Donald Cammell, o απόλυτος performer (1934-96) και η γέννηση του Performance (1968/70) του Νίκου Τερζή, PhD

performance 001

«The only performance that makes it, that really makes it, that makes it all the way, is the one that achieves madness. Right?». (Turner/MickJagger) Antonin Artaud.

Σαράντα έξι χρόνια μετά την πολύπαθη, περιπετειώδη δημιουργία της, η ταινία Performance, ακόμη μπερδεύει το ανειδίκευτο κοινό με την πολύπλοκη ελλειπτική δομή της, ενώ και τώρα θα ενοχλούσε τη συντηρητική μερίδα του με τις ακρότητές της. Όμως, η ειρωνεία είναι ότι και στους ανά τον κόσμο σινεφίλ είναι γνωστή ως ταινία του Nicolas Roeg [στις Νύχτες Πρεμιέρας (2015) προβλήθηκε στο πλαίσιο αφιερώματος στον Roeg]. Κανείς σχεδόν δεν θυμάται τον Donnald Camell που είχε την αρχική έμπνευση, πρώτος ξετύλιξε την ιστορία στο πλαίσιο μιας σύνοψης είκοσι πέντε σελίδων, οραματίστηκε το ελλειπτικό, ψυχεδελικό, νευρώδες κινηματογραφικό στιλ της!

Σεμινάριο Σκηνοθεσίας και Υποκριτικής στον Κινηματογράφο στο Ίδρυμα Μ. Κακογιάννης

performance 002

Εμπνευσμένη από το μυθιστορηματικό πνεύμα των Jorge Luis Borges,1William S. Burroughs και Antonin Artaud βρίθει από αναφορές στους προαναφερθέντες αλλά και στους Jean Genet, Vladimir Nabokov,Jean Cocteau (LeSangdunpoète,1930), Hassan alSabbāh,2 Aleister Crowley,3 στις Βάκχες4 του Ευριπίδη, την Ανατολική φιλοσοφία αξιοποιώντας και θραύσματα από τον Karl Jung, ενώ αντλεί υλικό και δυναμισμό από δύο χαρακτηριστικούς κόσμους του νυχτερινού Λονδίνου: τον υπόκοσμο και τη RockandRoll Λονδρέζικη σκηνή. Ο Cammell χρησιμοποίησε αυτά τα συστατικά για να ενισχύσει τη μεταφορική κινηματογραφική μελέτη της αυτό-εξαπάτησης, τη λουστραρισμένη «εικόνα του εαυτού» που κάποιος καλλιεργεί και συντηρεί ώστε να αποφύγει την ειλικρίνεια και την αυτογνωσία! Αν και ολοκληρώθηκε το 1968, δεν προβλήθηκε στις αίθουσες μέχρι το 1970. H Warner Bros, την έθαψε στα κουτιά της για δύο ολόκληρα χρόνια όταν ήρθαν αντιμέτωποι με το πρόβλημα του πώς να πλασάρουν αυτή την απροσδόκητη, βίαιη και σεξουαλικά ακραία ταινία. Οι βίαιες, προκλητικές σεξουαλικές σκηνές, η απροκάλυπτη χρήση σκληρών ναρκωτικών, LSD και παραισθησιογόνων μανιταριών, τους προκάλεσε πανικό: στην προβολή η γυναίκα ενός executive έκανε εμετό, ενώ οι μισοί θεατές εγκατέλειψαν την αίθουσα!

performance 003

Αλλά και κατά την αρχική κυκλοφορία της βρήκε πολλούς επικριτές στο Los Angeles που χαρακτήρισαν την ταινία αηδιαστική και εντελώς άχρηστη! Όμως, η αλήθεια είναι πως πρόκειται για μια σπερμογόνο, ρηξικέλευθη avantgarde ταινία, πολύ μπροστά από την εποχή της, η οποία μεταξύ των άλλων παρουσιάζει οργανικά καινοτόμες τεχνικές του κινηματογράφου, πολύπλοκη ελλειπτική αφηγηματική δομή και δημιουργική τόλμη,5ακόμα και σήμερα! Η θεματική της είναι πολλαπλή: σύσσωμη η κριτική αναφέρεται σχεδόν αποκλειστικά σε δύο θέματα: 1ο. Στην ιδέα του πώς παρουσιαζόμαστε στους άλλους, τους ρόλους δηλαδή που παίζουμε δημόσια. 2ο. Στη διάχυση/ταύτιση της ταυτότητας & της σεξουαλικότητας των δύο πρωταγωνιστικών χαρακτήρων, του Chas (James Fox), πρωτοπαλίκαρου και εφαρμοστή της θέλησης ενός από τους αρχηγούς του Λονδρέζικου υποκόσμου του East End, και του Turner (Mick Jagger), αστέρα της rock Λονδρέζικής σκηνής που έχει αποσυρθεί στην αφάνεια (έναν ρόλο καθαρά βασισμένο στην προσωπικότητα του Brian Jones, ιδρυτή των RollingStones). Μια τέτοια θεώρηση παραβλέπει τον πολιτικό χαρακτήρα της ταινίας: την αισθητικά ευφάνταστη ανάδειξη του θέματος της διαφθοράς που τρέφεται από την ένοχη σύνδεση / διάχυση / ανάμειξη / συνέργια του υποκόσμου με τους βιομήχανους καπιταλιστές, τη δικαιοσύνη, τα σκληρά ναρκωτικά, ακόμη και τον παρακμιακό ηδονοβλεπτικό κόσμο του κυκλώματος της πορνογραφίας, στοιχεία που συνδέει αριστοτεχνικά αυτή η cult ταινία σε έναν περίπλοκο συνειρμικό ιστό που το μοντάζ πλέκει στην κυριολεξία, αξιοποιώντας αριστουργηματικά την τεχνική του flashforward, ειδικά στη δεκάλεπτη σεκάνς6 που αρχίζει στο τέταρτο λεπτό (4:10΄΄- 14:35΄΄)!

performance 004

Όταν επιτέλους το 1970 η ταινία βγήκε στις αίθουσες, αρχικά στο Los Angeles, συνέχισε να ρίχνει τη σκιά της στους συντελεστές της: ο James Fox για να συνέλθει από τον νευρικό κλονισμό που του επέφερε η ταινία αλλά και οι προσωπικές του συγκυρίες,7 στράφηκε σε μια χριστιανική σέχτα Ευαγγελιστών, εγκαταλείποντας την υποκριτική για έντεκα χρόνια! Η Pallenberg8 με τη διαβολική της λάμψη και η Breton ενέδωσαν στην ηρωίνη, με θανάσιμη κατάληξη για την τελευταία. Ο ηθοποιός Binψψdon που υποδυόταν κάποιον βίαιο κακοποιό του υποκόσμου εντός και στη συνέχεια εκτός της κινηματογραφικής οθόνης ως σωματοφύλακας διασημοτήτων, πέθανε από καρκίνο το 1993. Ο ίδιος ο Donald Cammell που κατά καιρούς φλέρταρε με την ιδέα της αυτοκτονίας, εξοργισμένος από τις παρεμβάσεις των παραγωγών του στην ταινία του WildSide (1995), αυτοκτόνησε τελικά το 1996. Αυτοπυροβολήθηκε στο κεφάλι και σε κατάσταση ηρεμίας, σχεδόν έκστασης περιέγραφε για τριάντα λεπτά στη γυναίκα του, China Kong,9 τις σκέψεις του πριν πεθάνει, ζητώντας της έναν καθρέφτη για να παρακολουθήσει το θάνατό του,10 ρωτώντας την, αν το τραύμα του έμοιαζε με εκείνο του Mick Jagger στα τελευταία πλάνα του Performance!11 Το βέβαιο είναι ότι ο Donald Cammell, αυτός ο μαγνητικός γητευτής γυναικών που έφερνε στο νου έναν αδιόρατα σκοτεινό Πάνα, ήταν εκείνος που εμπνεύστηκε την ταινία. Γιος του ποιητή και συγγραφέα Charles Richard Cammell (που έγραψε για τον φίλο του μυστικιστή Aleister Crowley, το βιβλίο: AleisterCrowley ΤheBlackMagician) και απόγονος μιας ξεπεσμένης οικονομικά αυτοκρατορίας πλοιοκτητών, ο Donald Cammell γεννημένος στο Εδιμβούργο το 1934, παρουσίασε ένα ιδιαίτερο πρώιμο ταλέντο στη ζωγραφική και το σχέδιο από την ηλικία των τριών ετών!

performance 005

Όντας παιδί, ζώντας σε ένα περιβάλλον που διέπνεε η μεταφυσική και η μαγεία, ονειρεύτηκε για πρώτη φορά την ιδέα του θανάτου.12Από τις αρχές της δεκαετίας του ‘50, είχε αποκτήσει τη φήμη του επιτυχημένου πορτρετίστα στην εύπορη περιοχή του Chelsea του Λονδίνου. Αντί να επαναπαυτεί στις δάφνες του προσωπογράφου της εύπορης αστικής Λονδρέζικης κοινωνίας προτίμησε να στραφεί στον πιο σύγχρονο και δελεαστικό κόσμο του Κινηματογράφου, ανυποψίαστος για τις απογοητεύσεις που θα εισέπραττε στο μέλλον.

Την περίοδο αυτή ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε το 1954 την ιδιαίτερα καλλιεργημένη ελληνίδα καλλονή Maria Andipa13 (τραγουδίστρια, κιθαρίστρια και ηθοποιό) με την οποία έζησε έως το 1959. Μια μέρα η Maria επέστρεψε από τον γυναικολόγο και του ανακοίνωσε με χαρά πως ήταν έγκυος. Η αντίδραση του Cammell την πάγωσε, όταν της είπε: «σ’αγαπώ και θέλω να μοιραστώ τη ζωή μου μαζί σου, αλλά δεν θέλω να τη μοιραστώ με ένα παιδί». Πιστός στο λόγο του έφυγε σχεδόν αμέσως για τη Νέα Υόρκη και είδε τον γιο του Amadis14 μόνο δύο φορές στην υπόλοιπη ζωή του.

performance 006

Στη Νέα Υόρκη γνώρισε τη Deborah Dixon (ένα ανερχόμενο μοντέλο από το Texas) με την οποία έζησε οκτώ χρόνια και η οποία ήταν τεχνικός σύμβουλος στην ταινία Performance παρότι είχαν χωρίσει πριν τα γυρίσματα της ταινίας. Οι επαφές του με τζαζίστες, ηθοποιούς, συγγραφείς και διανοητές στη Νέα Υόρκη εξέλιξαν τις ιδέες του κορυφώνοντας τον μαγνητισμό και την έλξη του. Από το ’61 έζησαν μαζί κυρίως στο Παρίσι (ξοδεύοντας τις θεόρατες αμοιβές της Dixon, ως super fashion model), όπου εκείνος ήρθε σε επαφή με τους σκηνοθέτες της NouvelleVague και τους συγγραφείς του NouveauRoman, οι ριζοσπαστικότεροι των οποίων τον επηρέασαν δραστικά, κυρίως ως προς την ελλειπτική αφηγηματική δομή. Και βέβαια γνώρισε τον Godard, και αν και εμφανίστηκε για δεκαοκτώ δευτερόλεπτα στην ταινία Lacollectionneuse (1967) του Eric Rohmer, έκανε παρέα με τους πιο ηδονιστές σκηνοθέτες: Roger Vadim & Roman Polanski.

performance 007

Εκεί γνώρισε και συνδέθηκε με τους Rolling Stones, τον Brian Jones και εκείνη τη δαιμονική λάμψη που ακούει στο όνομα: Anita Pallenberg. Η πρώτη του ανάμειξη με το σινεμά είχε δυσάρεστη κατάληξη και συνέβη όταν έγραψε το σενάριο της γκανγκστερικής κωμωδίας Duffy (1968) με τους James Coburn, James Mason, James Fox και Susannah York στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Η ιστορία της ταινίας αφορούσε δύο αδέλφια οι οποίοι με τη βοήθεια του Duffy (Coburn), ενός αμερικανού hippy ληστή σχεδιάζουν να ληστέψουν15 το γιοτ του πατέρα τους (Mason) που μεταφέρει κάμποσα εκατομμύρια δολάρια. Όμως στο στάδιο των γυρισμάτων το σενάριο διασκευάστηκε αποδυναμώνοντας τις ευφυείς ιδέες του Cammell, του οποίου οι διαμαρτυρίες οδήγησαν στην αποβολή του από τα πλατό των γυρισμάτων.

Έτσι, αποφάσισε να γίνει ο κυρίαρχος του παιχνιδιού στο επόμενο κινηματογραφικό του εγχείρημα, αναλαμβάνοντας τη σκηνοθεσία του Performance. Οπλισμένος με μια σύνοψη της ταινίας, έχοντας εξασφαλίσει τη συνεργασία του ατζέντη του, Sandy Lieberson, ως εκτελεστή παραγωγού, πρότεινε στον Nicolas Roeg να αναλάβει τη διεύθυνση φωτογραφίας. Ο Roeg όντας ήδη ο πλέον περιζήτητος δ. φωτογραφίας της Βρετανίας [έχοντας στο ενεργητικό του τις ταινίες Masque of the Red Death (1964) του Roger Corman,  Fahrenheit 451 (1966) του Truffaut, FarfromtheMaddingCrowd(1967) του John Schlesinger και Petulia (1968) του Richard Lester], του διευκρίνισε ότι πλέον τον ενδιέφερε να σκηνοθετήσει τις ταινίες που θα γύριζε, κι έτσι ο Cammell του αντιπρότεινε να σκηνοθετήσουν από κοινού την ταινία, πράγμα που έπραξαν σαν ένα πρόσωπο, σε μοναδική αναλογία με την πιο εμφανή θεματική της ταινίας: τη διάχυση/ταύτιση των πρωταγωνιστών Fox & Jagger!

Όπως αναφέρει ο Colin MacCabe στη μονογραφία του γι’ αυτήν την περιβόητη παραμελημένη αριστουργηματική ταινία, ο Roeg περιέγραψε τη συνεργασία τους στο γύρισμα σαν ένα είδος μυστικής σύμπραξης των δύο εγκεφάλων τους, όπου το προσωπικό τους εγώ συγχωνεύθηκε σε ένα, με αποτέλεσμα να είναι κρυφά και οι δύο τόσο κοντά, υποστηρίζοντας πλήρως ο ένας τον άλλον στη δημιουργία του όλου εγχειρήματος. Τέλειος τρόπος για να περιγράψει κανείς και τη σχέση μεταξύ του Chas (James Fox) και του Turner (Mick Jagger), ως μία πορεία μείξης/διάχυσης της προσωπικότητάς τους. Στο Λονδίνο κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ‘60, ο Cammell είχε ήδη διεισδύσει στον κόσμο της rock and roll swinging μουσικής σκηνής, και ήταν, θυμίζω, φίλος του Mick Jagger και της Anita Pallenberg, η οποία συνεισέφερε και στο σενάριο. Παράλληλα φίλοι του όπως ο DavidLitvinoff που γνώριζαν πολύ καλά το δίδυμο των γκάνγκστερ, Ronald και Reginald Kray (οι οποίοι ηγούντο του υποκόσμου του East End του Λονδίνου), τον βοήθησαν ώστε το σενάριο του να αποκτήσει ρεαλισμό και αυθεντικότητα.

performance 008

H ταινία αφηγείται μία σχετικά απλή ιστορία με ιδιαίτερα σύνθετο τρόπο, τόσο ως προς τη δομή όσο και τη φόρμα. O Chas, ένας φανταχτερός σαδιστής γκάνγκστερ που τρομοκρατεί και εκβιάζει όσους δεν δέχονται να πληρώσουν προστασία, αναγκάζεται να κρυφτεί με σκοπό να διαφύγει στη Νέα Υόρκη όταν σκοτώνει σε μια προσωπική βεντέτα έναν σύμμαχο του αφεντικού του, Harry Flowers. Νοικιάζει ένα υπόγειο στο δαιδαλώδες αρχοντικό του Turner, ενός superstar της Rock σκηνής με ανδρόγυνη σεξουαλικότητα που έχοντας χάσει τη μούσα του, έχει αποσυρθεί ζώντας σαν ερημίτης με τη Pherber και τη Lucy και μια πολυποίκιλη ανεξάντλητη προμήθεια ναρκωτικών ουσιών. Ο Turner που αρχικά θέλει να ξεφορτωθεί τον Chas γοητεύεται από την ενέργεια και τον δυναμισμό του, ελπίζοντας ότι η ενέργεια του κακοποιού θα μπορούσε να τον βοηθήσει να ξεφύγει από την καλλιτεχνική του πτώση. Του δίνουν παραισθησιογόνα μανιτάρια δοκιμάζοντας να σπάσουν την ταυτότητά του σκληρού κι αδίστακτου άντρα! Οι προσωπικότητες των δύο πρωταγωνιστών σταδιακά διαχέονται, συντίθενται, ενώ η ταινία κορυφώνεται με ένα βίαιο μαγικό τέλος.

Το πρώτο μέρος που διαρκεί 39 λεπτά, και επικεντρώνεται στον χαρακτήρα του Chas, παρουσιάζει ελλειπτικά τον υπόκοσμο του Λονδίνου της δεκαετίας του ’60, ενώ υπαινίσσεται με αρκετή δόση μαύρου χιούμορ τις διασυνδέσεις του με το μεγάλο κεφάλαιο, τη δικαιοσύνη, ακόμα και την πορνογραφία. Στο δεύτερο μέρος, όπου ο Chas αναζητά και βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι του αποτραβηγμένου ροκ σταρ Turner, η ταινία φανερώνει εξελικτικά τη διάλυση της προσωπικότητάς του και της αντίληψης που έχει για τον εαυτό του και τον κόσμο του, με κατάληξη τη διάχυση/μείξη/ταύτιση του με τον Turner.

Σε αρμονία με τους avant-garde πειραματισμούς της τέχνης του performance τη δεκαετία του ‘60, η ταινία συνδυάζοντας ηθοποιούς και ερασιτέχνες καταργεί τα σύνορα μεταξύ πραγματικότητας και αναπαράστασης. Επίσης, επιτίθεται ανοιχτά ενάντια σε κάθε αντίληψη περί ενιαίας ταυτότητας ερευνώντας μέσω της αμφισημίας που φέρουν οι αλλόκοτοι χαρακτήρες της, τις ιδέες του διπλού εαυτού16 και της ανδρόγυνης σεξουαλικότητας, αποδομώντας κάθε οντολογική συζήτηση που χτίζεται με βάση τη στερεότυπη αντίληψη του ανθρώπινου φύλου και της αναπαράστασής του.17 Τέλος, παρωδεί τα πολιτιστικά και κοινωνικά πρότυπα που καλλιεργεί και επιβάλει η Βρετανική άρχουσα τάξη, προτείνοντας ένα ουτοπικό όραμα που θέτει σε κίνδυνο την ταυτότητα του ίδιου του βρετανικού έθνους, ενώ αποτυπώνει στην ταινία το επαναστατικό όνειρο της δεκαετίας του ‘60 για την αλλαγή του κόσμου.

performance 009

Η αισθητική της δημιουργεί ένα είδος ψυχεδελικού εξπρεσιονισμού αξιοποιώντας με ελλειπτικό τρόπο: πειραματικό soundtrack,18οπτικά εφέ, jumpcuts, flashforwards, υποκειμενικά πλάνα, επαναλήψεις πλάνων, παιχνίδια με το φως, παιχνίδια με καθρέφτες διαφόρων μεγεθών και αόρατα περάσματα από τη φαντασία και τις παραισθήσεις των ναρκωτικών στην πραγματικότητα και αντίστροφα! O Chas προβάλει στον Turner την επιθυμία του για αποδοχή και θαυμασμό, ενώ αντίστροφα ο Turner αναζητά να ξαναβρεί το δυναμισμό, τον χαμένο δαίμονα της δημιουργίας! Ειδικά, στην performance του μουσικού κομματιού MemoFromT(που αισθητικά είναι προπομπός των μουσικών ταινιών και των καλύτερων δειγμάτων γραφής του MTV), ενώνει τους δύο κόσμους της ταινίας απογυμνώνοντας συμβολικά την κοινωνία της βίας διαμέσου της ροκ μουσικής! Χαρακτηριστικό είναι το τελευταίο πλάνο της σκηνής του μουσικού κομματιού με τους κακοποιούς γυμνούς, ξαπλωμένους στο δάπεδο σε σύνθεση που θυμίζει πίνακες του Bacon, αγαπημένου ζωγράφου του Cammell. Οι προσωπικότητες των δύο πρωταγωνιστών προοδευτικά συγχωνεύονται, σωματικά αρχίζουν να μοιάζουν, όταν ο Chas φοράει μια περούκα μοιάζει με τον Mick Jagger στο poster μιας περιοδείας. Κι όταν μπαίνει στη λευκή λιμουζίνα στο τελευταίο πλάνο είναι ο ίδιος ο Jagger που παίρνει τη θέση του Chas [παρότι νεκρός από τον πυροβολισμό του Chas]!

Εκπληκτική είναι η ερμηνεία του James Fox o οποίος ως αστός στην πραγματική ζωή του, ήταν ήδη καταξιωμένος και περιζήτητος σε ρόλους αριστοκρατών, όπως στην ταινία TheServant (1963) του Joseph Losey. Για να είναι πειστικός στο ρόλο του γκάγκστερ, ο Cammell τον φύτευσε για τρεις μήνες σε ένα διαμέρισμα στο κακόφημο λαϊκό Brixton. Για να αποκτήσει το physique του κακοποιού ο Fox προπονιόταν καθημερινά σε ένα γυμναστήριο του box, στο East End του Λονδίνου, όπου σύχναζαν μέλη του υποκόσμου, ενώ συγχρόνως ο πρώην boxer Johnny Shannon19 (που υποδύεται το αφεντικό του Harry Flowers) του δίδασκε την προφορά και τη συμπεριφορά των γκάγκστερ με τους οποίους τον έφερε σε επαφή στο Thomas Beckett pub κάτω από το γυμναστήριο όπου ο ίδιος σύχναζε. Αλλά και η ερμηνεία του Jagger είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ως αποτραβηγμένος ανδρόγυνος rocker, που ζει με μια ελευθεριότητα ανάλογη εκείνης που σηματοδοτεί ο Διόνυσος στις Βάκχες του Ευρυπίδη!

performance 010

Η έλξη του Performance οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις ονειροπόλες φαντασιώσεις οι οποίες γεννιούνται καθώς συμμετέχουμε αθέατοι και ασφαλείς στον τεχνητό ψυχεδελικό παράδεισο που μοιράζονται ο Turner, η Pherber και η νεαρή Γαλλίδα που το έσκασε από το σπίτι της: η πολυτέλεια στο δαιδαλώδες σπίτι του Turner, η σεξουαλική ελευθεριότητα, η αμέτρητη συλλογή από βινύλια, τα τεράστια πανάκριβα ηχεία, σπάνια αντικείμενα τέχνης και μοναδικοί πίνακες, ένα από τα 9 moog synthesizers στον κόσμο, τα avantgarde βιβλία αποσπάσματα των οποίων διαβάζει ο Mick Jagger και μια ανεξάντλητη ποικιλία ναρκωτικών που κρατά αυτή την φαινομενικά ανέμελη παρέα των χίπηδων σε διαρκή ευφορία. Ακόμη και για τους πιο straight από το κοινό λέω πως είναι μικρό τίμημα η ανοχή που θα επιδείξουν στα παρακμιακά στοιχεία της ταινίας σε σύγκριση με το θεματικό περιεχόμενο & τα αισθητικά χαρίσματά της. Πώς να αντισταθείς στην ευφορική γοητεία αυτής της ταινίας καλειδοσκόπιο, όπου μια λάμψη φωτός αποκαλύπτει ξαφνικά ότι η απόκρημνη σιλουέτα ενός σκιερού βουνού που νομίζουμε ότι βλέπουμε είναι στην πραγματικότητα η θηλή της Anita Pallenberg σε περήφανη έγερση;

Τέλος, θα ήταν παράλειψη να μην αφιερώσω αυτό το κείμενο στον καθηγητή μου Lenny Quart που στο πλαίσιο του μαθήματος BritishCinema στο M.A. CinemaStudiesProgram (1984-5) του City University of New York, συμπεριέλαβε και ανέλυσε αυτή την καταπληκτική, ρηξικέλευθη ταινία!

Βιβλιογραφία/ταινίες

MacCabe, Colin. Performance. BFI Film Classics series. 87 σς. 1998.

Umland, Rebecca & Umland, Sam. Donald Cammell: A Life on the Wild Side.304 σς. Απρίλιος 2006.

Cammell, Donald. Donald Cammell Paintings 1958-1959. Published by Galler

Cammell, Donald, Kermode, Mark. Wild…

Brando, Marlon & Cammell, Donald. Fan Tan. σς 249. 2010.

Brando, Marlon & Cammell, Donald. Madame Lai. 2006.

Donald CammellThe Ultimate Performance (1998), ντοκιμαντέρ.

Influence and Controversy The Making of Performance (1970) Donald Cammell And Mick Jagger, ντοκιμαντέρ.

Φιλμογραφία

U2: The Best of 1980-1990 (Video documentary) (video «Pride»)

1999 The Argument (μικρού μήκους)

1995 Wild Side (ως Franklin Brauner)

1993 U2: Love Is Blindness (Video documentary short)

1987 White of the Eye

1984 U2: Unforgettable Fire (Documentary short) (video «Pride»)

1977Demon Seed

1970 Performance

1 Η θεματική της διάχυσης των χαρακτήρων, του Λαβύρινθου, του καθρέφτη, των παράλληλων ζωών, κ.ά.

2 «Τίποτα δεν είναι αλήθεια. Όλα επιτρέπονται». Turner (Mick Jagger). Αφορισμός από το NakedLunch του Burroughs [consciousnessisacutup, lifeisacutup] που αποδίδεται στον πολυμαθή Πέρση «Γέρο του Βουνού», Hassan alSabbāh (1050;-1124), o oποίος το 1090 ίδρυσε ένα σώμα πολεμιστών Φενταγίν που ονομάστηκαν Hashshashin ή «Assassins” όταν εγκαταστάθηκε με την ομάδα του στο οχυρό Alamūt σε υψόμετρο 2.163 μ., 100χλμ. από την τωρινή Τεχεράνη. Αυτή η νέα «ομάδα Ισμαϊλιτών» που ήταν ορκισμένοι να θυσιαστούν πολεμώντας για τον Θεό, ήταν μέχρι θανάτου αφοσιωμένοι στον Hassan και στους μεταγενέστερους «Μεγάλους Διδάσκαλους». Ένας από αυτούς, ο Ρασίντ αλ-Ντιν Σινάν, στοίχειωσε κυριολεκτικά τα όνειρα Σταυροφόρων και Μουσουλμάνων ταυτίζοντας το όνομα των Ασασίνων με το όνομα ενός θανάτου ύπουλου που καρτερά υπομονετικά στο σκοτάδι έως ότου αναδυθεί μέσα από τις σκιές για να συναντήσει το υποψήφιο θύμα του. Καμιά άλλη ισλαμική αίρεση δεν έχει λάβει τόσο θρυλικές διαστάσεις τόσο στο επίπεδο της θρησκείας όσο και στην πολιτική αλλά και στους κόλπους των πλέον ακραίων τάσεων της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας. Ο ιδρυτής της, Hassan alSabbāh, είχε σπουδάσει θεολογία και είχε συνδεθεί φιλικά με τον μεγάλο ποιητή Ομάρ Καγιάμ, τον φημισμένο δημιουργό των Ρουμπαγιάτ.

3 Ο EdwardAlexanderCrowley (1875-1947), Άγγλος αποκρυφιστής, μάγος, ποιητής, συγγραφέας, ζωγράφος και αλπινιστής, ήταν νονός του Donald Cammell. Είναι υπεύθυνος για τη δημιουργία της θρησκείας και της φιλοσοφίας του Θελήματος. Ενδεικτικό είναι το πρόταγμά του: «Ο Άνθρωπος έχει το δικαίωμα να ζει σύμφωνα με τον δικό του Νόμο» (Liber LXXV11). [Ο Ηράκλειτος το διατύπωσε καλύτερα χιλιετίες πριν: «οὐ ξυνιᾶσιν ὅκως διαφερόμενον ἑωυτῷ ξυμφέρεται· παλίντονος ἁρμονίη ὅκωσπερ τόξου καὶ λύρης ≈ Γι᾽αυτό είναι αναγκαίο να ακολουθούμε το κοινό· αλλά, παρόλο που ο Λόγος είναι κοινός, οι πολλοί ζουν σαν να είχαν δική τους αντίληψη» και ένα ακόμα δικό του: «Την επιθυμία μη τη πολεμάς γιατί με ψυχή την αγοράζεις»].

4 Τη σχέση αυτή μου έφερε στην προσοχή ο σκηνοθέτης Σταύρος Κωνστανταράκος, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δεν έχουν σχέση… [το Performance] είναι οι Βάκχες».

5 Σε επιστολή τους προς τη Warner Brothers, οι DonaldCammell & MickJagger, μεταξύ άλλων δήλωσαν: «Αν η ταινία δεν ενοχλεί, τότε δεν είναι τίποτα!». Εν τέλει οι παραγωγοί που σκέφτονταν να καταστρέψουν την ταινία, τους ζήτησαν συμβιβαστικά να μικρύνουν το 1ο μέρος με τους κακοποιούς & να φέρουν πιο μπροστά τον Jagger (που παρότι πρωταγωνιστής εμφανιζόταν πολύ αργά, στο πεντηκοστό λεπτό!). Ο Cammell ανέλαβε με τον μοντέρ Frank Mazzola να επιφέρουν τις αλλαγές εμφυτεύοντας τρεις φλασιές του Jagger στο 1ο μέρος με τους κακοποιούς, το οποίο όντως μίκρυναν κάνοντας το ακόμα πιο νευρώδες και πιο ελλειπτικό κινηματογραφικά παρουσιάζοντας ένα ακόμα πιο ριζοσπαστικό μοντάζ χάρη στις αντιρρήσεις των υπευθύνων της Warner!

6 Αναφέρομαι στην αριστοτεχνική σεκάνς, η οποία αρχίζει στο 4:03΄΄ και ολοκληρώνεται στο 14:35΄΄.

7 O συνδυασμός του θανάτου του πατέρα του μόλις πριν από τα γυρίσματα της ταινίας, η χρήση του ισχυρού παραισθησιογόνου MDMA που πήρε με τον Jagger κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, κι ένας δαίμονας ξέρει τι άλλο στο σεξουαλικό επίπεδο που τον φόβισε/μπέρδεψε …

8 H πολύγλωσση AnitaPallenberg (1944), ηθοποιός, μοντέλο και σχεδιάστρια μόδας, είναι περισσότερο γνωστή ως μούσα των RollingStones.

9 H ChinaKong (1960), αμερικανίδα ηθοποιός, συγγραφέας και παραγωγός, είναι η χήρα του σκηνοθέτη Donald Cammell τον οποίο γνώρισε στα 14 της όταν εκείνος ήταν 40 το 1974. Είναι κόρη της κινέζας ηθοποιού Anita Kong, η οποία ήταν διαχρονικά ερωμένη του Marlon Brando. Ο Brando ήταν αρχικά ενοχλημένος με τον Cammell, και η φιλία τους αποκαταστάθηκε όταν ο περιώνυμος playboy την παντρεύτηκε (και είχε μέχρι το τέλος της ζωής του δημιουργική συγγραφική συνεργασία μαζί της). Ο πιο γνωστός ρόλος της ήταν στο WhiteoftheEye(1987) του Cammel. H αδελφή της, Stephani Kong, εργάστηκε ως φωτογράφος του Brando στiς ταινίες TheMissouriBreaks και Superman.

10 Κάτι μου λέει ότι σκόπιμα δεν διάλεξε τον σίγουρο τρόπο να πεθάνει ακαριαία (να πυροβολήσει με το όπλο προς τα πάνω το θόλο του στόματός του), αλλά σκόπευσε π.χ. στο μέτωπο με κλίση προς τα πάνω … για να ζήσει το θάνατό του (;!).

11 Ρώτησε επίσης τη γυναίκα του αν είδε τη φωτογραφία του Borges στο κεφάλι του, όπως στην ταινία Performance όταν ο James Fox πυροβολεί τον Jagger στο κεφάλι.

12 Ο Cammell δεν φοβόταν τον θάνατο, αλλά την ιδέα του να πεθάνει από ατύχημα. Έλεγε χαρακτηριστικά, ότι οι άνθρωποι αποδέχονται πολύ πιο φυσικά το θάνατο από ατύχημα, παρά την πράξη της αυτοκτονίας, η οποία άλλωστε είναι δυνητικά αναφαίρετη & αξιοσέβαστη επιλογή κάθε ανθρώπου.

13 Η MariaAndipaείναι ηθοποιός, τραγουδίστρια, κιθαρίστρια και χορεύτρια. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Ιεροσόλυμα. Πήγε στο Λονδίνο μετά από έναν διαγωνισμό ομορφιάς που κέρδισε νεαρή στην Αθήνα (Αφροδίτη του Σαρωνικού) και έπαιξε στο θέατρο, στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση σε εννέα ταινίες με σημαντικότερες: Room 43 (1958), ThetwofacesofDr. Jekyll (1960), TheAvengers(1961), FromRussiawithLove (1961) κ.ά. Μιλά Αγγλικά, Ισπανικά, Ιταλικά, Ελληνικά, Αραβικά και Εβραϊκά! Ίδρυσε το 1968 την The AndipaGallery (162 Walton Street), ένα κέντρο Τέχνης στο Λονδίνο, έργο που διευθύνει πλέον ο γιος της Acoris, πιστός στην οικογενειακή παράδοση, αφού όσο οι Ιστορίες μπόρεσαν να ανιχνεύσουν τα ίχνη των απώτερων προγόνων της, τους βρίσκουν να είναι έμποροι τέχνης στη Βενετία του 1593! Είναι γνωστή επίσης για το πολυσχιδές φιλανθρωπικό έργο της.

14 Ο Αmadis είναι εναλλακτικός ψυχοθεραπευτής και έχει επιδοθεί σε πολύχρονες έρευνες σε διάφορα φιλοσοφικά ρεύματα, ψυχολογικές προσεγγίσεις και πολλές θεραπευτικές πρακτικές μέχρι σήμερα. Νονός του ήταν ο Μιχάλης Κακογιάννης.

15 Τελικά, η ιδέα της ληστείας ενός πατέρα από τους γιούς του αξιοποιήθηκε πολύ καλύτερα ως δράμα, δεκαετίες αργότερα στην ταινία BeforetheDevilKnowsYoureDead (2007), τo κύκνειο άσμα του Sidney Lumet πριν το θάνατό του το 2011.

16 Η ιδέα ότι «κάθε άνθρωπος είναι διπλός» πηγάζει και αυτή από τον Borges.

17 Αυτό είναι το θεματικό περιεχόμενο της ταινίας που τρομοκράτησε πραγματικά τα στελέχη της Warner Brothers!

18 Το πειραματικό soundtrack φέρει τη σύνθεση & την επίβλεψη του Jack Nitzsche ενώ αξιοποιεί εκπληκτικά μουσικά κομμάτια των: RandyNewman, MerryClayton, RyCooder, JackNitzsche, BuffySaintreMarie, TheLastPoets και MickJagger/KeithRichards.

19 Με την εντυπωσιακή τόλμη του, ο Cammell εμπιστεύτηκε την τελευταία στιγμή στον Johnny Shannon το ρόλο του Harry Flowers, του αρχηγού του υποκόσμου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s