ΕΙΜΑΙ Η ΚΟΥΒΑ (1964) του Μιχαήλ Καλατόζοφ το αριστούργημα των αριστουργημάτων στο Σχολείο του Σινεμά το Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2017 με ελεύθερη είσοδο, ανάλυση και συζήτηση

soy-cuba-013

Το Σχολείο του Σινεμά (Τσαμαδού 26-28, Εξάρχεια) συνεχίζει τις εκπαιδευτικές προβολές του με ελεύθερη είσοδο, ανάλυση και συζήτηση το Σάββατο 21.1.2017 στις 19.30 με το αριστούργημα των αριστουργημάτων του Μιχαήλ Καλατόζοφ ΕΙΜΑΙ Η ΚΟΥΒΑ  (1964). Παρακαλούμε επειδή ο χώρος είναι μικρός (20-25 άτομα) να εξασφαλίσετε θέση στα τηλ. 2130 159816, 6944143564 και στο e-mail schoolofcinemagra@gmail.com.  

soy-cuba

SOY CUBA / YA KUBA / I AM CUBA Κοινωνική Ασπρόμαυρη Διάρκεια: 140′
Παραγωγή: Σοβιετική Ενωση – Κούβα Σκηνοθεσία: Μιχαήλ Καλατόζοφ
Πρωταγωνιστούν: Σέρτζιο Κοριέρι, Σαλβαντόρ Γουντ, Χοσέ Γκαλιάρδο, Ραούλ Γκαρσία

περίληψη

Χρονικό μιας ταραχώδους περιόδου για μια χώρα που αναζητά την ανεξαρτησία και την ταυτότητά της, απλωμένο σε τέσσερα επεισόδια και πλησίον των αισθητικών αντιλήψεων βάσει των οποίων η Λένι Ρίφενσταλ και ο Αϊζενστάιν μεταμόρφωσαν την προπαγάνδα σε ύψιστη τέχνη, το πυρετικό φιλμ του Καλατόζοφ αποτελεί μια πραγματική επανάσταση. Ισοπεδώνοντας το αυστηρό πλαίσιο μιας απλής πολιτικο-κοινωνικής καταγραφής, περιέχει αξιοθαύμαστες σκηνοθετικές καινοτομίες, εκστατική εικονογράφηση, βαθύ λυρισμό και στιγμές οπτικής μεγαλοφυΐας, οι οποίες ενέπνευσαν αμέτρητους μετέπειτα δημιουργούς, όπως τον Σκορσέζε και τον Πολ Τόμας Αντερσον.

ΕΙΜΑΙ Η ΚΟΥΒΑ
SOY CUBA / I AM CUBA
του Μιχαήλ Καλατόζοφ

Υπόθεση: Τέσσερις ιστορίες στην Κούβα του Μπατίστα, στην Κούβα που διψά για επανάσταση. Στην Αβάνα, η Μαρία νιώθει ντροπή όταν ένας άντρας που ενδιαφέρεται γι’ αυτήν, ανακαλύπτει πώς η κοπέλα βγάζει το μεροκάματο. Ο Πέδρο, ένας γέρος αγρότης, μαθαίνει ότι η γη που καλλιεργεί, πωλείται σε μια εταιρεία. Ένας φοιτητής αντιμετωπίζει ένα πλήθος Αμερικανών ναυτών και αντικρίζει φίλους του να πυροβολούνται από αστυνομικούς, στην προσπάθειά τους να διανείμουν ένα φυλλάδιο για τον Κάστρο. Ο πόλεμος «χτυπά την πόρτα» των χωρικών Μαριάνο, Αμέλια και των 4 παιδιών τους, όταν οι δυνάμεις του Μπατίστα βομβαρδίζουν τους λόφους της περιοχής.

Μια από τις πιο σπάνιες επανεκδόσεις των τελευταίων χρόνων, το χαμένο αριστούργημα του Μιχαήλ Καλατόζοφ σε παραγωγή Φράνσις Φορντ Κόπολα και Μάρτιν Σκορσέζε.

soy-cuba-001

Ο Σκηνοθέτης

Ο Μιχαήλ Καλατόζοφ γεννήθηκε το 1903 στη Ρωσία. Παράτησε το σχολείο στα 14 του και δούλεψε ως μηχανικός και οδηγός. Πήγε σε σχολή για να σπουδάσει Οικονομικά, ώσπου μια δουλειά ως χειριστής μηχανής προβολής σε έναν κινηματογράφο τον έπεισε να ασχοληθεί με το σινεμά. Το 1925 μπήκε στα Tbilsi Film Studios, όπου έπαιξε σε διάφορους μικρούς ρόλους και έμαθε τις τεχνικές του μοντάζ και της παραγωγής. Οι ταινίες που έχει σκηνοθετήσει είναι, μεταξύ άλλων, οι «Όταν Περνούν οι Γερανοί», «Το Γράμμα που Δεν Εστάλη Ποτέ», «Είμαι η Κούβα», «Κοντά στον Κόκκινο Ήλιο». Το φιλμ «Όταν Περνούν οι Γερανοί» απέσπασε μάλιστα Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Κανών το 1958. Με το πέρασμα των χρόνων, οι ταινίες του είναι πολύ πιο μοντέρνες σε ύφος και τεχνική από άλλες πολλών σύγχρονών του σκηνοθετών. Για παράδειγμα, «Το Γράμμα που Δεν Εστάλη Ποτέ» επηρέασε σημαντικά τη δουλειά του Φράνσις Φορντ Κόπολα, ειδικά την ταινία του «Αποκάλυψη Τώρα». Ο σκηνοθέτης πέθανε το 1973 από ασθένεια που τον ταλαιπωρούσε καιρό.

Η Παραγωγή

Στις 25 Νοεμβρίου 1962, οι New York Times δημοσίευσαν ένα ρεπορτάζ του Reuter από την Αβάνα: «Ο Μιχαήλ Καλατόζοφ, ο σοβιετικός σκηνοθέτης του οποίου η ταινία ‘Όταν Περνούν οι Γερανοί’ είχε διεθνή απήχηση, ξεκινά μια Σοβιετικο- Κουβανική παραγωγή εδώ τον Ιανουάριο… Το φιλμ θα είναι βασισμένο σε ένα σενάριο του Σοβιετικού ποιητή Γεβγένι Γεβτουσένκο και του Κουβανού ποιητή Ενρίκε Μπάρνετ». Η ανακοίνωση αυτή ήρθε σε λιγότερο από ένα μήνα αφού ο κόσμος είχε φτάσει στα πρόθυρα πυρηνικής σύγκρουσης με την κρίση των Κουβανικών πυραύλων. Παρόλο που η πυραυλική αναμέτρηση ήταν μια νίκη για τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπήρχε ακόμη διεθνώς αισιοδοξία και ελπίδα για το μέλλον της Κούβας. Το καθεστώς του Κάστρο διέθετε τεράστιους πόρους για σχολεία και νοσοκομεία και οι Κουβανοί παρέμεναν αφοσιωμένοι στον χαρισματικό ηγέτη τους και στα ιδανικά του.
Τόσο η εξέγερση στην Κούβα όσο και η επανάσταση στη Ρωσία το 1917 που την ενέπνευσε, υποκινήθηκαν από άντρες (τον Κάστρο και τον Λένιν), οι οποίοι πίστευαν στην επαναστατική δύναμη των ταινιών να επιμορφώνουν και να εμπνέουν τους πολίτες. Και οι δύο υποστήριξαν ταινίες που ξεπερνούσαν την απλή προπαγάνδα. Επηρεασμένος από τον Σοβιετικό σκηνοθέτη Σεργκέι Αϊζενστάιν, ο Μιχαήλ Καλατόζοφ ήθελε να κάνει το δικό του «Θωρηκτό Ποτέμκιν» για τους ανθρώπους της Κούβας. Όπως το φιλμ του Αϊζενστάιν ήταν φόρος τιμής στη νίκη των Ρώσων από τους τσάρους, έτσι και το «Είμαι η Κούβα» θα εξυμνούσε την απελευθέρωση της χώρας από τον Μπατίστα και τη δικτατορία του, που υποκινείτο από τις ΗΠΑ. Ο Καλατόζοφ ήθελε να δημιουργήσει μια νέα κινηματογραφική γλώσσα για να εκφράσει τις πολιτικές πεποιθήσεις του.
Ο στόχος των συντελεστών δεν ήταν να αναδείξουν τον κάθε Κουβανό πολίτη (π.χ. στην ταινία, ο Φιντέλ Κάστρο αναφέρεται απλά, χωρίς να εμφανίζεται ποτέ), αλλά να δείξουν την «ιστορική αναγκαιότητα» της αποκοπής των πολιτών από την κυβέρνηση του Μπατίστα. Έτσι, αποφάσισαν να χωρίσουν το σενάριο σε πέντε ενότητες:

1)Η αποικιοκρατία και οι επιδράσεις της στην πόλη
2)Η τραγωδία των αγροτών
3)Οι αφορμές για τον αγώνα των εργατών και των φοιτητών
4)Οι αγώνες στους κάμπους
5)Οι αγώνες στα βουνά και ο τελικός θρίαμβος
Αυτή η ταξινόμηση αποτέλεσε τη βάση για το τελικό σενάριο, αν και η τέταρτη ενότητα δεν συμπεριλήφθηκε τελικά.

