Max Ophüls (Μαξ Οφίλς): Συνάντηση Κλασσικού και Μπαρόκ

Max Ophüls

Το πραγματικό του όνομα: Max Oppenheimer. Γεννήθηκε τον Μάιο του 1902 στο Σααρμπούρκεν της Γερμανίας από εβραίους γονείς, με παράδοση στην βιοτεχνία. Πηγαίνοντας κόντρα στην προδιαγεγραμμένη καριέρα, ξεκίνησε το 1919 αρχικά ως δημοσιογράφος, στην συνέχεια ως ηθοποιός θεάτρου, για να καταλήξει σκηνοθέτης αλλά πάντα με το ψευδώνυμο Οφίλς, για να μην ντροπιάσει τον αυστηρό πατέρα του σε περίπτωση αποτυχίας. Το 1929, τον κέρδισε ο κινηματογράφος την πιο κατάλληλη στιγμή για ένα δημιουργό, την στιγμή της εμφάνισης του ομιλούντος. Εξαιτίας της εβραϊκής καταγωγής του, η ναζιστική Γερμανία δεν αποτελούσε την πιο φιλόξενη μητέρα και έτσι το 1933 αναγκάστηκε μεταναστεύσει στη γειτονική Γαλλία. Σύντομα, ο πόλεμος έφτασε και εκεί, και το 1940 εγκατέλειψε την Ευρώπη για να ακολουθήσει το παράδειγμα πολλών συναδέλφων του, το δρόμο προς το Χόλιγουντ. Εκεί, εξαιτίας της διαφορετικότητας του συστήματος παραγωγής, έμεινε άνεργος για έξι χρόνια, μέχρι που γνώρισε τον Χάουαρντ Χιούζ μέσω του Πρέστον Στάρτζες. Το 1950 επέστρεψε στην Γαλλία όπου και γύρισε τέσσερα δείγματα σπάνιας σκηνοθετικής μαεστρίας.  

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ 2016-2017

«120 Χρόνια Κινηματογράφου» σε 12 μαθήματα- Σεμινάριο Ιστορίας, Θεωρίας και Κριτικής Κινηματογράφου|| Έναρξη Οκτώβρης 2016

Τεχνικά οι ταινίες του χαρακτηρίζονται από εξαιρετικής λεπτομέρειας σκηνοθεσία και περίπλοκα δραματοποιημένες λήψεις. Αποδεκτός ως ένας από τους κορυφαίους σκηνοθέτες του τράβελινγκ, εστίαζε στην ροή με αριστοτεχνικά καδραρίσματα και φωτισμούς. Το αποτέλεσμα; η αδιαχώριστη συγχώνευση περιεχομένου και τεχνοτροπίας με την πιο άρτια δημιουργία μιας έντονα προσωπικής και βαθιά συναισθηματικής εμπλοκής για τον θεατή, που μεταφέρει σε ένα ατέρμονο κόσμο όπου η εμπειρία, το συναίσθημα και η λογική εξαναγκαστικά παρουσιάζονται με μια εντελώς ασυμβίβαστη αίσθηση ειρωνείας και συμβολισμού. Στα 25 χρόνια κινηματογραφικής καριέρας, ολοκλήρωσε 22 ταινίες και τουλάχιστον το ένα τρίτο από αυτές σήμερα θεωρούνται αριστουργήματα. Αυτά θα σας παρουσιάσουμε.

Νίνα Βελιγράδη

Liebelei

Αγαπημένη – Liebelei (1933)

Η ταινία αποτέλεσε την τελευταία ολοκληρωμένη δουλειά του σκηνοθέτη στη Γερμανία πριν ο αυξανόμενος αντισημιτισμός τον αναγκάσει να μεταναστεύσει στην Γαλλία. Πρόκειται για μια λυρική ιστορία αγάπης, μουσικής, μιλιταρισμού και ταξικής σύγκρουσης στην μουσικόφιλη Βιέννη πριν το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ένας λοχαγός ιππικού, ο Φρίτς, ερωτεύεται κεραυνοβόλα την Kριστίν, όμως εξακολουθεί να διατηρεί παράνομη ερωτική σχέση με την Βαρόνη Έγγερντορφ. Όταν ο βαρόνος Έγγερντορφ ενημερώνεται για την απιστία της συζύγου του, προκαλεί τον αντίζηλό του σε μονομαχία. Υπερβολική ένδειξη αρρενωπότητας και μελοδραματισμού είναι αυτό που ακολουθεί, αλλά το όραμα και η άριστη τεχνική του Οφίλς εξυψώνει την ταινία σε αριστούργημα. Το φιλμ καταστράφηκε από τους Ναζί και μόνο πέντε αντίγραφα κατάφεραν να διασωθούν μέχρι σήμερα. Το φεστιβάλ προβάλει το καλύτερα σωζόμενο από αυτά, ψηφιακά αποκατεστημένο.

