Τόμας Όστερμαγιερ: Το θέατρο δεν έχει τα μέσα να αντισταθεί στην ακροδεξιά επέλαση

thomas ostermeier

Δεύτερος γύρος των δημοτικών εκλογών στη Γαλλία σήμερα, με αρνητικό πρωταγωνιστή, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, το Εθνικό Μέτωπο και τα υψηλά ποσοστά που συγκέντρωσαν οι υποψήφιοί του, πολλοί εκ των οποίων θα είναι παρόντες στον δεύτερο γύρο. Η πρωτιά του υποψηφίου της Μαρίν Λεπέν στην Αβινιόν, έδρα του περίφημου θεατρικού φεστιβάλ, και η αντίδραση του διευθυντή του, σκηνοθέτη Ολιβιέ Πυ, που απείλησε είτε να παραιτηθεί είτε να μεταφέρει την έδρα του φεστιβάλ σε άλλη πόλη, σήμανε συναγερμό στον κόσμο του Πολιτισμού στη Γαλλία.

Τη συμπαράστασή του εξέφρασε με συνέντευξή του στην Annette Gerlach του γαλλογερμανικού Arte και ο διευθυντής της βερολινέζικης Σάουμπινε Τόμας Όστερμαγιερ, σταθερός συνεργάτης του Φεστιβάλ. Μαχητικός, αλλά όχι ιδιαίτερα αισιόδοξος, μιλά για την κρίση αντιπροσώπευσης που χαρακτηρίζει τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, χαρακτηρίζει την οικονομική κρίση σύμπτωμα της πολιτικής κρίσης, ενώ δεν διστάζει να παραδεχθεί ότι το θέατρο «δεν έχει τα μέσα να αντισταθεί» στην ακροδεξιά επέλαση…

* Ο Ολιβιέ Πυ, διευθυντής του Φεστιβάλ της Αβινιόν, δήλωσε πως δεν είναι διατεθειμένος σε καμία περίπτωση να συνεργαστεί με έναν δήμαρχο της Ακροδεξιάς. Αν την Κυριακή ο υποψήφιος του Εθνικού Μετώπου νικήσει, είτε θα παραιτηθεί είτε θα μεταφέρει το φεστιβάλ σε άλλη πόλη. Εσείς τι πιστεύετε γι’ αυτό;

Πρώτα απ’ όλα πρόκειται για γαλλική υπόθεση κι εγώ δεν μπορώ να πω στους Γάλλους πώς να ψηφίσουν. Όμως θα ήθελα να εκφράσω την ολόψυχη συμπαράστασή μου στον Ολιβιέ Πυ. Συμμετέχω στο φετινό φεστιβάλ και είμαι αλληλέγγυος στις αποφάσεις του. Ταυτόχρονα, είμαι αρκετά αμφίθυμος απέναντι στην ιδέα της αλλαγής της έδρας του φεστιβάλ. Μπορεί στ’ αλήθεια να διοργανωθεί σε μιαν άλλη πόλη, με κάποιον άλλο δήμαρχο; Αυτόν τον καιρό προετοιμάζουμε τη Μαρία Μπράουν, μια διασκευή του φιλμ του Φασμπίντερ, που τοποθετείται στη μεταπολεμική Γερμανία, την περίοδο της ανοικοδόμησης, και ασχολείται με τη μετάβαση έπειτα από τα μαύρα χρόνια του ναζισμού. Το να παρουσιάσουμε αυτό το έργο μέσα στο σημερινό πλαίσιο θα έχει πραγματικά νόημα.

* Πώς μπορεί να αντισταθεί ο κόσμος του Πολιτισμού στην εσωστρεφή και εθνικιστική αντίληψη του Εθνικού Μετώπου για την κουλτούρα;

Το θέατρο δεν έχει τα μέσα να αντισταθεί σε κάτι τέτοιο. Η δουλειά μας μάλλον είναι να αναλύουμε αυτό που συμβαίνει. Πιστεύω πως έχουμε να κάνουμε με μια ριζοσπαστικοποίηση των Γάλλων αστών, των μικροαστών και της εργατικής τάξης, ανθρώπων που νιώθουν πια άβολα σ’ αυτήν την καταναλωτική νεοφιλελεύθερη κοινωνία, αλλά επιλέγουν τη λάθος απάντηση. Το να τους κουνάμε το δάχτυλο και να λέμε: «Παιδιά, δεν είναι καλά πράγματα αυτά που κάνετε» θα ήταν τελείως απλοϊκό. Χρειάζεται σε βάθος ανάλυση για να καταλάβουμε πώς φτάσαμε μέχρι εδώ και τι συνεπάγεται αυτό, μιλώντας με όρους ανεργίας και οικονομικής πολιτικής. Η οικονομική κρίση δεν είναι παρά σύμπτωμα της πολιτικής κρίσης που διατρέχουμε, η οποία οδηγεί σε τέτοιου είδους ριζοσπαστικοποίηση. Παρόμοια θέματα βρίσκουμε και στονΕχθρό του λαού, του Ίψεν, που παρουσίασα την εβδομάδα των δημοτικών εκλογών στη Ρεν και νωρίτερα στο Παρίσι. Η παράσταση αφορά έναν πολιτικοποιημένο νέο που ριζοσπαστικοποιείται και προσεγγίζει τις φασιστικές απόψεις. Η δική μου ματιά είναι πως όταν οι άνθρωποι νιώθουν πως οι δημοκρατικά εκλεγμένοι πολιτικοί δεν τους αντιπροσωπεύουν πια, δεν τους ακούν πια, ωθούνται να εγκαταλείψουν το παιχνίδι της δημοκρατίας και να υιοθετήσουν ριζοσπαστικές και φασιστικές θέσεις. Αυτό ακριβώς συμβαίνει στη Γαλλία και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

