Ειρήνη Κ.Θ.Β.Ε. στην Επίδαυρο: Κριτική Λέανδρος Πολενάκης | Σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης

PHOTO_EIRHNH3

Πόλεμος και Ειρήνη

Πολενάκης Λέανδρος
Η ΑΥΓΗ
30.07.2013

Συνήθως ο Αριστοφάνης χαρακτηρίζεται σαν ένας συντηρητικός αστός της εποχής του, και μάλλον ήταν. Αν ζούσε σήμερα, θα τον λέγαμε περισσότερο έναν οικολόγο – πράσινο, που ονειρεύεται την επιστροφή σε μια παραδείσια, αγροτική και αυτάρκη κοινωνία, χωρίς τη διαμεσολάβηση του πλασματικού χρήματος που κάνει τους φτωχούς διαρκώς φτωχότερους και τους πλούσιους πλουσιότερους. Θα τον λέγαμε έναν νοσταλγό της «παλιάς καλής εποχής» και του ενδόξου παρελθόντος των Περσικών Πολέμων. Δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί την αλλαγή των ιστορικών, κοινωνικών, οικονομικών κ.λπ. συνθηκών που αυτοί οι ίδιοι οι «ένδοξοι πόλεμοι» επέφεραν και τα νέα ήθη που επέβαλαν.

PHOTO_EIRHNH1

Δεν αντιλαμβάνεται, κυρίως, αυτό που ο Αισχύλος καταλαβαίνει πολύ καλά, ότι οι Περσικοί Πόλεμοι δεν αποτέλεσαν πραγματική συντριβή για τους Πέρσες, που εξακολουθούν να διατηρούν αλώβητη τη δύναμή τους. Επομένως, ο ρόλος της Αθήνας ως ηγέτιδας πόλης της Ελλάδας είναι ένας ιστορικός μονόδρομος. Ο Αισχύλος επινοεί στην ουσία την τραγωδία για να διδάξει, με τους Πέρσες, τους Αθηναίους πώς να χρησιμοποιήσουν δίκαια τη δύναμή τους, έτσι ώστε να μην αυτοκαταστραφούν (κάτι που έγινε) και να εμπεδώσουν την αληθινή ειρήνη. Ο Αριστοφάνης επινοεί στην ουσία την κωμωδία για να πει στους Αθηναίους: «Ο πόλεμος τέλειωσε, καιρός για τα έργα της ειρήνης». Ο Αριστοφάνης, όμως, βλέπει από τον πόλεμο μόνο το φαινόμενον. Την ουσία δεν είναι σε θέση να τη διακρίνει. Και ο πόλεμος, δυστυχώς, δεν είχε τελειώσει. Μόλις άρχιζε… Τους δύο ποιητές, Αισχύλο και Αριστοφάνη, τους συνδέει μια εκλεκτική συγγένεια.

PHOTO_EIRHNH2

Η Ειρήνη του Αριστοφάνη, γραμμένη το 421 π.Χ., βασίζεται σε μια «φαεινή ιδέα»: ένας Αθηναίος, ο Τρυγαίος, αποφασίζει… να πετάξει ώς τον θρόνο του Δία και να τον πείσει ή να τον αναγκάσει να σταματήσει τον εμφύλιο πόλεμο. Επινοεί μια πρωτότυπη πτητική συσκευή: ένα κοπροφάγο σκαθάρι που το ταΐζει τη δύσοσμη τροφή του μέχρι να γίνει τεράστιο. Το καβαλάει, φτάνει με αυτό ώς τον Δία που δεν αντέχει τη μπόχα και… τέλος καλό, όλα καλά.

Πρόκειται στην ουσία για ένα έργο – μπροσούρα, γραμμένο με «θέση», που σημαίνει μια συντηρητική αναδίπλωση της αθηναϊκής πολιτικής, κηρύσσει την εσωστρέφεια και in concreto στηρίζει τις (σωστές) απόψεις τής μετριοπαθούς πολιτικής παράταξης για μια έντιμη ειρήνη.

Η παράσταση του ΚΘΒΕ στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη, βασίστηκε στην ευφυή μετάφραση του Κ. Χ. Μύρη, που αποδίδει το έργο με τις απαραίτητες αναλογίες, ενώ επίσης καταφέρνει να το «διολισθήσει» ανεπαισθήτως από την ειρήνη στην κρίση, φέρνοντάς το πιο κοντά στο κέντρο του σύγχρονου προβληματισμού μας (στίχοι χορικών της Ελένης Φωτάκη).

PHOTO_EIRHNH8

Η σκηνοθεσία στήνει το έργο με ξέφρενους χορευτικούς ρυθμούς (ωραία η μεικτή χορογραφία της Κικής Μπάκα και οι μουσικές του Μίνου Μάτσα, τα λυρικά σκηνικά – κοστούμια της Έρσης Δρίνη και οι ομόλογοι φωτισμοί του Αντώνη Παναγιωτόπουλου), σαν ένα… απογειωμένο, φαλλικό πανηγύρι, με στοιχεία επιθεώρησης, καμπαρέ, καραγκιόζη, όπου αναμίξ συμφύρονται, ως απάντηση στο «γουδοχέρι» του πολέμου, αστοί, αγρότες, προλετάριοι, μέχρι το απροκάλυπτα φαλλικό αριστοφανικό φινάλε, με προεξάρχοντα τον «προικισμένο» Τρυγαίο. Το «γουδοχέρι» του πολέμου τώρα το υπερβαίνει ο φαλλός του αγρότη. Εδώ η σκηνοθεσία δεν τόλμησε να το πάει ώς το τέλος. Υπάρχει πάντως σχέδιο, μέτρο και αυτοσυγκράτηση σε σχέση με την περσινή αριστοφανική κατάθεση του ίδιου σκηνοθέτη.

PHOTO_EIRHNH13

Ο Χρήστος Νίνης της α’ παράβασης είναι δωρικός και απέριττος. Ο εξαίρετος Γιώργος Κωνσταντίνου «παίρνει επάνω του» όλο το έργο στη β’ παράβαση. Με τρεις κινήσεις τα λέει και τα κάνει όλα. Ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος (Τρυγαίος) διαθέτει μέτρο, έχει αίσθηση της ακαριαίας ατάκας, μοιράζει μπαλιές, δουλεύει πολύ, εξελίσσεται σταθερά σε έναν πολύ καλό αριστοφανικό πρωταγωνιστή. Ο Ερμής του Φάνη Μουρατίδη δίνεται με τον καθιερωμένο τρόπο που έχει επικρατήσει πια να δίνεται η φιγούρα αυτή του αριστοφανικού θεάτρου: λοξά και χαριτωμένα. Οι δύο δούλοι (Δημήτρης Μορφακίδης, Νίκος Μαγδαληνός) παραπέμπουν εύσχημα σε αρχαία αγγειογραφία. Όλος ο θίασος, με τον πολυμελή χορό του, με τα «ολόσωμα» κορίτσια και αγόρια του, δουλεύει πειθαρχημένα. Ξεχώρισα, «αστεράκια», την Έλσα Σίσκου («Ειρήνη»), τη Μαρίνα Μυρτάλη.

PHOTO_EIRHNH_EPIDAYROS11

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: