«Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ» του Κέν Λόουτς (2016, 100΄) || Κριτική Αδάμ Αδαμόπουλου

Σε γνώριμα θέματα επανέρχεται ο μεγάλος Άγγλος σκηνοθέτης, προσπαθώντας αυτή το φορά να φωτίσει τα αδιέξοδα της ανυπαρξίας κοινωνικής και προνοιακής πολιτικής για τους ανέργους στη Βρετανία. Στην τελευταία του ταινία «Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ» αφηγείται τον καθημερινό, επίπονο, επώδυνο αλλά εν τέλει αναποτελεσματικό και ατελέσφορο αγώνα για ανεύρεση εργασίας. Κεντρικός χαρακτήρας της ταινίας ο Ντάνιελ Μπλέικ, ένας 59χρονος έμπειρος, δεξιοτέχνης ξυλουργός, ο οποίος σε αυτή την προχωρημένη ηλικία βρίσκεται χωρίς δουλειά, μετά από οξύ έμφραγμα.

ego-o-daniel-blake

Εκ των πραγμάτων αναγκάζεται να εισέλθει σε ένα καφκικό γραφειοκρατικό κυκεώνα για την είσπραξη ενός στοιχειώδους επιδόματος ανεργίας προκειμένου να συντηρηθεί. Οι όροι και τα διλλήματα που θέτει το σύστημα είναι σκληροί: πρέπει να σπαταλά τουλάχιστον 35 ώρες την εβδομάδα σε αναζήτηση κάποιας μορφής απασχόλησης και να παρέχει στο γραφείο επιδομάτων αντίστοιχες αποδείξεις, δηλαδή αλληλογραφία με εταιρείες, τηλεφωνικές κλήσεις, φωτογραφίες από προσωπικές συνεντεύξεις, οτιδήποτε μπορεί να πιστοποιήσει ότι δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να ψάχνει μανιωδώς για μια θέση εργασίας, που βεβαίως δεν υπάρχει.
Το απάνθρωπο πρόσωπο αυτής της αδιέξοδης πορείας δεν αργεί να φανεί, ο Ντάνιελ Μπλέικ, βιώνει μέρα με τη μέρα τη σκληρότητα ενός απρόσωπου συστήματος που δεν έχει ως κέντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του, αλλά την αυστηρή τήρηση κάποιων άτεγκτων κανόνων. Ο άνεργος θεωρείται αποκλειστικά υπεύθυνος για την κατάστασή του, είναι απόκληρος και εξοβελιστέος, πρέπει να τα βγάλει πέρα μόνος του, με πενιχρά μέσα και δυνατότητες. Αν δεν τηρήσει κάποιον από τους κανόνες το συμβολαίου που έχει υπογράψει προκειμένου να εισπράττει αυτό το ισχνό, υποστηρικτικό επίδομα, τότε υπάρχουν ποινές: στέρηση του επιδόματος για κάποιες εβδομάδες στην αρχή, μέχρι και για ολόκληρα χρόνια, αν κριθεί ότι συστηματικά δεν συμμορφώνεται στους κανονισμούς. Σταδιακά, βλέπουμε τον Ντάνιελ Μπλέικ να αποκτά πλήρη επίγνωση της φαυλότητας του συστήματος επιδομάτων και να ριζοσπαστικοποιείται, προκειμένου να διεκδικήσει μια θέση στην κοινωνία. «Δεν είμαι ζώο, είμαι πολίτης» αναφωνεί κάποια στιγμή. Παράλληλα με τον αγώνα του Ντάνιελ Μπλέικ παρακολουθούμε αντίστοιχες καταστάσεις με μια άνεργη, νεαρή μητέρα δύο μικρών παιδιών, την οποία ο Ντάνιελ Μπλέικ προσπαθεί να στηρίξει με όλες του τις δυνάμεις, τονίζοντας τη σημασία ανάπτυξης αλληλέγγυων ανθρώπινων σχέσεων. Ουρές ανέργων για παραλαβή ειδών πρώτης ανάγκης και συσσιτίων από τράπεζες τροφίμων, μαζί με τον εγκλωβισμό σε αναξιοπρεπείς «απασχολήσεις», την ψυχολογική καταρράκωση που δημιουργεί όλη αυτή η κατάσταση, τις δυσκολίες να κρατηθείς όρθιος και να παλέψεις για μια καλύτερη ζωή, την ευκολία να γλιστρήσεις στην εκμετάλλευση, τη διαφθορά και την αφάνεια αποτελούν εικόνες, χαρακτηριστικές της ταινίας.
Η ταινία που ξαφνιάζει και καθηλώνει με την αμεσότητα και τη ρεαλιστικότητά της γυρίστηκε στο Νιούκασλ της βορειοδυτικής Αγγλίας, μια πόλη που διαθέτει μακρά παράδοση στους εργατικούς αγώνες. Διακρίθηκε και τιμήθηκε με το Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών τον περασμένο Μάιο. Κατά την τελετή απονομής του βραβείου ο πάντα στρατευμένος Άγγλος σκηνοθέτης, ο οποίος πριν μια δεκαετία είχε τιμηθεί και πάλι με το Χρυσό Φοίνικα για την ταινία του «Ο άνεμος χορεύει το κριθάρι», (2006), δεν έχασε την ευκαιρία να προχωρήσει σε αμιγώς πολιτικές δηλώσεις: «Είναι παράξενο το γεγονός ότι παραλαμβάνω αυτό το βραβείο τη στιγμή που οι άνθρωποι οι οποίοι ενέπνευσαν αυτήν την ταινία δεν έχουν να φάνε, έχουμε την ευκαιρία να τους σκεφτούμε και να μιλήσουμε για αυτούς. Ο κινηματογράφος μάς κάνει καμιά φορά να βλέπουμε καθαρότερα τον κόσμο κι ο κόσμος μας αυτή τη στιγμή κινδυνεύει, από τις ιδέες που αποκαλούμε νεοφιλελευθερισμό που απειλεί να μας φτάσει στην καταστροφή, στη δυστυχία εκατομμυρίων ανθρώπων, από την Ελλάδα ως τη Βραζιλία. Το σινεμά έχει πολλές παραδόσεις. Μία είναι το σινεμά της διαμαρτυρίας, αυτό που δείχνει τους ανθρώπους ενάντια στην εξουσία. Ελπίζω η ταινία μας να συνεχίζει αυτήν την παράδοση. Κινδυνεύουμε να απελπιστούμε κι όταν υπάρχει τόση απελπισία, η ακροδεξιά το εκμεταλλεύεται – πρέπει να πιστέψουμε ότι ένας διαφορετικός κόσμος είναι εφικτός κι απαραίτητος.» Καθώς το Φεστιβάλ γινόταν ένα περίπου μήνα πριν το βρετανικό δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Brexit), ο Κεν Λόουτς δε χαρίστηκε ούτε στην Ευρώπη, αναφερόμενος μάλιστα στη χώρα μας: «Νομίζω ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ενσωματώνει τον νεοφιλελευθερισμό. Μπορείτε να το δείτε με τον τρόπο που ταπείνωσαν τον ελληνικό λαό. Έχει προκαλέσει δεινά και φτώχεια, για εκατομμύρια ανθρώπους, καθώς και μια μεγάλη μάχη για πολλούς άλλους πολίτες που δεν είναι απελπισμένοι, αλλά τα καταφέρνουν δύσκολα. Έτσι απλά στην ταινία λέμε μία μικρή ιστορία, για μία από τις συνέπειες που βιώνουν πολλά εκατομμυρίων ανθρώπων. Λέμε μία μικρή ιστορία και απλά ελπίζουμε ότι αυτή θα αποτελέσει τον συνδετικό κρίκο που θα ενώσει τους ανθρώπους. Αυτό είναι που προσπαθούμε να κάνουμε.» Ενώ, σε συνέντευξη Τύπου με την προβολή της ταινίας στις Κάννες είχε επισημάνει: «Τα πιο ευάλωτα άτομα είναι αυτά που επλήγησαν περισσότερο από τη μείωση των επιδομάτων» και συνέχισε: «τους λένε ότι αν είναι φτωχοί, το λάθος είναι δικό τους»
Έχουν περάσει 50 χρόνια από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 και την προβολή του «Cathy come home», μιας από τις πρώτες δημιουργίες του Κεν Λόουτς την οποία παρακολούθησαν στο BBC 12 εκατομμύρια θεατές, (το ¼ του βρετανικού πληθυσμού εκείνη την εποχή) σχετικά με τη ζωή ενός ζευγαριού που μένει στους πέντε δρόμους και διαλύει το γάμο του όταν ο σύζυγός της χάνει τη δουλειά του λόγω ενός ατυχήματος. Η προβολή είχε προκαλέσει κοινωνική αναταραχή και πολιτικές εξελίξεις που οδήγησαν σε επανεξέταση του ζητήματος των αστέγων. Η επαναπροβολή του το περασμένο καλοκαίρι επέτρεψε μια επαναξιολόγηση της σημερινής κατάστασης σε σχέση με αυτή που επικρατούσε προ πεντηκονταετίας: «όλα πηγαίνουν προς το χειρότερο» συμπεραίνει η Clare Allan σε άρθρο της στη βρετανική εφημερίδα The Guardian.

Ανάρτηση με ημερομηνία 1/11/2016  Αδάμ Αδαμόπουλος

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s