Η πείνα του Κνουτ Χάμσουν || Εκδόσεις Μεταίχμιο (2014) και Ζήτρος (2004)

i peina metaixmio

Η πείνα – Κνουτ Χάμσουν

Το βιβλίο του Κνουτ Χάμσουν, Η πείνα, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση του Δ. Παπαγρηγοράκη.
Το πιο δημοφιλές και πολυμεταφρασμένο έργο του νομπελίστα συγγραφέα.

Ο Κνουτ Χάμσουν (1859-1952), ψευδώνυμο του Κνουτ Πέντερσον (Knut Pederson), είναι νορβηγός μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και ποιητής , κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας (1920). Με το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημά του Η πείνα (1890), πάνω στη στέρηση, την αποξένωση αλλά και τις εσωτερικές ψυχικές παρορμήσεις, έγινε ευρύτερα γνωστός, και την ίδια επιτυχία γνώρισαν όλα τα επόμενα μυθιστορήματά του. Μετά την απονομή του βραβείου Νόμπελ, το 1920, κλείστηκε στον εαυτό του, προσπαθώντας να αφοσιωθεί στη συγγραφή. Ωστόσο, το όνομά του αμαυρώθηκε, τη δεκαετία του ’30, καθώς υπό την επίδραση της συμπάθειας που έτρεφε προς τον Νίτσε και τους Γερμανούς και του έντονου αντισημιτισμού του, εξέφρασε ανοιχτά την υποστήριξή του προς τον Χίτλερ -παρόλο που ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι τα αισθήματά του ήταν περισσότερο αντιβρετανικά και λιγότερο φιλοχιτλερικά-, τάχθηκε υπέρ του εθνικοσοσιαλισμού και απομονώθηκε από τους συμπατριώτες του. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο παραπέμφθηκε σε δίκη, εγκλείστηκε σε ψυχιατρείο, αντί να φυλακιστεί, και τα περιουσιακά του στοιχεία κατασχέθηκαν. Πέθανε πάμπτωχος το 1952. Μετά τον θάνατό του, η μνήμη του Χάμσουν αποκαταστάθηκε και σήμερα συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους σύγχρονους συγγραφείς.
Πληροφορίες
Πληροφορίες έκδοσης: ISBN: 978-960-566-691-0, Σελίδες: 296, Ημερομηνία έκδοσης: 19/11/2014, Τιμή:14,40 €

i peina zitros

Η πείνα

Κνουτ Χάμσουν
μετάφραση: Δημήτρης Χορόσκελης
επιμέλεια σειράς: Κωνσταντίνος Ζήτρος

Ζήτρος, 2004
245 σελ.
ISBN 960-7760-10-7, ISBN-13 978-960-7760-10-4, [Κυκλοφορεί]
Τιμή € 11,13

Νορβηγική πεζογραφία – Μυθιστόρημα [DDC: 839.82]

«Ούτε μια ώρα δίχως πρόβλημα, εδώ κι επτά-οκτώ μήνες, ούτε η απαραίτητη τροφή για μια εβδομάδα, πριν η μιζέρια με γονατίσει ξανά. Κι επιπλέον, παρ’ όλη αυτή την εξαθλίωσή μου, είχα παραμείνει τίμιος, απόλυτα τίμιος. Ο Θεός να με συγχωρεί, όμως τι ηλίθιος που ήμουν! Αν αυτή εδώ τη στιγμή βρω στο δρόμο τον κουμπαρά ενός μαθητή, το μοναδικό όρε μιας φτωχής χήρας, θα τα μαζέψω και θα τα χώσω στην τσέπη μου αδίστακτα, και θα κοιμηθώ πάνω τους ξένοιαστος όλη τη νύχτα. Δεν είχα περάσει αλώβητος από τόσες απίστευτες δυσκολίες, η υπομονή μου είχε εξαντληθεί, ήμουν έτοιμος για όλα. […]»

«Η πείνα», το πιο δημοφιλές και πολυμεταφρασμένο έργο του Χάμσουν, είναι μια περιγραφή της μοναξιάς και της εξαθλίωσης του ανθρώπου που κάνει το «λάθος» να επιδίδεται σε πνευματικές και δημιουργικές δραστηριότητες, σε έναν συβαριτικό κόσμο αναζήτησης υλικών απολαύσεων. Αποτελεί ίσως την πιο «βιολογική» μελέτη αυτής της κατάστασης (σε σχέση με το «Υπόγειο» του Ντοστογιέφσκι ή τον «Λύκο της στέππας» του ‘Εσσε), αφού ο αναγνώστης νοιώθει κυριολεκτικά στα σπλάχνα του αυτή τη φοβερή αίσθηση της πείνας που κατατρώει τον ήρωα, από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα του βιβλίου. «Η πείνα» όμως είναι παράλληλα και μια σημειολογία του αντι-τυχαίου, της αναγκαιότητας και του πεπρωμένου, μια μάχη του ήρωα με τις αόρατες δυνάμεις που τον καταδικάζουν, όπως οι θεοί τον Προμηθέα, σε φρικτή τιμωρία για την Ύβρι που διαπράττει, δηλαδή για τη μη ενασχόλησή του με καθαρά γήινες δραστηριότητες.

(από τον πρόλογο του μεταφραστή)

«Η πείνα» – Παρουσίαση

Πρώτη για φέτος παρουσίαση βιβλίου και πρώτη αναφορά αυτού του ιστολογίου στην νορβηγική λογοτεχνία. Μπορεί σήμερα ο πιο «ιν» νορβηγός συγγραφέας να είναι ο Γιο Νέσμπο, κυρίως λόγω των ευπώλητων βιβλίων του «Το αστέρι τού διαβόλου» και «Νέμεσις», τα οποία κυκλοφορούν από το «Μεταίχμιο». Μπορεί, επίσης, οι βιβλιόφιλοι να «δονούνται» με την «Αγριόπαπια» και τους «Βρυκόλακες» του Χένρικ Ίμπσεν. Όμως, εμείς θα επιμείνουμε κλασσικά και θα κάνουμε την γνωριμία μας με την νορβηγική λογοτεχνία μέσω του νομπελίστα Κνουτ Χάμσουν και του θρυλικού του βιβλίου «Η πείνα».

Ο Κνουτ Χάμσουν υπήρξε αμφισβητούμενη προσωπικότητα. Ο πολυκύμαντος βίος του αντανακλάται ως και στο όνομά του: γεννήθηκε ως Κνουτ Πέντερσεν, υπέγραψε το πρώτο του βιβλίο ως Κνουτ Πέτερσεν, αργότερα πρόσθεσε και το επώνυμο της μητέρας του κι έγινε Κνουτ Πέτερσεν-Χάμσουντ, ύστερα έκοψε τελείως το Πέτερσεν και, τέλος, ένα τυπογραφικό λάθος στην εφημερίδα όπου αρθρογραφούσε τού έκανε το όνομα Κνουτ Χάμσουν κι αυτός το κράτησε.

Το 1920, ο πολυταξιδεμένος και μονίμως μπατίρης Χάμσουν παίρνει το βραβείο Νόμπελ και ανασαίνει οικονομικά αλλά η υγεία του είναι πια κλονισμένη. Το 1926 είναι ήδη βαρήκοος και υποφέρει από κρίσεις νεύρων. Μπορεί το μυαλό του να παραμένει «ξυράφι» αλλά η κόντρα του με το πολιτικό κατεστημένο τής εποχής τον οδηγεί στο απέναντι άκρο και γίνεται θαυμαστής τού Χίτλερ. Αιφνιδιάζοντας τον κόσμο, ο Χάμσουν εξυμνεί τον ναζισμό, δικαιολογεί τον αντισημιτισμό, στηρίζει τον Βίντκουν Κουίσλιγκ και καλεί τους συμπατριώτες του να υποταχθούν στην ανωτερότητα του Ράιχ.

Στις 7 Μαΐου 1945 τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής τής Νορβηγίας παραδίδονται. Στις 8 Μαΐου δημοσιεύεται, στην πρώτη σελίδα τής -πρώτης σε κυκλοφορία- εφημερίδας «Άφτεν πόστεν» δίστηλη φωτογραφία τού Χίτλερ με νεκρολογία τού Χάμσουν: «Δεν είμαι άξιος να εγκωμιάσω δυνατά τον Αδόλφο Χίτλερ, μα ούτε εξ άλλου ταιριάζουν συναισθηματισμοί για τη ζωή και το έργο Του. Ήταν ένας μαχητής, ένας μαχητής για την Ανθρωπότητα κι ένας Απόστολος τού Ευαγγελίου για τα Δικαιώματα όλων των Λαών. Ήταν μια ανακαινιστική μορφή υψηλότατου επίπεδου, μα η ιστορική Του μοίρα ήταν πως έδρασε σε μια εποχή ωμότητας χωρίς προηγούμενο, που τελικά Τον συνέτριψε. Έτσι ατενίζει ο κοινός δυτικοευρωπαίος τον Αδόλφο Χίτλερ. Εμείς δε, οι στενοί οπαδοί Του, σκύβουμε το κεφάλι μπρος στην σορό Του». Μετά τον πόλεμο, ο Χάμσουν περνάει από δίκη και καταδικάζεται σε εγκλεισμό σε ψυχιατρείο και δήμευση της -έτσι κι αλλιώς, μικρής- περιουσίας του. Είναι πλέον 88 ετών. Πεθαίνει 5 χρόνια αργότερα, το 1952, μόνος και καταφρονεμένος.

Παρά την προσωπική του διαδρομή, όμως, το λογοτεχνικό του έργο είναι σημαντικώτατο. «Η πείνα» παραμένει έργο αναφοράς, αν και γράφτηκε το 1890. Είναι μια τομή στην ιστορία της λογοτεχνίας, ένα έργο που μετατόπισε το βάρος της αφήγησης στην ψυχολογία του ήρωα, ένα μνημείο μοντερνισμού που επηρέασε όσο λίγα τους συγγραφείς που ακολούθησαν. Αν και η πλοκή του είναι σχεδόν ανύπαρκτη, ο συγγραφέας ήρωάς της είναι σαγηνευτικός καθώς προσπαθεί να τα βγάλει πέρα, πασχίζοντας να πουλήσει ένα δοκίμιο ή ένα διήγημα που θα του επιτρέψει να φάει κάτι και να κοιμηθεί αξιοπρεπώς σε ένα κρεββάτι. Δεν τα καταφέρνει πάντα, όμως, και περιπλανιέται στους δρόμους, όπου βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στην παράνοια, στην πείνα για φαγητό μα περισσότερο για αξιοπρέπεια, μια αξιοπρέπεια που τον γεμίζει άλλοτε με ενοχές κι άλλοτε με αδικαιολόγητη αυτοεκτίμηση.

«Η πείνα» θα θυμίσει σε πολλούς το «Υπόγειο» του Ντοστογιέφσκυ (η ομοιότητα του Ρασκόλνικωφ με τον ανώνυμο ήρωα του Χάμσουν είναι εντυπωσιακή) ή το «Ο λύκος τής στέππας» τού Έσσε. Μόνο που η ματιά τού Χάμσουν είναι πιο διεισδυτική, πιο καταλυτική. Ο πεινασμένος συγγραφέας τού Χάμσουν αναζητά τον αυτοσεβασμό και την καταξίωση, αλλά το στομάχι του τον υποχρεώνει σε παραχωρήσεις για τις οποίες μετανοιώνει. Δεν είναι τυχαίο το ότι πολλοί αναλυτές θεωρούν τούτο το βιβλίο τού Χάμσουν ως αυτοβιογραφικό.

Συμπερασματικά, «Η πείνα» δεν είναι ένα εύπεπτο βιβλίο και η ανάγνωση απαιτεί αυξημένη προσήλωση αν και κυλάει γρήγορα κι ευχάριστα, χάρη στην εξαιρετική μετάφραση του καθηγητή Δημήτρη Χορόσκελη (*). Κυκλοφορεί σε μια καλαίσθητη έκδοση τσέπης 245 σελίδων από τον θεσσαλονικιό οίκο «Ζήτρος» και κοστίζει κάπου 10 ευρώ. Μη διστάσετε!

Και τρεις ασκήσεις για μετά την ανάγνωση: (α) οι πιο «πωρωμένοι» ας αναζητήσουν την ταινία τού Χέννιγκ Κάρλσεν «Sult» (Πείνα), η οποία μετέφερε το βιβλίο τού Χάμσουν στην οθόνη και κέρδισε το βραβείο ανδρικής ερμηνείας στο φεστιβάλ των Καννών, το 1966, (β) ακούστε το κομμάτι «Υλαγιαλή» από τον δίσκο τού Ορφέα Περίδη «Για πού το ‘βαλες, καρδιά μου», (γ) αναζητήστε την συλλογή διηγημάτων τού Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλου «Λιμενάρχης Ευρίπου» (εκδόσεις Νεφέλη ή Κέδρος) και διαβάστε το διήγημα «Υλαγιαλή τής γέφυρας».

(*) Το βιβλίο κυκλοφορεί και από τις εκδόσεις «Δωρικός», αλλά η μετάφραση του Βάσου Δασκαλάκη είναι προβληματική. Επίσης, κυκλοφορεί και από τις εκδόσεις «Δαμιανός».

8 Ιανουαρίου 2012

Cogito ergo sum

http://teddygr.blogspot.gr/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.