«Δεν επέλεξα έμπειρους ηθοποιούς- κάποιοι δεν έχουν παίξει ποτέ, ενώ άλλοι είναι απλά στο ξεκίνημα. Πιστεύω ότι ο κινηματογράφος δεν απαιτεί επαγγελματίες ηθοποιούς, γιατί αυτό που μετρά περισσότερο από ο,τιδήποτε είναι η ανθρώπινη παρουσία. Αυτό είναι που δημιουργεί έναν χαρακτήρα στη μεγάλη οθόνη».
Μιχαήλ Καλατόζοφ

«Είμαι η Κούβα» (Soy Cuba, 1964). Μία ασπρόμαυρη κουβανο-σοβιετική πραγματεία από τον σκηνοθέτη, Μιχαήλ Καλατόζοφ.

Σπονδυλωτή, αριστουργηματική ταινία του Μιχαήλ Καλατόζοφ (1903 – 1973). Μέσα από τέσσερις διαφορετικές ιστορίες που εκτυλίσσονται στην προεπαναστατική Κούβα, ο σκηνοθέτης συνθέτει ένα μοναδικό κινηματογραφικό ποίημα, μια μεγαλοπρεπή χορογραφία πλάνων, για την αντίσταση του κουβανικού λαού στο δικτατορικό καθεστώς του Μπατίστα και την επανάσταση που επικράτησε στο νησί το 1959.

Ο Μιχαήλ Καλατόζοφ γεννήθηκε το 1903 στη Ρωσία. Παράτησε το σχολείο στα 14 του και δούλεψε ως μηχανικός και οδηγός. Πήγε σε σχολή για να σπουδάσει Οικονομικά, ώσπου μια δουλειά ως χειριστής μηχανής προβολής σε έναν κινηματογράφο τον έπεισε να ασχοληθεί με το σινεμά. Το 1925 μπήκε στα Tbilsi Film Studios, όπου έπαιξε σε διάφορους μικρούς ρόλους και έμαθε τις τεχνικές του μοντάζ και της παραγωγής.

Χαρακτηριστικές ταινίες που έχει σκηνοθετήσει είναι, μεταξύ άλλων οι: “Όταν Περνούν οι Γερανοί”, “Το Γράμμα που Δεν Εστάλη Ποτέ”, “Είμαι η Κούβα”, “Κοντά στον Κόκκινο Ήλιο”. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το φιλμ “Όταν Περνούν οι Γερανοί”, απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Κανών το 1958.

“Δεν επέλεξα έμπειρους ηθοποιούς – κάποιοι δεν έχουν παίξει ποτέ, ενώ άλλοι είναι απλά στο ξεκίνημα. Πιστεύω ότι ο κινηματογράφος δεν απαιτεί επαγγελματίες ηθοποιούς, γιατί αυτό που μετρά περισσότερο από οτιδήποτε είναι η ανθρώπινη παρουσία. Αυτό είναι που δημιουργεί έναν χαρακτήρα στη μεγάλη οθόνη”. Μιχαήλ Καλατόζοφ

soy-cuba-002

Πέμπτη 9 Οχτώβρη 2008 ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Σελίδα 24
ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΩΝ
ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΛΑΤΟΖΟΦ
Είμαι η Κούβα

Ειλικρινά δεν ξέρω από πού να αρχίσω! Να αρχίσω από τις αναμνήσεις; Τότε που η ταινία παίχτηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα και οι αστυνομικοί σημείωναν τους θεατές που έμπαιναν στον κινηματογράφο (αρχές τις δεκαετίας του ’60); Να αρχίσω από τον σοβιετικό κινηματογράφο, ο οποίος άλλαξε τα μέχρι τότε παγκόσμια «δεδομένα», φέρνοντας στο προσκήνιο τον άνθρωπο (θετικό ήρωα); Να αρχίσω από τον διδακτικό ρόλο της τέχνης; Από την καταπληκτική ασπρόμαυρη φωτογραφία; Από τα γεμάτα ουσία πλάνα, -πίνακες ζωγραφικής; Να αρχίσω από τον συκοφαντημένο σοσιαλιστικό ρεαλισμό; Από το θαυμάσιο διαλεκτικό και ποιητικό σενάριο του Ενρίκε Πινέδα Μπάρνετ και του ποιητή Γεβγένι Γεβτουσένκο;
Ειλικρινά δεν ξέρω από πού να αρχίσω! Εχω καιρό, χρόνια σωστότερα, να νιώσω τέτοια έξαψη από κινηματογραφική ταινία. Και δεν έχει να κάνει μόνο με το περιεχόμενο. Με την Κούβα. Με τα συναισθήματά μου για το Νησί της Επανάστασης. Με έχει κυριέψει η διαλεκτική σκέψη της ταινίας. Η ανάλυσή της ότι, τελικά, η επανάσταση είναι νομοτέλεια! Η λογική της ότι τίποτα δεν κερδίζεται χωρίς να χυθούν ποτάμια ανθρώπινου αίματος. Οτι, τελικά, και οι διστακτικοί θα αναγκαστούν από τα πράγματα να βγούνε στο βουνό!
Ας ηρεμήσουμε, όμως, για να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά! Είχαν περάσει μόλις τρία χρόνια από το 1959 που η ανθρωπότητα έτριβε τα μάτια της, όταν είδε πως μια χούφτα άνθρωποι ανέτρεψαν τις προκαταλήψεις και την ηττοπάθεια και οργάνωσαν και έφεραν σε πέρας μια σοσιαλιστική επανάσταση, λίγα μόλις ναυτικά μίλια από το διαρκώς ανοιγμένο και αγριεμένο στόμα του λύκου, τις ΗΠΑ. Το επίτευγμα των Κουβανών επαναστατών έφερε ελπίδες και αναστάτωση σε ολόκληρη την αγωνιζόμενη ανθρωπότητα. Ενέπνευσε αγώνες και κινήματα. Ενέπνευσε και την τέχνη και τους καλλιτέχνες!
Ενας από τους πρώτους καλλιτέχνες που η κουβανέζικη επανάσταση τον αναστάτωσε ήταν, το δίχως άλλο, ο φρεσκο-βραβευμένος με τον «Χρυσό Φοίνικα» του φεστιβάλ των Καννών για την εξαιρετική ταινία του «Οταν Περνούν οι Γερανοί» (1958), Σοβιετικός σκηνοθέτης Μιχαήλ Καλατόζοφ. Κοντά του έτρεξε και ο επίσης θαυμάσιος (στην πρώτη περίοδό του) Σοβιετικός ποιητής Γεβγένι Γεβτουσένκο. Οι δυο τους, ακουμπώντας στην αλληλεγγύη του σοβιετικού κράτους στην κουβανέζικη επανάσταση, αποφάσισαν να καταγράψουν το μοναδικό αυτό λαϊκό ξεσήκωμα σε κινηματογραφικό έργο. Στη διάρκεια που βρίσκονταν στα σκαριά για τη δημιουργία της ταινίας δήλωσαν συμμετοχή (σαν παραγωγοί) δυο μεγάλοι – νεαροί τότε – αμερικανοί κινηματογραφιστές, ο Φράνσις Φορντ Κόπολα και ο Μάρτιν Σκορτσέζε. Ο Φράνσις Φορντ Κόπολα «δανείστηκε» μέρος της αισθητικής της ταινίας για τη δική του εξαιρετική, επίσης, ταινία «Αποκάλυψη Τώρα».
Εχουν σημασία όλα τα παραπάνω, γιατί αποδεικνύουν την απήχηση που είχε η κουβανέζικη επανάσταση στις ανθρώπινες συνειδήσεις. Μια απήχηση που συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας. Ο Μιχαήλ Καλατόζοφ στάθηκε (στον τομέα του) ισάξιος των ιστορικών περιστάσεων. Αφησε παρακαταθήκη στην ανθρωπότητα ένα μεγάλο κινηματογραφικό έργο. Ενα καλλιτεχνικό έργο μεγάλης πνοής!
Το φιλμ «Είμαι η Κούβα» περιγράφει, μέσα από τέσσερις «προσωπικές» ιστορίες, με μοναδικές καλαίσθητες και άκρως κατανοητές εικόνες, τα χρόνια πριν την επανάσταση και τα χρόνια της επανάστασης. Ο θεατής μέσα από αυτές τις τέσσερις ιστορίες θα μάθει για το νησί, για την ιστορία του, για τη σημερινή (τότε) πολιτικοοικονομική κατάσταση, για την καταπίεση, για το ξεσήκωμα και, τέλος, για τη νίκη του κουβανέζικου λαού απέναντι στους ντόπιους και ξένους καταπιεστές (καπιταλιστές).
Ο κινηματογράφος και άλλες φορές έχει ταχτεί στο πλευρό του λαού. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, φτάνει στην απόλυτη, σχεδόν, αρμονία. Οσο έκθαμβος μένει ο θεατής από το περιεχόμενο, ένας καταπιεσμένος λαός ξεσηκώνεται και νικάει, άλλο τόσο έκθαμβος μένει και από τη φόρμα της ταινίας. Η ομορφιά της σού φέρνει κόμπο στο λαιμό, σε ενεργοποιεί, σε ψηλώνει! Δεν είναι τυχαίο πως η ταινία, μαζί με άλλες σοβιετικές ταινίες εκείνης της εποχής, επηρέασαν σκηνοθέτες από όλα τα μέρη της Γης. Και εγώ προσωπικά με τον Νίκο Τζήμα συν-συνέγραψα το σενάριο «Ο Τάφος των Εραστών» (σκηνοθεσία – παραγωγή Νίκος Τζήμας) έχοντας στο μυαλό μας εικόνες και πλάνα του σοβιετικού κινηματογράφου.
Θα συστήσω στον θεατή, θα τον παρακαλέσω σωστότερα, να πάει στην ταινία, που πρέπει οπωσδήποτε να πάει φορώντας τα καλά του! Πρέπει να είναι καθαρός από τη μόλυνση που έχει εισχωρήσει στο νου του και στις φλέβες του. Πρέπει να είναι «αγνός», για να μπορέσει να ακουμπήσει την ομορφιά των εικόνων. Κάθε πλάνο της ταινίας δείχνει το σεβασμό του δημιουργού απέναντι στο θεατή του. Τίποτα δεν έγινε τυχαία. Η θέση της μηχανής, η κλήση αριστερά ή δεξιά του κάδρου, το ύψος της μηχανής σε σχέση με τους ανθρώπους και τα αντικείμενα, το περιεχόμενο του κάδρου, τα σύννεφα του ουρανού, τα τοπία και οι χώροι, οι ήχοι και οι μουσικές και πάνω απ’ όλα τα πρόσωπα, αυτές οι μοναδικές κουβανέζικες «αγιογραφίες», όμοιες με αυτές του Ρουμπλιόφ, συνθέτουν μια μοναδική καλλιτεχνική εμπειρία. Ενα πράγμα θα σας πω, για να καταλήξω. Θα αδικήσετε τον εαυτό σας αν δε δείτε την ταινία. Οποιος δε δει την ταινία «Είμαι η Κούβα», τελικά, αυτοτιμωρείται!
Παίζουν: Λουθ Μαρία Κογιάθο, Χοσέ Γκαγιάρντο, Σέρτζιο Κοριέρι, Σαλβαντόρ Γουντ, Ραούλ Γκαρσία, κ.ά.

http://www.rizospastis.gr/

soy-cuba-003

Κριτική από το Cine.gr:

Πέμπτη 26 Μαρτίου 2009

Όταν οι εικόνες τσακίζουν τα προπαγανδιστικά κατεστημένα…

Είχα δει το Όταν πετούν οι Γερανοί, αλλά ποτέ, πριν, δεν είχα την απίστευτη εμπειρία να δω το Είμαι η Κούβα, μια ταινία χαμένη σε ράφια και προκαταλήψεις. Ο Mikhail Kalatozov ξεπερνάει τον εαυτό του κατά πολύ (εκτός από τους Γερανούς, δεν είχε να επιδείξει την σημαντική, πχ, καριέρα του συμπολίτη του Γεωργιανού Sergei Parajanov) και εκτοξεύει τη φύση του κινηματογράφου στα ουράνια. Δεν μιλάμε για ταινία. Πρόκειται για εμπειρία…

Το Είμαι η Κούβα είναι η ακριβής αποτύπωση της περηφάνιας αυτών που μπορούν να αναφωνήσουν τον τίτλο. Μέσα σε δύο και κάτι ώρες, αναπαριστάται ένας ολόκληρος λαός, ένα έθνος απαρτισμένο από αληθινές ψυχές κι όχι κομμάτια μιας ερμηνείας. Λίγες ταινίες σε κάνουν να περπατάς, κυριολεκτικά, μαζί με το θεατό, να είσαι ένα με την κατάσταση, να νιώθεις ότι συζείς, ότι συμπάσχεις, ότι συναισθάνεσαι, ότι είσαι κι εσύ ένας από αυτούς. Με το πέρας της ταινίας, είσαι κι εσύ η Κούβα, αυτός ο μαρτυρικός, μακρινός τόπος που, ξέροντας το σήμερα του, χαίρεσαι που, τουλάχιστον, ελέγχουν τη μοίρα τους, αντιστέκονται ακόμα στα καταστημένα. Όχι, δεν είμαι οπαδός του Κάστρο, αλλά όσα γνωρίζω για τον λαό της Κούβας και το πώς αντιμετωπίζουν την κατάσταση τους, δείχνουν του λόγου το αληθές της ταινίας του Kalatozov.

Η ταινία είναι μια συρραφή μικρών ιστοριών. Ενώ είναι μυθοπλαστικές, εμπεριέχουν μια ντοκιουμενταρίστικη ποιότητα, ένα βήμα μπροστά από τον ιταλικό νεορεαλισμό, πολύ κοντά, μονάχα, στο Αυτοί που Έμειναν Ζωντανοί και στο Η Γη Τρέμει. Δεν παρακολουθείς μύθο, αλλά αλήθεια. Είναι η εποχή που ο λαός της Κούβας ήταν ένα βήμα από την απελευθέρωση. Οι ιστορίες έχουν μια λογική συνέχεια, πιστή στην πραγματικότητα τού τότε. Εξαθλίωση, αγανάκτηση, εξέγερση, επανάσταση. Το τελευταίο κεφάλαιο της νίκης, ο σκηνοθέτης το αφήνει στις δικές μας ιστορικές μνήμες, στη δική μας πολιτική θεώρηση. Γιατί ενώ μοιάζει να είναι σινεμά προπαγάνδας, στην ουσία, δεν είναι. Θα ήταν αν έλεγε ψέματα, αν έκρυβε καταστάσεις, αν μεγαλοποιούσε άλλες. Ο λαός της Κούβας δεν εξεγέρθηκε κάτω από τα κομουνιστικά ιδεώδη, εξεγέρθηκε για να αποκαταστήσει την περηφάνια του και να κερδίσει δικαιοσύνη.

Η ψυχή είναι κουβανική, η κάμερα σοβιετική. Ο Mikhail Kalatozov εμπνέεται, κυρίως, από τον Dovzhenko και τη Γη του, αλλά και τα κοντινά του Eisenstein και παρουσιάζει μερικά από τα πιο όμορφα, γραμμικά πλάνα της ιστορίας της έβδομης τέχνης. Κάποιες σκηνές, όπως η εναρκτήρια, εκκωφαντική, στην πισίνα, ο αγρότης που μανιωδώς καταστρέφει τα ζαχαροκάλαμα του, το όνειρο, η μάχη είναι σκηνές ανθολογίας. Τα κοντινά, οι διάφορες γωνίες λήψεις, η εικονογράφηση του ουρανού είναι κομμάτια των καλύτερων ημερών του Σοσιαλιστικού Ρεαλισμού.

Κριτική Σύνοψη

Περισσότερο εμπειρία, παρά ταινία. Το Εγώ Είμαι η Κούβα είναι μια ανθολογία-σειρά πράξεων, που ζωντανεύει εμπρός μας έναν ολόκληρο λαό, σαν να είμαστε εκεί, σαν να είμαστε αυτοί… Απίστευτης αισθητικής πλάνα, ειδικά τα άφθονα κοντινά, μια διείσδυση στο προκείμενο, μια απίστευτη ανάλυση ψυχοσύνθεσης του κάθε εμφανιζόμενου ανθρώπου. Προσπεράστε, αν έχετε, τις προκαταλήψεις σας απέναντι στην τάση προπαγάνδας του Σοσιαλιστικού Ρεαλισμού, γιατί η συγκεκριμένη ταινία είναι πέρα από αυτό. Είναι ότι και η Μάχη της Αλγερίας, ένα χρονικό αληθινών γεγονότων, δοσμένο με σεβασμό και εγκρατή πατριωτισμό, από έναν άνθρωπο που είναι η Κούβα, επειδή θαυμάζει την Κούβα. Μην το χάσετε, ίσως η τελευταία ευκαιρία που θα σας δοθεί να δείτε αυτό το υπόδειγμα σινεμά, αυτό το αριστούργημα, αυτό το έργο ζωής…

Βαθμολογία: 5/5

Σταύρος Γανωτής

soy-cuba-006

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Ο Mikhail Kalatozov αποτελεί μια άξια προσοχής και μελέτης περίπτωση καλλιτέχνη. Το έργο του παραγκωνίσθηκε συστηματικά στην εποχή του, με εξαίρεση το ποιητικό αριστούργημα » Όταν Πετούν οι Γερανοί» που βραβεύτηκε στις Κάννες, και η φιλμογραφία του μέχρι σήμερα παραμένει δυσεύρετη σε μεγάλο βαθμό. Το «Είμαι η Κούβα» είναι μια ταινία που τάραξε για καλά τα νερά στο χώρο του κινηματογράφου, έστω και αν κατέκτησε τη θέση που της αξίζει 30 χρόνια μετά τη δημιουργία της, καθώς η οπτική αισθητική της αναδεικνύει μια ασύλληπτη κινηματογράφηση.

Ο Mikhail Kalatozov μαζί με το πλήρωμα των συνεργατών του, και συγκεκριμένα την καταλυτική παρουσία της φωτογραφίας του Sergei Urusevsky, κατάφερε να δώσει εκ νέου νόημα στις έννοιες της σκηνής και της σεκάνς και να επαναπροσδιορίσει τις δυνατότητες του κινηματογραφικού μέσου. Σκηνές που αποτελούνται από μακρόσυρτα και ταχύτατα travelling, αδιάκοπη και άτακτη κίνηση της κινηματογραφικής μηχανής, ταραχώδη τεμαχισμό στο ντεκουπάζ, αλλά και στατικές λήψεις που δίνουν στον θεατή την αίσθηση μιας εκ των πιο ολοκληρωμένων κινηματογραφικών εμπειριών. Ακόμα και σήμερα παραμένει απορίας άξιος ο τρόπος που είναι γυρισμένες ορισμένες σκηνές. Με αποκορύφωμα την εναρκτήρια, όπου η κάμερα κατεβαίνει ταχύτατα απ` το ύψος της κορυφής μιας πολυκατοικίας σε επίγειο υψίπεδο.

Τα πρώτα καρέ έχουν πέσει. Μια γυναικεία επιβλητική φωνή δηλώνει ατάραχα » Είμαι η Κούβα». Αρχίζει να εξιστορεί την ύπαρξη της μέσα απ` τα κολακευτικά σχόλια του Κολόμβου που την ανακάλυψε. Η αφήγηση προχωράει με το βραδύ ατάραχο ύφος και τοποθετείται διάσπαρτα στη ραχοκοκαλιά του film υποβάλλοντας τον θεατή με μια σκουρόχρωμη ποιητική διάθεση στην πολυτάραχη ιστορία του τόπου. Οι εικόνες πέφτουν γρήγορα στο πανί και μέσα από την ασπρόμαυρη φορεσιά τους προσδίδουν το ιστορικό κύρος στην εξομολογητική αφήγηση της κυρίας Κούβας. Η οποία ανάμεσα στα πυρρά και τα βέλη του παρελθόντος διερωτάται αν περικλείεται από τη θάλασσα ή από τα αιματοβαμμένα δάκρυα των ανθρώπων που ποτίζουν τον τόπο.

Ο Mikhail Kalatozov σκηνοθετεί τέσσερις ξεχωριστές ιστορίες οι οποίες διαδέχονται η μία την άλλη γραμμικά στον χρόνο. Όμως παρ` όλα ταύτα αδυνατούν να χαρακτηρίσουν την ταινία ως σπονδυλωτή. Καθώς υπό την επιβλητική και ομοιογενή σκηνοθεσία τους αλλά και την κοινή θεματική τους, εναγκαλιάζονται μεταξύ τους και συνθέτουν ένα ομοιογενές κράμα με κεντρικό άξονα την δύσβατη πραγματικότητα στα τραχιά Κουβανέζικα εδάφη. Η πρώτη ιστορία δηλώνει την ματιά του Δυτικού κόσμου της εποχής(κυρίως Αμερικάνικου) που οριοθετεί την Κούβα ως κέντρο διασκέδασης και εκτοξεύει την μαύρη οικονομία του κράτους. Ενώ παράλληλα θίγεται το θέμα της πορνείας ως μια έσχατη διέξοδο για τις γηγενείς κοπέλες. Στη δεύτερη ιστορία παρακολουθούμε την ανημποριά των κατοίκων να αυτοσυντηρηθούν. Έχοντας απέναντι τους το τυραννικό καθεστώς του Μπατίστα αναγκάζονται να καλλιεργήσουν ξένη γη παλεύοντας με αντίξοες συνθήκες την αβεβαιότητα του αύριο. Έπειτα η κινηματογραφική αφήγηση καταπιάνεται με την δράση ενός ακτιβιστή ο οποίος βλέπει τους φίλους του να εξοντώνονται καθώς επιχειρούν να αναπτύξουν κίνημα υπέρ του Φιντέλ Κάστρο που αντιμάχεται του Τυρανικού καθεστώτος. Ενώ, τέλος η δράση μεταφέρεται στο βουνό. Όπου μέσα από την ματιά μιας φιλήσυχης οικογένειας τονίζεται η ανάγκη για τον επαναστατικό αγώνα, τον ανθρώπινο αγώνα που αποσκοπεί στην απόκτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Αν κάτι θα μπορούσε να καταλογιστεί στην ταινία είναι να χαρακτηριστεί ως Κομμουνιστική προπαγάνδα. Είναι εμφανές ότι ο Mikhail Kalatozov εξυπηρετεί και εξυμνεί τα επαναστατικά ιδεώδη, και ορισμένες φορές με μονομερή τρόπο. Ωστόσο κεντρικός άξονας δεν είναι η πολιτική αλλά ο άνθρωπος. Επίσης ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε ότι το » Soy Cuba» αποκόμοισε πενιχρά σχόλια στις Κομμουνιστικές χώρες παραγωγής του (Cuba, Soviet Union), καθώς εκείνες δεν ικανοποιήθηκαν με τον μη εμφανή εγκωμιασμό του Κομμουνισμού, και το απόκλεισαν στα ντουλάπια τους για περίπου τριάντα χρόνια.

Βαθμολογία: (9.5/10)

Γιώργος Ευθυμίου

http://www.cine.gr/

soy-cuba-004

Είμαι Η Κούβα
Soy Cuba

Το «Είμαι Η Κούβα» αποτελεί ένα τιτάνιο εγχείρημα που καταλήγει να αφορά λιγότερο τη χώρα προέλευσής του και περισσότερο τον κινηματογράφο εν γένει. Ίσως γι αυτό, την εποχή που προβλήθηκε, αποδείχτηκε υπερβολικά άτονο για τους Κουβανούς, που προσέφεραν την ιδεολογία, τις τοποθεσίες και τον εθνικό ποιητή τους σε χρέη σεναριογράφου, και υπέρμετρα εξωτικό για τους Ρώσους, που δάνεισαν στον Κάστρο δύο από τους εθνικούς θησαυρούς τους: τον Μιχαήλ Καλατόζοφ στη σκηνοθεσία και τον Σεγκέι Ουρούσεφσκι στη φωτογραφία.

Ξεκινώντας με μια κατακόρυφη λήψη που ακόμα προκαλεί ίλιγγο στους σπουδάστες εικονοληψίας (η κάμερα «βουτάει» τέσσερις ορόφους προς τα κάτω για να καταλήξει στο βυθό μιας πισίνας) το «Είμαι Η Κούβα» ακύρωσε τους αισθητικούς περιορισμούς της εποχής, αψηφώντας οποιαδήποτε έλλειψη τεχνολογίας. Προφητεύοντας έναν παράδεισο που δεν ευδοκίμησε ποτέ, το μοναδικό παρωχημένο στοιχείο της παραμένει ο πολιτικός της ενθουσιασμός που αντιμετωπίζει ως ήρωες όσους αργότερα κατέληξαν σκλάβοι. Και μπορεί τα υψηλά τεχνικά επιτεύγματα του Καλατόζοφ να έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την ταπεινή ιδεολογία της ταινίας, εκπροσωπούν ωστόσο επάξια μια ιστορική στιγμή έντονων πολιτικών ζυμώσεων που θα μπορούσαν να ανυψώσουν την Κουβα μέχρι τον ουρανό -όπως ακριβώς την είδε ο οραματιστής Ρώσος- αλλά κατέληξαν να την γκρεμίσουν στα Τάρταρα, όπως ακριβώς ήθελαν οι Αμερικανοί.

Δέσποινα Παυλάκη

http://www.cinemag.gr/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s