«Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο» (1964): ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ των Bernardo Bertolucci και Jean-Louis Comolli (απόσπασμα) (δημιουργικό διαδίκτυο)

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ME TON PASOLINI

των Bernardo Bertolucci και Jean-Louis Comolli (απόσπασμα)

Bertolucci: Παίρνεις υπόψη σου τις λαϊκές απαιτήσεις; Πιστεύεις ότι είναι λάθος ν’ αδιαφορείς γιαυτές ή να τους «πηγαίνεις κόντρα»;

Pasolini: Ως δημιουργός, δεν τις υπολογίζω. Τις υπολογίζω ως μαρξιστής.

ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΣΤΟ ΣΙΝΕΜΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΣ 2017
ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Από 1/4/2017 έως 7/5/2017 Αλέκα-Τέχνη Πόλης

Αdobe Premiere – Σεμινάριο Μοντάζ:
Επεξεργασία Κινούμενης Εικόνας σε νέα τιμή έκπληξη

Bertolucci: Αν είναι έτσι, τότε το πιο λαϊκό και το πιο μαρξιστικό σινεμά είναι το αμερικάνικο…!

Pasolini: Μα ναι, είναι η πραγματική λαϊκή τέχνη του αιώνα μας! Ο ίδιος ο Gramsci θα το ’λέ­γε.

Comolli: Η θεμελιακή σας επιλογή για πιστότητα σε σχέση με το κείμενο του Ευαγγελιστή Ματ­θαίου σάς εμπόδισε ή σας βοήθησε, προμηθεύοντάς σας ένα «ντεκουπάζ» πολύ αυστηρό;

Pasolini: Η μεγάλη δυσκολία του Ευαγγελίου ήταν ακριβώς να μην καταστραφεί η διήγηση του Ματθαίου, να κρατηθεί όρθια πάση θυσία. Αυτό, μεταξύ άλλων, με υποχρέωσε να πραγμα­τοποιήσω μια εξαιρετικά δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στη δική μου οπτική γωνία και σ’ αυτήν του πιστού – ανάμεσα δηλαδή σε δύο διηγήσεις. Νομίζω ότι στάθηκα συνεπής, όσο ήταν δυνα­τόν. Απ’ την άλλη, η ανατροπή που πραγματοποίησα, είναι φανερή: αναφέρεται σε μια ολόκλη­ρη μικροαστική, αλλά και εμπορική, εικονογραφία. Έκανα το παν για να διαφυλάξω και ν’ αντλήσω την πραγματικότητα της διήγησης του Ματθαίου, κι αυτό, με πολεμική διάθεση: ενά­ντια στο φανατισμό ενός ορισμένου μαρξισμού κι ενός ορισμένου λαϊκισμού. Θέλησα να κατα­λάβω τα πάντα, θέλησα να δω μέσα απ’ τα μάτια ενός πιστού μια πραγματικότητα θρησκευτι­κού τύπου. Στο Ακατόνε επρόκειτο για μια κατάδυση επική κι όχι ψυχολογική στον κόσμο που θα περιγραφόταν. Το ζητούμενο του Ευαγγελίου -δηλαδή, η υφολογική σύμφυρση ενός πνευ­ματικού κι ενός απλού, ιδιωματικού κόσμου- είναι ίδιο με αυτό των μυθιστορημάτων μου. Μ’ αυτή την έννοια, το Ευαγγέλιο βρίσκεται πιο κοντά στα μυθιστορήματά μου. Εκεί, εγώ είμαι που ανιστορώ σε πρώτο πρόσωπο, που οργανώνω την ιστορία, που -τελικά- κρίνω τον κόσμο. Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχει μια καταβύθιση στον ήρωά μου, κι επειδή οι ήρωές μου είναι άν­θρωποι απλοί, υποπρολετάριοι, χρειάζεται να κατασκευάσω έναν έμμεσο ελεύθερο λόγο, να δημιουργήσω έτσι μια μίμηση της γλώσσας του, κι αυτή η μίμηση προκαλεί ανάμεσα σ’ αυτόν και σ’ εμένα την ίδια σύμφυρση που χαρακτηρίζει το Ευαγγέλιο. Υπάρχει μια σκανδαλώδης σχέση ανάμεσα σ’ εμένα και σ’ αυτόν τον άνθρωπο του λαού που σκέπτεται τον Χριστό. Δεν εί­ναι μια σχέση κανονική. Απ’ τη μεριά μου, υπάρχει μια πράξη και μια προσπάθεια κατανόη­σης, που δεν έχουν τίποτα το ορθολογικό, που πηγάζουν από εκείνα τα ανορθολογικά στοιχεία που με κατέχουν, ίσως από μια λανθάνουσα κατάσταση της θρησκείας μέσα μου. Έζησα όμως σε όσμωση μ’ αυτόν τον λαϊκό άνθρωπο που πιστεύει. Οι δύο φάσεις συγχωνεύτηκαν. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει κατά τη γνώμη μου μια στιγμή όπου η ισορροπία της ταινίας σπάει: όταν ο Χριστός βαδίζει επί των υδάτων υπάρχει τότε υπερβολή στην παρουσία του απλού ανθρώπου που πιστεύει- δεν είμαστε πια ίσοι. Απ’ την άλλη, υπάρχουν πολλές αναφορές στη ζωγραφική μέσα στην ταινία: αυτές είναι αναφορές δικές μου, ενός ανθρώπου μορφωμένου, και προσπά­θησα να τις αποφύγω, όσο ήταν δυνατόν. Τις βρίσκουμε παρ’ όλα αυτά: η ανάμνηση του Piero della Francesca, του Masaccio, του Pollaiolo, ένα μάγμα αναμνήσεων που γίνονται τσιτάτα κ.λπ. Όμως, η παρουσία του λαϊκού ανθρώπου που πιστεύει, επιτρέπει να περιοριστούν όλες μου οι αναφορές σ’ έναν κοινό παρονομαστή: η αναφορά στον Piero della Francesca βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με μια αναφορά στον Carlo Levi – επίπεδο ενός ορισμένου βλέμματος, ρεαλι­στικού, απλού, όπως το βλέμμα του ήρωα ενός λαϊκού μυθιστορήματος, με την έννοια που θα του έδινε ο Gramsci. Αν ήμουν μόνος, να εξιστορώ σε πρώτο πρόσωπο, αυτές οι αναφορές θα τοποθετούνταν σε διαφορετικά επίπεδα. Αλλά η όσμωσή μου με τον απλό άνθρωπο οδηγεί στο να μείνουν όλες αυτές οι αναφορές στο ίδιο επίπεδο ύφους. Υπάρχει μια ενότητα, που συγκρο­τείται από στιγμές εξαιρετικά αντιφατικές και που οφείλεται σε μια σύμφυρσή μου μ’ αυτόν τον άνθρωπο.

Το να κάνω το Ευαγγέλιο ήταν για μένα κάτι τόσο φοβερό, ώστε, ενόσω το ‘φτιαχνα, είχα ολο­κληρωτικά εμπλακεί και δεν σκεφτόμουν τίποτα. Ο στοχασμός ήρθε μετά. Για να πω την αλή­θεια, η αρχή της σύμφυρσης, του στιλιστικού μάγματος, του έμμεσου ελεύθερου λόγου, όλα αυ­τά ήρθαν μετά, χωρίς να τα αντιληφθώ. Μετά τις τρεις πρώτες μέρες γυρίσματος, αποφάσισα να σταματήσω τα πάντα- γιατί γύριζα το Ευαγγέλιο σαν το Ακατόνε ή τη Μάμα Ρόμα, κι αυτό ήταν παράλογο. Το Ακατόνε κι η Μάμα Ρόμα είχαν μια διάσταση επική, σχεδόν ιερή: τα πρώτα πλάνα, οι αποκαλύψεις με μικρά πανοραμίκ, ο κόσμος αφημένος στην ποιητική του αθωότητα, θα ‘ταν παράλογο να γυριστεί το Ευαγγέλιο με τον ίδιο τρόπο. Αποφάσισα να το αφήσω. Σε μια νύχτα, όλα ανατράπηκαν. Έβαλα τον «ζουμ» στη μηχανή μου, έναν τριακοσάρη, κι άρχισα να κάνω δοκιμές. Συνέχισα έτσι, μέρα με τη μέρα. Η σύμφυρση παράχθηκε εν αγνοία μου- δεν την αντιλήφθηκα, παρά όταν η ταινία είχε τελειώσει. Η απελευθέρωση και η εφευρετικότητα της τεχνικής έγιναν έξω από κάθε προγραμματισμό.

Ήρθα στον κινηματογράφο μετά τα σαράντα μου, κι αυτό το γεγονός υπήρξε θεμελιακό: έκα­να την πρώτη μου ταινία απλά και μόνο για να εκφραστώ με μια τεχνική διαφορετική – τεχνική, για την οποία αγνοούσα τα πάντα και που τα ’μαθα μ’ αυτή την πρώτη ταινία. Για κάθε άλλη ταινία έπρεπε να μάθω μια τεχνική διαφορετική, κατάλληλα προσαρμοσμένη. Όταν δεν έκανα ταινίες, αλλά έγραφα μόνο, άλλαζα συνέχεια λογοτεχνική τεχνική. Αυτό αντιστοιχεί στη συμ­περιφορά μου απέναντι στην πραγματικότητα. Είμαι ένας ιδεοληπτικός, που έχει όμως διαφο­ρετικές κατευθύνσεις έκφρασης, που αλλάζει χωρίς σταματημό τεχνική: απ’ την τεχνική τής ιδιωματικής ποίησης σ’ αυτήν του νατουραλιστικού ή μιμητικού μυθιστορήματος, ή του έμμε­σου ελεύθερου λόγου, ή του δοκιμίου.

Πηγή: www. myfestival.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s