Κάτω από το Ηφαίστειο (1984), του Τζον Χιούστον από την Πέμπτη 18 Αυγούστου 2016 σε επανέκδοση στο ΣΙΝΕ ΠΑΡΙ

kato apo to ifaisteio greek poster
Από την Πέμπτη 18 Αυγούστου 2016  προβάλλεται η ταινία Κάτω από το Ηφαίστειο (UNDER THE VOLCANO), του Τζον Χιούστον σε επανέκδοση , στο θερινό κινηματογράφο ΣΙΝΕ ΠΑΡΙ στη Πλάκα.  

Υπόθεση

Μία ημέρα από τη ζωή του Τζέφρι Φίρμιν, καθώς ο πόλεμος ξεσπάει στην Ευρώπη και στην μικρή πόλη του μεξικανικού νότου γιορτάζεται η ημέρα των νεκρών. Ο Φίρμιν εκεί είναι Βρετανός πρόξενος, αλλά είναι κι αλκοολικός κι απελπισμένος. Η αυτοκαταστροφική του συμπεριφορά, όμοια με έναν παγκόσμιο χάρτη που καταρρέει, πηγάζει από τη λύπη που νιώθει για τον ετεροθαλή αδελφό του, Χιου, ένα ιδεαλιστή νομάδα, και την πρώην του σύζυγο, Ιβόν, που επέστρεψε με ελπίδες επανένωσης με τον Τζέφρι.

Ο Χιούστον δημιουργεί θαυμάσιους, τραγικούς χαρακτήρες, όπως αυτόν του μέθυσου πρόξενου, της πρώην γυναίκας του, που επιστρέφει κοντά του σε μια προσπάθεια αναβίωσης του έρωτά τους, και του ετεροθαλή αδερφού του.

[Η τελευταία μέρα από τη ζωή ενός μέθυσου Άγγλου πρόξενου στο Μεξικό του 40. Διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος του Μάλκομ Λόουρι.]

Σκηνοθεσία Τζον Χιούστον
Με τους: Άλμπερτ Φίνει, Ζακλίν Μπισέ, Άντονι Άντριους

1984 | Έγχρ. | Διάρκεια: 109′
Γλώσσα: Αγγλικά – Ισπανικά

3 ΔΙΕΘΝΗ ΒΡΑΒΕΙΑ
2 ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΕΣ ΟΣΚΑΡ
ΥΠΟΨΗΦΙΑ ΓΙΑ ΧΡΥΣΟ ΦΟΙΝΙΚΑ

[Από τις καλύτερες ταινίες στην ιστορία του κινηματογράφου το Κάτω από το Ηφαίστειο και από τις καλύτερες μεταφορές από τη λογοτεχνία στον κινηματογράφο. Ταινία που είμαστε τυχεροί που προβάλλεται πάλι σε επανέκδοση γιατί χάθηκε τις τελευταίες δεκαετίες από τις οθόνες μεγάλες και μικρές της χώρας μας.  Καταραμένος συγγραφέας ο Λόουρι και το βιβλίο του, καταραμένη κόντεψε να γίνει και η ταινία του Χιούστον. Να μη την χάσει όποιος δεν την έχει δει, να την ξαναδεί όποιος την έχει δει. Γιάννης Καραμπίτσος ] 

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

[η ιστορία κινηματογράφου συναρπαστική, συγκλονιστική όπως ποτέ δεν έχει διδαχτεί!!! ΣΤΑ ΥΠΕΡΜΑΘΗΜΑΤΑ-ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΣΙΝΕΜΑ ΟΛΟ ΤΟ ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ (ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΚΩΜΩΔΙΕΣ- ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΜΕ ΑΞΟΝΑ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ) ΜΑΖΙ . Θέλετε να δείτε ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ-ΣΤΑΘΜΟΥΣ ΤΟΥ ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ προλογισμένες, με ανάλυση και συζήτηση;; ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΟΥ ΣΙΝΕΜΑ ΑΠΟ ΜΕΣΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ. έρχονται τα νέα σεμινάρια του Σχολείου του Σινεμά που θα αφήσουν εποχή!!! ΤΟ ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ ΣΕ 4 ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Μείνετε συντονισμένοι!!!]

Όλες οι ταινίες της ημέρας

Κάτω από το Ηφαίστειο
UNDER THE VOLCANO
3,5 / 5 Κάτω από το Ηφαίστειο
Σινεφίλ 1984 | Έγχρ. | Διάρκεια: 109′
Αμερικανική ταινία, σκηνοθεσία Τζον Χιουστον με τους: Άλμπερτ Φίνει, Ζακλίν Μπισέ, Άντονι Άντριους
Ο Τζέφρι Φέρμιν, ένας Άγγλος αλκοολικός πρόξενος στο Μεξικό του ’40, αδυνατεί να ξεπεράσει την απιστία και το χωρισμό από τη σύντροφό του. Όταν αυτή εμφανίζεται μετανιωμένη μπροστά του, τότε ξεκινά ένα επώδυνο οδοιπορικό, με την αγάπη να δείχνει ανήμπορη να νικήσει την προδοσία.

Συνοπτική κριτική (Αθηνόραμα, Γιάγκος Αντίοχος 3,5/5)
Η εναρκτήρια σεκάνς αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις χιουστονικής δεξιοτεχνίας, μια παραισθησιογόνα νυχτερινή βόλτα στον εορτασμό της Ημέρας των Νεκρών, όπου ο πάλλευκος Άλμπερτ Φίνεϊ αναζητά σαν νεκροζώντανος την ιαματική αιθυλική αλκοόλη. Η συνέχεια, ωστόσο, δεν αποδεικνύεται ισάξια του εκρηκτικού ξεκινήματος, καθώς ρέπει προς την αφηγηματική εσωστρέφεια, με τον Χιούστον να μην μπορεί να καμουφλάρει σκηνοθετικά την ελλειπτική σεναριακή διασκευή του Γκάι Γκάλο.

kato apo to ifaistio i gnomi ton kritikon

Πού παίζεται

ΠΛΑΚΑ – ΘΗΣΕΙΟ – ΑΝΩ ΠΕΤΡΑΛΩΝΑ
Cine Paris Θερινός
On map Κυδαθηναίων 22, Πλάκα
210-3248057, 2103222071
STEREO SOUND
€ 8,00, φοιτ. € 6,00, κάθε Τρ., Τετ. γεν. είσ. € 6,00

Under the Volcano
(Κάτω από το ηφαίστειο)
του John Huston

Μία ημέρα από τη ζωή του Τζέφρι Φίρμιν, καθώς ο πόλεμος ξεσπάει στην Ευρώπη και στην μικρή πόλη του μεξικανικού νότου γιορτάζεται η ημέρα των νεκρών. Ο Φίρμιν εκεί είναι Βρετανός πρόξενος, αλλά είναι κι αλκοολικός κι απελπισμένος. Η αυτοκαταστροφική του συμπεριφορά, όμοια με έναν παγκόσμιο χάρτη που καταρρέει, πηγάζει από τη λύπη που νιώθει για τον ετεροθαλή αδελφό του, Χιου, ένα ιδεαλιστή περιπλανόμενο , και την πρώην του σύζυγο, Ιβόν, που επέστρεψε με ελπίδες επανένωσης με τον Τζέφρι.

Ο Τάσος Γουδέλης στην αφιερωμένη για τον σκηνοθέτη έκδοση (Αιγόκερως, 1988) σημειώνει για την ταινία: “Οι εικόνες του ουσιαστικές και λιτές, αναπαριστούν με έξοχο ρεαλισμό την προθανάτια αγωνία του ήρωα, ο οποίος επαναλαμβάνει αγγλικά μαι φράση-κλειδί του βιβλίου: “No se quede vivir sin amar” (Δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς αγάπη). Ο Πρόξενος βλέπει στο πρόσωπο του αδελφού του που επιστρέφει από τον Ισπανικό Εμφύλιο, την ενσάρκωση της κατάρας που κυνηγά το άτομο από τον καιρό του απολεσθέντος Παραδείσου και στους Μεξικανούς φασίστες ολόγυρα, στο βαρύ ίσκιο της κοινωνικής πραγματικότητας, στην οποία επίσης πρέπει να αντισταθεί. Φυσικά λυγίζει κάτω από το αβάσταχτο φορτίο αλλά δεν είναι σίγουρο ότι το επεδίωκε. Σ’ ένα κόσμο όμως “χωρίς αγάπη δεν μπορεί κανείς να ζήσει”. Και εκεί ψηλά στον τροχό του Λούνα Παρκ καθώς ο Πρόξενος βλέπει αυτήν την πραγματικότητα “άνω -κάτω”, όλα του φαίνονται αστεία και ξεσπάει σε βροντώδη χάχανα….
Ο Φιγκουερόα, ο μεγάλος αυτός οπερατέρ και μόνιμος σχεδόν συνεργάτης του κατά ένα μέρος Μεξικανού Μπουνιουέλ, φωτογραφίζει με σκοτεινά χρώματα τη φύση και τους ανθρώπους, δίνοντας μια σπουδαία εικαστική διάσταση σ’ αυτό το απελπισμένο, μαύρο μαζί και τρυφερό “ποίημα”.

John-Huston

Ο John Huston, σκηνοθέτης της ταινίας, δηλώνει : “….Πιστεύω ότι ο Πρόξενος μάχεται, έστω κι αν η μοίρα του είναι εκ των προτέρων προσδιορισμένη. Δεν διαφέρει καθόλου από το κάπτεν-Αχάμπ του Μόμπυ Ντιικ. Αυτός είναι ο ορισμός της τραγωδίας, το αναπόφευκτο του θανάτου.
Τραγωδία δεν σημαίνει να πεθαίνει ο ήρωας στο τέλος ή να δείχνουμε έλεος γι’ αυτόν γιατί κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί και στην κωμωδία. Η κωμωδία όμως προσδιορίζεται από τα τυχαία γεγονότα, που κάνουν να αλλάξει η πορεία της ιστορίας. Στην τραγωδία αντίθετα έχουμε μια και μοναδική κατάληξη. Το όπλο του Προξένου ενάντια στη μοίρα είναι το αλκοόλ. Πολλοί είπαν ότι αυτοκαταστρέφεται. Δεν συμφωνώ. Κάνει τα πάντα για να κερδίσει, θέλει να αγαπήσει αυτή τη γυναίκα, τον αδελφό του, αλλά δεν μπορεί να παραδεχτεί την προδοσία. Γι’ αυτό κι αισθάνεται ότι προδόθηκε απο την ίδια τη ζωή. Όταν στο τέλος αντιμετωπίζει τους εχθρούς του, τους αποκαλεί με τα ονόματα τους, τους λέει αυτό που είναι. Η ταινία είναι λοιπόν η ιστορία ενός αγώνα κι όχι ενός ανθρώπου που συνθηκολογεί….” (Positif, Μάιος 1984, η ελληνική μετάφραση από τον Μπάμπη Ακτσόγλου δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Κινηματογραφικά Τετράδια τ. 19. Μάρτης 1985)

http://www.cinephilia.gr/

under-the-volcano_1984 00

ΚΡΙΤΙΚΗ Νίνος Φένεκ Μικελιδης [5/5]

Κάτω από το ηφαίστειο

Μια ακόμη εξαιρετική ταινία, από τα τρία υποτιθέμενα «μη διασκευάσιμα» μυθιστορήματα που σκηνοθέτησε σε αρκετά ώριμη ηλικία ο Τζον Χιούστον (τα άλλα δύο ήταν το «Wise Blood» της Φλάνερι Ο’Κόνορ και «The Dead» του Τζέιμς Τζόις), αποδείχτηκε αυτό το «Κάτω από το ηφαίστειο», βασισμένο στο ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του «καταραμένου» συγγραφέα Μάλκομ Λόουρι, και που τώρα προβάλλεται σε επανέκδοση. Με το σκηνοθέτη του «Θησαυρού της Σιέρα Μάντρε» και τόσων άλλων αριστουργημάτων, να δείχνει, παρά τα 78 του τότε χρόνια, πως δεν είχε χάσει τίποτα από τη ζωντάνια ή τη νεανικότητά του.

Με φόντο μια μικρή πόλη του Μεξικού, στη διάρκεια της Γιορτής των Νεκρών, λίγο πριν από την έκρηξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, παρακολουθούμε την αγχωτική 24ωρη πορεία ενός ξεπεσμένου, κουρασμένου από τη ζωή, πρώην Βρετανού προξένου, που εδώ και χρόνια το έχει ρίξει στο πιοτό (το πιοτό είναι πια μέρος της ζωής του, ικανό σε τέτοιο σημείο, όπως αναφέρει ο ίδιος σε κάποια στιγμή, να τον «ξεμεθύσει»).

Έχοντας, τη συγκεκριμένη μέρα, που αρχίζει η ταινία, επισκεφτεί τυχαία μιαν εκκλησία, όπου προσευχήθηκε για την επιστροφή της γυναίκας του, η οποία εδώ κι ένα χρόνο τον είχε εγκαταλείψει, τώρα κάθεται στη βεράντα του σπιτιού του, μαζί με τον ετεροθαλή αδερφό του, ο οποίος μόλις πρόσφατα είχε επιστρέψει από τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο όπου είχε πολεμήσει ενάντια στον Φράνκο, όταν ξαφνικά, σαν από θαύμα (ή κάποια παραίσθηση), εμφανίζεται μπροστά του… η γυναίκα του, αποφασισμένη να του δώσει μιαν ακόμη ευκαιρία να σώσουν το γάμο τους! Οι τρεις τους θα ξεκινήσουν, αργότερα, ένα ταξίδι στην πόλη που γιορτάζει τη Μέρα των Νεκρών, με τον πρόξενο να σταματά σε διάφορα μέρη και να πίνει ασταμάτητα, να μπλέκει με πόρνες και ύποπτα άτομα, βάζοντας διαρκώς σε κίνδυνο τη ζωή του.

Χρειάστηκε εξυπνάδα, ευρηματικότητα, συγκράτηση αλλά και μεγάλη τόλμη (ένα πρώτο σενάριο προσπάθησε αρχικά να φτιάξει ο Λουίς Μπουνιουέλ αλλά το διέκοψε, πιστεύοντας πως ήταν αδύνατο να διασκευαστεί το βιβλίο του Λόουρι), για να μεταφερθεί το μυθιστόρημα στην οθόνη χωρίς να χαθεί το πνεύμα του πρωτότυπου. Και ο Χιούστον τα κατάφερε και με το παραπάνω. Προσφέροντάς μας μια από τις πιο ανεπανάληπτες, συγκλονιστικές, βουτηγμένες σε μια μαύρη ατμόσφαιρα, ταινίες του, με σκηνές που μένουν χαραγμένες στη μνήμη, φωτογραφημένες με ξεχωριστή αγάπη από τον μεγάλο Μεξικανό κάμεραμαν Γκαμπριέλ Φιγκερόα. Με τον Άλμπερτ Φίνεϊ να δίνει με τρόπο εκπληκτικά συγκρατημένο το ρόλο του τραγικού, αλκοολικού προξένου (από τις καλύτερες, αξίζει να τονίσω, ερμηνείες αλκοολικού που μας έχει δώσει ο κινηματογράφος), βοηθούμενου από την επίσης εξαίρετη ερμηνεία της Ζακλίν Μπισέ στο ρόλο της γυναίκας του.

http://www.enetpress.gr/

ΚΡΙΤΙΚΗ Κάτω από το Ηφαίστειο
Από Γιάγκο Αντίοχο Γιάγκο Αντίοχο – 18/08/2016

Μια διασκευή του ομώνυμου ημι-αυτοβιογραφικού μυθιστορήματος του Μάλκολμ Λόουρι, το οποίο διαθέτει μεν ένα εκρηκτικό ξεκίνημα, μια πιο εσωστρεφή συνέχεια δε.

Ο μέγιστος βιρτουόζος Τζον Χιούστον μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το αριστουργηματικό ομώνυμο­ –και ημι-αυτοβιογραφικό– μυθιστόρημα του Μάλκολμ Λόουρι. Ήρωας του υπαρξιακού δράματος είναι ο Τζέφρι Φέρμιν, ένας Άγγλος αλκοολικός πρόξενος στο Μεξικό του ’40, ο οποίος αδυνατεί να ξεπεράσει την απιστία και το χωρισμό από τη σύντροφό του. Όταν αυτή εμφανίζεται μετανιωμένη μπροστά του, τότε ξεκινά ένα επώδυνο οδοιπορικό, με την αγάπη να δείχνει ανήμπορη να νικήσει την προδοσία.

Η εναρκτήρια σεκάνς αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις χιουστονικής δεξιοτεχνίας, μια παραισθησιογόνα νυχτερινή βόλτα στον εορτασμό της Ημέρας των Νεκρών, όπου ο πάλλευκος Άλμπερτ Φίνεϊ αναζητά σαν νεκροζώντανος την ιαματική αιθυλική αλκοόλη. Η συνέχεια, ωστόσο, δεν αποδεικνύεται ισάξια του εκρηκτικού ξεκινήματος, καθώς ρέπει προς την αφηγηματική εσωστρέφεια, με τον Χιούστον να μην μπορεί να καμουφλάρει σκηνοθετικά την ελλειπτική σεναριακή διασκευή του Γκάι Γκάλο.

under-the-volcano_1984 03

ΚΡΙΤΙΚΗ 
3,5/5
Γράφει ο
Θανάσης Πατσαβός

Ο Τζον Χιούστον διασκευάζει με συνέπεια το θρυλικό μυθιστόρημα του Μάλκολμ Λόουρι και το αποτέλεσμα είναι μια άνευ προηγουμένου κινηματογραφική κατάβαση στην κόλαση του αλκοολισμού, με παραισθησιογόνο φόντο τους εορτασμούς της Ημέρας των Νεκρών στο Μεξικό.

Μεξικό, 1939. Μία ημέρα από τη ζωή του Τζέφρι Φέρμιν, καθώς ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ετοιμάζεται να ξεσπάσει στην Ευρώπη και στη μικρή πόλη του μεξικανικού νότου γιορτάζεται η Ημέρα των Νεκρών. Ο Φέρμιν είναι εκεί Βρετανός πρόξενος, βυθισμένος στο πάθος του για το αλκοόλ και σε μια αυτοκαταστροφική συμπεριφορά όμοια με τον παγκόσμιο χάρτη που καταρρέει. Ανίκανος να ελέγξει τον εθισμό του και τα συναισθήματα που νιώθει για την προδοσία του ετεροθαλούς αδελφού του, Χιου, ενός ιδεαλιστή νομάδα, και της πρώην σύζυγου του, Ιβόν, η οποία επιστρέφει με ελπίδες επανένωσης, χάνει σταδιακά τη μάχη με τους προσωπικούς του δαίμονες.

Σχεδόν αυτοβιογραφικό, το ομώνυμο, κορυφαίο μυθιστόρημα του Μάλκολμ Λόουρι, με το ποιητικό ύφος του να ακολουθεί λιγότερο μια πλοκή και περισσότερο τις πυρετώδεις σκέψεις ενός αλκοολικού, υπήρξε πάντα ένα έργο διαβόητο μεταξύ άλλων για τη φήμη του ως αδύνατο να διασκευαστεί κινηματογραφικά, έναν άθλο που πολλοί σκηνοθέτες πριν από τον Χιούστον (ανάμεσά τους ο Λουίς Μπουνιουέλ, ο Τζόζεφ Λόουζι, ο Ζιλ Ντασέν και ο Κεν Ράσελ) είχαν μάταια προσπαθήσει να φέρουν εις πέρας.

Ο Χιούστον, 78 ετών όταν γύρισε την ταινία, αποφεύγει τον σκόπελο αυτό, υιοθετώντας μια φαινομενικά απλή, γραμμική αφήγηση για να διηγηθεί την ιστορία του Τζέφρι Φέρμιν, ενός Βρετανού πρώην διπλωμάτη που παρά την απαλλαγή του από τα επαγγελματικά του καθήκοντα αρνείται να επιστρέψει στην πατρίδα του, επιλέγοντας, θαρρείς, τη μικρή μεξικανική πόλη της Κουερνεβάρκα για να πεθάνει, πνίγοντας στο ποτό τον πόνο του για την εγκατάλειψή του από τη σύζυγό του.

Οταν εκείνη επιστρέφει, σαν απάντηση μιας μεθυσμένης προσευχής του, μπορεί ο ερχομός της να μοιάζει αρχικά με ευλογία, σύντομα όμως ανοίγει τα τραύματα μιας παλιάς προδοσίας, σπρώχνοντάς τον ακόμα πιο μακριά από τους αγαπημένους του και πιο κοντά στο χείλος της καταστροφής.

Παρά τους όποιους αναγκαίους αφηγηματικούς συμβιβασμούς, ο Χιούστον διατηρεί ωστόσο το φαταλιστικό πνεύμα κι ένα μέρος από την παραισθησιογόνο ποιότητα του βιβλίου, απεικονίζοντας με το αυθεντικό δέος ενός μελλοθάνατου –και ποτέ τουριστικά– τη μυστικιστική ατμόσφαιρα της πόλης κατά τη διάρκεια του εορτασμού της Ημέρας των Νεκρών.

Δεν είναι παράδοξο να κατανοήσει κανείς γιατί ο Χιούστον επέμεινε όσο κανείς άλλος να κάνει πραγματικότητα μια διασκευή ενός τόσο δυσπρόσιτου κινηματογραφικά βιβλίου. Βασανισμένος κι αυτός από το παροιμιώδες πάθος του για το αλκοόλ, κατόρθωσε όσο ελάχιστοι να απεικονίσει τον αδυσώπητο αυτό εθισμό ως ένα απεγνωσμένο καταφύγιο από την οδυνηρή πραγματικότητα κι από όσα ο ήρωάς του αδυνατεί να αντιμετωπίσει.

Κι αν σε κάποιες στιγμές το σενάριο μοιάζει να εγκλωβίζεται στιγμιαία στo στερεότυπο ενός -περίπου- ερωτικού τριγώνου ανάμεσα στο καταδικασμένο ζευγάρι και τον ετεροθαλή αδελφό του εθισμένου άνδρα, η συγκλονιστική ερμηνεία του Αλμπερτ Φίνεϊ, ασθμαίνοντος από το ένα μπουκάλι στο άλλο, ξεστομίζοντας μισοτελειωμένες φράσεις και καταπνιγμένα συναισθήματα, δεν αφήνει ούτε στιγμή περιθώριο ότι αυτό που παρακολουθούμε δεν είναι τίποτα άλλο από την προσωπική οδύσσεια ενός ανθρώπου που πασχίζει μανιασμένα να κρατηθεί από τα τελευταία ψήγματα αξιοπρέπειας που του έχουν απομείνει.

Αβάσταχτα μηδενιστικό, ισορροπώντας ανάμεσα στον ρεαλισμό και τον απόηχο μιας αρχαίας τραγωδίας, το «Κάτω από το Ηφαίστειο» αναδίδει, παρά τις οποίες αδυναμίες του, την αίσθηση μιας αναπόδραστης καθόδου προς την κόλαση, μέχρι τα τελευταία σπαρακτικά λεπτά.
http://flix.gr/

Το Κάτω από το Ηφαίστειο είναι μια αριστουργηματική ταινία. Από την ώρα που πέφτουν οι πρώτοι τίτλοι, κομμάτι της ταινίας που από μόνο του είναι ασυνήθιστα εντυπωσιακό, μέχρι το τέλος, παρακολουθούμε την αργή και βασανιστική πορεία ενός ανθρώπου προς την άβυσσο. Ο ήρωας ολισθαίνει στην αυτοκαταστροφή του δίχως να θέλει να πιαστεί από όσα κρατήματα του δίνει η ζωή. Έχει ήδη αρνηθεί μια πολλά υποσχόμενη καριέρα, έχει αυτοεξοριστεί σε ένα χωριό στο Μεξικό, και σκοπεύει να χαθεί από προσώπου γης όπως το ίνδαλμά του. Κρατιέται όμως στα πόδια του και δίνει μια τελική μάχη με τους δαίμονές του, αυτοβιογραφικοί του ομότιτλου βιβλίου του συγγραφέα Malcolm Lowry, που τόσο αποτελεσματικά ενσαρκώνει η κοινωνία των μεξικανών μικροκακοποιών καθώς και το ηφαίστειο του χωριού που αδιάκοπα υπαγορεύει μια σιωπηλή απειλή. Η αιτία είναι ένας κατεστραμμένος γάμος ο οποίος όμως μπορεί και να σωθεί. Αυτή η αόριστη ελπίδα διατρέχει όλη τη ταινία και ρίχνει μια βαριά σκιά στην εξέλιξη της ενόσω ο πόλεμος, αθέατος μέσα από την δράση, υπαινισσόμενος από τα λόγια των πρωταγωνιστών, είναι συνέχεια στο φόντο και ως εκ τούτου ο ίδιος ο θάνατος όπου ο σκηνοθέτης τον κάνει πρωταγωνιστή από την πρώτη σκηνή ως τους τίτλους του τέλους. «. Μέσα από ένα σενάριο «μεθυσμένης» διαλεκτικής, ο Άλμπερτ Φίνεϊ ελέγχει απόλυτα σωματικά και φωνητικά τις απαιτήσεις του ρόλου του και παραδίδει μία απολαυστική ερμηνεία σικ επιτήδευσης, προσωποποιώντας τον δυτικό πολιτισμό που καταρρέει απέναντι σε μία κουλτούρα αρχέγονης δυναμικής.» Η ερμηνεία του Φίννευ στη συγκεκριμένη ταινία πρέπει να διδάσκεται στις δραματικές σχολές.
«Μόνο απέναντι στον θάνατο ο άνθρωπος κραυγάζει μάταια» M.Lowry
Ναταλί Κακουλίδου

under-the-volcano_1984 01

ΑΚΗΣ ΚΑΠΡΑΝΟΣ

Πέμπτη, 18 Αυγούστου 2016
Under the Volcano (1984)

Όσο ο Τζον Χιούστον πλησίαζε προς το τέλος της ζωής του, όσο δηλαδή τα γηρατειά τoν βάραιναν, τόσο έδειχνε να προτιμά φόρμες και ιδέες σκοτεινές και απελπισμένες. Δεν είναι τυχαίο που, αμέσως μετά απ’ αυτό το φιλμ (που γύρισε το 1984) σκηνοθέτησε την «Τιμή των Πρίτσι», μια ξεκαρδιστική αλλά και απολύτως κυνική μαύρη κωμωδία που έσπαγε, ιδιοφυώς, πλάκα με τον θάνατο και την ανθρώπινη βλακεία. Τους «Δουλβινέζους» δε, τους γύρισε – κυριολεκτικά – με το ένα πόδι στον τάφο, το 1987.

Όλα αυτά ισχύουν στη φιλμική μεταφορά του σπουδαίου, όσο και κατάμαυρου μυθιστορήματος του Μάλκολμ Λόουρι, που ο συγγραφέας μοιάζει να έγραψε σε κατάσταση παρόμοια με αυτή του ήρωα του, του Τζέφρι Φίρμιν (τον ενσαρκώνει εκπληκτικά ο Άλμπερτ Φίνεϊ). Εκείνος, βρετανός πρόξενος στο Μεξικό που, ενώ ο πόλεμος ξεσπάει στην Ευρώπη (η ιστορία διαδραματίζεται το 1939) εκείνος γιορτάζει τη «μέρα των νεκρών», σε μια μικρή πόλη του νότου. Είναι μονίμως μεθυσμένος, ακροβατώντας θαρρείς στο χείλος ενός αόρατου γκρεμού, ένας αλκοολικός που, πλέον, δεν πίνει για να μεθύσει, αλλά για να κρατηθεί στα πόδια του. Και από την πρώτη σεκάνς, με την κάμερα να καδράρει εκστατικά τα σκελετωμένα ανδρείκελα της μεξικάνικης γιορτής, ο Χιούστον οριοθετεί τον μύθο του ανάμεσα στο τραγικό και το γελοίο. Ολόκληρη η ταινία μοιάζει σαν μία αναπάντητη προσευχή.

Η αυτοκαταστροφική συμπεριφορά του ήρωα, προκύπτει μεταξύ άλλων και από τον αποχωρισμό του με τη σύζυγο του, Υβόν, που όμως επιστρέφει στο Μεξικό με ελπίδες επανένωσης. Το ζευγάρι πλαισιώνει ο Χιου, ετεροθαλής αδελφός του ήρωα, και οι τρεις τους ξεκινούν ένα μικρό ταξίδι που θα βαστήξει μία μόνο μέρα, όπου ο Χιούστον μεταφράζει φιλμικά το – εξαιρετικά «δύσκολο» – πρωτότυπο κρατώντας το βλέμμα του Φίνεϊ ως σημείο αναφοράς. Δίχως υποκειμενικά πλάνα και άλλες τέτοιες ευκολίες, η ταινία μοιάζει να συμμερίζεται πλήρως τη ματιά του Τζέφρι απέναντι στη ματαιότητα της ύπαρξης, και η πυρετώδης αφήγηση οδηγεί το μύθο, αργά αλλά επίμονα προς την άβυσσο. Δίχως τυμπανοκρουσίες και μελοδραματικές κορώνες, αλλά με μια αόρατη, σχεδόν χαμογελαστή κατάφαση.
http://akiskapranos.blogspot.gr/

AΣΧΗΜΗ ΕΠΟΧΗ ΔΙΑΛΕΞΑ ΝΑ ΚΟΨΩ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ «ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ». του Τάσου Θεοδωρόπουλου
και κάτω από την Ακρόπολη με φεγγάρι, στην καρδιά της Πλάκας, στο πανέμορφο ΣΙΝΕ ΠΑΡΙ. Εκεί που από σήμερα θα προβάλλεται σε νέες κόπιες η σημαντικότερη ίσως κινηματογραφική επανέκδοση του καλοκαιριού. «ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ» το συγκλονιστικό πολυεπίπεδο μυθιστόρημα του Μάλκολμ Λόουρι που βρίσκεται σε όλες τις λίστες των βιβλίων που πρέπει να διαβάσεις πριν πεθάνεις. Ή εν προκειμένω, στην αριστουργηματική διασκευή του Τζον Χιούστον πάνω σε ένα υλικό που είναι σχεδόν ακατόρθωτο να μεταφερθεί στον κινηματογράφο, στις λίστες των εμπειριών που πρέπει να ζήσεις πριν πεθάνεις. Κάτω από το ηφαίστειο στο Μεξικό πριν τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Άλμπερτ Φίνεϊ πίνει τόσο μέχρι θανάτου που ακόμα κι αυτός τον προσπερνάει. Μικρές χαραμάδες φωτός στην ομίχλη του μυαλού του, λιποθυμίες, διαλυμένες διαπροσωπικές σχέσεις, σκέψεις και λόγια που προσπαθούν να βρουν το λεξικό τους βουτηγμένα στο οινόπνευμα, με φόντο την άνοδο του ναζισμού και το ταραγμένο Μεξικό, σε μια μέρα που όχι τυχαία είναι η γιορτή της Μέρας των Νεκρών. Ο τεράστιος Τζον Χιούστον κατορθώνει μέσα από την πολυπλοκότητα του βιβλίου να αποστάξει την ουσία της πολυπλοκότητάς του με συγκλονιστική αυτοσυγκράτηση στο ποιητικό και ατμοσφαιρικό στήσιμο του, κι ο Άλμπερτ Φίνεϊ αυτοφλέγεται ολόκληρος σε μια από τις πιο εντυπωσιακές ερμηνείες της καριέρας του, με την κάμερα να σε παρασύρει στο ντελίριο του χωρίς ψυχεδελικά εφέ, αλλά με σκληρά τρυφερό ρεαλισμο, απέναντι σε έναν ήρωα που όπως έγραψε ο κριτικός Ρότζερ Έμπερτ που θεωρεί την ταινία αριστούργημα, ο Χιούστον τον αντιμετωπίζει σαν έναν αλκοολικό με αυτοσεβασμό που προσπαθεί να ελευθερωθεί. Μια εκρηκτική συναισθηματικά και όχι μόνο εμπειρία και μια πραγματικά σπάνια επανέκδοση με λόγο ύπαρξης ανάμεσα στο κλασσικό επαναλαμβανόμενο καλοκαιρινό μενού των επανεκδόσεων που πιθανότατα δε θα έχετε ξανά την ευκαιρία να τη δείτε σε μεγάλη οθόνη.

kato apo to ifaisteio vivlio

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Το «Κάτω από το ηφαίστειο» δεν είναι μόνο το κορυφαίο έργο του Μάλκολμ Λόουρυ, αλλά κι ένα από τα κορυφαία έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Οι κριτικοί το έχουν κατατάξει ανάμεσα στα δέκα σημαντικά βιβλία που παρουσιάζονται στη διάρκεια ενός αιώνα. Άλλοι το είδαν σαν «ένα ποίημα» κι άλλοι σαν «μια μουσική σύνθεση». Ο ίδιος ο συγγραφέας το χαρακτήρισε σαν «μια μεθυσμένη Θεία Κωμωδία». Σίγουρα πρόκειται για ένα έργο πολύ «πυκνό», ιδιοφυές, περίεργο και μοναδικό. Διαβάζοντας -και ξαναδιαβάζοντας- το «Κάτω από το ηφαίστειο» γίνεσαι φανατικός «πιστός» ή φανατικός αρνητής του Μ. Λόουρυ: μια μέση άποψη, πάντως, αποκλείεται.
Με την πρώτη ματιά, έχουμε να κάνουμε μ’ ένα μυθιστόρημα για τον έρωτα και το αλκοόλ. Ο βασικός του ήρωας, ο Πρόξενος Τζόφρεϋ Φέρμιν έχει όλη τη σκοτεινή γοητεία των μεγάλων «καταραμένων» της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Χώρος του έργου: το Μεξικό. Και περιρρέουσα ατμόσφαιρα: «η πάντα παρούσα, άγρυπνη θλίψη του παλιού Μεξικού». Όσο για το χρόνο, ολόκληρο το έργο -ολόκληρη η ζωή- εκτυλίσσεται την Ημέρα της Γιορτής των Νεκρών.
Έχει τονιστεί με επιμονή πως το «Κάτω από το ηφαίστειο» είναι ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάζεται και να ξαναδιαβάζεται. Γιατί κάθε καινούρια ανάγνωση φέρνει στην επιφάνεια κι ένα καινούριο μυθιστόρημα, κρυμμένο στη σκιά του προηγούμενου. Κι ίσως πίσω από όλα αυτά τα μυθιστορήματα, να κρύβεται ακόμα ένα, το τελευταίο, το καθαρά ερμητικό: η σύγχρονη Καββάλα.

