Γιάννης Οικονομίδης: «Σινεμά με σκέψη, διεισδυτική ματιά, αγωνία…» | συνέντευξη στον Κώστα Τερζή

6.4.2014

giannis oikonomidis
Ο Γιάννης Οικονομίδης στη συνέντευξη τύπου στο Φεστιβάλ Βερολίνου τον Φεβρουάριο

Συνεπής με τη μέχρι τώρα διαδρομή του, ο Γιάννης Οικονομίδης διευρύνει την οπτική του και εμπλουτίζει τη «γραφή» του στο «Μικρό ψάρι», την τελευταία του ταινία, τέταρτη μεγάλου μήκους. Συνεχίζει με προσεκτικό βηματισμό να διαγράφει μια έκκεντρη διαδρομή στο σώμα της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, υπερβαίνοντάς την ταυτόχρονα, αυτή τη φορά αντλώντας στοιχεία από την παράδοση του αμερικανικού αλλά και του ευρωπαϊκού νουάρ. Βιντεοσυνέντευξη με τον Γιάννη Αναστασάκη τον Μπογιατζή του Μικρού Ψαριού

Ο σκηνοθέτης, που μας συστήθηκε με το εκρηκτικό «Σπιρτόκουτο» (2003) και επανήλθε με το «σφυροκόπημα» που λεγόταν «Ψυχή στο στόμα» (2005), εδραιώθηκε στον ελληνικό κινηματογράφο με τον «Μαχαιροβγάλτη» (2010), όπου ιχνηλατεί τις διαβαθμίσεις του μαύρου σε μια διαδρομή από την Πτολεμαΐδα μέχρι τα Άνω Λιόσια, με αυτήν εδώ την τέταρτη ταινία του ανοίχτηκε στα «βαθιά νερά» της διεθνούς συμπαραγωγής και συμμετείχε στο επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα του φετινού Φεστιβάλ Βερολίνου…
Ο κεντρικός ήρωάς του, ο Στράτος (Βαγγέλης Μουρίκης), έχει περάσει τη μισή του ζωή στη φυλακή για ένα έγκλημα που διέπραξε στα 19 του χρόνια. Τώρα, αποφυλακισμένος, δουλεύει σε μια βιοτεχνία αρτοποιίας. Δεν έχει ξεχάσει ωστόσο πως μέσα στη φυλακή τού έσωσε τη ζωή ένας αρχινονός οργανωμένων συμμοριών, ο Λεωνίδας. Έτσι, μετά τη δουλειά στην αρτοποιία, ο Στράτος εκτελεί συμβόλαια θανάτου. Όλα τα χρήματα που βγάζει τα δίνει στον Γιώργο, τον αδελφό του Λεωνίδα, που οργανώνει ένα παράτολμο σχέδιο απόδρασης για να βγάλουν τον Λεωνίδα από τη φυλακή σκάβοντας ένα υπόγειο τούνελ, μια… υπερπαραγωγή που «καταπίνει» συνεχώς χρήμα…
Ο Οικονομίδης εδώ αποδεικνύεται πιο «χαλαρός» στην κινηματογραφική του γλώσσα σε σχέση με τις προηγούμενες δουλειές του: οι αφηγηματικές παύσεις -«ανάσες» (αδιανόητες π.χ. στο «Σπιρτόκουτο») όχι μόνο «σχολιάζουν» την ιστορία στοχεύοντας το υποτυπώδες αστικό τοπίο, αλλά ταυτόχρονα τονίζουν πλευρές των χαρακτήρων που δεν αναδεικνύονται ευθέως μέσα από τους διαλόγους.
Ο ήρωάς του έλκει την καταγωγή του από τους χαρακτήρες του νουάρ και διαμορφώνει βήμα προς βήμα τον προσωπικό του κώδικα ηθικής. Νομίζω πως «Το μικρό ψάρι» είναι η πιο «αισιόδοξη» μέχρι σήμερα ταινία του Οικονομίδη, με τον Στράτο, τον «μοναχικό λύκο» της ταινίας, να προχωρά αντλώντας πολύτιμα διδάγματα «πέραν του καλού και του κακού», για τα οποία έχει πληρώσει εντελώς μόνος του το κόστος…
Γύρω από τον Βαγγέλη Μουρίκη, ένας αφηγηματικός λαβύρινθος προσώπων και καταστάσεων, που ερμηνεύουν οι Γιάννης Τσορτέκης, Γιάννης Αναστασάκης, Αλέκος Πάγκαλος, Μαρία Καλλιμάνη, Βίκυ Παπαδοπούλου, ο σκιτσογράφος και φίλος του Οικονομίδη Πέτρος Ζερβός, η υψίφωνος Σόνια Θεοδωρίδου και η δημοσιογράφος Πόπη Τσαπανίδου. Εξοχη η μουσική του Μπάμπη Παπαδόπουλου, αξιοσημείωτη η δουλειά του διευθυντή φωτογραφίας Δημήτρη Κατσαΐτη.
Μιλήσαμε με τον Γιάννη Οικονομίδη λίγο προτού φύγει για την Κύπρο…

