Πέθανε ο αβάν γκαρντ σκηνοθέτης Χαρούν Φαρόκι

farocki

2 Αυγ. 2014

Η είδηση για τον θάνατο του Γερμανού σκηνοθέτη Χαρούν Φαρόκι (Harun Farocki) κυκλοφόρησε ξαφνικά την Τετάρτη 30 Ιουλίου. Ελπίζοντας απλά να πρόκειται για ένα λάθος, δυστυχώς η επιβεβαίωση ήρθε άμεσα με μία λιτή και χαρακτηριστική ανακοίνωση από τον επίσημο ιστότοπο του αγαπημένου καλλιτέχνη: http://farocki-film.de/ Ο Χαρούν Φαρόκι υπήρξε ένας πολυδιάστατος και εμπνευσμένος δημιουργός, αλλά κι ένας υπέροχος και ευγενέστατος άνθρωπος, τον οποίο είχαμε την τιμή και τη χαρά, να γνωρίσουμε από κοντά πέρσι τον Οκτώβριο στο πλαίσιο του 7ου Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας. Ο Χαρούν Φαρόκι έφυγε σε ηλικία 70 χρονών, αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο έργο στον χώρο της έβδομης τέχνης.

Καταξιωμένος δημιουργός ταινιών ντοκιμαντέρ, μυθοπλασίας, κινηματογραφικών δοκιμίων, βίντεο και βιντεο-εγκαταστάσεων, κριτικός τέχνης και θεωρητικός των μέσων, ο Χαρούν Φαρόκι γεννήθηκε στις 9 Ιανουαρίου του 1944 στο Neutitschein, Sudetenland της Γερμανίας (που σήμερα αντιστοιχεί στο Nový Jicín της Τσεχίας).

Από το 1966 έως το 1968 ο Φαρόκι σπούδασε στην Ακαδημία Κινηματογράφου και Τηλεόρασης στο Δυτικό Βερολίνο. Το 1966 παντρεύτηκε την Ούρσουλα Λέφκες (Ursula Lefkes) με την οποία απέκτησε δύο κόρες. Με αδιάλειπτη παρουσία και πολυετή θητεία στον ακαδημαϊκό χώρο, ο Χαρούν Φαρόκι διετέλεσε καθηγητής από το 1993 έως το 1999 στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ στην Καλιφόρνια, αλλά και στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης.

Το 1998-99 εκδόθηκε το βιβλίο του “Speaking about Godard/Von Godard sprechen” και το 2001 παντρεύτηκε την Άντγε Έμαν (Antje Ehmann). Από το 1966 έχει συνολικά παρουσιάσει περισσότερες από εκατό παραγωγές για την τηλεόραση και τον κινηματογράφο και έχει πραγματοποιήσει εκθέσεις σε Μουσεία και Γκαλερί. Το 2007 ο Χαρούν Φαρόκι πήρε μέρος στη 12η Documenta με μία βιντεο-εγκατάσταση, αποτελούμενη από δώδεκα βιντεο-ντοκιμαντέρ για τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Βερολίνο.

Ο Χαρούν Φαρόκι, ήταν το τιμώμενο πρόσωπο του 7ου Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας, που διεξήχθη τον Οκτώβριο του 2013 στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος σε συνεργασία με την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, το Ινστιτούτο Goethe της Αθήνας και το Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Σχολής Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Εκεί είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε για πρώτη φορά στην Αθήνα τον καταξιωμένο κινηματογραφιστή και εικαστικό, στο πλαίσιο ενός αναδρομικού αφιερώματος στο έργο του, όπου μάλιστα παραχώρησε κι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον masterclass στο Ινστιτούτο Γκαίτε.

«Είναι τιμή μου να είμαι προσκεκλημένος της Ταινιοθήκης της Ελλάδος για να δείξω έργα μου στην Σχολή Καλών Τεχνών και στον κινηματογράφο. Και είναι ακόμη μεγαλύτερη τιμή όταν με καλείται σε τόσο δύσκολους καιρούς».

