«Τα μυστήρια του Ιερώνουμου Μπος» του Χοσέ Λουίς Λόπεθ Λινάρες (2016) Κριτική του Αδάμ Αδαμόπουλου

Από τους ελάχιστους, μόλις 30 τον αριθμό, πίνακες ζωγραφικής που μπορούν μετά βεβαιότητας να αποδοθούν στον Ιερώνυμο Μπος, σίγουρα «Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων» είναι ο πλέον περίτεχνος, ο πιο δαιδαλώδης, αυτός με τα περισσότερα επίπεδα ανάγνωσης, με τις πλέον διαφορετικές οπτικές προσέγγισης.

Ο ίδιος ο πίνακας είναι κατ΄ ουσία ένα τρίπτυχο, αποτελούμενο από τρία ξεχωριστά πάνελ, το δεξιό, το κεντρικό και το αριστερό. Οι διαστάσεις του κεντρικού πάνελ είναι 220 x 195 cm, ενώ των δύο πλευρικών πάνελ είναι 202 x 97.5 cm, έτσι ώστε όταν τα δύο πλαϊνά πάνελ να μπορούν να κλείσουν ως πατζούρια παραθύρου, καλύπτοντας το κεντρικό πάνελ. Τα δύο πλευρικά πάνελ κλείνοντας σχηματίζουν μια φανταστική αναπαράσταση της υδρόγειας σφαίρας, του κόσμου μας.

Η θεματολογία των τριών πάνελ είναι διαφορετική. Αρμονικά, λαμπερά χρώματα χρησιμοποιούνται στο δεξιό πάνελ )Παράδεισος), όπου η κεντρική σκηνή του απεικονίζει την παρουσίαση της Εύας στον Αδάμ από το Θεό. Η σκηνή διανθίζεται με πλήθος παραστάσεων και συμβόλων (κουνέλια που συμβολίζουν την γονιμότητα, μια δράκαινα που αντιπροσωπεύει την αθανασία, εξωτικά ζώα όπως καμηλοπάρδαλη, ελέφαντας, λιοντάρι), καθώς και πολλά άλλα πραγματικά και φανταστικά ζώα. Το κεντρικό πάνελ μας μεταφέρει περισσότερο επίγειες εικόνες με αρκετές συνθέσεις ομάδων ατόμων που συζητούν μεταξύ τους, που γιορτάζουν με τα σώματά τους γυμνά που επιδίδονται σε όργια, παράλληλα με ονειρικές εικόνες παράξενων ζώων, πτηνών και φανταστικών κατασκευών. Η πολυπλοκότητα της όλης σύνθεσης είναι μοναδική, όσο και τα επιμέρους στοιχεία-εικόνες που τη συνθέτουν. Τέλος, το αριστερό πάνελ παραπέμπει στην Κόλαση, κυριαρχούν τα σκοτεινά χρώματα, η φωτιά, οι καιόμενες πόλεις το υπόβαθρο, οι αποτρόπαιες εικόνες πτωμάτων, ανθρώπων βασανιζόμενων από ζώα κατά φρικτό τρόπο. Εκεί οδηγείται ο άνθρωπος που εγκατέλειψε τον Παράδεισο και υπέκυψε στους πειρασμούς της επίγειας ζωής.

Τόσο ο συγκεκριμένος πίνακας, όσο συνολικά το καλλιτεχνικό έργο του Ιερώνυμου Μπος, αλλά και η ίδια η ζωή τους αποτελούν ένα δυσεπίλυτο γρίφο που επιδέχεται πολλαπλές, αντιφατικές και αντικρουόμενες αναγνώσεις. Η ίδια η χρονολόγηση δημιουργίας του συγκεκριμένου πίνακα έχει αποδειχθεί δύσκολη υπόθεση, τοποθετούμενη κατά πάσα πιθανότητα κατά την περίοδο 1503-1504 ή λίγο αργότερα, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ίδιος ο καλλιτέχνης απεβίωσε το 1516. Με αφορμή τη συμπλήρωση 500 χρόνων από το θάνατό του ο Ισπανός σκηνοθέτης Χοσέ Λουίς Λόπεθ Λινάρες παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ «Τα μυστήρια του Ιερώνυμου Μπος», όπου με βάση το συγκεκριμένο πίνακα επιχειρείται μια ανασύνθεση της ζωής, του καλλιτεχνικού έργου και της εποχής του Μπος. Το ντοκιμαντέρ αποτελεί μια προσπάθεια παρουσίασης των διαφορετικών οπτικών προσέγγισης του Μπος, της αποκάλυψης των μυστηρίων που έχει εγκιβωτίσει στα έργα του, αλλά και της επίδρασης που είχε στα 500 χρόνια που μεσολάβησαν από την εποχή του, μέχρι τις μέρες μας. Παρουσιάζονται οι απόψεις ανθρώπων των Γραμμάτων και των Τεχνών, συγγραφέων, μουσικών, φιλοσόφων, κριτικών Τέχνης, συντηρητών ζωγραφικών πινάκων, ανθρώπων του Μουσείου Πράδο της Μαδρίτης, όπου φιλοξενείται ο πίνακας από το 1939. Ανάμεσα σε αυτούς εμφανίζονται οι Σαλμάν Ρούσντι, Ορχάν Παμούκ, Μισέλ Ονφρέ, Λουντοβίκο Εϊνάουντι, Ουίλιαμ Κρίστι, Κέες Νόοτεμποομ. Όλοι αυτοί συνθέτουν ένα πολύγλωσσο, πολυσύνθετο κολάζ απόψεων (ακούγονται αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, και πολλές άλλες γλώσσες).

Η ταινία πήρε διανομή από 20/4/2017.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s