέλεξε τον Μπους για δύο προεδρικές θητείες, είναι η ίδια χώρα που της δίνει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη της.
Λίγες μέρες πριν από τη συναυλία της στο Ηρώδειο, η Πάτι Σμιθ εξακολουθεί να υπερασπίζεται με πάθος της απόψεις της. Στη συνέντευξη της στην Guardian δήλωσε απογοητευμένη όχι συγκεκριμένα από τη σημερινή αμερικανική κυβέρνηση αν και δεν συμφωνεί διόλου με την αμερικανική πολιτική για το Αφγανιστάν και τη δ
ατήρηση της αμερικανικής φυλακής του Γκουαντάναμο στην Κούβα-, αλλά συνολικά από την ανθρωπότητα που δεν επιδεικνύει στοιχειώδη κοινή λογική. Δεν χάνει ωστόσο την πίστη της στους ανθρώπους και, για καλή μας τύχη, ούτε την πίστη της στο μουσικό είδος που τη γέννησε, το ροκ εν ρσλ. Ο δίσκος που κυκλοφόρησε τον περασμένο χρόνο με τίτλο Banga δεν Είναι ένας δίσκος ροκ με την κλασική έννοια του όρου, αλλά αυτό που η Πάτι Σμιθ οραματίζεται για την εξέλιξη του είδους: » Θα ήθελα οι άνθρωποι να σκέφτονται το ροκ εν ρολ ως μία αυθεντική φωνή που αγκαλιάζει την ποίηση την επανάσταση, την πολιτική και την αγάπη», είπε στο βρετανικό μουσικό περιοδικό Uncut! Εχει άδικο; 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.