Σκηνοθεσία: Max Ophüls
Σενάριο: Hans Wilhelm
Φωτογραφία: Franz Planer
Μοντάζ: Friedel Buckow
Ηθοποιοί: Wolfgang Liebeneiner, Magda Schneider, Carl Esmond

ΓΕΡΜΑΝΙΑ, Ασπρόμαυρο
Γερμανικά 86’
Format: 35mm

Letter from an Unknown Woman 01

Το Γράμμα μιας Άγνωστης – Letter from an Unknown Woman (1948)

«Όταν θα διαβάζεις αυτό το γράμμα θα είμαι πια νεκρή», με αυτή την συγκλονιστική φράση ξεκινάει το ταξίδι στο χρόνο, στον ψυχισμό μιας γυναίκας και στην ανικανοποίητη δίψα για αγάπη. Η «άγνωστη» του τίτλου δεν είναι άλλη από την Τζόαν Φοντέιν, σε μια καταπληκτική παράλληλη ερμηνεία επιπόλαιου παιδιού και ώριμης γυναίκας, καταδικασμένης στην ισόβια λατρεία του γοητευτικού πιανίστα Στεφάν. Λατρεία που ξεκινά από παιδικό σκίρτημα για να καταλήξει στην απόλυτη εμμονή. Η περίτεχνη κίνηση της κάμερας, η πλούσια λεπτομέρεια της αφήγησης και η οπτική επανάληψη αποτέλεσαν τα στιλιστικά χαρακτηριστικά της σκηνοθεσίας του Οφίλς. Εκείνο τον καιρό ο παραγωγός της Universal την χαρακτήρισε «πολύ ευρωπαϊκή» και την προώθησε ελάχιστα. Σήμερα, αποτελεί το γνησιότερο μελόδραμα και μια σπουδή στο βλέμμα και στο σημείο θέασης που καταφέρνει να παραπλανήσει ακόμα και εμάς.

Σκηνοθεσία: Max Ophüls
Σενάριο: Howard Koch
Μουσική: Daniele Amfitheatrof
Φωτογραφία: Franz Planer
Μοντάζ : Ted J. Kent
Ηθοποιοί: Joan Fontaine, Louis Jourdan

ΑΜΕΡΙΚΗ, Ασπρόμαυρο
Αγγλικά 86’
Format: 35mm

The Reckless Moment

Μια Λάθος Στιγμή – The Reckless Moment (1949)

Ο Οφίλς καταπιάνεται με ένα σύγχρονο θέμα εκμισθώνοντας όλη την στιλιστική του ελευθερία και έμπνευση, για να δημιουργήσει την καλύτερη σύζευξη φιλμ νουάρ και μελοδράματος στην ιστορία του κινηματογράφου. Ένα σπίτι γεμάτο μυστικά πίσω από κάθε πόρτα, με την νοικοκυρά Λουσία να αφήνει τον καθωσπρεπισμό της, όταν ο εραστής της κόρης της σκοτώνεται σε ατύχημα και αναλαμβάνει να ξεφορτωθεί το πτώμα. Τότε εμφανίζεται ο εκβιαστής με την χρυσή καρδιά, για να της αποσπάσει χρήματα προκειμένου να κρατήσει το στόμα του κλειστό. Μια οικογένεια στο στόχαστρο, μια αφύσικη οντότητα που οφείλει να παρουσιάζεται και να συμπεριφέρεται φυσιολογικά. Αρχικά, οι παραγωγοί της ταινίας είχαν προτείνει την σκηνοθεσία στον Ζαν Ρενουάρ, όμως τελικά ανατέθηκε στον Οφίλς ο οποίος με έξοχο τρόπο κατάφερε να μας δώσει την αίσθηση ότι βλέπουμε για πρώτη φορά κάτι τόσο οικείο.

Σκηνοθεσία: Max Ophüls
Σενάριο: Henry Garson, Robert W. Soderberg
Φωτογραφία: Burnett Guffey
Μοντάζ: Gene Havlick
Ηθοποιοί: Joan Bennett, James Mason, Geraldine Brooks

ΑΜΕΡΙΚΗ, Ασπρόμαυρο
Αγγλικά 85’
Format: 35mm

Caught-1949

Παγιδευμένη – Caught (1949)

«Careful what you wish for» λένε οι Αμερικάνοι και ο Οφίλς το έκανε ταινία. Ένα φιλόδοξο μοντέλο, φτάνει στο απόγειο της επαγγελματικής της καριέρας με τον γάμο της με ένα εκατομμυριούχο, για να ανακαλύψει εκ των υστέρων ότι βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα εφιάλτη όταν ο μεγιστάνας αποδεικνύεται μεγαλομανής σαδιστής. Η εμμονή με το χρήμα και η εξίσωσή του με την ευτυχία αποτυπώνεται με ψυχολογικές διακλαδώσεις έντονα δραματοποιημένες από τον Οφίλς. Η Μπάρμαρα Μπελ Γκέντες στο ρόλο της γοητευτικής νεανίδος, παγιδευμένης σε πανάκριβο κλουβί καλείται να βρει διέξοδο. Το ερώτημα δεν είναι αν θα καταφέρει αλλά αν θα μπορέσει να αποδεσμευτεί από την πλάνη, αναγνωρίζοντας την τραγική διαφορά μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίωσης. Με απαράμιλλη δύναμη ο Οφίλς και ο σεναριογράφος Άρθουρ Λώρεντς περιγράφουν πόσο εύκολα το όνειρο μεταλλάσσεται σε εφιάλτη.

Σκηνοθεσία: Max Ophüls
Σενάριο: Arthur Laurents
Φωτογραφία: Lee Garmes
Μοντάζ: Robert Parrish
Ηθοποιοί: James Mason, Barbara Bel Geddes, Robert Ryan

ΑΜΕΡΙΚΗ, Ασπρόμαυρο
Αγγλικά, 88′
Format: 35mm

La-Ronde-1950

Το Γαϊτανάκι του Έρωτα – La Ronde (1950)

Διαβάστε αναλυτικό αφιέρωμα στην ταινία

Βασισμένο σε θεατρικό του Άρθουρ Σνίτσλερ, η ταινία αποτελεί ένα από τα ελάχιστα αμιγώς avant garde αριστουργήματα και ταυτόχρονα ένα μάθημα οπτικής απόδοσης λογοτεχνικού έργου. Το La Ronde προσπαθεί να εξερευνήσει την εκκεντρικότητα της σεξουαλικής επιθυμίας μέσω της πολυπλοκότητας και της απιστίας. Μια κωμωδία καταστάσεων και συμπεριφορών, στην οποία μια ομάδα ανθρώπων στην Βιέννη συνεχώς αλλάζουν ερωτικούς συντρόφους, μέχρι τα πράγματα να καταλήξουν ακριβώς από εκεί που ξεκίνησαν. Δέκα μικρές ιστορίες ζευγαριών, ένα καρουζέλ να συμβολίζει τον φαύλο κύκλο της επιθυμίας και ένας αφηγητής να μιλά απευθείας στην κάμερα μεταβάλλοντας κατά βούληση τα γεγονότα. Η περιστροφική αλληλουχία αγάπης και αποπλάνησης του 19ο αιώνα στην Βιέννη είναι ακόμα και στις μέρες μας ακαταμάχητη, καταφέρνοντας να επιδείξει την τέλεια ισορροπία μεταξύ κλασσικού και μπαρόκ.

Σκηνοθεσία: Max Ophüls
Σενάριο: Louis Ducreux Kurt Feltz Jacques Natanson Max Ophüls
Θεατρικό: Arthur Schnitzler
Φωτογραφία: Christian Matras
Μοντάζ: Léonide Azar
Μουσική: Oscar Straus
Ηθοποιοί: Anton Walbrook Simone Signoret Serge Reggiani Simone Simon

ΓΑΛΛΙΑ, Ασπρόμαυρο
Γαλλικά 92’
Format: 35mm

Le plaisir

Ηδονή – Le plaisir (1952)

Σπονδυλωτή ταινία, διασκευασμένη από τρεις μικρές ιστορίες του Γκι Ντε Μοπασάντ. Στο πρώτο μέρος, ένας άνδρας με εμφανή προσκόλληση στη νιότη του μεταμφιέζει τα χρόνια του πίσω από μια μάσκα. Στο δεύτερο, περιγράφεται το ταξίδι στην εξοχή μιας Μαντάμ με τα κορίτσια ενός οίκου ανοχής σαν ένα παραμύθι για ενήλικες. Στο τρίτο μέρος, βλέπουμε τον ξεπεσμό μιας σχέσης ενός ζωγράφου με τη μούσα του. Όλα αυτά, μας λέει ο αφηγητής, «αποτελούν παλιές ιστορίες μοντέρνων καιρών» και ο Οφίλς καθ’ ολοκληρία μας παρουσιάζει το τέχνασμα της δημιουργίας ενσωματώνοντας φυσικά κάδρα εντός ασυνήθιστων μπαρόκ σκηνικών. Η φόρμα και το περιεχόμενο βρίσκονται σε πλήρη αρμονία, με περίτεχνα πλάνα που μας μεταφέρουν την αστάθεια των συναισθημάτων και το πέρασμα του χρόνου, για να καταλήξουμε στο ότι τελικά η ευτυχία δεν είναι κάτι ευχάριστο.

