Έρνστ Λιούμπιτς (1892 – 1947) || Το «άγγιγμα του Λιούμπιτς» («Τhe Lubitsch touch»)

Ο Ερνστ Λιούμπιτς συνέβαλε αποφασιστικά στην εξέλιξη της κινηματογραφικής κωμωδίας. Γεννημένος στις 28 Ιανουαρίου του 1892 στο Βερολίνο από Ρωσοεβραίους γονείς, δούλεψε στον θίασο του Μαξ Ράινχαρτ και έπαιξε σε πολλές ταινίες προτού περάσει πίσω από την κάμερα. Το 1919 σκηνοθέτησε το σπουδαίο βωβό φίλμ «Η Κούκλα». 

ernst-lubitsch

Το 1922 η Αμερικανίδα ηθοποιός Μαίρη Πίκφορντ τον κάλεσε στην Αμερική για να τη σκηνοθετήσει. Θα έμενε για πάντα εκεί, ενώ στα 1935 οι Ναζί τού αφαίρεσαν τη γερμανική υπηκοότητα. Σκηνοθέτες όπως ο Γούντι Αλεν, ο Μελ Μπρουκς και οι αδελφοί Τζόελ και Ιθαν Κοέν έχουν αναφερθεί κατ` επανάληψη στην επιρροή που άσκησαν στο έργο τους οι ταινίες του Λιούμπιτς. Το «άγγιγμα του Λιούμπιτς» («Τhe Lubitsch touch») υπήρξε ένας όρος που επινόησαν οι κριτικοί κινηματογράφου και αναφέρεται στον συνδυασμό κινηματογραφικής κομψότητας, έξυπνων διαλόγων, χιούμορ και αβίαστης ροής της δράσης, συνδυασμός που θεωρήθηκε χαρακτηριστικό γνώρισμα των ταινιών του Λιούμπιτς. Οι μεγαλύτεροι σταρ του Χόλιγουντ στις δεκαετίες του ’30 και του ’40 αποζητούσαν τη συνεργασία μαζί του. Εκτός από την Γκάρμπο και τον Μορίς Σεβαλιέ, στο πλευρό του βρέθηκαν ακόμη ο Τζέιμς Στιούαρτ, η Μαρλέν Ντίτριχ, ο Γκάρι Κούπερ, η Μίριαμ Χόπκινς, η Τζένιφερ Τζόουνς, ο Φρέντρικ Μαρτς, η Μπέτι Γκρέιμπλ και ο Ντάγκλας Φέρμπανκς. Στις Η.Π.Α. ο Λιούμπιτς άρχισε να γυρίζει κωμωδίες όπως τα «Γαμήλιος κύκλος»(1924), «Φίλησέ με ξανά» και «Κλεισμένα χείλη» (1925). Η δεκαετία του ’30 είναι όμως η εποχή της μεγάλης του δόξας: έχοντας αποκτήσει καλλιτεχνική ελευθερία από την Paramount, θα γυρίσει το 1929 το επιτυχημένο μιούζικαλ «Ερωτική Παρέλαση» με πρωταγωνισή τον Μορίς Σεβαλιέ, για να ακολουθήσει ένα χρόνο αργότερα το «Μόντε Κάρλο». Το 1932 θα παρουσιάσει μια από τις καλύτερες κομεντί στην κινηματογραφική ιστορία, το «Μπελάδες στον Παράδεισο», και το 1933 τις «Ερωτικές καντρίλιες». Ίσως η όχι καλή προσωπική του ζωή εκείνη την περίοδο (ερωτική προδοσία, περίοδος μοναξιάς) να ήταν έμπνευση για τους χαρακτήρες των ταινιών του. Το 1934 θα γυρίσει την «Εύθυμη χήρα», ενώ την ίδια χρονιά η ζωή του θα πάρει πάλι χρώμα, αφού θα παντρευτεί την ηθοποιό Βίβιαν Γκέι και επιπλέον θα γνωρίσει τον σεναριογράφο (και αχώριστο συνεργάτη του έκτοτε) Σάμσον Ράφελσον. Το 1939 θα είναι η χρονιά της «Νινότσκα», όπου για πρώτη φορά η Γκρέτα Γκάρμπο γελάει στην οθόνη!

Το 1940 ο Λιούμπιτς θα μεταφέρει στο σινεμά το θεατρικό έργο του Ούγγρου Μίκλος Λάσλο «Ερωτική φωλιά (The shop around the corner)» με πολύ μεγάλη επιτυχία. Το 1942 είναι η σειρά του επίσης επιτυχημένου «Να ζει κανείς ή να μη ζει», με θέμα το θέατρο και τον Ναζισμό. Ένα χρόνο μετά θα γυρίσει την ερωτική κομεντί «Ο Παράδεισος μπορεί να περιμένει». Το 1947 και ενώ ήσαν σε εξέλιξη τα γυρίσματα της «Κυρίας με την ερμίνα», ο Λιούμπιτς θα πεθάνει ξαφνικά από ανακοπή καρδιάς. Την ταινία ολοκλήρωσε ο Όττο Πρέμινγκερ.

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ

Δεσποινίς Σαπουνάδα (βωβό) (1914)

Ζάχαρη και μπαχαρικά (βωβό) (1915)

Μεικτός γυναικείος χορός (βωβό) (1916)

Δεν θα ήθελα να ήμουν άνδρας (βωβό) (1918)

Η μέθη (βωβό) (1919)

Η Κούκλα (βωβό) (1919)

Άννα Μπολέιν (βωβό) (1920)

Η Αγριόγατα (βωβό) (1921)

Γαμήλιος κύκλος (βωβό) (1924)

Φίλησέ με ξανά (βωβό) (1925)

The love parade / Ερωτική παρέλαση (1929)

Monte Carlo (1930)

Trouble in Paradise / Μπελάδες στον Παράδεισο (1932)

Ερωτικές καντρίλιες (1933)

Η εύθυμη χήρα (1934)

Άγγελος (1937)

Νινότσκα (1939)

The shop around the corner / Ερωτική φωλιά (1940)

Αυτό το αβέβαιο άγγιγμα (1941)

Να ζει κανείς ή να μη ζει (1942)

Heaven can wait / Ο Παράδεισος μπορεί να περιμένει (1943)

Ένα βασιλικό σκάνδαλο (1945)

Cluny Brown (1946)

Η κυρία με την ερμίνα (1948) – συνσκηνοθεσία –

Ερνστ Λιούμπιτς: Ο άνθρωπος με το μαγικό κινηματογραφικό άγγιγμα

Ο Φρανσουά Τριφό τον είπε πρίγκηπα, ο Όρσον Γουέλς γίγαντα, ενώ το Χόλιγουντ και ο υπόλοιπος κόσμος απλά υποκλίθηκαν στον άνθρωπο που άλλαξε την ιστορία της κωμωδίας. «Μερικές φορές κάνω ταινίες που δεν ανταποκρίνονται στα στάνταρ μου» έλεγε ο ίδιος, «αλλά από την άλλη μόνο οι μετριότητες ανταποκρίνονται στα στάνταρ τους».

Από το cinemag.gr

Ο Ερνστ Λιούμπιτς ήταν μία ιδιοφυΐα, κάτι που πιθανότατα το ήξερε. Ένας μικρόσωμος, αεικίνητος Εβραίος με λαμπερό βλέμμα, του οποίου το άγγιγμα θα μπορούσε να μετατρέψει οτιδήποτε σε χρυσάφι.

Αυτές είναι μερικές από τις αγαπημένες μας ταινίες του:

poster-trouble-in-paradise_01

Μπελάδες Στον Παράδεισο / Trouble in Paradise (1932)

Aκρογωνιαίος λίθος του σκρούμπολ και αιώνια επιρροή για κάθε ρομαντική κομεντί, το «Mπελάδες Στον Παράδεισο» εκτός από αγαπημένη ταινία του ίδιου του Λιούμπιτς θεωρείται από τους περισσότερους φαν ως η επιτομή του περίφημου «touch» του. Δύο ιδιοφυείς εγκέφαλοι του εγκλήματος, ο Γκαστόν και η Λιλί, ερωτευμένοι μεταξύ τους αλλά και με την παρανομία που τους ενώνει, ξεκινούν ένα περιπετειώδες ταξίδι. Aπό τα σκουπίδια της Bενετίας φτάνουν στα αρ ντεκό σαλόνια του Παρισιού, όπου μπαίνει στο φαρμακερό τους στόχαστρο η Mαριέτ, μια εύπορη ιδιοκτήτρια εταιρείας αρωμάτων. H παγίδα υφαίνεται προσεκτικά και το ζευγάρι πείθει τη γυναίκα να τους προσλάβει ως βοηθούς. Tα ρομαντικά όμως μπερδέματα και η έναρξη παράδοξων σεξουαλικών παιχνιδιών ενεργοποιούν τον κίνδυνο να αποκαλυφθεί η καμουφλαρισμένη κομπίνα.

heaven_can_wait_xlg

Ας Περιμένει ο Ουρανός / Heaven Can Wait (1943)

Tο πνεύμα του Xένρι Bαν Kλιβ παρουσιάζεται στις πύλες του Άδη και προσκαλεί τον πιο ευγενή διάβολο στην ιστορία του κινηματογράφου σε μια αφήγηση των μικρών και μεγάλων πεπραγμένων του. Aλλά από τα τελευταία, δεν μπορεί να προσποιηθεί ότι υπήρξαν πολλά: η ζωή του Xένρι αφιερώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στο κυνήγι γυναικών, και σίγουρα όχι στην αναζήτηση ενός νοήματος που θα ήταν λίγο δύσκολο να ψάξει αναδρομικά. Στην προσπάθειά του να πείσει τον Mαύρο Πρίγκιπα ότι υπήρξε αρκετά σκάρτος για να περάσει τις πύλες του, ο Xένρι κάνει μια αναδρομική βουτιά στο παρελθόν εξιστορώντας τις ερωτικές μπαγαμποντιές του από την ηλικία των 15 κιόλας. O Λιούμπιτς, με το «Heaven Can Wait» περνάει για πρώτη φορά στο τεκνικολόρ, χρησιμοποιώντας το ώστε να υπογραμμίσει το πέρασμα του χρόνου. Kι αν διαλέγει να αφηγηθεί μια τέτοια μικρή και ελαφριά βιογραφία στην ταινία που από πολλές απόψεις αποτελεί την κινηματογραφική του διαθήκη, μάλλον δεν πρόκειται για απλή σύμπτωση. Πίσω από τη μάσκα του Xένρι Bαν Kλιβ, ο Eρνστ Λιούμπιτς συνομιλεί ο ίδιος με τον διάβολο.

monte-carlo-poster

Μόντε Κάρλο / Monte Carlo (1930)

Όταν στον αρχιερέα του βωβού κινηματογράφου δόθηκε η ευκαιρία να ενσωματώσει στη δουλειά του την τελευταία τεχνολογία στον ήχο, τότε το αποτέλεσμα ήταν εκκωφαντικό. Tο «Mόντε Kάρλο» είναι μια σοφιστικέ ερωτική κομεντί με την Tζάνετ MακNτόναλντ να διαπρέπει σε έναν ακόμη απολαυστικό ρόλο. H προληπτική κόμισσα Eλεν επιθυμεί πολύ περισσότερο να τζογάρει στην τσόχα του καζίνο του Mόντε Kάρλο απ’ το να περιφέρεται ως πιστή σύζυγος του λιμοκοντόρου Aυστριακού πρίγκιπα Oτο. Φεύγει, λοιπόν, για το Mονακό χωρίς δεκάρα στην τσέπη αλλά για καλή της τύχη γνωρίζει εκεί τον Kόμη Pούντολφ, που μαγεύεται απ’ τις αστραφτερές χρυσαφένιες μπούκλες της και την ερωτεύεται παράφορα. Όταν -εντελώς τυχαία- ο Pούντολφ αγγίζει τα μαλλιά της και αυτή κερδίζει στο τζογάρισμα, η Eλεν τον προσλαμβάνει για παρτενέρ και δεν τον αφήνει στιγμή από δίπλα της. Eυτυχώς για την ίδια, όταν τα χρήματα στερεύουν, μαθαίνει πως ο Pούντολφ είναι αρκετά εύπορος για να τη συντηρήσει. Ένα κεφάτο μιούζικαλ που αντέχει στον χρόνο σαν καλοφτιαγμένο κόσμημα.

one-hour-with-you

Μια Ώρα Κοντά Σου / One Hour With You (1932)

Ένα φιλμ κομψό και σκαμπρόζικο, που παραμένει το ίδιο αναζωογονητικό όσο και 80 χρόνια πριν. H αγάπη του Λιούμπιτς για τις ευρωπαϊκές οπερέτες και η αξεπέραστη σκηνοθετική του μαεστρία αποτέλεσαν τα βασικά συστατικά που ουσιαστικά θεμελίωσαν ένα εντελώς καινούργιο τότε κινηματογραφικό είδος. Tο περίφημο «άγγιγμά» του άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του και στο μοντέρνο κινηματογραφικό μιούζικαλ. O Λιούμπιτς εδώ παίρνει μια δική του ταινία, το «The Marriage Circle» του 1924, και γυρίζει το μιούζικαλ ριμέικ της. O Aντρέ είναι γιατρός στο Παρίσι και μένει συνειδητά πιστός στη σύζυγό του, παρά τις αλλεπάλληλες προκλήσεις που δέχεται από τις γυναίκες ασθενείς του. Όταν όμως η καλύτερη φίλη της γυναίκας του, Mιτσί, επιμένει να την κουράρει ο Aντρέ, φαίνεται παραδόξως να έχει πολλές πιθανότητες να πετύχει αυτό που όλες οι υπόλοιπες σειρήνες δεν κατάφεραν.

design-for-living

Ερωτικές Καντρίλιες / Design For Living (1933)

Ξεγλιστρώντας με άνεση από τον ιστό του Kώδικα Xέις, θεσμοθετημένου για την προστασία των οικογενειακών ηθών και προς εξυπηρέτηση της αμερικάνικης λογοκρισίας των 30s, ο Eρνστ Λιούμπιτς παίρνει τη βασική ιδέα του ερωτικού τριγώνου από το καλογραμμένο θεατρικό του Nόελ Kάουαρντ και την προσαρμόζει σε ένα τετράγωνο, του οποίου το εμβαδόν απλώνεται σε πεδία πρωτοφανούς ελευθεριότητας. H τράπουλα της σεξουαλικότητας μοιράζεται ανάμεσα σε δύο Aμερικανούς καλλιτέχνες που συγκατοικούν στο Παρίσι, την επίσης Aμερικανίδα Tζίλντα, μια διαφημίστρια που μπαίνει στη ζωή τους και το αφεντικό της που λειτουργεί ως δέλεαρ μιας πιο υπεύθυνης, άνετης και μονογαμικής ζωής. Ποια όμως θα είναι η τελική της επιλογή; H μονογαμική ηθική και η ασφάλεια του έγγαμου βίου με έναν πλούσιο άνδρα ή το πρωτοποριακό πολυγαμικό μοντέλο; Ή μήπως υπάρχει και κάποιο μυστικό μονοπάτι που πηγαινοέρχεται μεταξύ των δύο σταθμών;

cluny-brown-1946

Κλούνι Μπράουν / Cluny Brown (1946)

Kύκνειο άσμα ενός μεγάλου δημιουργού, το «Kλάνι Mπράουν» είναι ένα φιλμ που δεν μπορεί να χαρακτηρίσει παρά ως αριστουργηματικό. Πνευματώδες και ευφυές, ασκεί αιχμηρή σάτιρα στην αριστοκρατία με τα ελαφρά αλλά καλοζυγισμένα κοινωνικά σχόλιά του. Tαυτόχρονα, ο σταθερά υποβόσκων ερωτισμός και η στιλιζαρισμένη φινέτσα στη σκηνοθεσία του Λιούμπιτς στιγματίζουν για τελευταία φορά την τέχνη του σινεμά. Bρισκόμαστε πριν από τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο. H Kλάνι είναι η υπέροχη ανιψιά ενός Λονδρέζου υδραυλικού. Mια μέρα, ο θείος της αισθάνεται αδιάθετος και η Kλάνι σηκώνει τα μανίκια και τον αντικαθιστά σε μια απ’ τις δουλειές του. Eκεί γνωρίζει τον Aνταμ, έναν πρόσφυγα Tσέχο συγγραφέα τον οποίο ξανασυναντά αργότερα, όταν πιάνει δουλειά ως υπηρέτρια σε ένα σπίτι στην εξοχή. Όταν η Kλάνι κληθεί να διαλέξει ταίρι, θα προτιμήσει την ασφάλεια του γοητευμένου πλούσιου ιδιοκτήτη της βίλας ή θα ακολουθήσει την ερωτική πυξίδα της, που προσανατολίζεται προς το μέρος του φτωχού και εξαθλιωμένου Tσέχου;

angel-1937

Angel (1937)

Iδού ένα σκονισμένο και παραμελημένο διαμάντι, με την απαστράπτουσα Mαρλέν Nτίτριχ να αιχμαλωτίζει τον αμφιβληστροειδή. Eδώ ερμηνεύει σκερτσόζικα τη Mαρία, παραμελημένη σύζυγο Bρετανού λόρδου, η οποία πλήττει αρκετά ώστε να το σκάσει μυστικά για μια εκδρομή στο Παρίσι. Eκεί, φιλοξενείται από μια φίλη της σε πολυτελή οίκο ανοχής και γνωρίζει τον Tόνι, έναν περιποιητικό Aμερικάνο τουρίστα με τον οποίο παραπλανιούνται στην Πόλη του Φωτός φλερτάροντας. H Mαρία, ωστόσο, αποφασίζει να μην αφεθεί στο αναπάντεχο ερωτικό κάλεσμα και επιστρέφει στον σύζυγό της στην Aγγλία. Oταν μια μέρα το ζευγάρι συναντά τυχαία τον Tόνι, ο απαγορευμένος έρωτας αναζωπυρώνεται. H ικανότητα του Λιούμπιτς να ανακατεύει στον καμβά του τα ελαφριά και φωτεινά χρώματα του χιούμορ με τη σκοτεινή διάθεση των περίπλοκων ερωτικών σχέσεων ξεδιπλώνεται εδώ σε όλο της το μεγαλείο, χαρίζοντάς μας μερικές από τις καλύτερες στιγμές του παγκόσμιου σινεμά.

to-be-or-not-to-be-1942

Να Ζει Κανείς Ή Να Μη Ζει; / To Be or Not to Be? (1942)

Δηκτική και πικρόχολη κωμωδία για την εισβολή των ναζί στην Πολωνία, το «Nα Zει Kανείς Ή Nα Mη Zει» έμελλε να στιγματιστεί από την τελευταία εμφάνιση της κωμικού Kάρολ Λόμπαρντ στη μεγάλη οθόνη. Έτος 1939, παραμονές του Πολέμου όλων των Πολέμων. H Mαρία και ο σύζυγός της Tζόζεφ κάνουν πρόβες με τον θίασό τους στη Bαρσοβία για μια σάτιρα με τίτλο «Γκεστάπο». Η κυβέρνηση αποφασίζει την απαγόρευση της παράστασης υπό τον φόβο να δυσαρεστηθεί ο Xίτλερ και ο θίασος ανεβάζει τελικά τον «Άμλετ» του Σαίξπηρ. H Mαρία όμως διατηρεί μια κρυφή ερωτική σχέση με τον εμφανίσιμο πιλότο Στανισλάβ, με τον οποίο βρίσκεται την ώρα που ο Tζόζεφ ερμηνεύει τον μονόλογο του Άμλετ. Oταν οι ναζί τελικά εισβάλλουν στην Πολωνία, το ερωτικό τρίγωνο μεταλλάσσεται σε κατασκοπικό, με την κοινή αποστολή να σταματήσουν έναν προδότη πριν αυτός καταδώσει ονόματα αντιστασιακών στην Γκεστάπο. O περφεξιονίστας Λιούμπιτς, σε μια ακόμη επίδειξη του αστείρευτου ταλέντου του, συνδυάζει την εύθραυστη ισορροπία ενός ερωτικού συμπλέγματος με το εύστοχο πολιτικό σχόλιο και την παράλληλη καταγραφή για την πορεία της ανθρωπότητας. Να ζει!

ninotchka

Νινότσκα / Ninotchka (1939)

Mε το σλόγκαν «H Γκάρμπο γελάει!» αλλά με πιο σημαντικό γεγονός ότι μαζί με αυτήν γελάει και το κοινό, ο Λιούμπιτς σερβίρει ένα ακόμη από τα γνωστά κωμικά κοκτέιλ του. Έχοντας στα χέρια του ένα αστεράτο σενάριο στη συγγραφή του οποίου συμμετέχει και ο Mπίλι Γουάιλντερ φτιάχνει μια κλασική κωμωδία που έσπασε τα ταμεία της εποχής. Tρεις απίθανοι Pώσοι πράκτορες βρίσκονται στο Παρίσι. H αποστολή που τους έχει αναθέσει το σοβιετικό καθεστώς υποτίθεται πως είναι η πώληση πρώην αυτοκρατορικών διαμαντιών, αλλά εκείνοι έχουν αφεθεί για τα καλά στη γλυκιά ζωή των εστιατορίων και των καλών κρασιών. H πρώην ιδιοκτήτρια των πολύτιμων λίθων Δούκισσα Σουάνα στέλνει τον αγαπητικό της Kόμη Λεόν να επανακτήσει την περιουσία της, ενώ ταυτόχρονα οι Σοβιετικοί στέλνουν την ψυχρή και άκαμπτη συντρόφισσα Nινότσκα (Γκρέτα Γκάρμπο) να συνετίσει τους τρεις Pώσους πράκτορες και να φέρει την αποστολή εις πέρας. Oι εξελίξεις όμως είναι ραγδαίες όταν η σκληρή κομμουνίστρια, που βλέπει τον Πύργο του Aϊφελ ως αλάνθαστη μεταλλική κατασκευή και τον έρωτα ως απλή χημική ένωση, σαγηνεύεται από τον Λεόν, αλλά και τον δυτικό τρόπο ζωής.

http://www.cinemag.gr/

that-uncertain-feeling

Τι Ξέρεις για τον Έρωτα
That Uncertain Feeling
3 / 5 Τι Ξέρεις για τον Έρωτα
Κομεντί 1941 | Α/Μ | Διάρκεια: 84′
Κατάλληλη για όλες τις ηλικίες Aμερικανική ταινία, σκηνοθεσία Ερνστ Λιούμπιτς με τους: Μέλβιν Ντάγκλας, Μπέρτζες ΜέρΈντιθ, Μερλ Όμπερον
Επισκεπτόμενη έναν ψυχαναλυτή για τον υστερικό λόξιγκα που την ταλαιπωρεί, η Τζιλ αρχίζει να αμφισβητεί τη φαινομενική ευτυχία του γάμου της με τον απορροφημένο με τα επαγγελματικά του Λάρι. Η γνωριμία της με έναν εκκεντρικό πιανίστα θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο τη συζυγική σχέση, η οποία οδεύει πλέον προς το διαζύγιο.

