Η Καρδιά Ενός Σκύλου (1988) του Βλάντιμιρ Μπόρτκο | η πιο πετυχημένη μεταφορά στον κινηματογράφο του ομώνυμου μυθιστορήματος του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ

Sobachye Serdtse Heart of a Dog

Η Καρδιά Ενός Σκύλου
Sobachye serdtse / Heart of a Dog
του Βλάντιμιρ Μπόρτκο

με τους Εβγκένι Εβστίγκνεεφ, Βλαντιμίρ Τολοκονίνοφ, Μπόρις Πλότνικοφ, Ρομάν Κάρτσεφ, Νίνα Ρουσλάνοβα

Υπόθεση:
Η υπόθεση τοποθετείται λίγο μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. Ένας χειρουργός, ο Φιλίπ Πρεμπραζέσκι, που ασχολείται με την ανανέωση του ανθρώπινου οργανισμού προχωρά σε ένα ακόμη πιο προωθημένο πείραμα, τη μετατροπή ενός σκύλου σε άνθρωπο. Θα πετύχει το εγχείρημα, και ως ποιο βαθμό; Ο γιατρός μεταφέρει ζωτικά όργανα ενός αλκοολικού και μικροκακοποιού σε ένα αδέσποτο σκυλί. Και αυτό αρχίζει σιγά σιγά να έχει ανθρώπινη συμπεριφορά. Μαζί με τα καλά, όμως, το σκυλί κληρονομεί… και τα κακά! Αφού ολοκληρωθεί η μετατροπή του, αρχίζει να έχει και την ίδια άσχημη συμπεριφορά του ανθρώπου από τον οποίο πήρε! Μέσα από κωμικοτραγικές καταστάσεις, ο γιατρός συνειδητοποιεί ότι ίσως αυτή δεν ήταν και τόσο καλή ιδέα και ότι είναι πολύ δύσκολο να απαλλάξεις τον άνθρωπο από τη φύση του, ακόμα κι αν αυτή βρίσκεται μέσα σε ένα… σκύλο! Ένα λογοτεχνικό αριστούργημα μεταφερμένο πολύ πιστά σε φιλμ, καθώς η ταινία είναι γνωστή για το ότι περιλαμβάνει σχεδόν αυτούσιο το κείμενο του βιβλίου! Μια ταινία που τιμά τον Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ (1891-1940), έναν ένας από τους σημαντικότερους νεότερους δραματουργούς της Ρωσίας. Το έργο του Μπουλγκάκοφ διακρίνεται για την καυστική του σάτιρα και το διεισδυτικό του χιούμορ. Ήδη από τα πρώτα του έργα, τις συλλογές διηγημάτων «Διαβολιάδα» και «Τα μοιραία αυγά» (1925), εξέφρασε την αντίθεσή του στη σοβιετική πραγματικότητα. Το διασημότερο βιβλίο του είναι το «Ο μαιτρ και η μαργαρίτα». Το έργο του συνδέεται στενά με την ανανέωση του σοβιετικού θεάτρου, ιδιαίτερα μετά το 1955, ενώ η επίδρασή του στη σοβιετική λογοτεχνία υπήρξε τεράστια. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σχεδόν σε όλες τις γλώσσες του κόσμου.

Ένα καυστικό, σατιρικό έργο, για την ανθρώπινη φύση και την εξουσία σε σκηνοθεσία του Vladimir Bortko. Βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, ενός από τους πιό σημαντικούς σατιρικούς της ρώσικης λογοτεχνίας.

Τέμνει με το νυστέρι του το νεαρό σώμα μιας επανάστασης, που ‘χε τη δύναμη ακόμα να στέκεται κριτικά απέναντι στο ίδιο της τον εαυτό.

δείτε την ταινία με αγγλικούς υπότιτλους στο youtube


A DOG’S HEART part 1 / Собачье сердце 1 серия


A DOG’S HEART part 2 / Собачье сердце 2 серия

για περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση που βασίζεται στο έργο του Μπουλγκάκοφ πατήστε στη φωτό (πόστερ).

prosoxi anthropos dagkonei epikentro

Βιογραφίες
Vladimir Bortko (Σκηνοθέτης)

Ο Vladimir Bortko γεννήθηκε στις 7 Μαΐου του 1946 στη Μόσχα. Μεγάλωσε στην οικογένεια του θεατρικού συγγραφέα ουκρανικής – σοβιετικής καταγωγής Aleksandr Korneychuk. Μετά τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Γεωλογίας του Κιέβου και τη στρατιωτική του θητεία κατά την περίοδο 1965-1966, εργάστηκε ως ηλεκτρολόγος μηχανολόγος στο Κίεβο για τρία χρόνια.
Το 1969 πήγε στο Πανεπιστήμιο Θεάτρου, Κινηματογραφίας και Τηλεόρασης στην περιοχή Karpenko-Kary του Κιέβου. Μετά την αποφοίτησή του το 1974 εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη στην εταιρεία παραγωγής ταινιών Dovzhenko Film Studios. Το 1975 σκηνοθέτησε την πρώτη του ταινία με τίτλο Channel.
Το 1980 ο Vladimir Bortko έγινε διευθυντής παραγωγής στην εταιρεία Kinostudiya Lenfilm στο Λένινγκραντ, τη μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής ταινιών της Σοβιετικής Ένωσης, μετά την Mosfilm στην Μόσχα. Έγινε αρκετά δημοφιλής στη Σοβιετική Ένωση αλλά έκανε το μεγάλο του μπαμ με την ταινία «Η Καρδιά του Σκύλου» που ήταν βασισμένη στην ομώνυμη νουβέλα του Ρώσου συγγραφέα Mikhail Bulgakov. Έλαβε το βραβείο Grand Prix στο Φεστιβάλ Ταινιών στην Περούτζια.
Το 1991 έκανε την ταινία “Afghan Breakdown” σχετικά με την παρέμβαση της Σοβιετικής ΄Ένωσης στο Αφγανιστάν με τον ιταλό ηθοποιό Michele Placido.

Ήταν η πρώτη ταινία στη προσφάτως δημιουργηθείσα Ρώσικη Ομοσπονδία η οποία προσέγγισε τις στρατιωτικές δραστηριότητες της Σοβιετικής Ένωσης με επικριτικό τρόπο.
Μετά το 2000 ο Bortko αποδέχτηκε την πρόκληση αξιοποίησης δύο από τα μεγαλύτερα έργα που είχαν γίνει ποτέ στην ιστορία του ρωσικού κινηματογράφου για το τηλεοπτικό κανάλι Telekanal Rossiya. Το πρώτο ήταν η μεταφορά της νουβέλας “Ο Ηλίθιος” από τον Ρώσο συγγραφέα Ντοστογιέφσκι στην τηλεόραση με μια σειρά 10 επεισοδίων το 2002. Η σειρά έλαβε όλα τα μεγάλα τηλεοπτικά βραβεία της Ρωσίας και ο ηθοποιός Yevgeny Mironov έλαβε το Βραβείο του Καλύτερου Ηθοποιού στο Φεστιβάλ Τηλεόρασης του Μόντε Κάρλο.
Τρία χρόνια αργότερα ακολούθησε η μεταφορά της νουβέλας “The Master and Margarita” γραμμένη από τον Mikhail Bulgakov επίσης σε τηλεοπτική σειρά 10 επεισοδίων. Το πρώτο επεισόδιο μεταδόθηκε στις 19 Δεκεμβρίου του 2005 αφού προηγήθηκαν μήνες διαμάχης στα μέσα ενημέρωσης. Οι αντίπαλοι φοβήθηκαν πως με την σειρά η πολυεπίπεδη αφήγηση του μυθιστορήματος και η πολυπλοκότητα των κοινωνικο-πολιτικών και μεταφυσικών θεμάτων θα θυσιάζονταν στο βωμό των λαϊκών απαιτήσεων μίας μεσαίας τηλεόρασης. Ο Bortko όμως ακολούθησε πιστά τους διαλόγους του βιβλίου και η σειρά έγινε η πιο πετυχημένη σειρά της ρώσικης τηλεόρασης που είχε γίνει ποτέ. Στις 25 Δεκεμβρίου του 2005 40 εκατομμύρια Ρώσοι παρακολούθησαν το έβδομο επεισόδιο της σειράς.
Το 2009 ο Bortko προκάλεσε άλλη μία μεγάλη διαμάχη η οποία ακολουθήθηκε από μία μεγάλη επιτυχία στο κοινό με την κινηματογραφική μεταφορά του ιστορικού δράματος “Ταράς Μπούλμπα” του Ρώσου συγγραφέα Νικολάϊ Γκόγκολ. Αυτή τη φορά η κριτική ήρθε από την Ουκρανία, γιατί ενώ ο Bortko επέτρεψε στους Πολωνούς ηθοποιούς να μιλάνε πολωνικά οι Ουκρανοί Κοζάκοι έπρεπε να εκφραστούν με ρώσικα. Παρόλα αυτά η ταινία ήταν μεγάλη επιτυχία, την οποία είδαν σχεδόν 4 εκατομμύρια θεατές στους ρωσικούς κινηματογράφους.

Φιλμογραφία του Vladimir Bortko

1974 – Doctor (ταινία μικρού μήκους)
1975 – Channel
1984 – Without family
1984 – The Blonde from around the Corner
1988 – Heart of a Dog
1991 – Afghan Breakdown
2000 – Gangsters of Saint-Petersburg (σειρά)
2002 – The Idiot (σειρά)
2005 – The Master and Margarita (σειρά)
2009 – Taras Bulba
2011 – Peter the Great: The Testament

Ο Συγγραφέας, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ (Mikhail Bulgakov) (1891 – 1940)

Ο Μιχαήλ Αφανάσιεβιτς Μπουλγκάκοφ ήταν Ρώσος συγγραφέας και θεωρείται ως ένας από τους πιο σημαντικούς σατιρικούς τής ρωσικής λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στο Κίεβο της σημερινής Ουκρανίας στις 15 Μαΐου του 1891. Πέθανε στις 10 Μαρτίου του 1940 στη Μόσχα και θάφτηκε στο Κοιμητήριο Νοβοντέβιτσι.
Ήταν ένας από τους σημαντικότερους νεότερους δραματουργούς της Ρωσίας. Το έργο του διακρίνεται για την καυστική του σάτιρα και το διεισδυτικό του χιούμορ. Σπούδασε ιατρική, αλλά σύντομα αφοσιώθηκε στη λογοτεχνία. Ήδη από τα πρώτα του έργα, τις συλλογές διηγημάτων «Διαβολιάδα» και «Τα μοιραία αυγά» (1925), εξέφρασε την αντίθεσή του στη σοβιετική πραγματικότητα. Ανάμεσα στα πιο σημαντικά έργα του συμπεριλαμβάνονται και τα παρακάτω: «Η λευκή φρουρά» (1925), «Η καρδιά του σκύλου» (1925), «Το διαμέρισμα της Ζόικας» (1926), «Ο καλπασμός» (1928) «Το πορφυρό νησί» (1928) «Ο Μολιέρος» (1936), «Οι τελευταίες ημέρες» (θεατρική διασκευή 1940), «Μαύρο χιόνι» (ανολοκλήρωτο) και «Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα», το οποίο ο συγγραφέας ξεκίνησε να γράφει το 1928 και το επεξεργαζόταν ως το θάνατό του. Το έργο του Μπουλγκάκοφ συνδέεται στενά με την αναγέννηση του σοβιετικού θεάτρου, ιδιαίτερα μετά το 1955, ενώ η επίδρασή του στη σοβιετική λογοτεχνία υπήρξε τεράστια. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σχεδόν σε όλες τις γλώσσες του κόσμου.

Βιογραφία

Ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ ήταν ο μεγαλύτερος γιος τού Αφανάσιγι Μπουλγκάκοφ, καθηγητή τής Θεολογικής Ακαδημίας τού Κιέβου και τής Βαρβάρας Μιχαήλοβνα τού γένους Ποκρόβσκαγια.
Το 1909 μετά το απολυτήριο τού Α’ Γυμνασίου Κιέβου εγγράφεται ως φοιτητής στο γιατρικό τμήμα τού Πανεπιστημίου τού Κιέβου. Το 1913 παντρεύεται για πρώτη φορά. Σύζυγος τού γίνεται η Τατιάνα Νικολάγιεβνα Λάππα. Με το ξεκίνημα τού Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου δηλώνεται εθελοντής γιατρός τού Ερυθρού Σταυρού και βρίσκεται αμέσως στην πρώτη γραμμή όπου και τραυματίζεται βαριά τουλάχιστο δυο φορές. Το 1916 παίρνει το δίπλωμα ιατρικής και βρίσκει θέση ιατρού στην επαρχία στην περιοχή του Σμολένσκ για να κατασταλάξει αργότερα στην πόλη Βγιάσμα.
Στα τέλη τού Οκτωβρίου 1921 ο Μπουλγκάκοφ ήρθε στη Μόσχα και άρχισε να εργάζεται για διαφορές εφημερίδες («Σειρήνα» , «Ο Εργάτης») και περιοδικά («Ο ιατρικός εργάτης» , «Ρωσία», «Αναγέννηση»). Αυτό το διάστημα θα δημοσιεύσει και σποραδικά διηγήματα στην εφημερίδα των εξόριστων στο Βερολίνο «Την προηγουμένη». Μεταξύ 1922 και 1926 η «Σειρήνα» θα εκτυπώσει πάνω από 120 ρεπορτάζ, δοκίμια και άρθρα του. Το 1923 ο Μπουλγκάκοφ γίνεται μέλος τής Πανρωσικής Ένωσης Συγγραφέων.
Το 1939 εργαζόταν πάνω στο λιβρέτο «Ράσελ» και σε ένα κομμάτι εγκώμιο για τον Στάλιν το «Μπατούμ», το οποίο, αντίθετα με τις προσδοκίες τού συγγραφέα, απαγορεύτηκε να δημοσιευτεί και να ανέβει επί σκηνής. Εκείνο το διάστημα επιδεινώθηκε και η υγεία του ραγδαία. Οι γιατροί διέγνωσαν υπερτονική νεφροπάθεια, ασθένεια που είχε οδηγήσει και τον πατέρα του σε θάνατο. Ο Μπουλγκάκοφ ξεκίνησε τότε να υπαγορεύει στη γυναίκα του τις τελευταίες παραλλαγές τού «Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα». Από τον Φεβρουάριο τού 1940 συγγενείς και φίλοι βρίσκονταν πλάι στο κρεβάτι τού αρρώστου, ο οποίος και απεβίωσε στις 10 Μαρτίου 1940.

Το έργο του

Οι από τον Μπουλγκάκοφ κατά κάποιο τρόπο γελοιοποιημένες παραστάσεις τής καθημερινότητας στην νεοσυσταθείσα Σοβιετική Ένωση έχουν συχνά φανταστικά ή παράλογα χαρακτηριστικά – ένας τυπικός τρόπος άσκησης κοινωνικής κριτικής στη ρωσική λογοτεχνία από την εποχή τού Γκόγκολ.
Το πιο γνωστό έργο τού συγγραφέα είναι το «Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα», μια σατιρική έκδοση βασισμένη στο έργο «Φάουστ» τού Γκαίτε. Στο μυθιστόρημα ο Σατανάς επισκέπτεται τη Μόσχα τής δεκαετίας τού ’30 και μαζί με την ακολουθία του θα κάνει άνω κάτω την τοπική κοινωνία. Το έργο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά σε λογοκεκριμένες συνέχειες στο λογοτεχνικό περιοδικό «Μόσκβα» μόλις το 1966/1967, σχεδόν 30 χρόνια μετά τον θάνατο τού Μπουλγκάκοφ. Η πρώτη πλήρη έκδοση σε μορφή βιβλίου εμφανίστηκε το 1973. Ορισμένοι κριτικοί θεωρούν το βιβλίο ως το καλύτερο ρωσικό μυθιστόρημα τού 20. αιώνα.
«Η καρδιά ενός σκύλου» γράφτηκε το 1925, αλλά δημοσιεύθηκε στη Σοβιετική Ένωση το 1987.

Πεζά (επιλογές)

Οι περιπέτειες τού Τσιτσίκοβ , δημοσίευση 1922 ― ελλην. μετάφρ. Αλκ.Πατσιούρας, «ΠΛΕΘΡΟΝ»
Διαβολιάδα, Διήγημα, 1923 (δημοσίευση 1924) ― ελλην. μετάφρ. Αλκ.Πατσιούρας, «ΠΛΕΘΡΟΝ»
Λευκή Φρουρά, Μυθιστόρημα, 1923–24 ― ελλην. μετάφρ. Ανδρέα Φραγκιά, «ΒΙΠΕΡ»
Τα μοιραία αυγά, Διήγημα, 1924 ― ελλην. μετάφρ. Αλκ.Πατσιούρας, «ΠΛΕΘΡΟΝ»
Η καρδιά ενός σκύλου, Διήγημα, 1925 ― ελλην. μετάφρ. Παν.Σακέτας, «ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ»
Μορφίνη, Διήγημα, 1926
Σημειώσεις ενός επαρχιακού γιατρού, Διηγήματα, 1925/27
Η ζωή του κυρίου Μολιέρου, Διήγημα, 1936 ― ελλην. μετάφρ. Ειρ.Λεβίδη, «ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ»
Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα, Μυθιστόρημα, 1929–39, δημοσίευση 1966 ― ελλην. μετάφρ. Ν.Κυριακόπουλου, «ΒΙΠΕΡ»
Θεατρικό μυθιστόρημα, Μυθιστόρημα, 1936–39, δημοσίευση 1965
Θεατρικά έργα (επιλογές)

Το διαμέρισμα τής Ζωής, 1925
Μέρες τουρμπινών, Πρεμιέρα: 5 Oκτωβρίου 1926
Πτήση, 1926-1928
Η καμπαλά των υποκριτών, 1929
Αδάμ και Εύα, 1931; πρώτη δημοσίευση 1971 (Παρίσι),
Ο τρελός Τζουρνταίν, 1932
Μακαριότητα, –1933–34; πρώτη δημοσίευση 1966
Iβαν Βασίλιεβιτς, Kωμωδία, 1934–35; πρώτη δημοσίευση 1965
Δον Κιχότης, 1937–38; πρώτη δημοσίευση 1962

Η καρδιά ενός σκύλου
(Sobachye Serdtse)
του Vladimir Bortko

Αυτή η σοβιετική ταινία αφηγείται την ιστορία του Preobrazhensky (Yevgeni Yevstigneyev), ενός χειρουργού, ο οποίος είναι καθηγητής ιατρικής στην Μόσχα. Μετά το τέλος της ρώσικης επανάστασης, ο καθηγητής δέχεται μια επίσκεψη από την Επιτροπή Στέγασης, η οποία αισθάνεται πως ο καθηγητής πρέπει να μοιραστεί το ευρύχωρο “μεγάλο”, με τα πέντε δωμάτια, διαμέρισμά του με αρκετούς άλλους. Εν τω μεταξύ, σε ένα πείραμά του ο καθηγητής εμφυτεύει σε ένα σκύλο την καρδιά και τον εγκέφαλο ενός αλήτη. Ο σκύλος σταδιακά μεταμορφώνεται σε άνθρωπο (Vladimir Tolokonnikov), αλλά ακόμη διαθέτει κάποια σκυλίσια συμπεριφορά, για παράδειγμα επιλέγει να αυτοαποκαλείται Sharikov. Μιας και το Sharik είναι ένα κοινό όνομα για σκυλιά στη Ρωσία, όπως στη Δύση είναι το Ρεξ, όπου είναι ξεκάθαρο που βρίσκεται η συμπάθεια του ανθρώπου – σκύλου. Ο Sharikov αρχίζει να έχει επαφές με τον τοπικό γραφειοκρατικό κόμμα και ξεκινά να τρομοκρατεί τον καθηγητή και τον βοηθό του, τον Δρ. Bormental (Boris Plotnikov). Στη συνέχεια γίνεται μέλος της Επιτροπής Στέγασης επιτυγχάνει με πλάγια μέσα και παίρνει ένα δωμάτιο στο σπίτι του καθηγητή. Επίσης, μετά το διορισμό του ως μέλος της κρατικής επιτροπής του αναθέτουν να ασχοληθεί με τα αδέσποτα ζώα, ο Sharikov αρνείται να επιτρέψει τη θανάτωση των σκύλων, επιτρέπει να θανατώνονται μόνο γάτες.
Η ταινία βασίζεται στο μυθιστόρημα του Mikhail Bulgakov του 1925. Αυτή η σοβιετική τηλεταινία είναι ίσως η πιο πετυχημένη διασκευή της ιστορίας, αφού το 1975 γυρίστηκε και μία ιταλική εκδοχή με σκηνοθέτη τον Alberto Lattuada με τίτλο “Cuore de cane”.
Clarke Fountain, Rovi στο movies.nytimes.com

(…) Η καρδιά ενός σκύλου είναι από τις πιο αστείες ταινίες που έχω δει ποτέ, και το χιούμορ προκύπτει σε πολλά επίπεδα: ο Καθηγητής που χώνει την μύτη του στην Επανάσταση και έχει τη δυνατότητα να την αγνοήσει, δημιουργώντας ένα ασφαλές πολυτελές καταφύγιο για τον ίδιο μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Η πιο ενοχλητική υπενθύμιση της επανάστασης είναι το γεγονός ότι ο Καθηγητής αναγκάζεται να είναι γείτονας με έναν θορυβώδη προλετάριο ο οποίος επιμένει να τραγουδάει πατριοτικά τραγούδια όλη μέρα και όλη νύχτα και που αφήνει λάσπες στα πατώματα. Αλλά η φιλοδοξία και η παράλογη αγυρτεία του προκαλούν τον Καθηγητή να πραγματοποιήσει το πείραμα και το αποτέλεσμα είναι πως δημιουργεί έναν άξεστο, αγενή, βρωμερό, που όλο ξύνεται δολοφόνο των γάτων και στη συνέχεια ο Καθηγητής φέρνει την Επανάσταση μέσα στο ίδιο του το σπίτι με καταστροφικά αποτελέσματα.
Η ταινία επίσης θέτει μερικά ενδιαφέροντα ηθικά ερωτήματα: έχει γίνει ο άνθρωπος “πραγματικός” άνθρωπος; Τι δικαιώματα έχει; Μπορεί να του γίνει έξωση ή ευθανασία; Όλες αυτές οι ερωτήσεις είναι τυλιγμένες σε μια από την πιο αστεία κινηματογραφία που έχει γίνει ποτέ και ενώ η ιστορία ίσως φαίνεται παράλογη, λειτουργεί μια χαρά, λειτουργεί έξοχα.
Η ταινία είναι ασπρόμαυρη και το ύφος της δίνει την αίσθηση πως η ταινία είναι πιο παλιά απ΄ ότι είναι στην πραγματικότητα. Η ερμηνεία των ηθοποιών είναι εξ ολοκλήρου υπέροχη. Αν σας αρέσει ο Σοβιετικός κινηματογράφος ή να αγαπάτε το διήγημα του Bulgakov τότε δεν θα απογοητευτείτε από αυτή την υπέροχη κινηματογραφική μεταφορά.
(phoenixcinema.wordpress.com)

(ελληνική μετάφραση δ.τ.)

http://www.cinephilia.gr/

Η Καρδιά Ενός Σκύλου
Sobachye Serdtse / Heart of a Dog
3,5 / 5 Η Καρδιά Ενός Σκύλου
Κομεντί 1988 | Ασπρόμ. | Διάρκεια: 136′

Στη Σοβιετική Ένωση της δεκαετίας του ’20 ένας χειρουργός τοποθετεί ανθρώπινη υπόφυση στον εγκέφαλο ενός σκύλου. Εκείνος μεταμορφώνεται σταδιακά σε άνθρωπο, με απρόβλεπτες όμως συνέπειες.

Συνοπτική κριτική (Αθηνόραμα)
Αριστοτεχνική διασκευή ενός βιτριολικά σατιρικού και απόλυτα επίκαιρου μυθιστορήματος του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε τηλεταινία από την εποχή της περεστρόικα.

FLIX.GR- Γράφει οΜανώλης Κρανάκης

Σοβιετική Ένωση, 1988, Ασπρόμαυρο

  • Σκηνοθεσία: Βλαντιμίρ Μπόρτκο
  • Σενάριο: Νατάλια Μπόρτκο
  • Φωτογραφία: Γιούρι Σατζγκαρντάνοφ
  • Μοντάζ: Λέντα Σεμγιόνοβα
  • Μουσική: Βλαντιμίρ Ντάσκεβιτς
  • Πρωταγωνιστούν: Γεβγένι Γεβστιγκνέγιεφ, Μπόρις Πλότνικοφ, Βλαντιμίρ Τολοκόνικοφ
  • Διάρκεια: 130 λεπτά
  • Διανομή: New Star

ΚΡΙΤΙΚΗ 13 ΔΕΚ 2012
6 Στα 10

Μεταφορά του ομώνυμου – απαγορευμένου για εξήντα χρόνια – μυθιστορήματος του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, μια σάτιρα μοιρασμένη ανάμεσα στο avant-garde και την αμερικάνικη κωμωδία, ένα πείραμα που όπως ο κεντρικός ήρωάς της παραμένει περισσότερο ένα αξιοπερίεργο παρά μια κλασική κινηματογραφική στιγμή του σύγχρονου σινεμά.

Λίγο μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, ένας χειρουργός, ο Φιλίπ Πρεμπραζέσκι, που ασχολείται με την ανανέωση του ανθρώπινου οργανισμού προχωρά σε ένα ακόμη πιο προωθημένο πείραμα, τη μετατροπή ενός σκύλου σε άνθρωπο. Μεταφέρει ζωτικά όργανα ενός αλκοολικού και μικροκακοποιού σε ένα αδέσποτο σκυλί. Και αυτό αρχίζει σιγά σιγά να έχει ανθρώπινη συμπεριφορά. Μαζί με τα καλά, όμως, το σκυλί κληρονομεί… και τα κακά! Αφού ολοκληρωθεί η μετατροπή του, αρχίζει να έχει και την ίδια άσχημη συμπεριφορά του ανθρώπου από τον οποίο πήρε!

Γυρισμένη αρχικά για την τηλεόραση η «Καρδιά ενός Σκύλου», έφερε τη μεγάλη ευθύνη του να μεταφέρει στον κινηματογράφο ένα από τα πιο θρυλικά μυθιστορήματα της ρωσικής λογοτεχνίας, το 1988, ένα χρόνο μετά την άρση της απαγόρευσής του και λίγο πριν το οριστικό τέλος της Σοβιετικής Ενωσης.

H επιλογή του Βλάντιμίρ Μπόρτκο ήταν απλή και ως ένα σημείο σοφή. Διατήρησε αυτούσιο όλο το κείμενο του Μπουλγκάκοφ και προσπάθησε να μεταφέρει επίσης αυτούσια όλη την τρέλα μιας ιστορίας που ισορροπεί ανάμεσα στη σάτιρα και την επιστημονική φαντασία, χαρακτηριστική της κριτικής του συγγραφέα το 1925 όταν και κυκλοφόρησε, λίγο μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Ταυτόχρονα ο Μπόρτκο αποφάσισε να αφαιρέσει από την αφήγησή του το χρώμα, αλλά δεν ενέδωσε ούτε στο ασπρόμαυρο, πετυχαίνοντας τελικά μια σέπια που διατρέχει με μια ατμόσφαιρα vintage αθωότητας ολο το φιλμ, είτε αυτό κινείται στους άδειους χιονισμένους δρόμους της Μόσχας, είτε μέσα στο αριστοκρατικό διαμέρισμα του χειρούργου πρωταγωνιστή του.

Η διαδρομή της «Καρδιάς ενός Σκύλου» είναι μνημειώδης. Ο,τι ξεκινάει σαν ένα σχεδόν πειραματικό φιλμ ειδωμένο από την οπτική γωνία ενός σκύλου – ο οποίος αφηγείται και την ιστορία – καταλήγει γρήγορα σε μια κωμωδία γεμάτη γκαγκς και ρυθμικές ανατροπές όπως θα την έφτιαχναν οι Αδερφοί Μαρξ, πριν επιστρέψει πάλι σε μια avant-garde εκδοχή μιας ταινίας επιστημονικής φαντασίας που θυμίζει τουλάχιστον θεματικά τον «Ανθρωπο Ελέφαντα» του Ντέιβιντ Λιντς αν του αφαιρέσεις τον ουμανισμό και του προσθέσεις ισχυρές δόσεις προφανούς πολιτικής σάτιρας.

Εδώ βρίσκεται και η προβληματική «καρδιά» της ταινίας του Μπόρτκο η οποία είναι στιγμές που μοιάζει με αυτή του πειραματόζωου που θα γεννηθεί από το παράδοξο πείραμα της εμφύτευσης στην καρδιά ενός σκύλου των χαρακτηριστικών ενός μικροκακοποιού.

Ενώ η «Καρδιά ενος Σκύλου» μιλάει πρωτίστως για τον άνθρωπο, τη σύγκρουσή του με την εξουσία και την πίστη του σε ένα σύστημα που του υπόσχεται μια ουτοπία που φυσικά δεν θα μπορέσει να υπάρξει ποτέ – το μέλλον της Σοβιετικής Ενωσης το επιβεβαίωσε, η ματιά του Μπόρτκο είναι περισσότερο αυτή ενός επιστήμονα που παρατηρεί πως ακριβώς συμπεριφέρεται το δημιούργημά του.

Αποστασιοποιημένος από το όποιο δράμα των ηρώων του (είτε αυτό είναι η πτώση της αριστοκρατίας είτε η άνοδος του προλεταριάτου – και τα δύο ειδωμένα ως ήττες), σίγουρος πως το σημαντικό στη μεταφορά του έργου του Μπουλγκάκοφ ήταν αυτή η vintage αίσθηση του φανταστικού, ο Μπόρτκο παραδίδει ένα φιλόδοξο έργο που όμως παραμένει τελικά μια συμβολική φάρσα.

Μεγαλόπνοοη μεν, ψυχρή δε. Ικανή να προκαλέσει συζητήσεις τόσο για τη φόρμα όσο και για την προφανή στο μεγαλύτερο ποσοστό πολιτική της θέση, αλλά όχι και γνήσια κινηματογραφική συγκίνηση.

πηγή: flix.gr

ΚΡΙΤΙΚΕΣ

Η πιο πετυχημένη διασκευή του μυθιστορήματος του Bulgakov
Η Σοβιετική αυτή ταινία αφηγείται την ιστορία του Preobrazhensky (Yevgeni Yevstigneyev), ενός χειρουργού, ο οποίος είναι καθηγητής ιατρικής στην Μόσχα. Μετά το τέλος της ρώσικης επανάστασης, ο καθηγητής δέχεται μια επίσκεψη από την Επιτροπή Στέγασης η οποία αισθάνεται πως ο καθηγητής πρέπει να μοιραστεί το ευρύχωρο “μεγάλο”, με τα πέντε δωμάτια, διαμέρισμά του με αρκετούς άλλους. Εν τω μεταξύ, σε ένα πείραμά του ο καθηγητής εμφυτεύει σε ένα σκύλο την καρδιά και τον εγκέφαλο ενός αλήτη. Ο σκύλος σταδιακά μεταμορφώνεται σε άνθρωπο (Vladimir Tolokonnikov), αλλά ακόμη διαθέτει κάποια σκυλίσια συμπεριφορά, για παράδειγμα επιλέγει να αυτοαποκαλείται Sharikov. Μιας και το Sharik είναι ένα κοινό όνομα για σκυλιά στη Ρωσία, όπως στη Δύση είναι το Ρεξ, όπου είναι ξεκάθαρο που βρίσκεται η συμπάθεια του ανθρώπου – σκύλου. Ο Sharikov αρχίζει να έχει επαφές με τον τοπικό γραφειοκρατικό κόμμα και ξεκινά να τρομοκρατεί τον καθηγητή και τον βοηθό του, τον Δρ. Bormental (Boris Plotnikov). Στη συνέχεια γίνεται μέλος της Επιτροπής Στέγασης επιτυγχάνει με πλάγια μέσα και παίρνει ένα δωμάτιο στο σπίτι του καθηγητή. Επίσης, μετά το διορισμό του ως μέλος της κρατικής επιτροπής του αναθέτουν να ασχοληθεί με τα αδέσποτα ζώα, ο Sharikov αρνείται να επιτρέψει τη θανάτωση των σκύλων, επιτρέπει να θανατώνονται μόνο γάτες.
Η ταινία βασίζεται στο μυθιστόρημα του Mikhail Bulgakov του 1925. Αυτή η σοβιετική τηλεταινία είναι ίσως η πιο πετυχημένη διασκευή της ιστορίας , αφού το 1975 δημιουργήθηκε και μία ιταλική εκδοχή με σκηνοθέτη τον Alberto Lattuada με τίτλο “Cuore de cane”.

New York Times

Η ερμηνεία των ηθοποιών είναι εξ ολοκλήρου υπέροχη

Αν είστε θαυμαστής της σατιρικής ταινίας του Bulgakov με τίτλο “Η καρδιά ενός σκύλου” ή αν απλά θέλετε να παρακολουθήσετε μία ταινία επιστημονικής φαντασίας από την Σοβιετική Ένωση τότε κάντε ό,τι μπορείτε για να δείτε την ταινία του Bulgakov του 1988, “Η καρδιά ενός σκύλου”. Πιστή στο βιβλίο έχει μεταφερθεί υπέροχα στην μεγάλη οθόνη, η ταινία είναι μία χιουμοριστική επίθεση στον καινούργιο άνθρωπο της Σοβιετικής Ένωσης.
Η ταινία ξεκινάει με μια σκηνή με τους χιονισμένους δρόμους της Μόσχας και με μια αφήγηση από έναν αδέσποτο σκύλο καθώς περιπλανάται άσκοπα ψάχνοντας για φαγητό. Οι σκέψεις του σκύλου είναι θλιβερές και αναμένει έναν οδυνηρό θάνατο – αφού οι άνθρωποι πεινάνε τι πιθανότητες έχει να τον ταΐσουν. Ο σκύλος περπατά δίπλα σε ανθρώπους που στέκονται στην ουρά περιμένοντας για φαγητό και συναντά μία απίστευτη σκληρότητα στα χέρια των περαστικών.
Στη συνέχεια ανοίγει η τύχη του σκύλου, όταν τον βρίσκει και τον υιοθετεί ένας ευγενικός ηλικιωμένος γιατρός, ο Καθηγητής Preobrazhensky (Yevgeniy Yevstineyev) ο οποίος παίρνει τον σκύλο στο σπίτι του στο μεγάλο του διαμέρισμα το οποίο παράλληλα λειτουργεί και ως χειρουργείο. Ονομάζει τον σκύλο Sharik και επιμένει οι υπηρέτες του να του φέρονται ευγενικά. Ο Sharik φαίνεται ότι επιτέλους μπορεί να σταθεί στα πόδια του.
Αλλά ο Καθηγητής είναι ένας κομπογιαννίτης, και έχει κάνει σύμβαση με τους πλούσιους και τους ισχυρούς να καταπολεμήσει τις επιπτώσεις της γήρανσης μέσα από παράλογες εγχειρήσεις – για παράδειγμα για μία ασθενή μέσης ηλικίας με έναν νεαρό εραστή, πραγματοποιεί εγχείρηση για να εμφυτεύσει ωοθήκες μαϊμούς. Όλη αυτή η αγυρτεία εξυπηρετεί τον Καθηγητή πολύ καλά. Έχει πολύ καλή φήμη, έναν θαυμάσιο βοηθό, τον Δρ. Bormental (Boris Plotnikov) και ένα διαμέρισμα 7 δωματίων σε ένα μεγάλο σπίτι. Ο Καθηγητής απολαμβάνει την καλή ζωή, αγνοώντας την Επανάσταση των Μπολσεβίκων επικεντρώνοντας την ενέργειά του στην τέχνη, το φαγητό και τις ανέσεις.

Με τη χειρουργική του σουίτα , ο Καθηγητής προχωρά με τα σχέδιά του, και πραγματοποιεί μία εγχείρηση πάνω στον Sharik, εμφυτεύοντάς του τον αδένα της υπόφυσης και τους όρχεις ενός νεκρού ταραχοποιού. Ο σκύλος επιζεί και ο Καθηγητής περήφανα ανακοινώνει την “εγχείριση-θαύμα” του η οποία ισχυρίζεται πως είναι ένα “θαύμα της ιατρικής”. Τα αποτελέσματα είναι τόσο ξεκαρδιστικά όσο και απρόβλεπτα καθώς ο σκύλος αρχίζει ολοένα και περισσότερο να γίνεται άνθρωπος. Από τη στιγμή που γίνεται άνθρωπος ο Sharik αρχίζει να παρουσιάζει μερικά ατυχή χαρακτηριστικά. Η ήσυχη και ομαλή ζωή του Καθηγητή αρχίζει να γίνεται χαοτική καθώς ο κτηνώδης Sharik μετονομάζει τον εαυτό του Poligraf Poligrafovich, αρχίζει να παίρνει μαθήματα από τους Μπολσεβίκους και σύντομα να διεκδικεί τα δικαιώματά του.
Η καρδιά ενός σκύλου είναι από τις πιο αστείες ταινίες που έχω δει ποτέ, και το χιούμορ προκύπτει σε πολλά επίπεδα: ο Καθηγητής που χώνει την μύτη του στην Επανάσταση και έχει τη δυνατότητα να την αγνοήσει, δημιουργώντας ένα ασφαλές πολυτελές καταφύγιο για τον ίδιο μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Η πιο ενοχλητική υπενθύμιση της επανάστασης είναι το γεγονός ότι ο Καθηγητής αναγκάζεται να είναι γείτονας με έναν θορυβώδη προλετάριο ο οποίος επιμένει να τραγουδάει πατριοτικά τραγούδια όλη μέρα και όλη νύχτα και που αφήνει λάσπες στα πατώματα. Αλλά η φιλοδοξία και η παράλογη αγυρτεία του προκαλούν τον Καθηγητή να πραγματοποιήσει το πείραμα και το αποτέλεσμα είναι πως δημιουργεί έναν άξεστο, αγενή, βρωμερό, που όλο ξύνεται δολοφόνο των γάτων και στη συνέχεια ο Καθηγητής φέρνει την Επανάσταση μέσα στο ίδιο του το σπίτι με καταστροφικά αποτελέσματα.
Η ταινία επίσης θέτει μερικά ενδιαφέροντα ηθικά ερωτήματα: έχει γίνει ο άνθρωπος “πραγματικός” άνθρωπος; Τι δικαιώματα έχει; Μπορεί να του γίνει έξωση ή ευθανασία; Όλες αυτές οι ερωτήσεις είναι τυλιγμένες σε μια από την πιο αστεία κινηματογραφία που έχει γίνει ποτέ και ενώ η ιστορία ίσως φαίνεται παράλογη, λειτουργεί μια χαρά, λειτουργεί έξοχα.
Η ταινία είναι ασπρόμαυρη και το ύφος της δίνει την αίσθηση πως η ταινία είναι πιο παλιά απ΄ ότι είναι στην πραγματικότητα. Η ερμηνεία των ηθοποιών είναι εξ ολοκλήρου υπέροχη. Αν σας αρέσει ο Σοβιετικός κινηματογράφος ή να αγαπάτε το διήγημα του Bulgakov τότε δεν θα απογοητευτείτε από αυτή την υπέροχη κινηματογραφική μεταφορά.

http://phoenixcinema.wordpress.com

Advertisement

One comment

  1. Reblogged στις nikospapageorgiou και σχολίασε
    Μια πολύ καλή μεταφορά του έργου «Καρδιά σκύλου» ,παίζεται με μεγάλη επιτυχία στο θέατρο «ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ+» στην Πάτρα ,με τίτλο «Προσοχή Άνθρωπος Δαγκώνει». Όμορφη μεταφορά του έργου του Bulgakov,με αρκετή (καλή) σάτιρα και πολύ καλές ερμηνείες ,καθώς και σκηνοθεσία !

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.