Σκηνοθεσία: Max Ophüls
Σενάριο: Jacques Natanson Max Ophüls
Φωτογραφία: Philippe Agostini Christian Matras
Μοντάζ: Léonide Azar
Ηθοποιοί: Claude Dauphin, Danielle Darrieux, Daniel Gélin, Simone Simon, Peter Ustinov (αφήγηση / narration).

ΓΑΛΛΙΑ, Ασπρόμαυρο
Γαλλικά, 93’
Format: 35mm

Poster___Earrings_of_Madame_de__The.jpg

Άγνωστη Κυρία – Madame De (1953)

«Τα σκουλαρίκια της Μαντάμ Ντε…», αποτελούν θρίαμβο του μελοδράματος. Η φόρμα του, αψεγάδιαστη, καταφέρνει να απογειώσει ένα συνηθισμένο ερωτικό τρίγωνο σε ένα λαμπρό και ταυτόχρονα οδυνηρό έργο τέχνης με μεθοδική κομψότητα που ταιριάζει απόλυτα στην επιφανειακή κομψότητα που περιστοιχίζει τους χαρακτήρες. Η Λουίζ πουλάει τα πανάκριβα σκουλαρίκια που της χάρισε ο σύζυγός της για να καλύψει κάποιο χρέος ισχυριζόμενη ότι κλάπηκαν. Όμως, επιστρέφουν στα χέρια της από ένα θαυμαστή της, τον Βιτόριο ντε Σίκα στο ρόλο του Ντονάτι, και αποκτούν ογκώδη συμβολική αξία. Μετακινούνται, χαρίζονται και μεταπωλούνται από συζύγους, συγγενής, εραστές και ενεχυροδανειστές. Ο Οφίλς καταφέρνει να μετατρέψει ένα άψυχο αντικείμενο σε σύμβολο ενός απόκρυφου ψυχισμού, διαφορετικού για κάθε ήρωα. Η χορευτική ζάλη της κινηματογράφησης του Οφίλς δημιουργεί ένα κομψοτέχνημα ρομαντισμού πλαισιωμένο από βιεννέζικα βαλς.

Σκηνοθεσία: Max Ophüls
Σενάριο: Marcel Achard Max Ophüls Annette Wademant
Φωτογραφία: Christian Matras
Μοντάζ: Borys Lewin
Ηθοποιοί: Charles Boyer, Danielle Darrieux, Vittorio De Sica, Jean Debucourt, Jean Galland.

ΓΑΛΛΙΑ / ΙΤΑΛΙΑ, Ασπρόμαυρο
Γαλλικά, 100’
Format: 35mm

Lola Montes

Λόλα Μοντές – Lola Montes (1955)

«Κυρίες και Κύριοι, σας παρουσιάζουμε την Λόλα Μοντές, την πιο σκανδαλώδη γυναίκα στον κόσμο!» Αυτή η φράση ακούγεται κάθε βράδυ στο τσίρκο όταν παρουσιάζεται η Λόλα, για να κλέψει την παράσταση, αφηγούμενη μυθικές ιστορίες εκπληκτικής θρασύτητας, εκθέτοντας γεγονότα της ζωής της με συμβολικό τρόπο σε όρους αφαιρετικού θεάματος. Οι ιστορίες παραθέτονται σε flashback, δίνοντας ένα τόνο ρεαλισμού στην αφήγηση της ηρωίδα, κάνοντας και εμάς μέρος των θεατών του τσίρκου. Με το κύκνειο άσμα του ο Οφίλς απέδειξε περίτρανα ότι ήταν ανάμεσα στους ελάχιστους σκηνοθέτες που κατάφεραν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τις δυνατότητες του CinemaScope και του χρώματος, δουλεύοντας με τον υψηλότερο προϋπολογισμό που είχε δοθεί μέχρι τότε σε Ευρωπαϊκή παραγωγή (2 εκ. δολάρια).

Σκηνοθεσία: Max Ophüls
Σενάριο: Annette Wademant Max Ophüls
Μυθιστόρημα: Cécil Saint-Laurent
Φωτογραφία: Christian Matras
Μοντάζ: Madeleine Gug
Ηθοποιοί: Martine Carol Peter Ustinov Anton Walbrook

ΓΑΛΛΙΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ, Έγχρωμο
Γαλλικά, 106’
Format: 35mm
Αρχείο : 13o AIFF 2007
http://www.aiff.gr/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s