Ο κύριος Βερντού (1947) του Τσάρλι Τσάπλιν με ελεύθερη είσοδο προβολή, ανάλυση και συζήτηση στο Σχολείο του Σινεμά το Σάββατο 1.10.2016 στις 18.00

Monsieur-Verdoux +

Σχολιασμός, ανάλυση και συντονισμός συζήτησης μετά την προβολή της ταινίας Γιάννη Καραμπίτσος (σκηνοθέτης, μοντέρ και κριτικός κινηματογράφου). Θα προηγηθεί της προβολής το 121 Χρόνια Κινηματογράφου: Δωρεάν Σεμινάριο Ιστορίας, Θεωρίας και Κριτικής Κινηματογράφου το Σάββατο 1.10.2016 στις 16.00 στο Σχολείο του Σινεμά

Ο κύριος Βερντού (1947)

Ο κύριος Βερντού χάνει τη δουλειά του εξαιτίας της μεγάλης οικονομικής κρίσης. Για να συντηρήσει την ανάπηρη γυναίκα του και το γιο του, αρχίζει να παντρεύεται πλούσιες χήρες και ύστερα να τις εξαφανίζει.

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ 2016-2017

«121 Χρόνια Κινηματογράφου» σε 12 μαθήματα- Σεμινάριο Ιστορίας, Θεωρίας και Κριτικής Κινηματογράφου|| Έναρξη Οκτώβρης 2016

Σεμινάριο Ιστορίας και Δημιουργίας Ντοκιμαντέρ 2016-2017

Κινηματογραφική Μεταφορά του μύθου του Κυανοπώγωνα ο Κύριος Βερντού (Monsieur Verdoux) του Τσάρλι Τσάπλιν βασίζεται στην αληθινή ιστορία του Henri Landru, ενός Γάλλου απατεώνα που έβαζε αγγελίες στις εφημερίδες με τις οποίες ζητούσε μια χήρα για γάμο, κι έτσι κατάφερε να παρασύρει 10 γυναίκες στο σπίτι του, όπου φαίνεται ότι τις σκότωσε και εξαφάνισε τα πτώματά τους. 

monsieur_verdoux

Σαρλό αναποδογυρισμένος

International Herald Tribune

Ο Τσάρλι Τσάπλιν από μάγος που ήταν στην Αμερική, με μια ταινία έγινε απόβλητος. Ο μικρός αλητάκος ξαφνικά μεταμορφώθηκε στον κύριο Βερντού, κατά συρροή δολοφόνο που ξεπάστρευε πλούσιες χήρες για να συντηρήσει τη δική του οικογένεια. Η ταινία τούτη – «Κύριος Βερντού» – πρόσφατα προβλήθηκε πάλι στη Νέα Υόρκη, αυτή τη φορά με τίτλο «Μια κωμωδία φόνων». Στην ταινία o Τσάπλιν αναποδογυρίζει ολόκληρο τον κόσμο που τον είχε κάνει αγαπητό.

Λογική προέκταση

Από Σαρλό, εδώ είναι ένας τίμιος υπάλληλος τραπέζης που το Μεγάλο Κραχ του 1929, τον οδηγεί στο φόνο. Kαταδικασμένος σε θάνατο δηλώνει ευθαρσώς ότι τα εγκλήματά του σε σύγκριση με αυτά του Δυτικού Πολιτισμού, είναι ένα τίποτα. «Συγκριτικά, ως κατά συρροή δολοφόνος, είμαι ερασιτέχνης». Ήταν η πρώτη μεταπολεμική ταινία, γυρισμένη το 1947, όταν (και αυτό είναι αξιοσημείωτο) ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν στο αποκορύφωμά του. Στο «Μεγάλο δικτάτορα» του 1940, είχε διακωμωδήσει τον Χίτλερ, στον «Κύριο Βερντού», σχολιάζει την ειρηνική σφαγή που φοβόταν ότι ακολουθεί. Ο Κλάουζεβιτς έχει πει ότι ο πόλεμος είναι η λογική προέκταση της διπλωματίας «για τον κ. Βερντού, ο φόνος είναι η λογική προέκταση αυτού που λέγεται μπίζνες», δήλωσε ο ίδιος. Όμως η ταινία είναι όπως γράφει ο Τζ. Χόμπερμαν στην «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν» προέκταση του δικού του αισθήματος ότι ήταν θύμα.

Με ποια έννοια ήταν ο Τσάπλιν θύμα; Κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν υπόλογος για δύο πράγματα, την ηθική του συμπεριφορά και τα πολιτικά πιστεύω του. Ο Τζον Ράνκιν, ένας Δημοκρατικός του Μισισιπί τον είχε καταγγείλει ως ένα κομμουνιστή, που ξεπλάνευε λευκά κορίτσια. Και πριν ακόμη την προβολή του «Κ. Βερντού», η αρθρογράφος του Χόλιγουντ Χέντα Χόπερ, είχε ζητήσει από τον Τζ. Εντγκαρ Χούβερ, διευθυντή του FBI, να της παράσχει τα κατάλληλα στοιχεία για «να τον ξετινάξει». Ο Χούβερ, οπισθοχώρησε μολονότι είχε βαρύ φάκελο για τον Τσάπλιν, όπου κατηγορούνταν για σχέσεις με τους αριστερούς εμιγκρέδες, Χανς Αϊσλερ και Μπέρτολτ Μπρεχτ.

Σε συνέντευξη Τύπου, την προηγούμενη της πρώτης προβολής της ταινίας, οι μισές ερωτήσεις που του απευθύνθηκαν αφορούσαν στα πολιτικά πιστεύω του, αν έτρεφε συμπάθεια για τον κομμουνισμό και για τη σχέση του με τον Χανς Αϊσλερ, πρώτο στόχο της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Ενεργειών. Την επομένη οι κριτικές της ταινίας ήταν καταδικαστικές. Μία τον αποκαλούσε «προσβολή της ευφυΐας», αν και άλλες ήταν πιο ψύχραιμες συνιστώσες να μην αντιμετωπιστεί ως αστεία, αλλά ως σοβαρή. Οι προβολές κράτησαν μόνο ένα μήνα και όταν οι ιδιοκτήτες Ανεξαρτήτων Κινηματογράφων του Οχάιο ζήτησαν να απαγορευθεί η προβολή της σε όλη τη χώρα, η «Γκιουνάιτεντ Αρτιστς», την απέσυρε. Ο Ράνκιν ζήτησε την απέλαση του Τσάπλιν και ο ίδιος βλέποντας διασύνδεση της ταινίας με επικείμενη πρόσκλησή του για απολογία στην επιτροπή, έστειλε τηλεγράφημα λέγοντας ότι η ταινία είναι ενάντια στον πόλεμο και στην αναίτια σφαγή και ότι ο ίδιος δίχως να είναι κομμουνιστής είναι φιλειρηνιστής.

Η ταινία ξαναπροβλήθηκε μόλις το 1964 (με λίγους μήνες διαφορά από την αποκαλυπτική σάτιρα του Κιούμπρικ «Δρ Στρέιντζ λαβ»), όταν πια ο Τσάπλιν ζούσε αποσυρμένος στην Ελβετία και τότε γνώρισε τεράστια επιτυχία.

Κάτι τολμηρότερο

Εάν και σήμερα είναι επίκαιρη, αυτό οφείλεται λιγότερο στην πολιτική της θέση και περισσότερο στην αντιηρωική της στάση. Στον «Μεγάλο δικτάτορα», ο Τσάπλιν σατίριζε τον Χίτλερ, μεταμορφώνοντάς τον στον μιαρό αλητάκο. Στον «Κύριο Βερντού», κάνει κάτι πολύ τολμηρότερο. Κοινωνικοποιεί τον κατά συρροήν δολοφόνο και κατ’ επέκτασιν καταγγέλλει την κοινωνία ως υπεύθυνη, μόνο και μόνο επειδή υπάρχει ο κύριος Βερντού. Στην τελευταία σκηνή αποχωρεί με το χαρακτηριστικό βάδισμα του Σαρλό.

http://kathimerini.gr/

monsieur_verdoux 1

Monsieur Verdoux:  Σε αγαπώ μέχρι θανάτου!

Η ανάγκη είναι η κινητήριος δύναμη για κάθε υπέρβαση των ορίων που κάνει κάθε άνθρωπος. Η ανάγκη για επιβίωση και για εξασφάλιση των βασικών αγαθών (όπως στέγη, ζεστασιά και τροφή) κάνει το νόμο του ισχυρού, το νόμο της ζούγκλας να είναι το μόνο πράγμα στο οποίο υπακούει. Το βλέπουμε στους εαυτούς μας όταν είμαστε σε δύσκολες καταστάσεις. Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης εξαφανίζει κάθε κανόνα πολιτισμού που έχει επιβληθεί με το ζόρι στην ανθρώπινη φύση. Αν χρειαστεί να πατήσεις επί πτωμάτων για να σωθείς από μια κατάσταση, θα το κάνεις και το ξέρεις!

Ρίχνοντας μια ματιά γύρω μας με την όλη κατάσταση της οικονομίας να σφίγγει θηλιές σε πολλούς λαιμούς και όλα να θυμίζουν την κατάσταση που υπήρχε λίγο πριν το οικονομικό κραχ του 1929, δεν μπορούσα παρά να θυμηθώ την πανέξυπνη μαύρη κωμωδία του Chaplin, “Monsieur Verdoux”. Ένας φιλήσυχος ανθρωπάκος που δούλευε σε μια τράπεζα για 30 χρόνια, χάνει την ταπεινή πλην τίμια θέση του εξαιτίας της κρίσης. Έχοντας υπό την προστασία του οικογένεια με προβλήματα υγείας και λογαριασμό αποταμιεύσεων μηδενικό, θα ψάξει απεγνωσμένα για τρόπο να βγάλει λεφτά. Όταν οι νόμιμες οδοί εξαντλούνται και παραμένουν άκαρπες οι προσπάθειες ανεύρεσης οποιοδήποτε εσόδων, θα στραφεί στην παρανομία. Στόχος του εύπορες γυναίκες μεγάλης ηλικίας που είναι αστεφάνωτες. Αφού τις παντρευτεί, τις δολοφονεί και τις κληρονομεί! Το σατανικό σχέδιο του είναι αλάθητο όσο παραμένει πιστός στην ρουτίνα του. Ο Θεός αγαπάει τον κλέφτη μα αγαπάει και τον νοικοκύρη, όπως ξέρουμε, οπότε επί της οθόνης παρακολουθούμε το χρονικό του λάθους του αξιαγάπητου δολοφόνου μας…

Στο φιλμ αυτό, ο αλητάκος είναι πλέον παρελθόν. Ο Chaplin έχει μπει στην εποχή του ομιλούντος κινηματογράφου ανεπιστρεπτί. Ο χαρακτήρας που αναπτύσσει επί στην ταινία είναι βασισμένος σε έναν αληθινό δολοφόνο κυριών, τον Ανρί Λαντρού. Πάνω στην φρικιαστική μα αληθινή αυτή ιστορία ήθελε να βασιστεί ο Orson Welles και να την αφηγηθεί μέσα από μια ταινία του με πρωταγωνιστή τον Chaplin. Ο διορατικός όμως σκηνοθέτης είδε την προοπτική για μια έξοχη μαύρη κωμωδία με φόνους και ζήτησε από τον Welles να αναπτύξει την ιδέα. Ένα ιδιωτικό συμφωνητικό συντάχθηκε, και κάπως έτσι βρέθηκε το όνομα του Welles στους τίτλους αρχής του φιλμ!

Η επίτευξη της τελειότητας που έχουν όλες οι ταινίες του σκηνοθέτη δεν είναι εύκολη υπόθεση, όμως σίγουρα θα είναι το τελικό αποτέλεσμα. Για πρώτη φορά στη ζωή του, στο στάδιο της προπαραγωγής καταφέρνει να έχει ένα ακριβές σχέδιο του πως θα γυριστεί κάθε σκηνή και πως θα είναι κάθε πλάνο, όπως επίσης και το ποια γυρίσματα θα γίνουν κάθε μέρα. Το πρόγραμμα ακολουθείται ευλαβικά και με επιτυχία.

Στην ερμηνεία του σαν δολοπλόκος μα ταυτόχρονα φιλόσοφος Βερντού, ο Chaplin δε θα μπορούσε να αποτύχει. Οι ηθοποιοί που τον πλαισιώνουν είναι εξαιρετικοί και δέχονται υπάκουα τις οδηγίες παιξίματος του σκηνοθέτη.

Μέσα από τον ρόλο του Βερντού, ο Chaplin προσφέρει μια ισχυρά κριτική ματιά για την πολιτική των Η.Π.Α. «Ένας φόνος κάνει κάποιον κακοποιό, ενώ εκατομμύρια φόνοι σε αναγάγουν σε ήρωα. Οι αριθμοί αγιοποιούν!». Η κυβέρνηση που αδυνατεί να δεχτεί οποιουδήποτε είδους επίκριση για τις κινήσεις της στον παγκόσμιο χάρτη και που πνίγει οποιαδήποτε φωνή τολμά να εκφράσει μια αμφιβολία για την ορθότητα των επιλογών της, κυνηγά τον σκηνοθέτη και το δημιούργημά του. Οι κριτικοί κινηματογράφου και οι εφημερίδες πετάνε λάσπη στο φιλμ οδηγώντας το σε εμπορική αποτυχία. Βρισκόμαστε στην αρχή του Ψυχρού Πολέμου.

Δείτε αυτό το παραγνωρισμένο διαμάντι του Chaplin και απολαύστε τους πνευματώδεις διαλόγους του και την φρεσκάδα που αποπνέουν οι ερμηνείες όλου του καστ. Μια τραγωδία με γεύση κωμωδίας…

Αλέξανδρος Προδρόμου

http://fridge.gr/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s