ΜΑΡΤΙΝ ΣΚΟΡΤΣΕΖΕ: Τζων Κασσαβέτης, ο δάσκαλος μου

 

martin-scorsese

Ο Τζων Κασσαβέτης ήταν ο δάσκαλος μου. Τον γνώρισα μέσω ενός κοι­νού φίλου, του Τζέυ Κοξ, δημοσιογράφου στο περιοδικό Time. To 1969, του έδειξα την πρώτη μου ταινία, Who ‘s That Knocking at my door, (Ποιος χτυ­πάει την πόρτα μου), του άρεσε πολύ και μου έδωσε πολύ κουράγιο. Το 1971, τον παρακάλεσα να μου δώσει κάποια δουλειά. Με έβαλε στο συνεργείο τού Μίνι και Μόσκοβιτς σαν μοντέρ ήχου, μου έδινε 500 δολάρια τη βδομάδα και δεν έκανα τίποτα! Έφτασα στο σημείο να μένω στο πλατό για μια βδομάδα.

Όταν χρειάστηκαν ήχους off για μια πάλη, εγώ κρατούσα τον Τζων, ενώ κάποι­ος άλλος τον χτυπούσε με γροθιές. Γνώρισα την οικογένεια του, έπαιξα με τα παιδιά του, έμεινα σπίτι του, μου σύστησε τους φίλους του. Μετά από εννιά μήνες έφυγα για το Αρκάνσας για να σκηνοθετήσω το Boxcar Bertha (μια παρα­γωγή του Ρότζερ Κόρμαν). Όταν γύρισα πήγα να τον δω. Του έδειξα το πρώτο μοντάζ της ταινίας, γιατί ο Τζων ήταν ο μόνος άνθρωπος που ήθελα να δείξω τη δουλειά μου. Με πήρε στο γραφείο του, ήμαστε μόνοι οι δυο μας, με αγκά­λιασε σφιχτά και μου είπε: «Μάρτυ, έχασες ένα χρόνο από τη ζωή σου για να κάνεις μια μπούρδα.» Φυσικά, κόντεψα να πεθάνω. Πρόσθεσε: «Δεν είναι κακή ταινία, δεν είναι όμως από τα πράγματα που σου ταιριάζουν». Τότε άρχισα να του λέω τις απόψεις μου για την πολιτική των δημιουργών, τα B-movies τον Ντον Σίγκελ κλπ. «Είσαι καλύτερος από αυτούς που κάνουν τέτοιες ταινίες», μου είπε. «Είσαι κάτι ειδικό, πρέπει να κάνεις διαφορετικά πράγματα. Δεν έχεις κανένα σενάριο που να θέλεις πολύ να κάνεις ταινία;» Του είπα ότι εδώ και τέσσερα χρόνια περίπου δούλευα ένα σενάριο αλλά χρειαζόταν ακόμα πολλή δουλειά… Ο Τζων με έπεισε να το δείξω σ’ όλους όσους γνώριζε αυτός και σ’ όσους γνώριζα εγώ στο Χόλυγουντ και τελικά ο Τζόναθαν Τάπλιν έγινε παραγωγός. Μετά το γύρισμα του Boxcar Bertha για ένα χρόνο, μέρα με τη μέρα, γύριζα το Mean Streets(Κακόφημοι δρόμοι). Χρησιμοποίησα τεχνικούς που είχα δουλέψει μαζί τους για τον Κόρμαν, συνηθισμένους στη «φτηνή εμπο­ρικότητα», καλούς επαγγελματίες που ξέρουν να δουλεύουν γρήγορα και οικο­νομικά. Μ’ αυτούς τους ανθρώπους πραγματοποίησα την ταινία που ο Τζων έλεγε ότι έπρεπε να κάνω…

cassavetis

Τόσο μεγάλο ρόλο έπαιξε ο Κασσαβέτης στη ζωή μου. Το 1960, όταν σπού­δαζα κινηματογράφο, ανακάλυψα τον Πολίτη Κέην που μου έμαθε έναν και­νούργιο τρόπο να βλέπω ταινίες. Το δεύτερο ήταν το Shadows (Σκιές). Στη συνέχεια ανακάλυψα τον Τρυφώ, τον Γκοντάρ, το Σαμπρόλ, τον Αντονιόνι, όμως εξακολουθούσα να βάζω στην κορυφή τον Κασσαβέτη. Πρώτ’ απ’ όλα γιατί είναι αμερικάνος. Μετά, γιατί το έργο του δείχνει πως η ενέργεια και το συναίσθημα μπορούν να πετύχουν παρ’ όλες τις υλικές δυσκολίες που υπάρχουν για να γυρίσει κανείς μια ταινία. Οι περισσότεροι παραπονιούνται, φλυαρούν. Ο Τζον δεν περίμενε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις. Γύριζε την ταινία του.

Αυτό που μου έκανε τρομερή εντύπωση στις Σκιές ήταν αυτή η αίσθηση πραγματικότητας που ακτινοβολούν οι ηθοποιοί. Μπορώ να ξαναδώ είκοσι φορές όλες τις ταινίες του Όρσον Γουέλς. Τις ταινίες του Κασσαβέτη δεν μπορώ να τις ξαναδώ, γιατί ξέρω. Με αγγίζουν σε ένα επίπεδο συναισθηματι­κό και ψυχολογικό. Αντιπροσωπεύουν για μένα την αλήθεια, την παρουσία, την οικειότητα της ίδιας της ζωής: έτσι θα ήθελα να μπορώ να συλλαμβάνω τη ζωή στο σινεμά.

Μείναμε φίλοι. Όταν ζούσα στο Χόλιγουντ, τον έβλεπα συχνά. Μετά γύρι­σα στη Νέα Υόρκη για το Raging Bull (Οργισμένο Είδωλο) και σ’ ένα ταξίδι του στη Νέα Υόρκη, του έδειξα, όπως έκανα πάντα, ένα πρώτο μοντάζ της ται­νίας που του άρεσε πάρα πολύ. Μεπισκέφτηκε στην αίθουσα του μοντάζ μαζί με την Τζίνα Ρόουλαντς, και τον Μπεν Γκαζάρα κι έμειναν ώρες για να μιλή­σουμε και να συζητήσουμε την ταινία. Είχα τρομερή δουλειά και αυτοί δεν ξεκολλούσαν με τίποτα!…

Είμαστε κι οι δυο μεσογειακοί κι αυτό έπαιξε ρόλο στη φιλία μας. Επισκεφτόταν συχνά τη μητέρα μου, που μαγείρευε κι έκαναν θορυβώδη γεύματα. Με αυτό ακριβώς το στυλ ζωής, μεγάλωσε. Ήταν ο μεγάλος ανεξάρτητος αμερι­κανός σκηνοθέτης. Ο μεγαλύτερος, ο πιο σημαντικός. Η οικονομική ανεξαρτη­σία -στις ταινίες του έβαζε τα δικά του χρήματα, τα κέρδη του από τη δουλειά του ηθοποιού- ήταν η εγγύηση της καλλιτεχνικής του ελευθερίας. Και, ό,τι και να λένε, το έργο του αναγνωρίστηκε. Στην Ιταλία και στη Γαλλία, σίγουρα, αλλά και ακόμη και στην Αμερική που οι ταινίες του προτάθηκαν για Όσκαρ (σκη­νοθεσία, γυναικείου ρόλου για την Τζίνα Ρόουλαντς… Μόνο με τη διανομή είχε πραγματικά προβλήματα, είναι μια πολύ δύσκολη επιχείρηση. Ήταν όμως ένας πραγματικός καλλιτέχνης. Σαν ανεξάρτητος κατάφερε να κάνει και να ξανα­κάνει την ίδια ταινία, κι αυτό είναι εντελώς αδύνατον στο Χόλιγουντ ιδιαίτε­ρα όταν δεν έχεις πολλά χρήματα.

Manin Scorsese, John Cassavetes, mon mentor. Cahiers du Cinema. No 417. Mars 1989 Μετάφραση: Μαριτίνα Πάσσαρη

kassavetis-vivlio

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s