* Αυτό δεν απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη πολιτική δέσμευση εκ μέρους του θεάτρου;

Είναι πια αργά, το θέατρο δεν μπορεί να αλλάξει τίποτε τώρα. Κανένας ψηφοφόρος του Εθνικού Μετώπου δεν πρόκειται να αλλάξει απόψεις εξαιτίας μιας παράστασης. Δεν υπάρχει καμία προοπτική για το θέατρο σε αυτό το πεδίο. Στην καλύτερη περίπτωση, το θέατρο μπορεί να αποτελέσει αντανάκλαση όσων αντιλαμβανόμαστε για ένα σύγχρονο φαινόμενο κι έτσι να μας επιτρέψει να στοχαστούμε πάνω σε αυτό. Στη Γερμανία ο Μπρεχτ υπήρξε, αναμφίβολα, ο πιο πολιτικοποιημένος θεατρικός δημιουργός του 20ού αιώνα. Κι όμως το θέατρό του δεν μπόρεσε να κάνει τίποτα ενάντια στον φασισμό. Οι κοινωνικές συνθήκες καθορίζουν τη συνείδηση, όχι η θεατρική εμπειρία μιας βραδιάς…

* Στους κόλπους της γαλλικής πολιτιστικής ελίτ πολλοί καταγγέλλουν τα υψηλά ποσοστά που πέτυχε το κόμμα της Μαρίν Λεπέν στις δημοτικές. Τι πιστεύετε γι’ αυτό;

Είμαι σοκαρισμένος και πολύ ταραγμένος, καθώς τη μέρα των εκλογών ήμουν στη Γαλλία, στη Ρεν. Τις παρακολούθησα από κοντά, σ’ αυτό το προπύργιο των σοσιαλιστών. Αυτό που συμβαίνει στη Γαλλία είναι τρομερό, όπως ήταν στην Ουγγαρία ή όπως όλο και συχνότερα εμφανίζεται στις σκανδιναβικές χώρες ή ό,τι συμβαίνει στην Ουκρανία. Είναι σημαντικό η γαλλική πολιτιστική ελίτ να μην υιοθετήσει αμυντική στάση… Όπως μου έλεγε ένας Γάλλος βουλευτής μετά την παράσταση του Εχθρού του λαού, από τους συναδέλφους του ζήτημα είναι αν τέσσερις ή πέντε ενδιαφέρονται πραγματικά για την κουλτούρα.

Τραυματική η εμπειρία της ακροδεξιάς διαχείρισης

Ο κόσμος της κουλτούρας στη Γαλλία έχει πολλούς λόγους να βρίσκεται σε συναγερμό μπροστά στο ενδεχόμενο της επικράτησης υποψηφίων του Ε.Μ., ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις, καθώς ο ρόλος της αυτοδιοίκησης στη χρηματοδότηση, τη στήριξη και τη διαχείριση των πολιτιστικών οργανισμών είναι μεγάλος, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στη χώρα μας. Η εμπειρία, άλλωστε, από τη διαχείριση ακροδεξιών δημάρχων, το 1995 ή το 2002, σε πόλεις όπως η Τουλόν υπήρξε τραυματική. Για παράδειγμα, η τότε ακροδεξιά διοίκηση αποφάσισε να στήσει όχι έναν, αλλά… τρεις ανδριάντες του ντόπιου ηθοποιού του μουσικού θεάτρου των αρχών του 20ού αιώνα Raimu, ενώ παρήγγειλε την απόσυρση ενός γλυπτού μοντέρνας τέχνης από τον δημόσιο χώρο! Στις δημοτικές βιβλιοθήκες, οι υπάλληλοι αναγκάστηκαν να αποσύρουν δίσκους αφρικανικής μουσικής, καθώς και όλα τα παραμύθια από εξωευρωπαϊκές χώρες. Γενικά, ό,τι δεν είχε προέλευση από τη Βρετάνη ή την Κυανή Ακτή, οι υπεύθυνοι του Ε.Μ. το έβλεπαν με μισό μάτι…

Επιμέλεια: Σπύρος Κακουριώτης 

http://www.avgi.gr/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: