ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ: ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ | Ψηφιακό Αρχείο ΕΡΤ

psifiako arxeio ert epoxes kai syggrafeis

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

δείτε το βίντεο

Προβολή με ελεύθερη είσοδο και συζήτηση με τη δημιουργό Ελένη Αλεξανδράκη  Σάββατο 2.5.2015 της Νοσταλγού στη Λέσχη «Δρόμοι Φιλίας και Πολιτισμού». 

Το συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς «ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ» παρουσιάζει το έργο του μεγάλου Σκιαθίτη πεζογράφου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ (γενν. 1851 – πέθ. 1911), παράλληλα με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του. Παρατίθενται πληροφορίες σχετικά με τον γενέθλιο τόπο του, τη Σκιάθο, την ιερατική του οικογένεια, τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή στην Αθήνα, την επαγγελματική του ενασχόληση με τη μετάφραση για λόγους βιοπορισμού. Για το έργο του και το τεράστιο μέγεθός του μιλά ο καθηγητής πανεπιστημίου ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, ο οποίος του αποδίδει τον τίτλο «του μεγαλύτερου Έλληνα λογοτέχνη». Όπως επισημαίνεται, τα μυθιστορήματά του κλείνουν την εποχή του νεοελληνικού ρομαντισμού και τα διηγήματά του αποτελούν την αρχή του νεοελληνικού ρεαλισμού και της ρεαλιστικής ηθογραφίας. Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ αναδεικνύεται σε εξαίσιο μελετητή της ανθρώπινης ψυχολογίας και των ηθών της εποχής του. Στη διάρκεια της εκπομπής υπογραμμίζεται η ευρεία ελληνομάθεια και γλωσσομάθειά του και διερευνάται η έννοια της θρησκευτικότητας στο έργο του, η οποία, όπως τονίζεται, δεν ταυτίζεται με τη θρησκοληψία ή τη δεισιδαιμονία, αλλά με την αληθινή και βαθιά του πίστη στην ορθοδοξία. Σημειώνεται επίσης ο κεντρικός ρόλος που κατέχει στα έργα του η γυναικεία μορφή είτε στην εωσφορική εκδοχή της, όπως στη «Φόνισσα», είτε ως ερωτικό αντικείμενο του πόθου, όπως στο διήγημα του «Το όνειρο στο κύμα».
Η εικόνα του μεγάλου Έλληνα πεζογράφου ολοκληρώνεται μέσα από αναφορές του Κ. ΠΑΛΑΜΑ, του Ο. ΕΛΥΤΗ και του Γ. ΣΕΦΕΡΗ στο έργο του και στην περίοπτη θέση που καταλαμβάνει στα ελληνικά γράμματα.

Λεπτομέρειες
Ανάλυση περιεχομένου
Κεφάλαιο 02
00:01:45:00 – 00:04:17:24 :: |Δ:00:02:32:24|
Η αφηγήτρια ΔΗΜΗΤΡΑ ΧΑΤΟΥΠΗ διαβάζει το σύντομο αυτοβιογραφικό σημείωμα που έγραψε ο πεζογράφος ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ μετά από παράκληση του φίλου του ΓΙΑΝΝΗ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ. Η αφηγήτρια αναφέρει βιογραφικά στοιχεία για την ιερατική οικογένεια του πεζογράφου. Παράλληλα προβάλλονται φωτογραφία του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ, πλάνα από τη ΣΚΙΑΘΟ, τον ΠΕΙΡΑΙΑ και το ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ, ασπρόμαυρη φωτογραφία της ΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΣΧΟΛΗΣ, έργο τέχνης στο οποίο απεικονίζεται το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, σελίδα με γαλλικό ποίημα, αγιογραφία, σελίδα από το μυθιστόρημα του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ «Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΙΣ» με τίτλο «Η ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΝΗΣ», πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «ΝΕΟΛΟΓΟΣ», σελίδα με τίτλο «Η ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ», σελίδα από το μυθιστόρημα του πεζογράφου «ΟΙ ΕΜΠΟΡΟΙ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ», πρωτοσέλιδο της σατιρικής και πολιτικής εφημερίδας «ΜΗ ΧΑΝΕΣΑΙ» και της εφημερίδας «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ», φωτογραφία του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ και φίλου του ΓΙΑΝΝΗ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ στην ΔΕΞΑΜΕΝΗ, σελίδα από σύντομο βιογραφικό σημείωμα του πεζογράφου και τέλος πλάνο από την πρόσοψη και το εσωτερικό του σπιτιού του πεζογράφου στη ΣΚΙΑΘΟ, καθώς ο φακός εστιάζει σε κορνίζα στην οποία απεικονίζεται ο ιερέας πατέρας του πεζογράφου.