  • Η ταινία σου αυτή «ακουμπά» πάνω σε ένα κεντρικό πρόσωπο, τον Στράτο…
    Ο Στράτος έχει μια διπλή ζωή. Τη μέρα δουλεύει σε μια βιοτεχνία αρτοποιίας, κρατάει «χαμηλό προφίλ» και από την άλλη μεριά είναι επαγγελματίας δολοφόνος, προσπαθεί να βγάλει από τη φυλακή τον ισοβίτη φίλο του, τον Λεωνίδα, που του χρωστάει ένα χρέος τιμής γιατί κάποτε του έσωσε τη ζωή… Είναι μια ταινία που «ανασαίνει καλύτερα», έχουμε μια ιστορία πιο ξεκάθαρη και πιο στιβαρή σε σχέση με τις προηγούμενες ταινίες, τα διακυβεύματα είναι πιο μεγάλα και η ματιά «μένει» πιο πολύ στον κεντρικό ήρωα. Πρόκειται για έναν «καταραμένο» ήρωα, που για να περάσει «απέναντι» πρέπει να καταρρακωθεί, να συντριβεί, να ταπεινωθεί εντελώς. Είναι θέματα που βλέπουμε ακόμα και στον Ντοστογιέφσκι ή τον Σαίξπηρ. Αυτά είναι βέβαια σε ένα βαθύτερο υπόστρωμα της ιστορίας, από «πάνω» η ταινία είναι ένα νουάρ, ο ήρωας είναι ένας κόντρακτ κίλερ που δουλεύει με το κεφάλι…
  • Το σενάριο;
    Δουλεύτηκε σχεδόν δυόμισι χρόνια, ξεκινήσαμε αρχικά με την επιθυμία να κάνουμε μια γκαγκστερική ταινία, νουάρ, στην οποία τον βασικό ρόλο θα παίξει ο Βαγγέλης… Κοίτα, η έμπνευση είναι μικρό ποσοστό, από εκεί και πέρα αυτό που υπάρχει είναι δουλειά – δουλειά – δουλειά.
  • Οι επιλογές σου, οι «καταγωγές» σου αν θέλεις, είναι πιο κοντά στο αμερικανικό ή στο ευρωπαϊκό νουάρ;
    Η ταινία μου δίνει ιδιαίτερη έμφαση στους χαρακτήρες, με αυτή την έννοια είναι πιο κοντά στο ευρωπαϊκό νουάρ παρά στο αμερικανικό.
  • Ο αρχικός τίτλος της ταινίας ήταν «Το γκρίζο φως»… Όπως το ποίημα του Τάκη Σινόπουλου…
    Ναι, καταπληκτικό ποίημα, από εκεί ήταν παρμένο… Έκφραζε αυτό το φως που έχει η ψυχή του ήρωα, αλλά τελικά η ταινία βγήκε πιο φωτεινή, άλλωστε δεν υπάρχει πια χειμώνας στην Ελλάδα…
  • Σε σχέση με τις προηγούμενες ταινίες σου, πώς την «τοποθετείς» εσύ ο ίδιος;
    Κοίταξε, η κάθε ταινία έχει τα δικά της στοιχήματα, εδώ το στοίχημα ήταν να κάνουμε μια σοβαρή ταινία «είδους» και ταυτόχρονα να είναι και συναρπαστική. Αυτό νομίζω το πετύχαμε, η ταινία πιστεύω ότι έχει ένα εκτόπισμα πολύ σοβαρό για τα ελληνικά δεδομένα. Αξίζει να έρθει ο κόσμος να τη δει.
  • Σίγουρα σε έχουν ρωτήσει ξανά και ξανά για την «επαναληπτικότητα» των διαλόγων των χαρακτήρων σου… Κάποιοι δεν μπορούν να το αποδεχτούν. Αλλά μάλλον έχεις κουραστεί να το ακούς αυτό…
    Αναφέρομαι σ’ έναν πολιτισμό που το λεξιλόγιό του είναι πενήντα λέξεις, έναν πολιτισμό της πλήξης… Δεν μιλάνε με σιωπές. Για παράδειγμα, αν κάνεις μια ταινία για τους μαύρους, στην Αμερική, αυτοί πώς εκφράζονται; Μιλάνε καθαρά, εκφράζουν το νόημα και τελείωσε, πάμε παρακάτω; Όχι βέβαια… Πού είναι η ένσταση ειλικρινά δεν καταλαβαίνω… Κάποιες φορές που ξεχνάνε ανοιχτά τα μικρόφωνα στη Βουλή, ή με τα διάφορα βίντεο του Κασιδιάρη που κυκλοφορούν τώρα στο Ίντερνετ, μ’ αυτά που ακούγονται, δεν έχουμε πάρει χαμπάρι τι γίνεται; Είναι δυνατόν να τίθεται ξανά αυτό το ερώτημα;