Χαρούν Φαρόκι (Harun Farocki)

Στο σχετικό αφιέρωμα του 7ου Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας, είχαμε την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με το έργο του Χαρούν Φαρόκι μέσα από σχετικό αφιέρωμα, με τίτλο «Ενάντια σε τι; Ενάντια σε ποιόν;», που είχε επιμεληθεί η Άντγε Έμαν (Antje Ehmann), εικαστικός, συγγραφέας, επιμελήτρια εκθέσεων και σταθερή συνεργάτιδα του Χαρούν Φαρόκι.

«Ο σκοπός είναι πολύ περισσότερο να απαντήσουμε στο πώς μπορεί να αποτυπωθεί φιλμικά και να παρουσιαστεί η εργασία. Οι ταινίες μυθοπλασίας δείχνουν πάντα την τελευταία μόνο κίνηση μιας δραστηριότητας: ένα τραπέζι ποτέ δεν μαζεύεται από την αρχή ως το τέλος, πάντα μόνο το τελευταίο φλιτζάνι. Ύστερα ακολουθεί cut και η δουλειά αυτή έχει τελειώσει. Το εγχείρημά μας ακολουθεί μια στρατηγική αντίθετη προς αυτή τη γρήγορη ματιά που κυριαρχεί αυτή τη στιγμή στον κόσμο των media» Άντγε Έμαν (Antje Ehmann)

Παράλληλα απολάυσαμε στη μεγάλη οθόνη ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της μέχρι τώρα φιλμογραφίας του Φαρόκι μέσα από δεκαπέντε συνολικά ταινίες σε βίντεο και φιλμ που καλύπτουν χρονικά τέσσερις δεκαετίες, από το 1967 έως το 2009. Αναλυτικά προβλήθηκαν:

Τα Λόγια του Προέδρου / The Words of the Chairman (1967)
Άσβεστη Φωτιά / Inextinguishable Fire (1969)
Ανάμεσα σε Δυό Πολέμους / Between two Wars (1978)
Μια Eικόνα / An Image (1983)
Ο Ζαν-Μαρί Στρόμπ και η Ντανιέλ Ουιγέ επί το έργον σε μια ταινία βασισμένη στην Αμερική του Κάφκα / Jean Marie Straub and Danielle Huillet at Work on Kafka’s America (1983)
Όπως Βλεπετε / As you See (1986)
Εικόνες του Κόσμου και η Εγγραφή του Πολέμου / Images of the World and the Inscription of War (1988)
Η Ζωή στην ΟΔΓ / How to Live in the FRG(1990)
Βιντεογράμματα μιας Επανάστασης / Videograms of a Revolution (1992)
Εργάτες Αποχωρούν από το Εργστάσιο / Workers Leaving Factory (1995)
Νεκρή Φύση / Still Life (1997)
Οι Δημιουργοί των Καταναλωτικών Κόσμων / The Creators of the Shopping Worlds (2001)
Πόλεμος εξ Αποστάσεως / War at a Distance (2003)
Ανάπαυλα / Respite (2007)
Σε Σύγκριση / In Comparison (2009)

Επιπλέον ο Χαρούν Φαρόκι και η Άντγε Έμαν παρουσίασαν στο κοινό το πρότζεκτ «Δουλειά σε μονοπλάνο / Labor in a single-shot / Eine Einstellung zur Arbeit». Πρόκειται για ένα πρότζεκτ που είχαν ξεκινήσει από το 2011 και απλώνεται σε ολόκληρο τον κόσμο και την εξέλιξη του μπορείτε να παρακολουθήσετε και στον επίσημο ιστότοπο του πρότζεκτ: http://www.labour-in-a-single-shot.net/en/films/

Με τη δουλειά ως αντικείμενο έρευνας οι δύο κινηματογραφιστές ταξίδεψαν σε ολόκληρο τον κόσμο και κινηματογραφούν μονόλεπτα ή δίλεπτα βίντεο με θέμα τη δουλειά. Πληρωμένη, απλήρωτη, χειροπιαστή ή πνευματική, παραδοσιακή ή εντελώς καινούργια, η εργασία γίνεται αντικείμενο αφήγησης άλλοτε με σασπένς κι άλλοτε με εκπλήξεις.