Κεφάλαιο 03
00:04:18:00 – 00:06:03:24 :: |Δ:00:01:45:24|
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, στο γραφείο του, αναφέρει ότι ο πεζογράφος ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ είναι παρεξηγημένη προσωπικότητα στο χώρο των γραμμάτων. Διαφωνεί με την άποψη που θεωρεί τον πεζογράφο θρησκόληπτο και επισημαίνει την ηθογραφική διάσταση και το ρεαλισμό στα έργα του πεζογράφου, ενώ προβάλλονται πλάνα από το κύριο μέρος Ναού κατά τη διάρκεια Λειτουργίας με φόντο τη φωτογραφία του πεζογράφου, πλάνα από Μοναστήρι και διαδοχικά πλάνα από το λιμάνι της ΣΚΙΑΘΟΥ.

Κεφάλαιο 04
00:06:04:00 – 00:09:05:24 :: |Δ:00:03:01:24|
Η αφηγήτρια ΔΗΜΗΤΡΑ ΧΑΤΟΥΠΗ αναφέρει ότι ο λαογράφος ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ θέλησε να στρέψει το νεοελληνικό διήγημα σε μια λαογραφική ηθογραφία, ενώ ο πεζογράφος ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ανταποκρίθηκε μεν, αλλά με το δικό του τρόπο, γράφοντας διηγήματα με θρησκευτικό ρεαλισμό. Η αφηγήτρια περιγράφει το περιεχόμενο του πρώτου του διηγήματος «ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ» και τους ήρωες του. Παράλληλα προβάλλεται φωτογραφία του λαογράφου ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΟΛΙΤΗ, σελίδα από το φιλολογικό περιοδικό «ΕΣΤΙΑ», γκραβούρα με τη ΣΚΟΠΕΛΟ και τη ΣΚΙΑΘΟ, θαλασσογραφία, σελίδα με το διήγημα του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ «ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ», απεικονίσεις και χαρακτικά που περιέχονται στα έργα του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ, πλάνα από τη ΣΚΙΑΘΟ.

Κεφάλαιο 07
00:09:06:00 – 00:18:55:24 :: |Δ:00:09:49:24|
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, στο γραφείο του, υποστηρίζει ότι η θρησκευτικότητα του πεζογράφου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ δεν ταυτίζεται με την θρησκοληψία και τη δεισιδαιμονία που θέλουν να του καταλογίσουν. Ο καθηγητής αναφέρεται στο διήγημα του πεζογράφου «ΠΤΕΡΟΕΝΤΑ ΔΩΡΑ» στο οποίο επιπλήττει τους δεσποτάδες για τα κοσμικά τους ελαττώματα. Ο ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ περιγράφει περιστατικό με τον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ στο οποίο αποδεικνύεται η αληθινή του πίστη. Ο καθηγητής τονίζει την κοινωνική και πολιτική διάσταση στο έργο του πεζογράφου και θεωρεί ότι δεν έχει δοθεί η πρέπουσα σημασία. Περιγράφει τα τέλη του 19ου αιώνα, την εποχή του ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ, κατά την οποία έζησε ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. Παράλληλα, προβάλλονται ζωγραφικές απεικονίσεις με ιερείς, πλάνο από την Εκκλησία του ΧΡΙΣΤΟΥ και από την περιοχή ΚΑΣΤΡΟ καθώς και πλάνα από λειτουργία στην οποία πρωτοστατεί ο Οικουμενικός Πατριάρχης ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ. Ακόμα παρουσιάζονται ασπρόμαυρες φωτογραφίες από τη ΣΚΙΑΘΟ και πίνακας ζωγραφικής με θέμα τη ΣΚΙΑΘΟ, πλάνα από το λιμάνι του νησιού και από τα ΚΑΣΤΡΟΝΗΣΙΑ. Επίσης παρουσιάζονται γκραβούρα που απεικονίζει την Παλιά Βουλή, πίνακας ζωγραφικής με θέμα «ο Πρωθυπουργός ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ στο βήμα της Βουλής», απεικόνιση του ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ σε νεαρή ηλικία και φωτογραφία του ίδιου, καθώς και λαϊκή λιθογραφία με τίτλο «ΝΕΟ ΒΟΥΛΕΥΤΗΡΙΟΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥΣ 1874-1875».