Ελευθεροτυπία – 04/09/2009
Έντυπη Έκδοση Βιβλιοθήκη, Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2009
Ο Malcolm Lowry κάτω από το ηφαίστειο
Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Και μόνο με εκείνο το απρόσμενο ποίημα, που έχει τίτλο «Ο διάολος ήταν τζέντλεμαν», τα καταλαβαίνει κανείς όλα. Αν θέλει να καταλάβει βέβαια, και όχι να προσαρτήσει τις σταματημένες μηχανές της ψυχής του σ’ ένα δημιουργικό, μα εξίσου αόριστο και παθογόνο πλαίσιο, όπως ο αποκαλούμενος «μοντερνισμός».
Ενας από τους κορυφαίους αυτής της ιστορικής περιόδου ήταν και ο Μάλκολμ Λόουρυ. Με το μυθιστόρημά του «Κάτω από το ηφαίστειο» κατέστησε εμφανή τα όρια του μοντερνισμού, μα αποτέλεσε ταυτόχρονα και το ξεπέρασμά του.

Πολλά από τα χαρίσματα των έργων του, μα κυρίως ο τρόπος γραφής και επεξεργασίας του έργου του «Κάτω από το ηφαίστειο» προέκυψαν από την αγάπη του συγγραφέα για την τζαζ. Λεπτομέρειες σχετικά με την επίδρασή της στη ζωή και το έργο του μπορεί να αντλήσει κανείς από τη βιογραφία του και το αρχείο των επιστολών του. Το «Κάτω από το ηφαίστειο» ήταν το αποτέλεσμα που έφεραν το καλλιτεχνικό ρίσκο του συγγραφέα (η καταγραφή της ρευστότητας της συνείδησης) και η χρήση των μετρικών αναλογιών της τζαζ στην ανάπτυξη και τη δομή της εξιστόρησης.

Αναμφισβήτητα ένας συγγραφέας τέτοιου διαμετρήματος και βεληνεκούς, όπως ο Λόουρυ, δεν θα μπορούσε ποτέ να πατρονάρει τη γραφή του ακολουθώντας την όποια πρόσφορη αισθητική που θα υποστήριζε το έργο του. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία της τζαζ, η τεχνική των παράλληλων πλοχμών έκφρασης (μοντερνισμός), αλλά και η αισθητική του έντονου αντικομφορμισμού δεν αποτελούν παρά την πλεκτάνη πάνω στην οποία έθεσε τη δράση των ιδεών του – θέτοντας σε μόνιμο κίνδυνο (η έκφραση υπηρετεί τη ροή και όχι την ολοκλήρωση) τόσο τη δυναμική του συγγραφέα όσο και του αναγνώστη. Ο δεύτερος, μάλιστα, ίσως χρειαστεί ακόμη και να λοιδορήσει όλα όσα συμβαίνουν «Κάτω από το ηφαίστειο», ώστε να καταφέρει μια ολοκληρωμένη ανάγνωση. Παντού και πάντοτε ο Λόουρυ υπήρξε εκφραστής ενός δαιμόνιου μανιχαϊσμού πολλαπλών αυτοπροβολών, οι οποίες συνέβησαν, λαμβάνοντας ποικίλες μορφές, και στην πραγματική του ζωή.

Την εποχή που γράφτηκε το «Κάτω από το ηφαίστειο» αλλά και για τις δεκαετίες που ακολούθησαν μπορεί να πει κανείς πως αποτέλεσε μία από τις καλύτερες αναλύσεις του φαινομένου της γενικότερης κρίσης που καθόρισε και καθήλωσε τον «μοντέρνο» κόσμο, τις πολιτικές και αισθητικές τάσεις που επικύρωσαν την παντελή αδυναμία των ανθρώπων τού -γεμάτου υπερβολικές προσδοκίες- 20ού αιώνα, να επιτύχει την πνευματική του ανανέωση. Ο «πρόξενος» ήταν μια εξαιρετική μεταφορά του υποτροπιασμού που υπέστη ο μοντέρνος άνθρωπος – σαν ήταν άνθρωπος.

Το ηφαίστειο μπορεί να περιμένει, ο φόβος του ανθρώπου, όχι.

Γιάννης Λειβαδάς

Ελευθεροτυπία – 11/12/2010
Έντυπη Έκδοση Βιβλιοθήκη, Σάββατο 11 Δεκεμβρίου 2010
Κάτω απ’ το ηφαίστειο

Πολύ εύκολα χρησιμοποιείται στις μέρες μας η λέξη παρακμή. Ακόμη και για εστιατόρια… Και είναι υποτιμητικό για μια έννοια της οποίας η διαδικασία περιέχει, τέλος πάντων, ένα κάποιο μεγαλείο.
Δεν της αρμόζει ούτε καν ένα πολιτικό σύστημα, μια πόλη ή μια χώρα, ούτε καν η Αμερική, ή οτιδήποτε άλλο σημαντικό αρχίζει να πέφτει… Της ταιριάζει μια συγκεκριμένη νοοτροπία, μια πνευματικότητα, ένα στυλ, που σήμερα έχει εκλείψει. Οταν τα στοιχεία αυτά απουσιάζουν από τη σημερινή ζωή, σε συλλογικό επίπεδο, την παρακμή μπορεί κανείς να τη βρει μόνο σε άτομα. Η πτώση ενός προσώπου μπορεί να χαρακτηρίζει πιο έντονα την πτώση ενός πολιτισμού, αν είναι το σωστό πρόσωπο. Κι αυτό συμβαίνει με τον ήρωα αυτού του μυθιστορήματος του Μάλκολμ Λόουρι. Στο πρόσωπό του «πέφτει» μια ολόκληρη ήπειρος, η Ευρώπη, με πρωτεύουσα τη Βρετανία. Περισσότερο από κάθε άλλον Ευρωπαίο, ο Αγγλος έχει αυτό το προνόμιο. Να βιώνει το αργό δηλητήριο με κάποια γοητεία.

Ο ήρωας του Λόουρι ακολουθεί υπάκουα το κατρακύλισμα. (Η συνείδηση έχει μεγάλη σημασία στην παρακμή.) Τον βρίσκουμε πρόξενο στο Μεξικό, λίγο πριν από το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και συγκεκριμένα, επισκέπτη-τουρίστα σ’ ένα χωριό κατά τη διάρκεια φιέστας για τον εορτασμό της «ημέρας των νεκρών». Είναι μονίμως μεθυσμένος, γιατί μόνον έτσι μπορεί να έχει καθαρό μυαλό και πλήρη εικόνα, όχι του Μεξικού, αλλά του κόσμου, στην οποία, υπό την επίδραση της γιορτής, βάζει έναν δικό του τίτλο «Ο αιώνας των νεκρών». Ομως η ζωή του κάτω από το ηφαίστειο, και η δική του και όλης της περιοχής, δεν αφήνει περιθώρια για πολλές πολυτέλειες. Η πιθανότητα έκρηξης του ηφαιστείου, είτε την επομένη μέρα είτε ύστερα από 3.000 χρόνια, δίνει το στίγμα, παρότι κανείς δεν αναφέρεται σ’ αυτό. Το άλλο ηφαίστειο του πολέμου που έρχεται, ωθεί τον πρόξενο να ορίσει τους στόχους του, που είναι δύο: ένα μπουκάλι απαγορευμένο ποτό, το περίφημο μεσκάλ και η επικοινωνία με τη γυναίκα του, που επιστρέφει ύστερα από μια περίοδο εγκατάλειψης. Η δόση και από τα δύο θα είναι χαριστική, κάτι σαν το coup de grace στα ναρκωτικά. Οι τελευταίες σελίδες στη μεξικανική ταβέρνα, με τις πουτάνες, τους ληστές και τον βίαιο θάνατο του ήρωα και της γυναίκας του, ορίζουν το τέλος της κατρακύλας και της παρακμής, μέσα στο περίλαμπρο φως του κοινού θανάτου. Κατά κάποιον τρόπο το ζευγάρι γίνεται ένα άλλο είδος Ρωμαίου και Ιουλιέτας, διαλυμένου, αλλά εξίσου παθιασμένου, αν και γι’ αυτούς τους δύο δεν υπάρχουν οικογένειες και δεν θα κλάψει κανείς.

Γιώργος Νοταράς

25/8/13
«Κάτω από το ηφαίστειο», Malcolm Lowry

Το «Κάτω από το Ηφαίστειο» του Μάλκολμ Λόουρι σίγουρα δεν είναι ένα εύκολο βιβλίο. Ο Λόουρι που φέρει στη βιογραφία του πολλά στοιχεία των «καταραμένων» συγγραφέων- ποτό, ναρκωτικά, ένα μόνο ολοκληρωμένο βιβλίο-αριστούργημα- στήνει ένα εφιαλτικό σύμπαν που είναι δύσκολο να ακολουθήσεις αν δεν είσαι δοσμένος στο βιβλίο ή ψάχνεις να βρεις ψήγματα πλοκής για να κρατηθείς. Αν όμως αποφασίσεις πως η κάθε λέξη ή έστω κάποιες λέξεις και φράσεις μπορούν να μπουν μέσα σου, τότε μπορεί να δεις σιγά σιγά να ορθώνεται ένα οικοδόμημα που καταλήγει σε κάτι μεγαλειώδες.

Πρωταγωνιστής ο Πρόξενος, ένας σαραντάρης πρώην πρόξενος του Μεξικού που τον έχει παρατήσει η γυναίκα του, βρίσκεται συνεχώς σε κατάσταση μέθης και νιώθει μέσα του βαθιά την ανάσα του Ηφαιστείου και του Πολέμου σε ένα σύμπαν που είναι έτοιμο ανά πάσα στιγμή να εκραγεί. Η πλοκή λαμβάνει όλη χώρα σε μια και μοναδική μέρα, τη γιορτή των Νεκρών. Εκείνη επιλέγει η γυναίκα του Υβόν να ξαναγυρίσει κοντά του, να δει αν μπορούν να είναι πάλι μαζί. Εκεί και ο αδελφός του Πρόξενου, ο Χιού, ένας γοητευτικός τυχοδιώκτης, ένας ήρωας Δονκιχωτικός, αλλά και ο παιδικός του φίλος κ. Λαρυέλ, το τρίτο πρόσωπο που προκάλεσε τον χωρισμό με την γυναίκα του.

Η πορεία του- συνεχώς στην κόψη- Προξένου (δεν μένει σχεδόν στιγμή χωρίς ποτό, αλλά κάθε στιγμή νομίζει πως συγκρατείται, πως κάτι έχει αλλάξει, κι έπειτα τους σιχτιρίζει όλους και πίνει ένα ποτηράκι) αλλά και της Υβόν και του Χίου που τον ακολουθούν σε μια ξέφρενη εκδρομή κάτω από το Ποποκατεπέλτ, είναι τελικά τόσο ανθρώπινη και φιλοσοφική που καταντά σπαρακτική. Πέρα από το θέμα του αλκοολισμού που ο Λόουρι το ξέρει εκ των έσω και δίνει εδώ μια φρικιαστική μαρτυρία, οι τρεις άνθρωποι αυτοί συμβολίζουν με τραγικό τρόπο την ανησυχία του κάθε ατόμου για τον εαυτό τους, τον κόσμο που τους περιβάλει, την ματαιότητα όλων όσων απαρτίζουν τα βάσανα του καθενός. Είναι ένα βύθισμα, στην αρχή αργό κι έπειτα ολοένα πιο γρήγορο σε μια άβυσσο δίχως τέλος. Ή τέλος πάντων στο μοναδικό τέλος που μπορεί να έχει κάθε ανθρώπινη ύπαρξη.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο στα πρότυπα του μοντερνισμού- και μόνο η ιδέα της μιας μόνο μέρας πλοκής το επιβεβαιώνει- όμως μοιάζει να τον έχει με κάποιο τρόπο ξεπεράσει. Ο αφηγητής αλλάζει συχνά οπτική γωνία, μαθαίνουμε τι συμβαίνει στο κεφάλι του κάθε ήρωα, αλλά όχι ανά πάσα στιγμή, η γραφή είναι πυρετώδης κι αν κανείς υπερβεί την αρχική αμηχανία νομίζω πως τελικά θα καταλήξει να το σκέφτεται συχνά. Να θέλει να ξαναγυρίσει σε αυτό, με κάποιο τρόπο να το αποκηρύξει. Κι έπειτα πάλι να το αγαπήσει.
«Κάτω από το Ηφαίστειο», Μάλκολμ Λόουρι, μετ. Μαρίνα Λώμη, εκδ. Αστάρτη, σελ. 380
http://diavazontas.blogspot.gr/

I WAS THERE Κάτω από το ηφαίστειο, Tell a story 2.3.2011 

Κάτω από το ηφαίστειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, Πέμπτη 24/02/2011

Ο Μάλκολμ Λόουρι έζησε μια ζωή για να γράψει το αριστούργημά του. Δεν χρειάζεται να σου αρέσουν οι losers ή οι χαμένες ψυχές για να αγαπήσεις αυτό το βιβλίο. Όποιος το διαβάζει το κατατάσσει αμέσως στα κλασικά. Πάνω από εφτακόσιες σελίδες περιγράφουν την τελευταία μέρα στη ζωή ενός Άγγλου πρόξενου που ζει σε μια πόλη του Μεξικού, παραδομένος στον αλκοολισμό. Τη Μέρα των Νεκρών η πρώην γυναίκα του επιστρέφει, προσπαθώντας να διαπιστώσει αν υπάρχει ελπίδα γι’ αυτήν τη σχέση που σκότωσε το αλκοόλ. Ανήμπορη να κάνει κάτι, ακολουθεί τον Τζέφρι στο ταξίδι της παρακμής του που οδηγεί και τους δύο στον θάνατο. Στο βιβλίο, κάθε λεπτό της μέρας διαστέλλεται σχεδόν εφιαλτικά για να συμπεριλάβει, πέρα από την πλοκή, τον εσωτερικό κόσμο των ηρώων, το μεξικανικό τοπίο που μοιάζει με προθάλαμο της κόλασης και τις σκεψεις του συγγραφέα πάνω στον έρωτα, τον θάνατο, την απελπισία, την ήττα, τα κούφια λόγια, αλλά και για να περιγράψει το μοναχικό, μαύρο ταξίδι που κάνει κάθε άνθρωπος όταν εξαρτάται από ουσίες. Το βιβλίο έχει τρομακτική ομοιότητα με τη ζωή του συγγραφέα. Αλκοολικός και ο ίδιος, είχε μια παράξενη ζωή, κατατρεγμένη από εφιάλτες, παιδικά τραύματα, σεξουαλική καταπίεση και τύψεις. Έζησε και αυτός στη μεξικανική πόλη που αναφέρει με την πρώτη του γυναίκα, η οποία τον εγκατέλειψε. Όταν κατάφερε να το εκδώσει (αφού το ξανάγραψε πολλές φορές και κινδύνεψε να το χάσει σε μια πυρκαγιά) δεν άντεξε το βάρος της εκκωφαντικής επιτυχίας. Συνέχισε την καταβύθισή του στον κόσμο του Ηφαιστείου για να βρεθεί νεκρός, πνιγμένος στον ίδιο του τον εμετό, στις 26 Ιουνίου του 1957. Διάβασα το βιβλίο πριν από τρία χρόνια κι έκτοτε έψαξα και βρήκα τα στοιχεία της ζωής του, είδα την ταινία του Τζον Χιούστον με τους Άλμπερτ Φίνεϊ και Ζακλίν Μπισέ στους βασικούς ρόλους. Το συγκεκριμένο βιβλίο και ο θρύλος που το περιτριγυρίζει είναι από αυτά που σε ακολουθούν μια ζωή. Περίμενα με μεγάλη ανυπομονησία να δω την παράσταση του Γκι Κασίερς. Ένα ξύλινο πάλκο είναι το κύριο πεδίο δράσης των ηθοποιών. Δεν υπάρχουν σκηνικά. Μέσα από ένα καταπληκτικό -από τεχνικής άποψης- σκηνοθετικό εύρημα, ο σκηνοθέτης προβάλλει βίντεο που τραβήχτηκαν στο Μεξικό πάνω σε πολλαπλές οθόνες, δημιουργώντας έτσι έναν τρισδιάστατο χώρο φασμάτων, ο οποίος στην ουσία αναλαμβάνει τον ρόλο του σκηνικού. Όταν οι πρωταγωνιστές πίνουν, τα ποτήρια που γεμίζουν και αδειάζουν προβάλλονται στην οθόνη. Όταν ο Τζέφρι πέφτει κάτω μεθυσμένος, το σκηνικό γίνεται οι καυτές πλάκες του δρόμου, όταν μπαίνουν σε έναν κήπο, όλες οι οθόνες γίνονται δέντρα και λουλούδια. Σε κάποιους μονολόγους το πρόσωπο του ηθοποιού προβάλεται στην οθόνη, ενώ αυτός λέει τα λόγια του κρυμμένος πίσω από κάποια άλλη, σαν σκιά του εαυτού του που μιλά στο κενό. Για δύο ώρες παρακολουθήσαμε τους εξαιρετικούς ηθοποιούς να ανασυνθέτουν ένα από τα πιο δραματικά και εσωτερικά σύγχρονα έργα που έχουν γραφτεί, με τρόπο αποστασιοποιημένο, σαν να ήθελαν να αφαιρέσουν κάθε στάλα αίματος που είχαν τα λόγια που έλεγαν. Ακόμα και το εξαιρετικό (σύμφωνα με πολλούς) φινάλε εμένα με άφησε με απορία. Το σκηνικό όπου εκτυλίσσεται αυτό το μυθιστόρημα έχει κάτι από κόλαση. Μια πόλη κάτω από δύο ηφαίστεια. Είναι η Μέρα των Νεκρών, τα κύρια πρόσωπα του βιβλίου είναι στο χείλος μιας εσωτερικής καταστροφής που έχει μόνο έναν δρόμο. Όλα στο βιβλίο είναι υπερτονισμένα. Το χρώμα του ουρανού, οι δρόμοι που καίνε από τη ζέστη, οι καντίνες, η βλάστηση που είναι οργιώδης, σχεδόν επιθετική, οι παράξενοι άνθρωποι που περιτριγυρίζουν τους ήρωες. Όλα αυτά απουσίαζαν από την παράσταση. Εκπληκτικά τα βίντεο, όμως δεν έδειχναν το Μεξικό του Λόουρι. Πιο πολύ τουριστικό θέρετρο θύμιζαν. Ειδικά μια εικόνα όπου έδειχνε έναν κήπο με φρεσκοκουρεμένο γρασίδι και περιποιημένους θάμνους μου προκάλεσε γέλιο. Υπέροχοι οι ηθοποιοί, όμως το παίξιμό τους δεν έφτανε ούτε στο ελάχιστο την καταιγίδα και την καταστροφή που εμφύσησε ο Λόουρι στον Τζέφρι και την Υβόν. Η σύγκριση των πρωταγωνιστών με τους Άλμπερτ Φίνεϊ και Ζακλίν Μπισέ που υποδύθηκαν τους αντίστοιχους ρόλους στην ταινία του Χιούστον ήταν αναπόφευκτη και λειτουργούσε εις βάρος τους. Ο Γκι Κασίερς είναι ένας μεγάλος σύγχρονος σκηνοθέτης με εξαιρετικές ικανότητες και σοβαρό όραμα. Στο παρελθόν έχουμε δει δουλειές του στο Φεστιβάλ Αθηνών με πολύ μεγάλη δύναμη. Η συγκεκριμένη του απόπειρα μάς έκανε να σκεφτούμε ξανά κάτι που νομίζω πως απασχολεί πολλούς θεατές: είναι σχεδόν ακατόρθω- το ένα σημαντικό μυθιστόρημα να γίνει θέατρο. Και ειδικά κάτι τόσο μεγάλο, όπως το Ηφαίστειο. Την επομένη παρακολούθησα ένα ντοκιμαντέρ που έφτιαξε η καναδική τηλεόραση για τη ζωή του συγγραφέα. Μιάμιση ώρα με συνεντεύξεις από όλους τους κοντινούς του ανθρώπους, μια εις βάθος έρευνα για όλα όσα τον επηρέασαν και όλα όσα τον οδήγησαν να γράψει το Κάτω από το ηφαίστειο. Ο Ρίτσαρντ Μπάρτον διάβαζε αποσπάσματα από το βιβλίο και στην οθόνη προβάλλονταν εικόνες από το Μεξικό του Λόουρι. Κουφάρια, ξερή γη, φυτά σαν τέρατα έτοιμα να σε κατασπαράξουν, νεκροταφεία, ένας τροχός του λούνα παρκ να γυρίζει φωτισμένος απόκοσμα μέσ’ στη μεξικανική νύχτα, απεριποίητοι κήποι και ξεχασμένες πισίνες, καντίνες, μεσκάλ, σφαχτάρια κρεμασμένα στον ήλιο, μια πρωτόγονη ταυρομαχία, κίτρινος ουρανός και τα ηφαίστεια. Το σκηνικό που ήθελε ο Λόουρι για το βιβλίο του. Και που έλειπε από την παράσταση.

Μιχάλης Μιχαήλ Πηγή: http://www.lifo.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s