Συνοπτική κριτική
Σικάτη, υποδειγματικά σκηνοθετημένη και τσαχπίνικη ρομαντική κομεντί, όχι όμως και η καλύτερη της φιλμογραφίας του Λιούμπιτς («Νινότσκα», «Να Ζει Κανείς ή να μη Ζει;»).

Κριτική

Τι Ξέρεις για τον Έρωτα
Από Χρήστο Μήτση Χρήστο Μήτση – 05/06/2014

Επισκεπτόμενη έναν ψυχαναλυτή για τον υστερικό λόξιγκα που την ταλαιπωρεί, η Τζιλ αρχίζει να αμφισβητεί τη φαινομενική ευτυχία του γάμου της με τον απορροφημένο με τα επαγγελματικά του Λάρι. Η γνωριμία της με έναν εκκεντρικό πιανίστα θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο τη συζυγική σχέση, η οποία οδεύει πλέον προς το διαζύγιο. Σικάτη και τσαχπίνικη ρομαντική κομεντί, όχι όμως και η καλύτερη της φιλμογραφίας του Λιούμπιτς («Νινότσκα», «Να Ζει Κανείς ή να μη Ζει;» ).

Στην απόλυτη δημιουργική του ωριμότητα –και αμέσως πριν από το «Να Ζει Κανείς ή να μη Ζει;»– ο μαέστρος της ρομαντικής κομεντί Ερνστ Λιούμπιτς διασκευάζει ξανά το θεατρικό των Σαρντού και Ντε Ναζάκ «Divorcons» 26 χρόνια μετά το βωβό του «Kiss me Again». Προσαρμόζοντας έξυπνα το στόρι στη «νεωτερική» πραγματικότητα των ερωτικών ηθών του ’40, βάζει την πάσχουσα από υστερικό λόξιγκα Τζιλ να επισκέπτεται έναν ψυχαναλυτή, γεγονός που την οδηγεί στο να αρχίσει να αμφισβητεί τη φαινομενική ευτυχία του γάμου της με τον απορροφημένο με τα επαγγελματικά του Λάρι.
Η γνωριμία της με έναν εκκεντρικό πιανίστα θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο τη συζυγική σχέση, δεν θα απογειώσει όμως μια σικάτη, καλο-σκηνοθετημένη («το άγγιγμα Λιούμπιτς» ) κωμωδία καταστάσεων, που πάσχει από σεναριακή αρρυθμία και αναγκάζεται να καταφύγει συχνά σε εύκολα γκαγκ για να κρατήσει σε αστεία πορεία την πλοκή. Το μάλλον εκβιαστικό χάπι εντ δεν αναιρεί τη σαρκαστική, σχεδόν κυνική διάθεση με την οποία ποτίζει ο Λιούμπιτς την μπουρζουά σάτιρά του, που αν και φινετσάτη δεν είναι σίγουρα η καλύτερη της φιλμογραφίας του.

Α/Μ. ΗΠΑ. 1941. Διάρκεια: 84΄. Διανομή: NEW STAR.

the_shop_around_the_corner

Το Μαγαζί της Γωνίας
The Shop Around the Corner
5 / 5 Το Μαγαζί της Γωνίας
Κομεντί 1940 | Α/Μ | Διάρκεια: 99′
Κατάλληλη για όλες τις ηλικίες Aμερικανική ταινία, σκηνοθεσία Ερνστ Λιούμπιτς με τους: Τζέιμς Στιούαρτ, Μάργκαρετ Σάλιβαν, Φρανκ Μόργκαν
Ο Άλφρεντ και η Κλάρα είναι δυο υπάλληλοι σε ένα μαγαζί δερμάτινων ειδών στη Βουδαπέστη που τσακώνονται διαρκώς. Αγνοούν όμως ότι αλληλογραφούν μεταξύ τους ανώνυμα κι έχουν ερωτευτεί ο ένας τον άλλον.

Συνοπτική κριτική
Ο Λιούμπιτς περιγράφει με ανάλαφρο, αλλά φαρμακερό τρόπο την προπολεμική Αμερική του οικονομικού new deal σε μια πνευματώδη, εξαιρετικά γραμμένη και αριστοτεχνικά σκηνοθετημένη ρομαντική κομεντί, μια από τις καλύτερες της κινηματογραφικής ιστορίας. Η σύγκριση με το «Έχετε Μήνυμα στον Υπολογιστή σας», ελεύθερο ριμέικ του 1998, είναι συντριπτική εις βάρος της πιο πρόσφατης εκδοχής.

the_merry_widow_1934_poster

Η ΕΥΘΥΜΗ ΧΗΡΑ
THE MERRY WIDOW
3 / 5 Η ΕΥΘΥΜΗ ΧΗΡΑ
Μουσική 1934 | Έγχρ. | Διάρκεια: 99′
Αμερικανική ταινία, σκηνοθεσία Ερνστ Λιούμπιτς με τους: Μορίς Σεβαλιέ, Τζάνετ ΜακΝτόναλντ, Έντουαρντ Έβερετ Χόρτον
Μια πάμπλουτη χήρα αποφασίζει να χαρεί τη ζωή της στο Παρίσι. Την ακολουθεί όμως ένας ευγενής που θέλει να την κατακτήσει. Διασκευή της ομώνυμης οπερέτας του Φραντς Λέχαρ που γίνεται ένα μνημειώδες κινηματογραφικό μιούζικαλ.

ninotchka-000

Νινότσκα
Ninotchka
4 / 5 Νινότσκα
Κομεντί 1939 | Έγχρ. | Διάρκεια: 110′
Aμερικανική ταινία, σκηνοθεσία Ερνστ Λιούμπιτς με τους: Γκρέτα Γκάρμπο, Μέλβιν Ντάγκλας, Μπέλα Λουγκόζι
Μια αυστηρή, κομματικά πειθαρχημένη Σοβιετική αποστέλλεται στο Παρίσι για μια επίσημη αποστολή και αρχίζει να ερωτεύεται έναν πλέι μπόι που αντιπροσωπεύει όλα όσα εκείνη απεχθάνεται.

Συνοπτική κριτική
Σικάτη ρομαντική κομεντί και καλογραμμένη, αν και προπαγανδιστική πολιτική σάτιρα (από τον Μπίλι Γουάιλντερ), με την Γκάρμπο να γελά («Garbo laughs!») στον τελευταίο μεγάλο ρόλο της. Τέσσερις υποψηφιότητες για Όσκαρ – ανάμεσά τους μία για καλύτερη ταινία και μία για τη μεγάλη ντίβα.

http://www.athinorama.gr/

“NINOTCHKA”
Από το milesmovieemporium.com

Πολλά έχουν ειπωθεί για την Γκρέτα Γκάρμπο, άλλοτε φήμες και άλλοτε κουτσομπολιά. Εδώ όμως θα μιλήσουμε γι’ αυτήν για την ιδιότητά της, δηλ. της ηθοποιού. Και αυτό διότι ο χαρακτήρας που ερμηνεύει στην ταινία «Νινότσκα», απέχει αρκετά από την περσόνα που έχουμε συνηθίσει σε προηγούμενες ταινίες που έχει εμφανιστεί. Αναμφίβολα, ο χαρακτήρας της Νινότσκα αποκλίνει αρκετά από τον «κανόνα» Γκάρμπο. Και αυτό γιατί εδώ έχουμε να κάνουμε με μια κωμωδία: η σταρ από την Σουηδία ποτέ πριν δεν είχε παίξει σε κωμική ταινία, παρά μόνο σε δράματα. Έχει λοιπόν μεγάλο ενδιαφέρον αυτό από μόνο του, όχι μόνο για τους θεατές αλλά και για τους κριτικούς.

Παρ’ ότι λοιπόν η Γκάρμπο παίζει σε κωμωδία, ο τρόπος που ερμηνεύει τον ρόλο της είναι σχεδόν απόλυτα «ευθύς», ο τρόπος που κινείται και χειρίζεται τον εαυτό της δεν έχει καμμία ερμηνευτική «παρέκκλιση», δηλ. είναι κάπως σαν ρομπότ. Ίσως αυτό μπορεί να εξηγηθεί επειδή παίζει μια Ρωσίδα κομμουνίστρια, και ξέρουμε τα στερεότυπα που υπήρχαν τότε (εποχή Μεσοπολέμου) για τους «ψυχρούς» Σοβιετικούς. Ωστόσο η Γκάρμπο διατηρεί την «ευθεία» ερμηνεία ακόμα και όταν έχει το περιθώριο να είναι πιο χαλαρή, π.χ. όταν φορά βραδινό φόρεμα, αποφεύγοντας ερμηνευτικές μεθόδους που έχουμε συνηθίσει από άλλες ηθοποιούς που υποδύονται κωμικούς ρόλους. Παρ’ ότι λοιπόν η «Νινότσκα» είναι μια κωμωδία, η ηθοποιός μοιάζει να μην θέλει να γκρεμίσει το μύθο της τευτονικής ψυχρότητας που πάντα την χαρακτήριζε.

Η συγκεκριμένη ταινία γυρίστηκε το 1939 και είναι μια σκωπτική ματιά στον κομμουνισμό. Τότε λοιπόν ο κομμουνισμός δεν υπήρχε στη σκέψη των δυτικών όπως σήμερα ή τουλάχιστον όπως αρκετά χρόνια αργότερα, ένας κομμουνιστής εν έτει 1939 εθεωρείτο ως η προσωποποίηση της «αφοσιωμένης ευφυΐας». Ο πανέξυπνος λοιπόν αυτός σκηνοθέτης που λέγεται Έρνστ Λιούμπιτς χρησιμοποιεί αυτό το στερεότυπο (κάποιες φορές τονίζοντάς το) για να προκαλέσει γέλιο, κάτι που καταφέρνει απόλυτα. Η «ρομποτική» συμπεριφορά της κομμουνίστριας Νινότσκα τελικά είναι πολύ αστεία, οδηγώντας σχεδόν πάντα σε ευτράπελες καταστάσεις. Όλα αυτά κάνουν το φιλμ να κινείται συνεχώς σε ενδιαφέροντες ρυθμούς, παράγοντας κωμωδία από καταστάσεις που κανονικά δεν θα έπρεπε να είναι κωμικές. Ας θυμηθούμε για παράδειγμα την σκηνή όπου η Νινότσκα πηγαίνει στις τουαλέτες και προσπαθεί να οργανώσει απεργία μεταξύ των γυναικών που βρίσκονται εκεί: είναι μια σκηνή πολύ κωμική από μόνη της σε ένα απροσδόκητο μέρος. Αλλά και η σκηνή της παρέλασης (προς το τέλος της ταινίας) είναι κωμική, αν και φυσιολογικά δεν θα έπρεπε. Και φυσικά έχουμε την περίφημη σκηνή του εστιατορίου, όπου η Γκάρμπο γελάει, για πρώτη φορά στην κινηματογραφική της καριέρα, κάτι που έγινε βασικό σλόγκαν για την προώθηση της ταινίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις τελευταίες σκηνές το κωμικό στοιχείο σχεδόν εξαφανίζεται, ώστε το τέλος να κρατήσει λίγο περισσότερο.

Τι μπορούμε να συμπεράνουμε από όλα αυτά; Ότι η «Νινότσκα», πέρα από το ότι πρόκειται για μια κωμωδία, είναι κυρίως μια γοητευτική ταινία, αν και για κάποιους το τέλος της θα μπορούσε να είναι καλύτερο. Εκτός από την Γκάρμπο, η οποία είναι εξαιρετική, αξίζει να μνημονευθεί και η ντελικάτη παρουσία του Μέλβιν Ντάγκλας στο ρόλο του καλοζωιστή Λεόν που λιώνει το «παγόβουνο» με την δύναμη του έρωτα. Αλλά και οι τρεις ηθοποιοί που υποδύονται τους τρεις Ρώσους είναι πολύ αστείοι, κυρίως διότι δεν θυμίζουν σε τίποτα το μεσοπολεμικό κομμουνιστικό στερεότυπο, αφού είναι πλήρως παραδομένοι στις δυτικές απολαύσεις. Τέλος, όλα αυτά που αναφέρθηκαν προηγουμένως για την ταινία αυτή ισχύουν (ότι δηλαδή είναι απολύτως διασκεδαστική), αρκεί να μην είναι αυτός που την παρακολουθεί φανατικός κομμουνιστής. Γιατί αν όντως είναι, ένα είναι σίγουρο: ότι δεν πρόκειται να διασκεδάσει καθόλου…

Γκρέτα Γκάρμπο (1905 – 1990)

Μια από τις πιο πολυσυζητημένες προσωπικότητες στο χώρο του κινηματογράφου. Η κατά κόσμον Γκρέτα Λοβίζα Γκούσταφσον γεννήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 1905 στη Στοκχόλμη από πολύ φτωχούς γονείς, για τους οποίους ντρεπόταν. Ως το 1923, χρονιά κατά την οποία πήρε το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Γκάρμπο, με το οποίο έμελλε να γίνει διάσημη στον κόσμο του κινηματογράφου, πέρασε δύσκολα χρόνια. Στα δεκατέσσερά της θα δουλέψει σε κομμωτήριο, μετά πωλήτρια και μοντέλο, αργότερα θα λάβει μέρος σε μικρά διαφημιστικά. Εκεί θα την ανακαλύψει ο Σουηδός σκηνοθέτης Μορίς Στίλερ, ο οποίος θα της δώσει τον πρώτο της ρόλο στην ταινία «The Saga of Gosta Berling». Έτσι άρχισε η καριέρα της ως ηθοποιός.
Συνολικά η Γκρέτα Γκάρμπο εμφανίστηκε σε 27 ταινίες (δύο γυρίστηκαν στη Σουηδία, μία στη Γερμανία και οι υπόλοιπες στο Χόλιγουντ). Οι σημαντικότερες ταινίες της του βωβού κινηματογράφου ήταν: «The Torrent» (1926), «Σαρξ και Διάβολος» (1927) και «Love» (1927). Η μεγάλη της επιτυχία όμως θα έρθει το 1930, με το «Αννα Κρίστι», όταν θα ακουστεί για πρώτη φορά μέσα στις σκοτεινές αίθουσες η βαθιά, βραχνή φωνή της. Έναν χρόνο αργότερα θα πρωταγωνιστήσει στην ταινία «Μάτα Χάρι», η οποία θα σημειώσει τεράστια επιτυχία και θα της χαρίσει τον τίτλο της πιο αινιγματικής σταρ του Χόλιγουντ.Τον Ιούνιο του 1931 η Γκάρμπο θα γνωρίσει την Μερσέντες ντε Ακόστα. Οι δύο γυναίκες θα συνδεθούν με μακροχρόνια φιλία που θα τελειώσει πικρά το 1960, όταν η Ντε Ακόστα, περιγράφοντας στην αυτοβιογραφία της τη σχέση τους, θα ισχυριστεί ότι είχαν δεσμό και θα δημοσιεύσει μια γυμνόστηθη φωτογραφία της Γκάρμπο από ένα ταξίδι που είχαν κάνει μαζί στη Σιέρρα Νεβάδα.

Τη δεκαετία του 1930 το άστρο της Γκάρμπο συνεχίζει να λάμπει πάνω από το Χόλιγουντ εξασφαλίζοντάς της δόξα, δύναμη και χρήμα. Χαρισματική μπροστά στην κάμερα, η Γκάρμπο θα συγκινήσει βαθιά το κοινό ενσαρκώνοντας το 1937 τη Μαργαρίτα Γκοτιέ στο «Η κυρία με τις καμέλιες», τόσο ώστε κάποιοι θα ομολογήσουν ότι, παρακολουθώντας τον θάνατο της σταρ στην οθόνη, είδαν την ψυχή της να αποχωρίζεται από το κορμί της. Το ίδιο κοινό που συνέπασχε με το δράμα της Μαργαρίτας και μούσκευε στο κλάμα τα δαντελένια του μαντίλια θα γελάσει με την ψυχή του δύο χρόνια μετά, στην άλλη μεγάλη επιτυχία της Γκάρμπο, την κλασική «Νινότσκα». Παρ’ όλα αυτά, θα χάσει για τέταρτη φορά το Όσκαρ μέσα από τα χέρια της αυτή τη φορά από την Βίβιαν Λι και το επικό «Όσα παίρνει ο άνεμος». Το Χόλιγουντ όμως δεν ξεχνά τα παιδιά του… Το 1954 τής απονέμει ειδικό Όσκαρ για την συνολική της παρουσία, το οποίο η Γκάρμπο δεν μπήκε καν στον κόπο να παραλάβει αυτοπροσώπως.
Το 1941, σε ηλικία μόλις 36 ετών, εγκατέλειψε τον χώρο του θεάματος. Αν και διάσημοι άνδρες μπαινόβγαιναν στη ζωή τής Γκάρμπο, κανένας δεν κατάφερε να σπάσει το φράγμα της μοναξιάς που τη συντρόφεψε ως τα βαθιά της γεράματα. Τον Απρίλιο του 1990 πέθανε στο διαμέρισμα όπου κατοικούσε για πάνω από 30 χρόνια, σε ηλικία 84 ετών. Το 2000 ήρθαν στο φώς παλιές επιστολές μεταξύ της Γκάρμπο και της Ντε Ακόστα (σύμφωνα με τις οποίες η τελευταία είχε ερωτικό δεσμό τόσο με την Γκάρμπο, όσο και με την Μάρλεν Ντίτριχ), προκαλώντας θύελλα φημών και συζητήσεων σχετικά με τη μυστική ζωή της Σουηδέζας σταρ.

Μέλβιν Ντάγκλας (1901 – 1981)

Ο Αμερικανός ηθοποιός Μέλβιν Ντάγκλας γεννήθηκε στο Μέικον της Τζόρτζια. Ο πατέρας του ήταν ο Εβραίος συνθέτης Λεττονικής καταγωγής Έντουαρντ Χάσελμπεργκ. Αφού τελείωσε το κολλέγιο, αποφάσισε να ασχοληθεί με την υποκριτική, γι’αυτό και άλλαξε το όνομά του σε Ντάγκλας. Η καριέρα του άρχισε στην δεκαετία του ’20 στο θέατρο, κυρίως παίζοντας σε έργα του Σαίξπηρ. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας, έπαιζε κυρίως στο Μπροντγουέι. Παράλληλα άρχισαν τότε και οι κινηματογραφικές του εμφανίσεις. Το 1932 ξεχώρισε στην ταινία τρόμου του Τζέιμς Γουέιλ «The old, dark house», δίπλα στο Μπόρις Καρλόφ και τον Τσάρλς Λότον. Η καριέρα του είχε αξιοσημείωτη πρόοδο στη δεκαετία του ’30, παίζοντας δίπλα σε μεγάλες σταρ, όπως η Τζόαν Κρόφορντ («A woman’s face» 1941) και κυρίως η Γκρέτα Γκάρμπο, με την οποία έπαιξε σε τρεις ταινίες με πιο σημαντική την «Νινότσκα» το 1959. Γενικώς υπήρξε από τους πιο «απασχολημένους» ηθοποιούς του Χόλιγουντ, παίζοντας περίπου σε επτά ταινίες κάθε χρόνο. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου, ο Ντάγκλας αντιμετώπισε προβλήματα με τους μακαρθιστές, κυρίως λόγω του γάμου του με την βουλευτή Έλεν Μαχάγκαν, την οποία ο Νίξον αποκαλούσε «ρόζ κυρία» επειδή φαίνεται να είχε απόψεις που γειτνίαζαν με τον σοσιαλισμό. Επίσης ο Ντάγκλας δέχτηκε λάσπη και για την εβραϊκή του καταγωγή.

Με όλα αυτά η καριέρα του στο Χόλιγουντ έληξε άδοξα. Την δεκαετία του ’50 γύρισε στο θέατρο και στο Μπροντγουέι, όπου συνέχισε με επιτυχία τις εμφανίσεις του. Παράλληλα, την διετία 1952-53 εμφανίστηκε ως ντετέκτιβ Ντιμόντ στην τηλεοπτική σειρά του CBS «Στιβ Ράνταλ». Τις επόμενες δεκαετίες (σε μεγάλη ηλικία) έκανε εμφανίσεις στον κινηματογράφο κυρίως έχοντας το ρόλο του πατέρα. Τότε ήταν που κέρδισε και τα δύο του Όσκαρ Β΄ Ανδρικού Ρόλου: το πρώτο το 1964 στην ταινία «The Americanization of Emily» και το δεύτερο το 1979, στην ταινία «Being there» δίπλα στον Πίτερ Σέλερς. Πέθανε το 1981.

the-shop-around-the-corner-000

“THE SHOP AROUND THE CORNER” (ΤΟ ΜΑΓΑΖΙ ΤΗΣ ΓΩΝΙΑΣ)
Η.Π.Α. – 1940 – Ασπρόμαυρη

Σκηνοθεσία: Έρνστ Λιούμπιτς.
Σενάριο: Σάμσον Ράφελσον.
Πρωταγωνιστούν: Μάργκαρετ Σάλλιβαν, Τζέιμς Στιούαρτ, Φράνκ Μόργκαν.

Στην Βουδαπέστη της Ουγγαρίας, στο κατάστημα με είδη δώρων που ανήκει στον Ούγκο Μάτουσεκ, εργάζεται ο εργένης Αλφρέντ Κράλικ, ο οποίος θεωρείται πολύ καλός και έμπειρος πωλητής. Κάποια μέρα έρχεται και ζητά εργασία από τον Μάτουσεκ μια κοπέλα, η Κλάρα Νόβακ. Ο Μάτουσεκ την προσλαμβάνει, αλλά αυτό δεν αρέσει καθόλου στον Κράλικ, ο οποίος νιώθει αντιπάθεια για τη νέα του συνάδελφο. Στη συνέχεια η αντιπάθεια γίνεται αμοιβαία ανάμεσά τους. Παρεπιπτόντως, ο μοναχικός Κράλικ έχει συνεχή αλληλογραφία με μια γυναίκα που έχει ερωτευτεί αλλά δεν έχει δεί ποτέ του! Έχει προγραμματίσει ένα βραδυνό ραντεβού μαζί της για να γνωριστούν επιτέλους, αλλά και να της ζητήσει να παντρευτούν. Δεν το έχει πει στον Μάτουσεκ γιατί αν το μάθει θα τον απολύσει. Το βράδυ πηγαίνει στο μπάρ όπου έχουν δώσει ραντεβού (μαζί είναι και ο φίλος του, Πίροβιτς), αλλά διαπιστώνει έκπληκτος ότι η κοπέλα που περιμένει να γνωρίσει είναι η Κλάρα! Ντροπιασμένος και φοβούμενος την ανεργία, αποφασίζει να μην αποκαλύψει στην Κλάρα την ταυτότητά του. Αλλά η Κλάρα θέλει οπωσδήποτε να τον γνωρίσει γιατί και αυτή είναι ερωτευμένη μαζί του…

Ένα μικρό αριστούργημα που μιλάει με ζεστασιά όχι μόνο για τις σχέσεις εργοδότη – υπαλλήλου (με την αιώνια εκμετάλλευση) αλλά και για ανθρώπους που προσπαθούν να επιβιώσουν νικώντας το αρνητικό κλίμα του κόσμου και την ανεργία. Ένα ανθρώπινο έργο που δεν παύει να είναι διαχρονικό και αξέχαστο. Θαυμάσιο σενάριο , όμορφη σκηνοθεσία (σε μια από τις κορυφαίες στιγμές του Λιούμπιτς) και πολύ καλές ερμηνείες δίνουν πολλά – και με γενναιοδωρία – σε μια από τις πιο ανθρώπινες, όμορφες και ουσιαστικές κομεντί που μας έδωσε το σινεμά .

Το 1998, η ταινία του Λιούμπιτς διασκευάστηκε με τον τίτλο «Έχετε μήνυμα στον υπολογιστή σας», με πρωταγωνιστικό ζευγάρι τον Τόμ Χάνκς και την Μέγκ Ράιαν.

Τζέιμς Στιούαρτ (1908 – 1997)
Από τους σημαντικότερους Αμερικανούς ηθοποιούς του 20ου αιώνα. Γεννήθηκε στην Πενσιλβάνια από τους Ελίζαμπεθ Ρουθ και Αλεξάντερ Μέιτλαντ Στιούαρτ κι ήταν το μεγαλύτερο από τα τρία παιδιά της οικογένειας. Από μικρός εξέφρασε καλλιτεχνικές ανησυχίες κι έμαθε να παίζει ακορντεόν. Αφότου τελείωσε το σχολείο το 1928 ο Στιούαρτ καταπιάστηκε με ποικίλες ενασχολήσεις, μια εκ των οποίων ήταν κι η εμφάνισή του στο θεατρικό The Wolves. Το όνειρό του ήταν να γίνει πιλότος αλλά ο πατέρας του τον ανάγκασε να γραφτεί στο πανεπιστήμιο του Πρίστον, όπου και σπούδασε αρχιτεκτονική. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του άρχισε να ενδιαφέρεται για την υποκριτική. Το ταλέντο του στο ακορντεόν ενθουσίασε τα μέλη της θεατρικής ομάδας του πανεπιστημίου, τα οποία τον παρακίνησαν να συμμετάσχει στις θεατρικές τους παραστάσεις. Ενώ του είχε δοθεί υποτροφία για να τελειοποιήσει τις σπουδές του, το καλοκαίρι της αποφοίτησής του αποφάσισε να συμμετάσχει σε παραστάσεις της θεατρικής ομάδας. Εκεί γνώρισε τον Χένρι Φόντα και έγινε στενός φίλος του. Παρά τις θεατρικές εμφανίσεις, υπήρχαν οικονομικά προβλήματα. Με την παρέμβαση όμως της ηθοποιού Μάργκαρετ Σάλλιβαν (που υπήρξε σύζυγος του Φόντα) άρχισε να παίζει κάποιους ρόλους σε ταινίες της MGM. Η γνωριμία του με τον σκηνοθέτη Φράνκ Κάπρα ήταν καμπή γι’ αυτόν, αφού τον έκανε πρωταγωνιστή στην επιτυχημένη ταινία «Δεν θα τα πάρεις μαζί σου» το 1938. Έκτοτε η μια επιτυχία διαδέχεται την άλλη. Εκτός από τις ταινίες του Κάπρα («Ο κος Σμίθ πηγαίνει στην Ουάσιγκτον», «Μια υπέροχη ζωή») έπαιξε στην επιτυχία του Κιούκορ «The Philadelphia story» όπου κέρδισε και το Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου. Αμέσως μετά κατετάγη στην αεροπορία λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου και παρασημοφορήθηκε επ’ ανδραγαθία.

Μετά τον πόλεμο συνεργάστηκε με τον Χίτσκοκ αρχικά στην «Θηλειά» και αργότερα σε άλλες θρυλικές ταινίες («Ο άνθρωπος που ήξερε πολλά», «Σιωπηλός μάρτυς» και «Vertigo»). Οι επιτυχίες θα συνεχιστούν για αρκετά ακόμα χρόνια, με τον Στιούαρτ να πρωταγωνιστεί κυρίως σε ταινίες γουέστερν του Τζον Φόρντ, αλλά και στην μεγάλη επιτυχία «Ανατομία ενός εγκλήματος» του Όττο Πρέμινγκερ. Τις επόμενες δεκαετίες οι κινηματογραφικές εμφανίσεις του ελαττώθηκαν, αφού έπαιζε σποραδικά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις. Άλλωστε είχε αποκτήσει πάρα πολλά χρήματα από την υπερεπιτυχημένη καριέρα του. Το 1994 απεβίωσε η σύζυγός του από καρκίνο. Μαζί της είχε αποκτήσει δύο παιδια και είχαν υιοθετήσει άλλα δύο. Ο Στιούαρτ πέθανε το 1997 από πνευμονική εμβολή.

Μάργκαρετ Σάλλιβαν (1909 – 1960)
Υπήρξε περισσότερο γνωστή ως η σύζυγος του ηθοποιού Χένρι Φόντα και του σκηνοθέτη Ουίλιαν Γουάιλερ. Γεννήθηκε στο Νόρφολκ της Βιρτζίνια. Οι γονείς της την έστειλαν εσώκλειστη σε ιδιωτικά σχολεία, ενώ αργότερα φοίτησε σε δραματική σχολή. Είχε συνεργασία με το θεατρικό σωματείο Harvard University Players (όπου γνώρισε και τον Χένρι Φόντα, με τον οποίον παντρεύτηκε τα Χριστούγεννα του 1931) και άρχισε την καριέρα της σαν ηθοποιός στο Μπροντγουέι, στην παράσταση «A Modern Virgin» (1931). Όμως η σχέση της με τον Φόντα δεν πήγε καλά και χώρισαν λίγους μήνες μετά τον γάμο τους. Το 1934 παντρεύτηκε τον Ουίλιαμ Γουάιλερ (χώρισαν το 1936) και αμέσως μετά τον παραγωγό Λέλαντ Χέιγουορντ (έδώ τα πήγε κάπως καλύτερα, αφού ο γάμος κράτησε 11 χρόνια). Γενικώς οι γάμοι και οι σχέσεις της ήσαν θυελλώδεις, με πολλούς καυγάδες. Στον κινηματογράφο έκανε το ντεμπούτο της το 1933, στο «Only Yesterday», ενώ το 1936 έπαιξε μαζί με τον πρώην σύζυγό της Χένρι Φόντα στο «The Moon’s Our Home». Η Σάλλιβαν ήταν αυτή που βοήθησε τον Τζέιμς Στιούαρτ να μπεί στο χώρο του σινεμά. Μαζί έπαιξαν ως κινηματογραφικό ζευγάρι σε αρκετές ταινίες, με πιο γνωστή από αυτές το «The shop around the corner» που σκηνοθέτησε ο Έρνστ Λιούμπιτς το 1940. Στην οθόνη είχε «χτίσει» τον τύπο της γλυκιάς και χαρούμενης κοπέλας, όμως στην πραγματικότητα ήταν εγωίστρια, οξύθυμη και δύσκολη στην συνεργασία. Εξαιτίας του κακού χαρακτήρα της έπαψε σταδιακά να βρίσκει δουλειά στον κινηματογράφο, ενώ έπεσε και στο αλκοόλ. Την δεκαετία του ’50 άρχισε να έχει τηλεοπτικές εμφανίσεις, αλλά ούτε κι εκεί στέριωσε. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της άρχισε να χάνει την ακοή της. Αυτοκτόνησε το 1960, παίρνοντας υπερβολική δόση βαρβιτουρικών. Το 1980 η ζωή της έγινε τηλεοπτικό σίριαλ με πρωταγωνίστρια την κόρη της.

the_shop_around_the_corner

ΚΡΙΤΙΚΗ Μανώλη Κρανάκη  26 AUG 2012 
10 Στα 10

To άγγιγμα του Ερνστ Λιούμπιτς: ανεξίτηλο, κλασικό, διαχρονικό, ολοζώντανο σε μια ταινία – υπόδειγμα ρομαντικής κομεντί που, 70 χρόνια μετά, δεν έχει χάσει ίχνος από την πολύτιμη αθωότητα της.

Στην Βουδαπέστη της Ουγγαρίας, στο κατάστημα με είδη δώρων που ανήκει στον Ούγκο Μάτουσεκ, εργάζεται ο εργένης Αλφρέντ Κράλικ, ο οποίος θεωρείται πολύ καλός και έμπειρος πωλητής. Κάποια μέρα έρχεται και ζητά εργασία από τον Μάτουσεκ μια κοπέλα, η Κλάρα Νόβακ. Ο Μάτουσεκ την προσλαμβάνει, αλλά αυτό δεν αρέσει καθόλου στον Κράλικ, ο οποίος νιώθει αντιπάθεια για τη νέα του συνάδελφο. Στη συνέχεια η αντιπάθεια γίνεται αμοιβαία ανάμεσά τους. Παρεπιπτόντως, ο μοναχικός Κράλικ έχει συνεχή αλληλογραφία με μια γυναίκα που έχει ερωτευτεί αλλά δεν έχει δεί ποτέ του! Εχει προγραμματίσει ένα βραδυνό ραντεβού μαζί της για να γνωριστούν επιτέλους, αλλά και να της ζητήσει να παντρευτούν. Δεν το έχει πει στον Μάτουσεκ γιατί αν το μάθει θα τον απολύσει. Το βράδυ πηγαίνει στο μπάρ όπου έχουν δώσει ραντεβού, αλλά διαπιστώνει έκπληκτος ότι η κοπέλα που περιμένει να γνωρίσει είναι η Κλάρα! Ντροπιασμένος και φοβούμενος την ανεργία, αποφασίζει να μην αποκαλύψει στην Κλάρα την ταυτότητά του. Αλλά η Κλάρα θέλει οπωσδήποτε να τον γνωρίσει γιατί και αυτή είναι ερωτευμένη μαζί του…

Οσο και να προσπαθήσει σας εξηγήσει κανείς τι σημαίνει η έκφραση «Lubitch’s touch» που συνδέθηκε με το όνομα του Ερνστ Λιούμπιτς, θέλοντας να εκφράσει το μοναδικό του τρόπο να χειρίζεται κομψά όσο κανένας στην ιστορία του σινεμά την κωμικοτραγική ανθρώπινη κατάσταση, λίγα λεπτά από το «The Shop Around the Corner» αρκούν για να συνειδητοποιήσει κανείς σε όλο το μεγαλείο το διάσημο «άγγιγμά» του.

Αυτό που απλώνεται πάνω από την ιστορία του, μετατρέποντας μια φαινομενικά χαριτωμένη ρομαντική κομεντί για τη μοίρα και τα παιχνίδια της σε ένα κοσμικό παραμύθι για τη μοναξιά, τον έρωτα και όλα όσα εξιδανικεύουμε σε μια αέναη αναζήτηση ρομαντισμού, αγνοώντας πως τις περισσότερες φορές όσα επιθυμεί η φαντασία μας υπάρχουν στην πραγματικότητα και μάλιστα ακριβώς δίπλα μας.

Ναι, η λέξη ρομαντικό είναι ίσως αυτή που χαρακτηρίζει περισσότερο από οτιδήποτε το «The Shop Around the Corner».

Οχι μόνο γιατί διαδραματίζεται στη Βουδαπέστη λίγο πριν ξεσπάσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, σαν μνημείο μιας προσπάθειας απεικόνισης μιας τελευταίας στιγμής αθωότητας που θα ισοπεδωνόταν με τον πιο βίαιο τρόπο λίγα χρόνια αργότερα. Αλλά κυρίως, γιατί η καρδιά του χτυπάει δυνατά πάνω στη βάση του ρομαντισμού που ζουν οι δύο ήρωες του, σε αντίθεση με την καθημερινότητα τους μέσα στο μαγαζί της γωνίας.

Σε μια από τις πιο αριστουργηματικές στιγμές της ταινίας, ο Λιούμπιτς θα παρακολουθήσει τους δύο ήρως του καθώς αναγκασμένοι να μείνουν υπερωρία στο μαγαζί θα χάσουν το ραντεβού που έχουν μεταξύ τους – χωρίς να το ξέρουν. Για μερικές στιγμές η κάμερα θα μείνει πάνω τους, καθώς βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής, αφήνοντας το θεατή να μαντέψεις τις σκέψεις τους.

Εγκλωβισμένοι σε μια φανταστική πραγματικότητα που τους κρατά ζωντανούς, ο Αλφρεντ και η Κλάρα, δεν είναι παρά οι τελευταίοι ρομαντικοί ήρωες μιας εποχής που σιγά σιγά θα έδινε τη θέση της στον κυνισμό. Δύο κάτοικοι ενός ολότελα δικού τους σύμπαντος που κάθε φορά που κλείνουν την πόρτα του μαγαζιού, κλείνουν μαζί και κάθε τι «αληθινό» προκειμένου να χαθούν και πάλι στο λογοτεχνικό «ψέμα» της αλληλογραφίας τους.

Ίσως γι’ αυτό και ο Λιούμπιτς τους αντιμετωπίζει σαν είδη υπό εξαφάνιση, τονίζοντας την τραχύτητα της αντιπάθειας τους με μοναδικό σκοπό να δικαιώσει την αγάπη τους. Προσφέροντας τους τελικά ένα χριστουγεννιάτικο δώρο που δεν θα έφερνε ποτέ κανένας Αη – Βασίλης: την απόλυτη ταύτιση της φαντασίας με την πραγματικότητα σε ένα happy end που το ξέρεις ότι θα έρθει από την αρχή, αλλά ποτέ δεν χορταίνεις να περιμένεις να συμβεί.

Από την πρώτη μέχρι την τελευταία σκηνή, το «άγγιγμα» του Λιούμπιτς ίπταται πάνω από το «Τhe Shop Around the Corner» ως μια κωμική, οξυδερκής, άλλοτε μελαγχολική αλλά πάντοτε ουμανιστική ματιά, ικανή να σε κάνει να αγαπήσεις τον κάθε χαρακτήρα ξεχωριστά με τα ελαττώματα του. Από τον οξύθυμο ιδιοκτήτη του μαγαζιού μέχρι το αστείο παιδί για τις δουλειές και από τον φαινομενικά σκληρό αλλά εύθραυστο Αλφρεντ του Τζέιμς Στίουαρτ μέχρι την «μοντέρνα» για την εποχή της Κλάρα της Μάργκαρετ Σάλαβαν, ο Λιούμπιτς σκιαγραφεί τη μικρογραφία ενός κόσμου που δεν υπάρχει πια. Ή ακόμη κι αν υπάρχει κάπου δίπλα μας, μοιάζει πλέον αδύνατον να μπορέσουμε να τον δούμε.

Εκτός αν – να, με μια ταινία σαν αυτή σε διαρκές repeat – καταφέρουμε να επανεφεύρουμε το ρομαντισμό από την αρχή…

Αν η υπόθεση του «The Shop Around the Corner» σας θυμίζει κάτι είναι γιατί το «Εχετε Μήνυμα στον Υπολογιστή Σας» της Νόρα Εφρον του 1998 είναι βασισμένο στην ταινία του Ερνστ Λιούμπιτς (το βιβλιοπωλείο της Μεγκ Ράιαν ονομάζεται «Τhe Shop Around the Corner»). Η ταινία είχε εμπνεύσει και το μιούζικαλ του 1949 «In the Good Old Summertime» με τη Τζούντι Γκάρλαντ και τον Βαν Τζόνσον σε σκηνοθεσία του Ρόμπερτ Λέοναρντ, καθώς και τις περισσότερες από τις ρομαντικές κομεντί που γυρίστηκαν από το 1940 και μετά.

 πηγή: flix.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s