Κακόφημοι Δρόμοι (1973) του Μάρτιν Σκορτσέζε | Κριτική Αχιλλέα Ψαλτόπουλου (Τσόντα 8)-[Δημιουργικό Διαδίκτυο]

Με τους Κακόφημους δρόμους την τρίτη του ταινία μεγάλη μήκους με υπόθεση, ο Μάρτιν Σκορσέζε άρχισε ν’ αναγνωρίζεται στην πατρίδα του αλλά και διεθνώς σαν ένας από τους πολλά υποσχόμενους σκηνοθέτες του Νέου Αμερικάνικου Κινηματογράφου.

Συμμετέχει με την ταινία του στο Φεστιβάλ της Νέας Υόρκης και των Κανών αποσπώντας επαινετικές κριτικές απ’ όλους σχεδόν τους κριτικούς. Στην πρώτη της εμπορική κυκλοφορία η ταινία αποτυγχάνει οικτρά πράγμα που ίσως οφειλόταν στην μικρή ανεξάρτητη εταιρία παραγωγής που την γύρισε και την κυκλοφόρησε και τα προβλήματά της με την διαφήμιση και τα δίκτυα αιθουσών. Αλλά και αργότερα μετά την αγορά της από την Ουώρνερ Μπρος και την ευρύτερη κυκλοφορία της δεν έφερε τα κέρδη που περίμεναν.

Ο Δράκος (1956) του Νίκου Κούνδουρου-Αθέμιτος Συναγωνισμός (1982) και Το Δέντρο που Πληγώναμε (1986) του Δήμου Αβδελιώδη Σάββατο και Κυριακή 8 και 9 Απριλίου 2017
στον κινηματογράφο Αλέκα με ελεύθερη είσοδο
Αdobe Premiere – Σεμινάριο Μοντάζ:
Επεξεργασία Κινούμενης Εικόνας σε νέα τιμή έκπληξη

Η ταινία άφορά μια ομάδα νεαρών Ιταλών στη Νέα Υόρκη. Η γειτονιά που ζουν λέγεται Μικρή Σικελία. Όλοι τους γνωρίζονται με ανθρώπους της Μαφίας. Αυτοί είναι το πρότυπό τους και προσπαθούν να τους μιμηθούν. Ξεχωρίζουν δύο φίλοι που στο τέλος έρχονται σε ανοικτή σύγκρουση με τη Μαφία. Πίσω απ’ αυτή την σχετικά απλή ιστορία κρύβεται το δράμα μιας παρέας νεαρών ατόμων που ασφυκτιούν μέσα στο περιβάλλον τους και ψάχνουν απεγνωσμένα να ξεφύγουν, να βρουν μια διέξοδο. Μεγαλωμένοι με τον αμερικάνικο τρόπο ζωής και εμποτισμένοι από το «αμερικάνικό όνειρο» της εύκολης – αλλά και περιστασιακής – ταξικής και οικονομικής αναρρίχησης βρίσκονται συνέχεια αντιμέτωποι με μια αρνητική πραγματικότητα με δύο ανασταλτικά κέντρα: την ατομική και οικογενειακή τους φτώχεια και κυρίως την Ιταλική καταγωγή τους – το σημαντικότερο ίσως πρόβλημα για μια ρατσιστική κοινωνία. Παγιδευμένοι για τα καλά ανάμεσα σ’ ένα χιμαιρικό πόθο και σ’ ένα καθημερινό ρεαλισμό, οι πράξεις τους εμφανίζουν όλα τα σημάδια μιας κοινωνικής πιά νεύρωσης που συχνά συνοδεύεται από αναπροσανατολισμένες εκρήξεις βίας, που λειτουργούν περισσότερο σαν δικλείδες ασφαλείας.

Το γκέτο, δομή κλειστή εξ ορισμού, δομή κυκλική αναπαράγει τις λειτουργίες του συστήματος σε μικρογραφία με ελάχιστες ίσως διαφοροποιήσεις. Η μεγαλύτερη διαφορά: την κρατική εξουσία – που κρατιέται διακριτικά έξω από τα «οικογενειακά» του γκέτο – την έχει αντικαταστήσει η εξουσία του παρακράτους της Μαφίας που σε κάποια φάση σίγουρα λειτούργησε σαν ένας αμυντικός μηχανισμός για την προστασία και επιβίωσή αυτών των περιθωριοποιημένων ατόμων. Αν λοιπόν, το Μεγάλο Σύστημα αρνείται πεισματικά την αναγνώριση και την συνεπακόλουθη οικονομική ευμάρεια, γιατί να μην υπάρξει στροφή προς το άλλο σύστημα που φαινομενικά τουλάχιστον αντιτίθεται στο Μεγάλο. Μόνο που οι μηχανισμοί εξουσίας είναι οι ίδιοι και στα δυο: υποταγή, συμβιβασμός, ξεπούλημα…. Η φαινομενική διέξοδος αποδεικνύεται αδιέξοδος. Ο φαύλος κύκλος είναι τέλειος. Από κει και πέρα είναι θέμα Ιδιοσυγκρασίας και ατομικής αντοχής του καθενός της παρέας. Η τελική εξέγερση και σύγκρουση, άσχετα με το αποτέλεσμα, είναι η αρχή μιας επαναστατικής συνειδητοποίησης, η μια πρόκληση για αυτοτιμωρία μια και οι «ήρωες» του Σκορσέζε θεωρούν τους εαυτούς τους διπλά ένοχους – κοινωνικά και θρησκευτικά. (Ας μη ξεχνάμε ότι είναι χριστιανοί καθολικοί μεγαλωμένοι σ’ ένα περιβάλλον μ’ έντονη θρησκευτικότητα και με ακλόνητη πίστη στους οικογενειακούς δεσμούς. Έτσι η εξέγερση ενάντια στην Μαφία που αυτοαποκαλείται Οικογένεια φορτίζεται και από την επιπλέον ενοχή της εξέγερσης ενάντια σ’ αυτήν την ίδια την δομή της οικογένειας).

Το Κακόφημοι δρόμοι είναι αρκετά αυτοβιογραφικό. Ο Σκορσέζε (Ιταλικής καταγωγής και ο ίδιος) σε παλαιότερες αλλά και σε πρόσφατες συνεντεύξεις του δήλωσε ότι στηρίζεται κατά πολύ στις νεανικές του αναμνήσεις απ’ την γειτονιά Μικρή Ιταλία της Νέας Υόρκης και αυτήν την ατμόσφαιρα, παρά τα συγκεκριμένα γεγονότα, προσπάθησε να αναβιώσει στην ταινία του. Ταυτόχρονα η «ψυχρή» και «σκληρή» φωτογραφία του Κεντ Γουέηκφορντ κυρίως στα εξωτερικά και νυχτερινά γυρίσματα δίνει στην ταινία ένα χαρακτήρα ντοκιμαντέρ που ενισχύεται από τα σοφά «ακαλλιέργητα» ντεκόρ και την αμεσότητά ερμηνείας των δευτερευόντων χαρακτήρων. Σκοτεινά, λαμπερά εσωτερικά, κοφτερός διάλογος, στρατηγικές εκρήξεις δράσης, μακριά πλάνα με ακίνητη την κινηματογραφική μηχανή η κινώντας την αργά σαν κάποιον που παραμονεύει για να κτυπήσει ξαφνικά – σίγουρα, ο Σκορσέζε ξέρει τι θέλει να κινηματογραφήσει και πως να το κινηματογραφήσει. Σίγουρα επίσης είναι ένας από τους καλύτερους στιλίστες που ελέγχει το υλικό του και δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Και όπως λέει ο ίδιος: «πάνω στους Κακόφημους δρόμους Εργάστηκα τόσο πολύ κι έφτασε νάναι αυτή η ταινία τόσο κοντά μου, ώστε ήξερα πλέον σχεδόν λέξη με λέξη τους διαλόγους των προσώπων του έργου, το πως θα έπρεπε να ντυθούν η να κουνηθούν. Οι Κακόφημοι δρόμοι ήταν ένα κομμάτι από τον εαυτό μου».

Παρ’ όλα αυτὰ μερικές φορές έχει κανείς την εντύπωση, ιδίως προς το τέλος ότι οι Κακόφημοι δρόμοι είναι ένα καλοκαμουφλαρισμένο μελόδραμα υψηλής ποιότητας και ίσως ο σχολαστικός υπολογισμός της ταινίας να γίνεται κάπου ενοχλητικός όπως π.χ. στο βίαιο επεισόδιο με τους αδελφούς Καρραντάιν και τον Βετεράνο του Βιετνάμ. Πάντως σαν σύνολο η ταινία παρουσιάζει έναν κλειστό κόσμο, αυτόν μιας εθνικής ομάδας σε μια γειτονιά. Αυτόν της μνήμης του Σκορσέζε. «Είναι ένας πραγματικός κόσμος που μετασχηματίζεται σ’ ένα αντικείμενο τέχνης, πολύ εντυπωσιακό να το παρατηρεί κανείς αλλά και πολύ ερμητικά κλειστό». (William Johnson, Film Quarterly, Spring 1975).

ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΨΑΛΤΟΠΟΥΛΟΣ

tsonta 8

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s