Κεφάλαιο 11
00:18:56:00 – 00:23:10:24 :: |Δ:00:04:14:24|
Παρουσιάζεται εξώφυλλο βιβλίου με τίτλο «CELEBRES ROMANS FRANCAIS» (ΔΙΑΣΗΜΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΕΡΓΑ), εσώφυλλο του λογοτεχνικού περιοδικού «ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ», ζωγραφική απεικόνιση στρατιωτών, στίχοι από τα «ΣΟΝΕΤΑ» του ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ (WILLIAM SHAKESPEARE) και απεικόνιση του ποιητή και θεατρικού συγγραφέα, σελίδα με την εργογραφία και εξώφυλλο από το θεατρικό του έργο «ΜΕ ΤΟ ΙΔΙΟ ΜΕΤΡΟ» και «Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΕΡΡΙΚΟΣ Ο ΣΤ », ενώ η αφηγήτρια ΔΗΜΗΤΡΑ ΧΑΤΟΥΠΗ αναφέρει ότι ο πεζογράφος ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ γνωρίζοντας γαλλικά και αγγλικά διάβαζε και μετέφραζε με ευκολία έργα του ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ (WILLIAM SHAKESPEARE). Η αφηγήτρια περιγράφει περιστατικό σύμφωνα με το οποίο ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ζητούσε τα ΑΠΑΝΤΑ του Άγγλου ποιητή λίγο πριν πεθάνει και αναφέρει τα λόγια του ποιητή ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΕΦΕΡΗ ότι το 1930 είδε στο σπίτι του πεζογράφου μια φτηνή αγγλική έκδοση του ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ (WILLIAM SHAKESPEARE), ενώ προβάλλονται πλάνα από τον προαύλιο χώρο και το εσωτερικό του σπιτιού του πεζογράφου στη ΣΚΙΑΘΟ. Παρεμβάλλεται ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ αναφέροντας και αυτός την ανεκδοτολογική μαρτυρία ότι δίπλα στο κρεβάτι του πεζογράφου υπήρχε η Βίβλος και ο ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ (WILLIAM SHAKESPEARE).

Κεφάλαιο 17
00:23:11:00 – 00:26:01:24 :: |Δ:00:02:50:24|
Η αφηγήτρια ΔΗΜΗΤΡΑ ΧΑΤΟΥΠΗ εξηγεί την αντιμετώπιση που είχε ο πεζογράφος ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ από φιλόλογους, θεολόγους και κοινωνιολόγους. Ο πεζογράφος αντιδρά στον καθηγητή των θρησκευτικών στο γυμνάσιο, αρθρογραφεί ενάντια σε θεολόγο και αντιτίθεται στις απόψεις υφηγητή της Θεολογικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ την πιο αρνητική κριτική για το έργο του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ την γράφει τριάντα χρόνια μετά από το θάνατό του ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής και Ακαδημαϊκός Δ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Παράλληλα προβάλλονται πλάνα από την περιοχή ΚΑΣΤΡΟ στη ΣΚΙΑΘΟ, σκίτσο του πεζογράφου, πλάνα από τη ΧΑΛΚΙΔΑ, εικόνες από αρχαία νομίσματα και σελίδα με το άρθρο του καθηγητή της Θεολογικής Σχολής και Ακαδημαϊκού Δ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ.

Κεφάλαιο 20
00:26:02:00 – 00:29:45:24 :: |Δ:00:03:43:24|
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, στο γραφείο του, αναλύει τη γλώσσα που χρησιμοποιεί ο πεζογράφος ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ στα έργα του. Ο καθηγητής περιγράφει την κοινωνική ζωή του πεζογράφου και διαφωνεί με την άποψη που τον χαρακτηρίζει «κοσμοκαλόγερο». Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ περιγράφει το γυναικείο κάλος «ανάγλυφα», όπως χαρακτηριστικά λέει ο ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ο πεζογράφος αγαπάει τις γυναίκες και με τη διεισδυτική του ματιά δίνει μια έντονη ψυχογραφική και βιωματική ανάλυση γι’ αυτές. Παράλληλα προβάλλονται πλάνα από το σπίτι του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ στη ΣΚΙΑΘΟ, χειρόγραφα του πεζογράφου με φόντο ασπρόμαυρες φωτογραφίες και απεικονίσεις γυναικών, πλάνα με τη θάλασσα και με ακρογιαλιές της ΣΚΙΑΘΟΥ.

Κεφάλαιο 22
00:29:46:00 – 00:31:40:04 :: |Δ:00:01:54:04|
Ο φακός κινείται μέσα στο σπίτι του πεζογράφου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ στην ΣΚΙΑΘΟ και αργότερα εστιάζει σε εξωτερικό τοίχο του στον οποίο υπάρχει πλάκα όπου αναγράφεται: «ΕΔΩ ΕΖΗΣΕ ΚΑΙ ΠΕΘΑΝΕ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ – ΕΓΕΝΝΗΘΙΗ 1851 – ΑΠΕΘΑΝΕ 1911», τέλος παρουσιάζεται απεικόνιση του πεζογράφου. Παράλληλα, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ αποκαλεί τον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ως τον μεγαλύτερο λογοτέχνη της Ελλάδας και υποστηρίζει ότι θα ήταν ανυπέρβλητης αξίας αν έγραφε σε άλλη γλώσσα εκτός των ελληνικών.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: