ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΦΩΤΙΑ της Τώνιας Μαρκετάκη || για τις ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΝΕΣ ΝΥΧΤΕΣ

krystallines-nyxtes-001

Μ’ αρέσει το άγγιγμα του γελοίου πάνω στο τραγικό. Μ’ αρέσει, πλάι στην υπέρβαση, που είναι για μένα η μόνη ουσία, η στυφή γεύση της χυδαιότητας που είναι η βάση της καθημερινής μας αλήθειας.
Μου είπαν πως η ταινία (σ.σ.: Κρυστάλλινες Νύχτες) είναι συγκεχυμένη- πως μπορεί να ‘ναι δυσνόητη, λόγω πληθώ­ρας συμβολών και αναφορών…

121 Χρόνια Κινηματογράφου σε 12 Μαθήματα : 1950-1980 το Σάββατο 21.1.2017 στις 16.30

ΕΙΜΑΙ Η ΚΟΥΒΑ (1964) του Μιχαήλ Καλατόζοφ το αριστούργημα των αριστουργημάτων στο Σχολείο του Σινεμά το Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2017 με ελεύθερη είσοδο, ανάλυση και συζήτηση

Εργαστήρι Κινηματογράφου του Δήμου Ζωγράφου 2017: Κυριακή 22.1.2017 στις 12.00 νέα ώρα διεξαγωγής του μαθήματος  (δεν είναι μόνο για δημότες Ζωγράφου)

marketaki

Σίγουρα, το υπερβολικό φως τυφλώνει. Κι αν ανοίξεις όλες τις πόρτες του νου σου προς το Σύμπαν, είναι βέβαιο πως αυτό που θα δεις δε θα χει τίποτα κοινό με τη γραμ­μική σαφήνεια της τηλεταινίας· θα δεις κόσμους επάλ­ληλους και παράλληλους, το σύνθετο μωσαϊκό της ζωής και των άπειρων γαλαξιών.
Κύκλος και Φωτιά. Το Ένα και τα Πάντα. Η Ενότητα των Αντιθέτων. Τα σύμβολα του Ηράκλειτου… Κάποτε, νεοφώτιστη μαρξίστρια έμαθα πως ο Ηράκλει­τος ήταν ο πατέρας του υλισμού. Όταν, όμως. άρχισα ν’ αμφισβητώ τους δασκάλους, κι έσκυψα μόνη μου πάνω στον Ηράκλειτο, τον ερωτεύτηκα· όχι σαν τον πατέρα του Υλισμού, αλλά σαν έναν μεγάλο ποιητή. Που λέει πως ο Κόσμος είναι Ένα. όντας τα Πάντα· πως δεν μπορεί να έχει μόνο τη μια πλευρά των πραγμάτων. γιατί, απλούστατα, αυτή δεν υπάρχει χωρίς το αντίθετο της πως μόνη σταθερότητα είναι η αδιάκοπη ροή. πως η πηγή της δημιουργίας είναι ο Πόλεμος και πως ο θεός είναι ένα παιδί που παίζει ζάρια. Που και δε θέλει και θέλει να το λένε Θεό…
Και τότε του υποσχέθηκα του Ηράκλειτου να του αφιε­ρώσω κάποτε μια ταινία. Πιστεύω πως, σε ό,τι κι αν κά­νω, ο Ηράκλειτος είναι πάντα παρών. Εξ άλλου, το βασι­κό μότο που πάνω του στηρίζω τη διδασκαλία των ηθο­ποιών μου είναι εκείνο το δικό του που λέει πως ο θεός και θέλει και δε θέλει.
Πέρασαν, όμως πάνω από είκοσι χρόνια, για να μπορέ­σω να του αφιερώσω μια ολόκληρη ταινία. Κι είν’ αυτή: Κρυστάλλινες Νύχτες- μια ταινία που όπως και η θεώρη­ση του Ηράκλειτου, έχει την έπαρση να θέλει ν’ αγκαλιά­σει το Σύμπαν.
Την έπαρση… Για την οποία ο Ηράκλειτος έλεγε πως εί­ναι εμπόδιο στην προκοπή – αλλά και αρρώστια ιερή πράγμα που οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν για κάθε μορ­φή τρέλας. «Έχει γεμίσει από θεό» λέγαν για κείνον που τρελάθηκε. Δε διαφέρει και πολύ από την άποψη του Ευαγγελίου πάνω στο φαινόμενο· μόνο που, για τους Εβραίους, ο τρελός είχε γεμίσει από δαίμονες. Δυο μεγάλες αρχαίες παραδόσεις Μεσογειακές, συγγενικές, όσο και αντίθετες, που το πάντρεμα τους διαμόρφωσε τη συνείδηση του σύγχρονου ανθρώπου. Είναι η βάση του Δυτικού Πολιτισμού, του Πολιτισμού της Ευρώπης.

Γεννημένη στη χώρα που η γλώσσα της χρησίμευσε σαν μέσο για τη διάδοση του Χριστιανισμού -και, μέσα απ’ αυτόν, για τη διάδοση της Βίβλου και της Εβραϊκής πα­ράδοσης-αλλά και στη χώρα που. ίσως περισσότερο από κάθε άλλη αυτός ο Χριστιανισμός πλήγωσε τη δική της παράδοση, που το γκρέμισμα των ναών και των αγαλμά­των άλλαξε την όψη και ξερίζωσε την ψυχή της γεννημέ­νη στους κόλπους μιας πολύ θρησκευόμενης χριστιανο-ορθόδοξης οικογένειας μεγαλωμένης στην περίοδο της άνθησης των εθνικισμών, στην περίοδο αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο -μ’ όλη την πλύση εγκεφάλου περί ηρωισμών, αρχαίων προγόνων. Θερμοπυλών, Μαραθώνων και Δελφικών χρησμών-, δεν μπορούσα παρά να σκύψω πάνω στο πρόβλημα αυτού του διχασμού συνείδη­σης που σημαίνει το να είσαι Έλληνας. Κι έπειτα, καθώς αποκτούσα όλο και περισσότερους φίλους Εβραίους, μπόρεσα κάποτε και διατύπωσα τούτο: «Το να είσαι Έλληνας, είναι από μόνο του διχασμός. Το να είσαι Εβραίος, είναι από μόνο του τραύμα. Το να είσαι Έλλη­νας Εβραίος, είναι η ενσάρκωση της τραγωδίας…» Κάποιοι πιστεύουν πως η ταινία μου είναι φιλοεβραϊκή· άλλοι, το αντίθετο. Για μένα. είναι η έκφραση ενός φλε­γόμενου μυαλού που απευθύνεται στους ομοίους του. Και πιστεύω πως το κοινό του σινεμά -αυτοί που επιμέ­νουν να πηγαίνουν στο σινεμά, σε μια εποχή που η υπερ-προσφορά σε εικόνα μέσα στο σπίτι κάνει τις συνειδή­σεις κορεσμένες από αυτό το μέσον-, αυτοί, λοιπόν, που επιμένουν ν’ αναζητούν τη σκοτεινή αίθουσα με τη μα­γεία και τη μοναξιά της είναι φλεγόμενα μυαλά. Κι ένα φλεγόμενο μυαλό μπορεί θαυμάσια να θρηνεί τον δύστυχο θεό Πάνα, το θεό με τα τραγίσια πόδια, που η Χριστιανική εισβολή τον μετέτρεψε σε παράνομο και τον σφράγισε με την κατάρα του Σατανά, ενώ ταυτόχρονα, του έδωσε τ’ όνομα Εωσφόρος (αυτός που φέρνει το φως), τ’ όνομα του πλανήτη της Αφροδίτης… Κι αυτός, παράνομος και διωγμένος, εκδικείται… Κάτι ξέρουμε όλοι από διωγμούς και παρανομία. Μπορεί το πήδημα στο κενό να είναι η μόνη διέξοδος για μια ύπαρξη παγιδευμένη. Και ποιος δεν είναι μια ύπαρ­ξη παγιδευμένη; Το πήδημα στο κενό μπορεί να είναι ο μόνος δρόμος προς την ελευθερία – ό,τι κι αν σημαίνει αυτή η λέξη.
Μπορεί να είναι τρέλα να θέλεις να πεις τέτοια πράγμα­τα σε μια ταινία.
Τι άλλο είναι ένας σκηνοθέτης, παρά ένας τρελός που παίρνει τον εαυτό του για θεό σε μικρογραφία;
Πρέπει να ‘σαι τρελός για να κάνεις κινηματογράφο σή­μερα· ακόμα και για να πηγαίνεις στον κινηματογράφο. Κάτι σαν απροσάρμοστο παιδί. Η πρώτη ύλη απ’ όπου φτιάχνονται οι επαναστάτες, οι «καμικάζι» και οι οραμα­τιστές κάθε χώρας, κάθε ιδεολογίας. Ράτσα επικίνδυνη οι οραματιστές. Επικίνδυνη, αξιοθρήνητη και υπέροχη. Αυτοί που αρνούνται. Κάποτε, αυτό το λέγαμε «αντίστα­ση». Εγώ, πάντως, ομολογώ: κάνω κινηματογράφο από αντίσταση· από αναζήτηση ελευθερίας· από διάθεση δια­μαρτυρίας. Απέναντι σε τι; Ίσως, απέναντι στο Θεό… Κάνω μια ταινία κάθε δέκα χρόνια. Τόσο μου επιτρέπει ο χώρος μου – και μάλιστα, σε έναν κόσμο που όλο και περισσότερο αμφισβητεί στις ταινίες το δικαίωμα να εί­ναι έργα τέχνης· γιατί στοιχίζουν χρήματα κι οφείλουν ν’ ανταποκρίνονται στις πνευματικές ανάγκες ενός κοινού που όλο και λιγότερο έχει σχέση με την πνευματικότη­τα…
Για αυτό και καθετί που κάνω, έχει μέσα του μια γεύση αποχαιρετισμού στα όπλα. Κι είναι μια κατάθεση ζωής μια αναμέτρηση με ό,τι φοβάμαι περισσότερο. Η ίδια η έννοια της ισορροπίας δεν συνοψίζεται στην ει­κόνα του σχοινοβάτη;  

Πηγή:

tonia-marketaki-exofylo

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s