Η Πύλη της Δύσης (1980) του Μάικλ Τσιμίνο η πιο μαρξιστική χολιγουντιανή αφηγηματική ταινία που έγινε ποτέ. “Μπράβο σου Μάικλ Τσιμίνο. Πρέπει να είσαι υπερήφανος εκεί που είσαι” || του Γιάννη Καραμπίτσου

 

Εδώ και χρόνια ανέφερα στα μαθήματά μου την Πύλη της Δύσης ως μία από τις 2 μεγαλύτερες οικονομικές καταστροφές του Χόλιγουντ. Η δεύτερη ήταν ο Αταίριαστος του Κόπολα. Η ταινία στην τετράωρη εκδοχή της είχε παιχτεί από την κινηματογραφική λέσχη της Παρασκευής στην ΕΡΤ1 και την είχε προλογίσει ο Γιάννης Μπακογιαννόπουλος, στον οποίο χρωστάμε πολλά. Σε μεγάλη οθόνη η κόπια αυτή δεν είχε παιχτεί. Ευχαριστούμε τις Νύχτες Πρεμιέρας που το έπραξαν, αν και θα θέλαμε ακόμα καλύτερη εικόνα. Πολλά έχουν γραφτεί αυτά τα χρόνια, τα περισσότερα αρνητικά για την ταινία. Σχεδόν κανένας κυρίως σε Αμερική αλλά και σε Ευρώπη δεν την ήθελε. Θα μπορούσαμε να γράψουμε πολλά για αυτό. Αντί να το κάνουμε θα επισυνάψουμε στο άρθρο αυτό την υπέροχη κριτική προσέγγιση του Λουκά Κατσίκα για την ταινία με την οποία συμφωνούμε απόλυτα. Και αυτό γιατί ανυπομονούμε να γράψουμε όμορφα λόγια για την ταινία, εγκωμιαστικά.

heavens-gate

Δωρεάν δίωρο σεμινάριο Ιστορίας και Δημιουργίας Ντοκιμαντέρ την Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2016 στις 18.00 στο Σχολείο του Σινεμά
Δωρεάν δίωρο σεμινάριο Σκηνοθεσίας Κινηματογράφου και παρουσίαση του Νέου Τρίμηνου Κύκλου Μαθημάτων την Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2016 στις 16.00 στο Σχολείο του Σινεμά
Ο κύριος Βερντού (1947) του Τσάρλι Τσάπλιν με ελεύθερη είσοδο προβολή, ανάλυση και συζήτηση στο Σχολείο του Σινεμά το Σάββατο 1.10.2016 στις 18.00
121 Χρόνια Κινηματογράφου: Δωρεάν Σεμινάριο Ιστορίας, Θεωρίας και Κριτικής Κινηματογράφου το Σάββατο 1.10.2016 στις 16.00 στο Σχολείο του Σινεμά

Η προβολή της Πύλης της Δύσης ήρθε στο κατάλληλο σημείο για μένα. Αναρωτιόμουν αν ο αμερικάνικος κινηματογράφος έχει καταπιαστεί τα περισσότερα χρόνια της ύπαρξής του και ειδικά την τελευταία εικοσαετία με την πραγματική πραγματικότητα με την αληθινή κοινωνία των πολιτών και τα προβλήματά της. Το θέμα οπωσδήποτε χρειάζεται βαθιά μελέτη και ότι αναφέρω στο άρθρο μου αφορά την κυρίαρχη τάση που επικρατεί στον αμερικάνικο χολιγουντιανό αφηγηματικό κινηματογράφο. Ιστορίες ενδιαφέρουσες, πρωτότυπες, πολλές φορές συναρπαστικές ή βασισμένες σε πραγματικές ιστορίες και όμως η πραγματική πραγματικότητα έχω την αίσθηση ότι επιδεικτικά απουσιάζει. Η Πύλη της Δύσης είναι μια ταινία που βλέποντάς την θέλεις να φωνάξεις. Όχι για την επαναστατικότητα και ριζοσπαστικότητα του περιεχομένου της. Αλλά γιατί βλέπεις την πραγματική πραγματικότητα εντός της και δεν το πιστεύεις. Είναι μια απίστευτη ταινία η Πύλη της Δύσης. Δεν πιστεύεις μετά από τόνους “ενδιαφέρουσες” ταινίες των 2,5 και 3 αστερακίων στα 5, ότι υπάρχει. Νιώθεις την ανάγκη να τσιμπηθείς. Να φωνάξεις θριαμβευτικά “μπράβο σου Μάικλ Τσιμίνο τα έβαλες με τα θεριά και τα νίκησες. Όντως πρέπει να είσαι περήφανος εκεί που είσαι.” Και εξηγούμαι: Είναι ο Μάικλ Τσιμίνο Μπερτολούτσι, Λεόνε, Ποντεκόρβο και δε συμμαζεύεται; Καταρχήν ο Τσιμίνο είναι Αμερικανός. Επίσης δεν έχει καμιά σημασία αν είναι Μπερτολούτσι, Λεόνε, Ποντεκόρβο. Ούτε πόσης εμβέλειας δημιουργός είναι. Που είναι δημιουργός μεγάλης εμβέλειας, αλλά δεν έχει σημασία. Παίζει σε άλλο γήπεδο στην Πύλη της Δύσης, σε αυτό που ελάχιστοι έχουν παίξει στην ιστορία του αμερικάνικου χολιγουντιανού αφηγηματικού κινηματογράφου και αυτό από μόνο του είναι επαναστατική πράξη. Ποιο είναι αυτό το γήπεδο; Το γήπεδο της αλήθειας των πραγμάτων, το γήπεδο που εντέλει δεν γουστάρει η συντριπτική πλειοψηφία των σύγχρονων κινηματογραφόφιλων που αρέσκονται σε “συναρπαστικές” μυθοπλασίες φυγής από την πραγματικότητα. Το γήπεδο που δεν γουστάρει η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών αυτού του πλανήτη.

heavens-gate-03

Και πως το πετυχαίνει; Με έναν «περίεργο» κινηματογράφο μεγάλων διαρκειών κάτι ανάμεσα στον κινηματογράφο του Μπερτολούτσι και του Αγγελόπουλου χωρίς βέβαια μεγάλη συγγένεια με την αισθητική τους (συνθετικό ντεκουπάζ) και τον νεωτερικό κινηματογράφο της ασυνέχειας που προσεγγίζει μη αφηγηματικές ντοκιμαντερίστικες τεχνικές. Ο Τσιμίνο έκανε την ταινία του σαν να είχε βασιστεί σε αληθινά περιστατικά και έκανε ντοκιμαντέρ για αυτά με μυθοπλαστικό τρόπο. Ή μήπως αυτό έκανε; Έτσι στην ταινία δεν παίρνεις ανάσα ανακαλύπτοντας με φόβο σχεδόν ότι κανείς σχεδόν δεν θα γλιτώσει σε αυτό το αδυσώπητο ταξικό μακελειό. Η κατάσταση είναι ζοφερή και αδιέξοδη εξαιτίας της ταξικότητάς της. Η μόνη παραχώρηση του Τσιμίνο είναι ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας που υποδύεται ο Κρις Κριστόφερσον που αποτελεί και τον αφηγητή της ιστορίας. Όμως οι άνθρωποι οι φτωχοί οι μετανάστες στην ταινία του Τσιμίνο αγωνίζονται μέχρι θανάτου. Κάτι πολύ κοντινό στους σύγχρονες μετανάστες και πολύ μακρινό σε όλους τους υπόλοιπους εμάς. Και η προσέγγιση της ζωής των φτωχών μεταναστών είναι μια έκπληξη. Είναι διαφορετικοί σε σχέση με ότι άλλο έχουμε δει και ακούσει στον αμερικάνικο κινηματογράφο (η γλώσσα τους ζωντανεύει σαν σε ντοκιμαντέρ) , είναι αληθινοί, είναι αυθεντικοί. 

heavens-gate-08

Η υπερτονισμένη σε χρόνο και σε σημαίνοντα πρώτη σεκάνς της αποφοίτησης από το Χάρβαρντ με την συναρπαστική κινηματογράφηση σαν σε χορογραφία όπως και άλλες σεκάνς στη συνέχεια της ταινίας μεγαλοπρεπής επίδειξη του κόσμου της αστικής τάξης του κύρους και του βάρους των πραγμάτων που όλο τον κόσμο φαίνεται ότι μπορεί να κατακτήσει και θριάμβους να θερίσει ανατρέπεται στη συνέχεια από την αληθινή αποκρουστική εικόνα της πραγματικής πραγματικότητας όπου θέση για ήρωες δεν υπάρχει. Φτωχοί «αναρχικοί» κλεφταράδες, πόρνες που πληρώνονται με γελάδια και πρόβατα, μουσικάντηδες αληταράδες χορευτές και ηδονολάτρες, ξένοι έτσι βλέπουν και αντιμετωπίζουν οι πλούσιοι αστοί κτηνοτρόφοι τους προλεταρίους της Άγριας Δύσης , που αυτοί κατέστησαν Άγρια Δύση. Μια λίστα θανάτου για 125 ανθρώπους, ένα εκτελεστικό απόσπασμα από αποβράσματα για 5 δολάρια μεροκάματο και αμοιβή 50 δολάρια το κεφάλι και ο στρατός μαζί για να αποτελειώσει ότι οι αυτοί αφήσουν. Οι κτηνοτρόφοι η αληθινή εξουσία, ο στρατός και οι πολιτικοί υπηρέτες. Μια απόλυτα πεσιμιστική ταινία δεν την άντεξαν οι περισσότεροι θεατές, οι κριτικοί οι πάντες, το Χόλιγουντ, η εξουσία. Ένας αδυσώπητος σκηνοθέτης. Έχει στοιχεία πολλά η ταινία που μπορούν να συζητάμε ώρες. Μένουμε όμως εδώ. Δεν αντέχουμε την αλήθεια θέλουμε να ζούμε με παραμύθια, ξέρουμε ότι δημοκρατία δεν έχουμε ούτε απόρρητο ούτε ιδιωτικότητα αλλά κάνουμε ότι δεν το βλέπουμε και ζούμε μέσα από τις μυθοπλασίες στο ψέμα που βαφτίζουμε αλήθεια. Για άλλη μια φορά Μπράβο Μάικλ Τσιμίνο που κατάφερες να φαλιρίσεις έναν κολοσσό , που βοήθησες το Χόλιγουντ να δείξει τον πραγματικό του “φτωχό” εαυτό, που έφερες στην επιφάνεια την υποκρισία και δουλικότητά μας. Η ταινία σου είναι μια εποποιία , μια πράξη αντίστασης σε έναν κόσμο που συνεχώς υποδουλώνεται. Λένε ότι το έκανες από μεγαλομανία, από έπαρση κλπ. Και έτσι να είναι μαγκιά σου φίλε!

h-pylh-ths-dyshsjpg

Νύχτες Πρεμιέρας 2016: Δώστε μια ευκαιρία στην «Πύλη της Δύσης», την πιο καταραμένη ταινία του Χόλιγουντ

Από τον Λουκά Κατσίκα

Τριάντα έξι χρόνια μετά την καταστροφική πρεμιέρα της στις αίθουσες, το 1980, η «Πύλη της Δύσης» του Μάικλ Τσιμίνο που χάθηκε πρόσφατα σε ηλικία 77 ετών, εξακολουθεί να προκαλεί απορία για την εχθρική αντιμετώπιση που έλαβε και να διχάζει ανάμεσα σε αυτούς που θεωρούν το επικό γουέστερν ένα αριστούργημα και σε εκείνους που το καταδικάζουν σταθερά ως ένα ανοσιούργημα.

Για ολόκληρη την δεκαετία του ’80 η καταραμένη δημιουργία του Μάικλ Τσιμίνο διατηρούσε την φήμη της πιο μισητής ταινίας σε ολόκληρο το Χόλιγουντ. Ένα μίασμα κόστους 44 εκατομμυρίων δολαρίων (ποσό αδιανόητο για την εποχή), μόλις 3,5 εκατομμυρίων δολαρίων σε εισπράξεις, διαρκείας τρεισήμισι ωρών και ανεπανόρθωτα κακής φήμης.

heavens-gate-07

Ένα μοντέλο εκτός ελέγχου προϋπολογισμού, συγκρουόμενων καλλιτεχνικών εγώ και ανεξέλεγκτης φιλοδοξίας, το οποίο στοίχισε την χρεοκοπία και κατάρρευση ενός ολόκληρου στούντιο (United Artists), έβαλε απότομο φινάλε στο λαμπρό αμερικανικό auteur σινεμά, που μεσουράνησε για ολόκληρη την δεκαετία του ’70, στάθηκε η αρχή του τέλους για την καριέρα του πολλά υποσχόμενου σκηνοθέτη του και έκτοτε αποτέλεσε φαρμακερό παράδειγμα προς αποφυγή, Ενέπνευσε, επιπλέον, ένα από τα πιο αποκαλυπτικά χρονικά που έχουν γραφτεί ποτέ πάνω στα καταστροφικά παρασκήνια ενός φιλμ και τα δυσάρεστα μεθεόρτιά τους, το οποίο χώρεσε στο βιβλίο «The Final Cut» που υπέγραψε ο τότε παραγωγός της United Artists, Στίβεν Μπαχ.

Το πού ακριβώς οφείλεται η τόσο σφοδρή επίθεση που δέχτηκε η ταινία, κατά την πρώτη έξοδό της στις αίθουσες, θα αποτελεί πάντοτε μυστήριο, εκτός κι αν αναζητηθεί μάλλον στο γεγονός ότι ο Μάικλ Τσιμίνο αποτελούσε εκείνη την εποχή παραχαϊδεμένο παιδί-θαύμα του σινεμά και χρειαζόταν να πάρει ένα γερό μάθημα για την αλαζονεία που επέδειξε κόντρα στο σύστημα.

Ήταν αδύνατον, έπειτα, η φιλελεύθερη πολιτική ατζέντα και η ξεκάθαρη αντι-Αμερικανική επίθεση που εξαπέλυε ο σκηνοθέτης με το φιλμ του να γίνουν καθολικώς δεκτά σε μια περίοδο όπου μια ολόκληρη χώρα ετοιμαζόταν να εισέλθει σε μια νέα εποχή συντηρητισμού και ξέφρενου πατριωτισμού, ευγενική χορηγία της επερχόμενης εκλογής του Ρόναλντ Ρέιγκαν στην εξουσία.

Jeff Bridges as John L. Bridges, Isabelle Huppert as Ella Watson and Kris Kristofferson as James Averill in the 1980 Western Heaven's Gate, a director's cut of which was released in November.

Ξεφυλλίζοντας αδιακρίτως μερικές από τις πιο αναξιοπρεπείς σελίδες της νεότερης ιστορίας των Ηνωμένων Πολιτειών, ο βραβευμένος με Όσκαρ σκηνοθέτης του «Ελαφοκυνηγού» θέλησε να ασχοληθεί με τα πραγματικά γεγονότα της εν ψυχρώ εξόντωσης ενός μεγάλου αριθμού μεταναστών από τους γαιοκτήμονες βαρόνους του Γουαϊόμινγκ, τον 19ου αιώνα.

Γύρω από το αποτρόπαιο αυτό συμβάν, ο Τσιμίνο οραματίστηκε μια μεγαλεπήβολη γουέστερν αλληγορία της βρώμικης και ανίερης Αμερικής, χτίζοντάς την επιμελώς στην οθόνη σαν ένα περίτεχνο, ογκώδες αλλά και πανέμορφο οικοδόμημα. Φυσικά τίποτε από αυτά δεν συγκίνησε το κοινό και τους κριτικούς το 1980, αναγκάζοντας τον σκηνοθέτη να κυκλοφορήσει το φιλμ σε μια καταστροφική, άσχημα πετσοκομμένη εκδοχή των δυόμισι ωρών, να αποδοκιμαστεί έντονα και να καταλήξει σύντομα να θεωρείται persona non grata από την τότε κινηματογραφική κοινότητα.

Κρίμα, γιατί η εκπληκτική δημιουργία του παραμένει ένα μνημειώδες φιλμ το οποίο είναι αδύνατο να επαναληφθεί, όσο και ένα τελευταίο ένδοξο οχυρό πριν την πλήρη και αδιαπραγμάτευτη άλωση του αμερικανικού σινεμά από την εμπορική χολιγουντιανή μηχανή.

http://www.cinemag.gr/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s