Με εκνευρίζει όταν συνέχεια μιλάτε για ιδεολογία στην τέχνη || του Πολυχρόνη Γριβέα

Είναι μια φράση, που ακούγεται από κάποιους, όταν συζητάμε μετά την προβολή κάποιας κινηματογραφικής ταινίας.

Και με αφορμή αυτή τη φράση έκανα κάποιες σκέψεις, που προσπαθούν να απαντήσουν και να εξηγήσουν αυτή τη φράση.

guernica

Η πρώτη σκέψη που έκανα ήταν η απάντηση του Κουροσάβα όταν ρωτήθηκε σχετικά και απάντησε ότι «κάθε ταινία είναι πολιτική ταινία».

Η δεύτερη σκέψη ήταν η απάντηση του Πικάσο στην ερώτηση, που του έκανε ένας Γερμανός αξιωματικός, μπροστά στον πίνακα της Γκερνίκα, τον πιο διάσημο ίσως πίνακα που έχει φιλοτεχνήσει. Ίσως να είναι και μύθος ο διάλογος. Σύμφωνα, λοιπόν, με αυτόν «το μύθο», στην ερώτηση, «εσείς τον φτιάξατε αυτόν τον πίνακα ?», η απάντηση του Πικάσο ήταν «όχι, εσείς τον φτιάξατε».

Μετά οι σκέψεις μου ήταν ανάκατες και είχαν να κάνουν με τα τραγούδια των Beatles, του Μπομπ Ντύλαν, του Γούντι Γκάθρυ, του Διονύση Σαββόπουλου, τα μελοποιημένα από το Μίκη Θεοδωράκη ποιήματα του Τάσου Λειβαδίτη, τα τραγούδια του Μάνου Χατζηδάκι, τους στίχους των τραγουδιών του Άκη Πάνου, του Γιώργου Ζαμπέτα, τις ταινίες των σκηνοθετών της λεγόμενης Ρώσικης Πρωτοπορίας, του Γκρίφιθ, του Ζαν Λυκ Γκοντάρ, του Κεν Λόουτς, του Τσάρλι Τσάπλιν, του Θόδωρου Αγγελόπουλου ακόμα και τις ταινίες της Λένυ Ρίφενσταλ, τους πίνακες του Γκόγια, του Ελ Γκρέκο, τα μυθιστορήματα του Τζον Στάϊνμπεκ, του Λ. Τολστόϊ, τα θεατρικά έργα του Μπρεχτ, του Πέτερ Βάϊς, τις τραγωδίες των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, τα θεατρικά έργα του Ουϊλλιαμ Σαίξπηρ, τα ποιήματα του Πάμπλο Νερούδα, του Ναζίμ Χικμέτ, του Κώστα Βάρναλη, τα κινήματα, όπως χαρακτηρίστηκαν του σουρεαλισμού, του ντανταϊσμού, του νεορεαλισμού, στη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο.

Ακόμα και τα τραγούδια μουσικών ρευμάτων των τελευταίων δεκαετιών, όπως η ραπ μουσική, Ελληνικών και ξένων.

Δεν ξέχασα συνθέσεις κλασικών μουσουργών, όπως του Πιοτρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι, με πιο χαρακτηριστική αυτή που έγραψε για την εισβολή του Ναπολέοντα στη Ρωσία, με τίτλο «Οβερτούρα 1812».

Εννοείται, ότι οι σκέψεις μου, αυτές, δεν συμπεριλαμβάνουν όλα όσα έχουν γραφτεί, ειπωθεί, τραγουδηθεί, ζωγραφιστεί, εικονοποιηθεί στην Τέχνη.

Μετά αναρωτήθηκα, «σε ποιο από αυτά τα έργα, λείπει η ιδεολογία ?».

Μα σε κανένα, απολύτως, απάντησα.

Προς τι λοιπόν η φράση, που ακούω να εκστομίζεται, από κάποιους φιλότεχνους ?

Αν ήταν θέμα άγνοιας, η απάντηση θα ήταν εύκολη και θα τελείωνα κάθε άλλη σκέψη.

Επειδή όμως την ακούω από φιλότεχνους, εντός ή εκτός εισαγωγικών, η απάντηση δεν μπορεί να είναι αυτή, εξ αντικειμένου.

Η απάντηση, νομίζω, βρίσκεται στη θεώρηση από τον κάθε φιλότεχνο – δέκτη, του μηνύματος του πομπού – έργου τέχνης και στη γενικότερη αντίληψη που έχει για το σκοπό και τη λειτουργία της τέχνης, σε συνδυασμό με τη θέση του και τη στάση του απέναντι στα σύγχρονα κοινωνικοπολιτικά πράγματα.

Θέλω να πω δηλαδή ότι η αποϊδελογικοποίηση της τέχνης έχει να κάνει με την επιχειρούμενη γενικότερη αποϊδεολογικοποίηση της κοινωνικής πραγματικότητας, που κάποιοι την υιοθετούν και ως στάση ζωής.

Ξεκινάει από το «όλοι μαζί τα φάγαμε» και φτάνει μέχρι το σύνθημα «να καεί, να καεί, το μπορντέλο η Βουλή».

Ξεκινάει από την τηλεοπτική σαβούρα, που μας σερβίρεται και τη χάφτουμε αμάσητη και φτάνει μέχρι την παθητικότητα, την αδρανοποίηση και τη μη συμμετοχή μας, παρά μόνο κάθε τέσσερα χρόνια – και αν – στην εκλογική διαδικασία.

Ξεκινάει από τη «θεωρία των δύο άκρων» και φτάνει μέχρι την ψήφιση των ανθρωποφασιστοειδών της Χ.Α.

Ξεκινάει από την υπερκατανάλωση – shopping therapy, καθώς λέγεται – και φτάνει μέχρι το «ο σώζων εαυτόν σωθήτω».

Ξεκινάει από τη προσμονή – αναμονή της «δευτέρας παρουσίας», κοσμικής ή θεϊκής –αδιάφορο – και φτάνει μέχρι τα ξεματιάσματα «των μαγισσών της Σμύρνης» και το «φλυτζάνι του καφέ της Γεωργίας Βασιλειάδου – καφετζούς».

Ξεκινάει από την εκπόρνευση των καθημερινών μας σχέσεων σε προσωπικό, επαγγελματικό και κοινωνικό επίπεδο και φτάνει μέχρι την εμπορευματοποίηση της παιδείας, της υγείας και του αέρα που αναπνέουμε και στην άγρια εκμετάλλευση και δαιμονοποίηση των υπανάπτυκτων (sic) χωρών του λεγόμενου τρίτου κόσμου.

Ξεκινάει από τα παραμύθια με τη Σταχτοπούτα και το βασιλόπουλο που θα έρθει καβάλα στο άσπρο άλογο, για να τη σώσει και να την κάνει γυναίκα του και φτάνει μέχρι τις δολοφονίες και τους βιασμούς των γυναικών στην Ινδία, την Αργεντινή, το Μεξικό, την Ελλάδα, τις ΗΠΑ και αλλού από συμμορίες, που τις περισσότερες φορές, έχουν, αν όχι τη στήριξη, την κάλυψη των αστυνομικών αρχών.

Ξεκινάει από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο με σκοπό το κέρδος και φτάνει μέχρι την κατάργηση κάθε πολιτικής και κοινωνικής κατάκτησης από τον επελαύνοντα νεοφιλελευθερισμό.

Γι αυτό οφείλουμε να πράξουμε, να γράψουμε, να μιλήσουμε, να απαιτήσουμε, να αλλάξουμε, να διαβάσουμε και να συνειδητοποιήσουμε ότι η φράση «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.

Πειραιάς 27/10/2016

Πολυχρόνης Γριβέας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s