  • Πώς αντιμετωπίστηκε η ταινία στο διεθνές περιβάλλον του Φεστιβάλ Βερολίνου όπου προβλήθηκε; «Αναζητούσαν» να δουν την ελληνική κρίση;
    Ναι, η εύκολη ερώτηση που μου έκαναν με μια «οκνηρία» της σκέψης, στο Βερολίνο, ήταν αν πρόκειται για μια ταινία για την ελληνική κρίση. Απαντούσα ότι είναι ο δυτικός πολιτισμός σε κρίση, δεν είναι το ζήτημα η ελληνική κρίση… Και το «κακό» που υπάρχει στην ιστορία σίγουρα δεν είναι μεταφυσικό, είναι κοινωνικό…
  • Αυτή τη φορά είχες στην παραγωγή τον Χρήστο Κωνσταντακόπουλο μεταξύ άλλων… Πώς ήταν η συνεργασία μαζί του;
    Ο Χρήστος βοήθησε πάρα πολύ, είναι φίλος, ξέρει σινεμά αγαπάει το σινεμά, και είναι γενναιόδωρος άνθρωπος. Υπήρξαν και άλλοι στο παρελθόν που επένδυσαν στο σινεμά, αλλά αποδείχθηκαν κομήτες. Ο Χρήστος ήρθε για να μείνει σε αυτόν τον χώρο.
  • Δουλεύεις πάρα πολύ με τους ηθοποιούς… Τι είναι αυτό που σε ενδιαφέρει, τι ψάχνεις να αναδειχθεί δουλεύοντας μαζί τους;
    Αυτό που ψάχνω στον ηθοποιό είναι η φυσικότητα. Και στο γύρισμα ψάχνω τη «στιγμή», τη στιγμή που θα έχουν «ξεχάσει»…
  • Η Πόπη Τσαπανίδου; Δεν φοβήθηκες τη «φθορά» της δημόσιας εικόνας της;
    Η Πόπη είναι μια γυναίκα εύθραυστη, όμορφη, είναι ηθοποιός, απλά δεν το ξέρει. Εγώ το απέδειξα: αν ήταν στο εξωτερικό, θα ήταν μια σταρ… Εμένα μου βγάζει μια καθαρότητα το συγκεκριμένο άτομο…
  • Θυμάμαι σε μια συζήτηση που είχαμε κάνει πριν από χρόνια να μου λες με σιγουριά ότι «έρχεται μια βία πρωτόγνωρη για την ελληνική κοινωνία»… Δυστυχώς, επιβεβαιώθηκες πλήρως… Τι νομίζεις ότι ακολουθεί εδώ που φτάσαμε;
    Έρχεται λατινοαμερικανοποίηση. Όλα θα πουλιούνται και θα αγοράζονται…
  • Και για τη Χρυσή Αυγή θυμάμαι να λες σε μια συνέντευξή σου ότι είναι το τέλος του πολιτισμού…
    Κοίτα, όλη η Ευρώπη ρέπει προς τον εθνικισμό, η Αριστερά τα έχει κάνει σκατά δυστυχώς, έχουν ανοίξει οι πύλες για να μπει το θηρίο…
  • Η Ευρώπη της κουλτούρας, το «λίκνο» του πολιτισμού, βγάζει ξανά τη βαρβαρότητα στο προσκήνιο;
    Ναι, έτσι είναι. Πάντως κάποιοι από εμάς τους κινηματογραφιστές μιλάμε με τις ταινίες μας. Τι άλλο να κάνουμε; Περιμένουμε και ο κόσμος να κουνηθεί από τους καναπέδες… Και να σου πω και κάτι άλλο. Όταν ο Γιάνναρης είχε κάνει το «Από την άκρη της πόλης», εγώ ακολούθησα, είδα ότι ανοίγει ένας δρόμος. Πήγα και την είδα δέκα φορές την ταινία, είπα «εδώ είμαστε». Σήμερα δυστυχώς δεν βλέπω να ακολουθεί κανείς…
  • Τι νομίζεις ότι λείπει, ή μάλλον τι χρειάζεται, για να κάνει κάποιος καλό σινεμά σήμερα;
    Σκέψη, διεισδυτική ματιά, αγωνία, αυτά λείπουν σήμερα. Και να μη δώσεις άλλοθι στον εαυτό σου.

http://www.avgi.gr/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: