Αλέξης Δαμιανός του Γιάννη Σολδάτου | ο σοφός γέρων του κι­νηματογράφου μας ο Παπαδιαμάντης του, ο Τσαρούχης του

Μέχρι το πλοίο, Ευδοκία, Hνioxos, τρεις μόλις ταινίες, σε τριάντα χρόνια κινηματογραφικής πορείας, κάποιοι ρόλοι που με την ενσάρκωσή τους «έγραψε» δυνατά στο κάδρο το πρόσωπό του, μια θεατρική πορεία που χάνεται στα χρόνια του ’50 και του ’60: αυτός είναι ο Αλέξης Δαμιανός στην Ιστορία της Νεοελληνικής Τέχνης και γι’ αυτούς που,τον γνώρισαν από κοντά, προστίθεται ο σο­φός συνάμα και προκλητικός του λόγος. Ένας λόγος που κηρύσσει την αγάπη με τρόπο βίαιο, που περικλείει θεαματικά τις αντιθέσεις συγχέει την πραγματικότητα με τη μυθοπλασία.

Αdobe Premiere – Σεμινάριο Μοντάζ σε νέα τιμή έκπληξη

Στην ταπεινή κινηματογραφική μας φυλή, με το πενιχρό της εισόδημα, την ταπεινή ιστορία και το πενιχρό μαρτυρολογίο, αυτό το πρόσωπο ανασύρθηκε στην επιφάνεια στις αρχές της δεκαετίας του ’80, εκεί που ψάχναμε σε ποιο θεό να πιστέψουμε και έγινε τοτέμ, έγινε ο σοφός γέρων του κι­νηματογράφου μας ο Παπαδιαμάντης του, ο Τσαρούχης του… Αυτός που στο έργο του αναγνω­ρίστηκε ο συνδυασμός της υψηλής τέχνης και της λαϊκήs φόρμας. Παραγνωρισμένος τότε, είχε α­ποσυρθεί από τον κινηματογραφικό στίβο και καλλιεργούσε το χωράφι του στη Βόρεια Εύβοια. Το έργο και η προσωπικότητά του επανατοποθετήθηκαν. Έμεινε στην άκρη η ερμηνεία του στον Πα­ράξενο ταξιδιώτη, αυτή που τον έκανε γνωστό στο πλατύ κοινό, οι ατυχείς περιπέτειές του με την τηλεόραση, σχετικά με τη μεταφορά σ’ αυτήν του Πατούχα, και ήρθε σε πρώτο πλάνο η Ευδοκία και μαζί της το Μέχρι το πλοίο.

Η αναγνώριση της Ευδοκίας έπαιρνε όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις για να φτάσουμε στα 1985 όπου σε ένα αφιέρωμα στον ελληνικό κινηματογράφο που οργάνωσε η Πανελλήνια Ένωση Κρι­τικών Κινηματογράφου την ανακήρυξε σαν την καλύτερη ελληνική ταινία όλων των εποχών. Εκεί­νη η «τολμηρή» πράξη των κριτικών προκάλεσε την άμεση αντίδραση των άλλων σκηνοθετών που, τόσο μεμονωμένα όσο και μέσω της ΕΕΣ, κατηγόρησαν την ΠΕΚΚ για απαράδεκτες διαδικασίες. Όμως ο μύθος του Δαμιανού και του έργου του είχε πια φτιαχτεί- έγινε σημείο αναφοράς. Αν και αποτραβηγμένος ο ίδιος από τον κινηματογραφικό μας χάρτη, παρέμενε ζωντανός και ονει­ρευόταν να κάνει ταινία. Δούλευε το χωράφι του και μαζί την ιδέα του Ηνίοχου. «Αποφάσισα να βγάλω σ’ αυτό το έργο αυτόν τον τρόμο και την αγάπη που έχω για τον τόπο», δήλωσε ο ίδιος και ακόμα: «Ο Hvίoxos δεν είναι πια ένας αγωνιστής της ζωής αλλά είναι αγωνιστής του αγώνα, Tns άμιλλας». O Δαμιανός αποφάσισε να αφήσει στην άκρη τις πίκρες του για τη μη αναγνώριση στην εποχή τους των πρώτων του ταινιών και να ξαναμπεί στον αγώνα. Και χρειάστηκε πολύς αγώνας για να φτάσει ο Hνίoxos στην ολοκλήρωσή του. Ο κόσμος συντρέχει τους μύθους που βρίσκονται κλεισμένοι στα βιβλία ή κρεμασμένοι στα κάδρα του τοίχου τους αγαπάει με όλες τις ιδιορρυθμίες τους με το δικό τους μοντέλο δημιουργίας. Όταν όμως ο μύθος κατεβαίνει στην αγορά, εκεί γίνε­ται έρμαιο των νόμων της υπόχρεος των λογιστικών της διαδικασιών. Οι προϋπολογισμοί και οι ι­σολογισμοί του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και της ΕΡΤ είναι υποχρεωτικά σεβαστοί από όλους ορθολογικά δομημένοι και δε γίνεται διαφορετικά, έστω κι αν αυτή η λογική γεννάει το πα­ράλογο, αφήνοντας το χώρο στους λογιστικά σκεπτόμενους στους «συνεπείς» στις χρονικές και οικονομικές υποχρεώσεις τους. Και ο Δαμιανός είναι Καλλιτέχνης Δημιουργός. Από το 1980 έως το 1993, ο Hνίoxos άγεται και φέρεται χωρίς κανέναs δημόσιος οργανισμός να τον παίρνει στα σο­βαρά. Όμως ο Hνίoxos ολοκληρώθηκε. Ο Δαμιανός αγωνίστηκε για τον αγώνα και πλούτισε το κι­νηματογραφικό μας λεξικό με ένα ακόμα πολύτιμο λήμμα.

Γιάννης Σολδάτος

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s