Για παράδειγμα, παρακολουθούμε στην Αφρική μια οικογένεια η οποία ζει καλλιεργώντας ένα μικρό κομμάτι γης. Ενώ, σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αγρότες ζουν με το ν’ αφήνουν ακαλλιέργητη τη γη τους. Γι’ αυτό πληρώνονται και η όλη διαδικασία ελέγχεται από δορυφόρο…

«Θα μπορούσαμε να επιλέξουμε και τον ελεύθερο χρόνο ή τις τελετουργικές συμπεριφορές, αλλά η ενασχόληση με την εργασία οδηγεί κατευθείαν στην καρδιά του κοινωνικού προβληματισμού. Δεν είναι τυχαίο ότι οι στατιστικές μιας χώρας δείχνουν πρώτα απ’ όλα το ΑΕΠ, το κατά κεφαλήν εισόδημα κ.ο.κ. Το ίδιο ισχύει και για τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα. Αν όχι η πρώτη, τότε σίγουρα η δεύτερη ερώτηση που θέτουμε όταν βρεθούμε σε μια ξένη πόλη αφορά την κοινωνική κατάσταση που κυριαρχεί εκεί.» Είχε επισημάνει χαρακτηριστικά ο Χαρούν Φαρόκι για να συμπληρώσει:

«Σκοπός του πρότζεκτ είναι να γίνει κατανοητή η αξία και οι δυνατότητες που έχει ένα πλάνο. Τι βλέπουμε στο πλάνο; Έχει κάποια πλοκή; Έχει ανατροπές; Οι άνθρωποι που συμμετέχουν τα εργαστήρια μαθαίνουν κάποια πράγματα για το πώς κάνουμε κινηματογράφο. Ο δεύτερος στόχος είναι να συγκεντρώσουμε και να εκθέσουμε την πολυμορφία και την ποιότητα που προκύπτει από το εγχείρημα. Και με το πολύ μοντάζ μπορείς φυσικά να κάνεις καταπληκτικά πράγματα. Σήμερα, οι ταινίες μυθοπλασίας έχουν κατά κανόνα κάθε 3-4 δευτερόλεπτα ένα cut, δηλαδή διπλάσιο αριθμό cuts απ’ ό,τι ας πούμε το 1960 – αυτό σου δίνει γρήγορες εναλλαγές, αλλά συχνά δεν προσθέτει κάτι ουσιαστικό στην ταινία. Σε αυτή την απώλεια διεισδυτικότητας και έντασης οφείλουμε να αντιπροτείνουμε κάτι. Η μεγαλύτερη πρόκληση στη συγκεκριμένη δουλειά πάντως είναι πώς θα δοθεί εκείνη η μία στιγμή που εμπεριέχει όλες τις άλλες.»

Το πρότζεκτ ήταν μία συμπαραγωγή της Farocki Filmproduktion με το Goethe-Institut και τη γενική διεύθυνση και τον συντονισμό του έργου έχει το Ινστιτούτο Γκαίτε της Βοστώνης, ενώ το πρότζεκτ θα ολοκληρωνόταν στα τέλη του 2014 με δύο μεγάλες εκθέσεις στο Βερολίνο και στη Βοστόνη.

«H βία δεν οδηγεί απαραίτητα στη βία. Τα παραμύθια είναι πολύ σκληρά και βίαια αλλά δεν συμπεριφερόμαστε όπως οι χαρακτήρες στα παραμύθια» Χαρούν Φαρόκι (Harun Farocki)

Ο Φαρόκι αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες στη μεταπολεμική ιστορία του πολιτικού κινηματογράφου στην Ευρώπη. Στα έργα του εξετάζει την κοινωνική λειτουργία των εικόνων στο πλαίσιο διαφόρων ιδεολογιών, της ανάπτυξης τεχνολογικών εργαλείων και της οικονομίας. Γεγονός που εξηγεί γιατί συχνά πυκνά τον αποκαλούν ως ο «Σκορτσέζε της αβάν-γκαρντ».

Αντί επιλόγου, παραθέτουμε ένα σύντομο βίντεο – συνέντευξη του Χαρούν Φαρόκι, από το κανάλι στο YouTube της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, όπου μεταξύ άλλων ο ριζοσπαστικός καλλιτέχνης, απαντάει στα ερωτήματα: Τι σημαίνει αβάν-γκαρντ, επηρεάζει ο κινηματογράφος την πραγματικότητα, ποιος είναι ο ρόλος των Ταινιοθηκών, αλλά και για χαρακτηριστικά στοιχεία που διέπουν το έργο του.

http://tvxs.gr/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: